Кіріспе

АҚШ армиясының белсенді емес құрамасы

4-ші бронетанкті дивизия – Екінші дүниежүзілік соғыстың Еуропалық театрында генерал Паттонның 3-ші армиясын жетектеп, көзге түскен АҚШ армиясының бронетанкті дивизиясы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі көптеген АҚШ бронетанкті дивизияларынан өзгеше, 4-ші бронетанкті дивизия соғыс кезінде дивизия үшін лақап атауды ресми түрде қабылдамады. Дегенмен, дивизия командирінің "Төртінші бронетанкті дивизиясының аты жеткілікті" деген сөзінен кейін "Name Enough" бейресми лақап аты соғыстан кейін пайда болды; "Олар өз істерімен ғана танылатын болады". 1954 жылы 4-ші дивизия "Жарғыш" (Breakthrough) деп аталды, бірақ бұл атау кейіннен қолданудан тоқтатылды.

Тарих

4-ші бронетанкті дивизия 1941 жылғы 15 сәуірде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Нью-Йорк штатындағы Пайн-Кэмпте (1951 жылдан бастап Кэмп-Драм, 1974 жылдан бастап Форт-Драм) 3800 адамнан (1941 жылдың мамыр айының соңына қарай 10 000 адамға дейін) құрылып, алғашқы қолбасшысы генерал-бригадир Генри У. Бэрдтің басқаруына берілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Дивизия 1942 жылдың мамыр және маусым айларында генерал-майор Джон Ширли Вудтың басшылығымен толық броньды дивизия ретінде құрылды. Қыркүйек және қазан айларында Камберленд тауларында өткен Теннесси маневрлері үшін Пайн-Кэмптен Форрест лагеріне аттанды. Қарашаның ортасында Калифорния-Аризона маневрлік аймағындағы Ibis лагеріне (DTC) ауыстырылып, Мохаве шөліндегі Нидлс, Калифорния қаласының жанындағы Ibis лагерін басып алған алғашқы бронетанкті дивизия болды, бұл лагерь Аризона және Невада штаттарының шекарасына жақын орналасқан. 3 маусымда 4-ші бронетанкті дивизия Техас штатының орталық бөлігінде, Браунвуд қаласының жанында орналасқан Боуи лагеріне, бронетанктік оқу орталығына келді. Желтоқсанға дейін маневрлерді жалғастырғаннан кейін, Массачусетс штатындағы Майлс Стендиш лагеріне қысқы жаттығуларға аттанды. 29 желтоқсанда 4-ші бронетанкті дивизия Бостоннан Нормандияға шабуылға дайындық мақсатында Англияда жаттығулар өткізу үшін кетті.

Франция

1944 жылдың қаңтар-шілде айларында Англияда жаттығудан өткеннен кейін, 4-ші бронетанкті дивизия 11 шілдеде Нормандияға алғашқы қонудан бір айдан астам соң Юта-Бичке түсті және 17 шілдеде алғаш рет жауынгерлік қимылға қатысты. 28 шілдеде 4-ші AD «Кобра» операциясы үшін VIII корпустың күшін пайдалану бөлігі ретінде Котанс аймағын басып алды. Содан кейін 4-ші AD оңтүстікке бұрылып, 12 тамыз 1944 жылы Нантты алып, Бретань түбегін бөліп тастады. Шығысқа бет бұрып, Луараның солтүстігіндегі Франция арқылы жылдам өтіп, 11-13 қыркүйекте Мозельді бұзды, Нансиді айналып өтіп, 16 қыркүйекте Луневильді басып алды. Осы кезде 4-ші AD Лотарингия аймағында бірнеше неміс танк-гренадиер бригадаларымен, соның ішінде SS Panzergrenadier Brigade 49 және SS Panzergrenadier Brigade 51 бригадаларымен шайқасты, жоғары тактикалық дағдылары мен жаттығуларының арқасында неміс күштерін жеңді. 27 қыркүйек пен 11 қазан аралығында Шамбрейден Ксанрейге, содан кейін Хенаменилге дейін қорғаныс шебін ұстағаннан кейін, 4-ші AD 9 қарашада Вивьер маңында шабуыл жасап, қайтадан жауынгерлік қимылға қатысты. 4-ші AD 12 қарашада Бои-де-Серресті тазартты, 21-22 қарашада Диуз арқылы өтіп, Саар өзенін кесіп, көпір басын орнатып, кеңейтті, Синглинг пен Бинингті, содан кейін 24 қарашада Баерендорфты басып алды және 8 желтоқсанда жауынгерлік міндеттен босатылды. 4-ші бронетанкті дивизия Франциядан келесі бірлік наградаларын алды: Пальмасы бар Хәрби крест (27-29 шілде 1944), Пальмасы бар Хәрби крест (12-29 қыркүйек 1944) және Хәрби крестің түстеріндегі француздық Фурражере.

