Кіріспе

Американдық бизнесмен Эдвин Лорантин Дрейк (29 наурыз 1819 – 9 қараша 1880), сондай-ақ полковник Дрейк ретінде танымал, американдық бизнесмен және мұнайды сәтті бұрғылап алған алғашқы америкалық.

Ерте өмір

Дрейк 1819 жылдың 29 наурызында Нью-Йорк штатының Гринвилл қаласында Лайман мен Лора Дрейктің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Нью-Йорк штаты және Вермонт штатының Кастлтон қаласы маңындағы отбасылық шаруашылықтарда өсті, содан кейін 19 жасында үйден кетіп қалды. Өмірінің басындағы жылдарды Нью-Хейвен, Коннектикут маңындағы теміржолдарда кеңсе кызметкері, экспресс агенті және локомотив жүргізушісі болып жұмыс істеуге жұмсады. Дрейк масондық ұйымның мүшесі болған.

Сенека майы

Мұнай осы уақытқа дейін белгілі болғанымен, оған сұраныс жоғары нарық болған жоқ. Сэмюэл Киер Питтсбургте алғашқы американдық мұнай өңдеу зауытын құрды. Ол АҚШ-та мұнайды керосинге өңдеген алғашқы адам болды. Киердің өнімдерін жағуға арналған жаңа шаммен бірге, кит майын шам майы ретінде алмастыруға жаңа нарық дами бастады. Seneca Oil Company, бастапқыда Pennsylvania Rock Oil Company деп аталған, Джордж Бисселл мен Джонатан Эвелет құрған. Олар бұл компанияны Титусвиллде (Пенсильвания штаты) мұнай бұлағынан алынған мұнайдың шамға отын ретінде қолдануға жарамды екені туралы хабарларды естігеннен кейін құрды. Осы уақытқа дейін негізгі шам отыны – кит майы болған. Бисселл мұнайды жер астынан алудың әдісі табылса, тау-кен майының тиімді баламасы болатынын анықтады. Пенсильвания Rock Oil компаниясына қызығушылық бастапқыда төмен болды, бірақ Бисселл мен Эвелет тапсырған есеп мұнайдың маңызды экономикалық құндылығы бар екенін көрсетті. Акционерлер мен олардың арасындағы келіспеушілікке байланысты компания бөлініп, 1858 жылы Seneca Oil құрылды. Дрейк Бисселл мен Эвелеттен жұмыс ұсынысын алғанға дейін Seneca Oil компаниясының акцияларын сатып алған. Бірақ компанияда жұмыс істеу мүмкіндігі екі тараптың да Титусвиллдегі бір қонақ үйде болғандықтан туды. Ол жылына 1000 доллар жалақымен Seneca Oil компаниясына тиесілі жерлердегі мұнайдың ағып жатқан жерлерін зерттеуге жұмысқа алынды. Дрейк Сенека мұнай компаниясы тарапынан Пенсильвания штатының Титусвилл қаласындағы күдікті мұнай кен орындарын зерттеу үшін жалданып алынды. Сенека мұнай компаниясының президенті Джеймс Таунсенд 1858 жылдың көктемінде Дрейкті сол жерге жіберді. Мұнай компаниясы зейнеткер теміржолшыны ішінара оның теміржолды еркін пайдалану мүмкіндігі болғандықтан таңдады. Дрейктің әскери тәжірибесі болмаған, бірақ Таунсенд оған жергілікті тұрғындарға әсер ету үшін «полковник» атағын берді.

