Пий II: Өмірбаяны мен Рим Папасы қызметі

Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 1458 жылдан 1464 жылға дейін – Папа

Папа Пий II (Пий ПП. II, ), шын есімі Энеа Сильвио Бартоломео Пиколомини (Aeneas Silvius Bartholomeus; 18 қазан 1405 – 14 тамыз 1464), Католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі болды 19 тамыз 1458 жылдан өліміне дейін. Энеа Сильвий – автор, дипломат, оратор, антипапа Феликс V-нің, содан кейін император Фредерик III-нің, одан кейін Папа Евгений IV-нің жеке хатшысы болды. Ол Базель кеңесіне қатысты, бірақ 1443 жылы Фредерикпен бірге жүру үшін оны тастап кетті және оны Римге бағынуға көндірді. 1447 жылы Триест епископы, 1450 жылы Сиена епископы, ал 1456 жылы кардинал атанды. Ол халықаралық деңгейде танымал Ренессанс дәуірінің гуманисті болды. Энеа Сильвийдің ең ұзақ және ең маңызды еңбегі – өмірбаяны, «Комментарии», бұл папаның жарық көрген жалғыз автобиографиясы. Ол өлімінен 120 жыл өткен соң, 1584 жылы жарық көрді.

Ерте өмір

Эней Сиена аймағындағы Корсиньяно қаласында асыл, бірақ кедей отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Сильвио солдат және Пиколомини әулетінің мүшесі, ал анасы Виттория Фортегерри болды, ол 18 бала туды, оның ішінде бірнеше егіздер де бар еді, бірақ бір уақытта оннан аспады. Оба (жаман дерт) оны екі қарындасы, Лаудамия мен Катеринамен ғана қалдырды. Ол бірнеше жыл бойы әкесімен бірге шаруалық жұмыстар істеді. 1423 жылы, 18 жасында, ол Сиена университетінде оқуға түсті, онда алдымен гуманитарлық ғылымдарды, содан кейін азаматтық құқық пәнін оқыды. Сиенада ол белгілі тарихшы Миландық Андреас Августиннің басшылығымен оқыды. Оның тәлімгері және азаматтық құқық профессоры Антонио де Розеллис болды. Ол сонымен қатар Мариано Соцциниден де заң оқыды. Содан кейін Флоренция университетіне қатысты, онда Франческо Филельфодан сабақ алды және Поджио Браччолини, Леонардо Бруни және Гуарино да Веронамен дос болды. Ол Сиена қаласына мұғалім болып орналасты.