Армения шайқасы

Екі күннен кейін немістер Арденн шабуылын бастағаннан кейін, 4-ші AD соғысқа (18 желтоқсан 1944 ж.) кіріп, солтүстік-батысқа қарай Бельгияға қарай жылдамдықпен бет алды, 19 сағатта 150 мильді басып өтті. Мақсаты – Бастоньдегі қоршаудағы 101-ші әуе десант дивизиясын құтқару еді. Алты аптадан кейін 4-ші AD Люксембург қаласынан шығысқа қарай Мозель өзенінен Трирге, одан оңтүстікке және шығысқа қарай Вормсқа, содан кейін 1945 жылдың 24-25 наурызында Рейн өзенінен өтті. Түн бойы жылдамдықпен ілгерілеген 4-ші AD келесі күні Ханаудың оңтүстігінде Майн өзенінен өтіп, алға жылжуын жалғастырды. Лаутербах 29 наурызда, Крейцбург 1 сәуірде, Готха 4 сәуірде түсті – осы жерде 4-ші AD Ордруф концлагерін азат етті, ол АҚШ әскерлері азат еткен алғашқы нацистік лагерь болды. 12 сәуірде 4-ші AD Саале өзенінен өтті. Жауды қуу жалғасты, ал 6 мамырға қарай дивизия Чехословакияға өтіп, Страконицеде Отава өзенінен көпір басын орнатты, ал алдыңғы бөлімдері Писекке жетті. 4-ші AD 30 сәуірде 1945 жылы XII корпусына қайта бағындырылды. 4-ші AD келесі мақтау хатын алды:

Генерал-майор Хью Дж. Гаффиге,

Сіздің қозғалысыңыздың ерекше жылдамдығы және шабуылды тоқтатпай, қатыгездікпен және шеберлікпен алға жылжытып, төрт күн мен түннің соңында аяқталған Бастоньді құтқару операциясы – АҚШ Армиясының даңқты тарихындағы ең жарқын тараулардың бірі болып табылады. Сіз және сіздің қол астыңыздағы офицерлер мен сарбаздар үлкен жетістіктерге жеткендігі үшін мақталады. Генерал-лейтенант Джордж С. Паттон, Jr., Үшінші АҚШ Армиясының командирі.

4-ші AD-нің екінші командирі, генерал-майор Джон Ширли Вуд, (замандастары оны "P" Вуд деп атаған, мұндағы "P" әрпі "Профессор" деген мағынаны білдірген, ал сарбаздары арасында "Тайгер Джек" деп танымал болған) 18 маусымда 1942 жылы дивизияны ресми түрде қабылдады және Франциядағы соғысқа дейін екі жыл бойы 4-ші бронетанкті дивизияны жеке басқарып оқытты, 28 шілдеде 1944 жылы оған "Ерен еңбегі үшін" ордені табысталды. 1 тамызда генерал Джордж Паттонның үшінші армиясы толыққанды жұмыс істеді және 4-ші AD үшінші армияның алғы шебіне айналды. Британдық әскери бронетехника теориясы мен тарихының маманы, капитан Базиль Генри Лидделл Харт генерал Вудты "Американың бронетанктік күштерінің Роммелі" деп атады. Роммель сияқты, Вуд та майданнан басқарды және жылдамдық пен қоршау тактикасын қолданып, жауды шатастыруды жөн көрді. Генерал Вуд өзінің жеке ұшқышы майор Чарльз "Базука Чарли" Карпентермен бірге жедел қозғалатын дивизиясымен бірге жүру үшін жиі Piper Cub ұшағын пайдаланды, кейде корпустың бұйрықтарын штабтан тікелей алға жылжып келе жатқан бронетанкті колонналарға жеке өзі жеткізді. 1944 жылдың 3 желтоқсанында генерал Вуд дивизия командирі лауазымынан босатылды. Содан кейін дивизияны генерал-майор Хью Гаффи басқарды, ол 23 наурызға дейін, бригада генералы Уильям М. Хогеге командалық құқық берілді. Майор генерал Фей Б. Прикетт басқарды. Соғыстан кейін дивизияға генерал-майор Арчибальд Р. Кеннеди басшылық етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 4-ші AD-нің ең танымал мүшелерінің бірі – 37-ші танк батальонына қолбасшылық еткен Крейтон Абрамс болды. Кейіннен Абрамс Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік Вьетнамдағы барлық АҚШ күштеріне басшылық етіп, 1970 жылдары армия штабының бастығы болып қызмет етті. М-1 танк оның құрметіне аталған. Абрамстың досы, Харольд Коэн 10-шы бронеатқыштар батальонына басшылық етіп, Абрамстың танктерімен бірге шайқасты.