Дрейк құдығы

Дрейк тұз ұңғымаларын бұрғылаушылар тәсілімен бұрғылауға бел буды. Бұрғылау машинасына қуат беру үшін Пенсильвания штатының Эри қаласынан бу машинасы сатып алды. Ұңғыма Ойл-Крик өзеніндегі аралда қазылды. Бұрғылаушылар шағыл қабаттарын аралап өтуге біраз уақыт жұмсады. 5 метр тереңдікте шұңғыма қабырғалары құлап бастады. Оған көмектескендер көңілі құлдырады, бірақ Дрейк емес. Осы сәтте ол жетек құбыры туралы ой түйді. Бұл құйма темір құбыр 3 метрлік бөліктерден тұрды. Құбыр жерге қадалып, 10 метр тереңдікте тасқа тірелді. Бұрғылау құралдары құбыр арқылы төмен түсіріліп, бу күшімен тас бұрғыланды. Дегенмен, бұрғылау баяу жүрді. Күніне үш футтан аспайтын прогресс тіркелді. Ұңғыманы салуға қажетті бөлшектерді табудағы бастапқы қиындықтар оның "Дрейктің ақымақтығы" деп аталуына себеп болды, бірақ Дрейк сәттілікке жетті. Көптеген адамдар жиналып, көрінеу нәтижесіз операцияны қынжырлап мазақтады. 1859 жылға қарай Дрейк ақшасы да таусылып бара жатты. 1859 жылдың сәуір айында Коннектикуттағы Дрейктің серіктері мұнай табудан үмітін үзді. 2500 доллар жұмсағаннан кейін Дрейк операцияны жалғастыру үшін 500 доллар қарыз алды. 1859 жылдың 27 тамызында Дрейк табандылық танытып, бұрғысы 21 метр тереңдікке жетті. Сол сәтте бұрғы біт жарылымын кездестірді. Жұмысшылар күнін аяқтады. Келесі күні таңертең Дрейктің бұрғылаушысы Билли Смит келесі күндік жұмысқа дайындалу үшін шұңғымаға қарады. Ол жер бетіне көтеріліп жатқан шикі мұнайды көріп, қуаныштан сарсаң қалды. Дрейк шақырылды және мұнай қолмен сорғыланатын сорғы арқылы жер бетіне көтерілді. Мұнай ваннаға жиналды. Дрейк жер астынан мұнай өндірудің жаңа әдісін ойлап тапқаны үшін танымал. Ол бұрғылау кезінде шұңғыманың құлауын болдырмау үшін құбырларды пайдаланды, бұл бұрғылауға жерге тереңірек енуге мүмкіндік берді. Бұрынғы мұнай жинау әдістері шектеулі болды. Жер бетінен мұнай жинау, оның табиғи түрде пайда болатын жерлерінен, мысалы, мұнай шығуынан немесе жердегі беткей шұңқырлардан жинаудан тұрды. Дрейк алғашқыда Титусвиллдің (Пенсильвания) маңында мұнай іздегенде соңғы әдісті сынап көрді. Алайда, ол экономикалық тұрғыдан тиімді мөлшерде мұнай өндіре алмады. Жерге үлкен шахталар қазудың баламалы әдістері де сәтсіз аяқталды, себебі судың сіңуінен құлау жиі орын алды. Дрейк жасаған маңызды қадам – 32 фут темір құбырды жерге қадап, одан кейін тасқа дейін жеткізу болды. Бұл Дрейкке судың сіңуінен шұңғыманың құлауынсыз құбырдың ішінде бұрғылауға мүмкіндік берді. Бұл идеяның принципі бүгінгі таңға дейін барлық көмірсутектерді бұрғылайтын компаниялар қолданып келеді. Бұрынғы тәжірибе туралы мәлімдемелер де бар, олар 1854 жылы Польшаның Бобрка қаласында, 1857 жылы Германияның Вице қаласында және 1858 жылы Канаданың Онтарио штатындағы Ойл-Спрингс қаласында тіркелген. Титусвилл маңындағы Дрейк ұңғымасының маңыздылығы – ол мұнайды ірі өнеркәсіп ретінде орнатуға қадам болған, алғашқы үлкен инвестициялар мен қосымша бұрғылауды ынталандырды. Дрейк мұнай тапқаннан кейін бір күн ішінде оның әдістерін Ойл-Крик өзенінің бойындағы және жақын жердегі басқалар да еліктеді. Бұл өзен бойында бірнеше мұнай қалаларының құрылуына әкелді. Дрейк күніне мұнай өндірді. 1872 жылға қарай бүкіл аймақ күніне мұнай өндірді. Дрейк мұнайды өндіру және сату үшін акционерлік қоғам құрды. Бірақ оның ізашарлық жұмысы көптеген адамдарды байлыққа бөлеген мұнай өнеркәсібінің өсуіне әкелгенімен, Дрейк үшін байлыққа ие болу қиынға соқты. Дрейк бұрғылау өнертабына патент алмай, 1863 жылы мұнаймен айналысудан барлық жинақтарын жоғалтты. Ол кедейлікте қалды. 1872 жылы Пенсильвания мұнай өнеркәсібінің негізін қалаушы "ессіз адамға" 1500 доллар көлемінде жылдық сыйақы тағайындады.

Жеке өмір

1845 жылы ол Филена Адамсқа үйленді, ол 1854 жылы екінші баласын туған кезде қайтыс болды. Дрейк үш жылдан кейін, 1857 жылы өзінен он алты жас кіші Лора Доудқа қайта үйленді. 1857 жылдың жазында Дрейк ауруға шалдыққандықтан жұмысын жалғастыра алмады. Ол пойыз жүргізушісінің құқықтарын, соның ішінде теміржолмен тегін саяхаттау мүмкіндігін сақтап қалды. 1858 жылы Дрейк отбасы Пенсильвания штатының Титусвилл қаласына, ал 1874 жылы шығыс Пенсильванияның Лехай аймағындағы Бейтлехем қаласына көшті.

Өлім

1880 жылдың 9 қарашасында Пенсильвания штатының Бетлехем қаласында дүние салды. Ол және оның әйелі Титусвилл қаласында, Пенсильванияда, оның құрметіне орнатылған ескерткіштің қасына жерленген.

Мұра

1934 жылы Пенсильвания штатының Титусвилл қаласында Дрейк мұражайы ашылды, ол Дрейктің мансабын және елдегі алғашқы табысты мұнайды бұрғылаған адам ретіндегі рөлін көрсетеді.

Танымал мәдениетте

1954 жылы Дрейк Америкалық мұнай институтының қолдауымен түсірілген "Тәуелсіздікте туған: полковник Дрейктің тарихы" фильмінде Винсент Прайс есімді актермен сомдалды.