Базель

1431 жылы ол Фермо епископы Доменико Капраниканың хатшысы лауазымын қабылдады, ол Базель кеңесіне жол тартқан еді. Капраника жаңа Папа Евгений IV-нің Папа Мартин V тағайындаған кардинал атағын қабылдамауына наразылық білдірді. Генуяға қауіпті сапардан кейін, содан соң Альп таулары арқылы сапардан кейін Базельге келген ол ақшасы біткен Капраникаға, одан кейін басқаларға қызмет етті. 1435 жылы Евгений IV-тің кеңестегі легаты кардинал Николо Альбергати оны Шотландияға құпия миссияға жіберді, оның мақсаты тіпті өзінің айтуынша әртүрлі болды. Ол Англия мен Шотландияға барып, екі елде де көптеген қауіп-қатерлер мен қиындықтарға тап болды және олар туралы есеп берді. Шотландияға сапары соншалықты қиын болды, Пиколомини олардың жағалау портынан ең жақын Әзіретіміздің шіркеуіне жалаң аяқ барамын деп ант берді. Бұл Дунбар екені анықталды; ең жақын шіркеу 16 шақырым қашықтықтағы Уайткеркте орналасқан. Мұз бен қардағы сапардан кейін Эней өмірінің соңына дейін аяқтарынан ауырып жүрді. Тек Ньюкаслға келгенде ғана ол «әлемнің өркениетті бөлігіне және Жер бетінің қоныстануға жарамды жеріне» оралғанын сезінді, Шотландия мен Англияның солтүстік бөлігі «жабайы, шөл және қыста күн көрмейді». Шотландияда ол баланың әкесі болды, бірақ ол қайтыс болды. Базельге оралғаннан кейін Эней 1436-1438 жылдары тағы да кардинал Доменико Капраниканың хатшысы болды. Ол Папамен болған қақтығыста кеңеске белсенді қолдау көрсетті және әлі де мирян болғанымен, ақырында оның істерін басқаруға қатысуға мүмкіндік алды. Милан архиепископы оны Миландағы С. Лоренцо шіркеуінің провосты етіп тағайындады, бірақ ол шіркеу тарапынан бұл лауазымға сайланбаған және әлі де мирян болған. Кеңес оған паптық жемқорлықтың белгісі деп санайтын мұндай рұқсаттарға қарсы саясатына қарамастан, оған рұқсат берді. Бірақ Эней 1438 жылы Венаға дипломатиялық миссияға жіберілгенде, оның қайтыс болғаны туралы хабар тарады; және Кеңестен бас тартып, Папа Евгенийге оралған Милан герцогы Энейдің провистост лауазымын басқа үміткерге берді. Оған өтемақы ретінде Кеңес оны Трент кафедралық соборындағы каноник етіп тағайындады. Ол діни лауазымдардан бас тартты, себебі олардың талап еткен жыныстық қанағатсыздық міндеттемесіне келіспеді. Тіпті Евгений IV-тің мұрагерін сайлаушылардың бірі болуға деген ұсыныс оның тартыншақтығын жеңе алмады. Ол 1439 жылы қарашада Феликс V (Савой герцогы Амадей) антипапасының құрылуын қолдады және оның таққа отыруына қатысты. 1440 жылы ол Базельдің бас кеңесінің билігін қорғап, Libellus dialogorum de generalis concilii auctoritate et gestis Basileensium атты еңбек жазды. Содан соң Эней Страсбургке жіберілді. Пиколомини қысқа уақыт Папа Феликстің хатшысы болды, ал 1442 жылы Франкфурт диетасына елші ретінде жіберілді. 1442 жылы 27 шілдеде Франкфуртта Рим патшасы Фредерик III оны Лауреат ақын деп жариялады және оған ордада өзінің хатшысы болып қызмет етуді ұсынды. 1443 жылдың қаңтар айында Эней Феликс V-нің хатшысы лауазымынан кетіп, императорлық канцелярияда хатшы және протонотарий болып тағайындалды. Ол сол жерде императордың канцлері Каспар Шликтің қамқорлығын алды. Кейбіреулер Энейдің «Екі ғашықтың әңгімесі» (1444) романында баяндалған махаббат оқиғасын канцлердің қашқандығымен байланыстырады. Оның өмірінің осы кезеңіндегі қызметі туралы ортағасырлық Рим тарихшысы Фердинанд Грегоровиус былай деп жазды: «Империяның және Рим Куриясының істеріне араласып, кедейліктен құтылу үшін пайда табуға ұмтылған Пиколоминиге ізгілікке деген құштарлық, жоғары табиғаттың асыл дарыны емес. Оның ішінде үлкен ештеңе жоқ еді. Бұл ғажайып қабілетке ие, жарқын денелі адам ешбір құлшынысқа ие емес. Біз оның тек өзінің пайдасынан басқа мақсат қойғанын айта алмаймыз». Әурелі Энейдің мінезі осы уақытқа дейін адамгершілікке, саяси тұрақсыздыққа бейім дүниелік адам болды. 1445 жылы Римге миссиямен жіберілген, оның мақсаты Папа Евгенийді жаңа собор шақыруға итермелеу болды, ол шіркеулік айыптаудан босатылды және Папаға көмектесу міндетімен Германияға оралды. Ол Рим папасының сарайы мен Германия императорлық сайлаушылар арасындағы келіспеушіліктерді шешуге көмектесті. Ол 1447 жылы өлім аузында жатқан Папа Евгенийдің неміс князьдері ұсынған татуласуды қабылдауымен байланысты келісімге қол жеткізуде жетекші рөл атқарды. Құжаттарға 1447 жылы 5 және 7 ақпанда қол қойылды. Нәтижесінде, собор мен антипапа қолдауынан айырылды.