Соғыстан кейінгі

Германиядағы оккупациялық міндеттерден кейін 4-ші AD Америка Құрама Штаттарына демобилизация үшін оралды. Дегенмен, оның көп бөлігі Германиядағы оккупациялық күштер ретінде қалды, кейін Бірінші жандар бригадасы ретінде қайта тағайындалды. 1949 жылы ол 4-ші бронетанкті дивизия деп қайта аталды және 1949 жылдың 20 мамырында демобилизацияланды. 4-ші AD 1954 жылдың 15 маусымында Техас штатының Киллин қаласындағы Форт-Худта 4-ші бронетанкті "Жарылым" дивизиясы деген атпен қайта құрылды ("Жарылым" кейінірек бірнеше жылдан соң тоқтатылды). 1957 жылдың соңында 4-ші AD "Гироскоп" операциясының аясында 2-ші бронетанкті дивизияны алмастырып, Батыс Германияға жөнелтілді. Гёппингендегі Кук казармасы дивизия штабы ретінде қызмет етті. Дивизия осы кезеңнің көп бөлігінде VII корпустың құрамында болған сияқты. 1958 жылдың 30 маусымында "А" жауынгерлік командасы Жаңа Ульмдегі Уайли казармасында орналасқан. Оған 2-ші орта танк батальоны (MTB), 66-шы бронетанкті полк (Лейпхайм); 2-ші бронетанкті атқыштар батальоны (ARB), 41-ші жаяу әскер (Неу Ульм); және 2-ші бронетанкті атқыштар батальоны, 51-ші жаяу әскер кірді. "B" жауынгерлік командасы Эрлангендегі Феррис казармасында орналасқан, оның құрамында 1-ші MTB, 35-ші бронетанкті полк (Феррис казармасы); 2-ші MTB, 67-ші бронетанкті полк (Фюрт); 2-ші ARB, 50-ші жаяу әскер (Феррис казармасы); және 15-ші атқыштар полкінің 2-ші барлау эскадрильясы болды. "C" жауынгерлік командасы Крейлсхаймдағы Макки казармасында орналасқан. Оған 1-ші MTB, 37-ші бронетанкті полк (Макки казармасы) және 1-ші ARB, 54-ші жаяу әскер кірді. 4-ші AD 1971 жылдың мамырында соңғы демобилизациясына дейін Германияда қалды, содан кейін ол 1-ші бронетанкті дивизия ретінде қайта құрылды.

Танымал мәдениетте

Гарольд Койлдің 1993 жылғы «Он мың» техно-триллерінде 4-ші бронетанкі дивизиясы АҚШ армиясының 10-шы корпусының бір бөлігі болып табылады, ал романның көп бөлігі дивизия мүшелерінің көзқарасынан баяндалады.

Салқын соғыс кезіндегі қолбасшы генералдар тізімі

Генерал-майор Эндрю П. О'Мира (1 тамыз 1957 – 13 ақпан 1959)
Генерал-майор Джеймс Б. Куилл (14 ақпан 1959 – 1 сәуір 1960)
Генерал-майор Джон К. Уотерс (2 сәуір 1960 – 27 тамыз 1961)
Генерал-майор Джеймс Х. Полк (28 тамыз 1961 – 30 қараша 1962)
Генерал-майор Джон Ф. Франклин кіші (1 желтоқсан 1962 – 31 мамыр 1964)
Генерал-майор Александр Д. Сурлс кіші (1 маусым 1964 – 17 желтоқсан 1965)
Генерал-майор Джеймс В. Сазерленд (18 желтоқсан 1965 – 23 мамыр 1967)
Генерал-майор Эдвард К. Д. Шеррер (24 мамыр 1967 – 2 желтоқсан 1968)
Генерал-майор Стивен В. Дауни кіші (3 желтоқсан 1968 – 4 ақпан 1970)
Генерал-майор Уильям В. Кобб (5 ақпан 1970 – 10 мамыр 1971)