In 1431 he accepted the post of secretary to Domenico Capranica, bishop of Fermo, then on his way to the Council of Basel. Capranica was protesting against the new Pope Eugene IV's refusal of a cardinalate for him, which had been designated by Pope Martin V. Arriving at Basel after enduring a stormy voyage to Genoa and then a trip across the Alps, he successively served Capranica, who ran out of money, and then other masters. In 1435, he was sent by Cardinal Niccolò Albergati, Eugenius IV's legate at the council, on a secret mission to Scotland, the object of which is variously related even by himself. He visited England as well as Scotland, underwent many perils and vicissitudes in both countries and left an account of each. The journey to Scotland proved so tempestuous that Piccolomini swore that he would walk barefoot to the nearest shrine of Our Lady from their landing port. This proved to be Dunbar; the nearest shrine was 10 mile (16 km) distant at Whitekirk. The journey through the ice and snow left Aeneas afflicted with pain in his legs for the rest of his life. Only when he arrived at Newcastle did he feel that he had returned to "a civilised part of the world and the inhabitable face of the Earth", Scotland and the far north of England being "wild, bare and never visited by the sun in winter". In Scotland, he fathered a child but it died. Upon his return to Basel, Aeneas again served from 1436 to 1438 as secretary of Cardinal Domenico Capranica. He actively supported the council in its conflict with the Pope, and, although still a layman, eventually obtained a share in the direction of its affairs. He gave a speech advocating the choice of Pavia as the site of a meeting between council members and the Greek delegation, to discuss church union, which caught the attention of the duke of Milan, as he had hoped. The archbishop of Milan named him Provost of the church of S. Lorenzo in Milan, even though he had not been elected to the post by the chapter of the church and was still a layman. The Council granted him a dispensation, despite their policy against such dispensations, which they considered a feature of papal corruption. But when Aeneas was sent on a diplomatic mission to Vienna in 1438, it was reported that he had died; and the duke of Milan, who had abandoned the Council and returned to Pope Eugenius' side, gave Aeneas' provostship to another candidate. In recompense, the Council appointed him a canon in the cathedral Chapter of Trent. He refused the offer of the diaconate, shunning the ecclesiastical state because of the obligation of sexual continence which it imposed. Even the offer to become one of the electors of a successor to Pope Eugene IV was not enough for him to overcome his reluctance. He supported the creation of the Antipope Felix V (Amadeus, Duke of Savoy) in November 1439, and participated in his coronation. In 1440, he composed a work in defense of the authority of the general council of Basel, the Libellus dialogorum de generalis concilii auctoritate et gestis Basileensium. Aeneas then was sent to Strasbourg, where he fathered a child, a son, with a Breton woman called Elizabeth. Piccolomini served briefly as secretary to Pope Felix, and in 1442 was sent as envoy to the Diet of Frankfurt. On 27 July 1442, at Frankfurt, Frederick III, King of the Romans celebrated him as Poet Laureate, and offered him a position at court as his secretary. In January 1443, Aeneas resigned as secretary of Felix V, and was appointed secretary and protonotary in the imperial chancellery. There he obtained the patronage of the emperor's chancellor, Kaspar Schlick. Some identify the love adventure that Aeneas related in his romance The Tale of Two Lovers (1444) with an escapade of the chancellor. Of his activities at this period in his life, Ferdinand Gregorovius, the historian of medieval Rome, wrote, "Versed in the affairs of the Empire and the Roman Curia, in which occupations he incessantly strove to acquire benefices that should raise him out of poverty, Piccolomini was not inspired by any ardent longing for virtue, nor was he stirred by the sublime genius of an exalted nature. There was nothing great in him. Endowed with fascinating gifts, this man of brilliant parts possessed no enthusiasms. We cannot even say that he pursued any aim beyond that of his own advantage." Aeneas' character had hitherto been that of a man of the world with no strictness in morals or consistency in politics. Being sent on a mission to Rome in 1445, with the ostensible object of inducing Pope Eugene to convoke a new council, he was absolved from ecclesiastical censures and returned to Germany under an engagement to assist the Pope. This he did most effectually by the diplomatic dexterity with which he smoothed away differences between the papal court of Rome and the German imperial electors. He played a leading role in concluding a compromise in 1447 by which the dying Pope Eugenius accepted the reconciliation tendered by the German princes. The documents were signed on 5 February and 7 February 1447. As a result, the council and the antipope were left without support.

Епископ

1446 жылы 4 наурызда Венада дін қызметкері болып тағайындалды. Папа Евгений 1447 жылы 23 ақпанда қайтыс болды, ал оның орнын басушыны таңдау үшін өткен конклав 1447 жылдың 4 наурызынан 6 наурызына дейін жалғасты. Аней Сильвий конклавтың күзетшілері ретінде таңдалған төрт елшінің бірі болды. Жаңа папа, Томмазо Парентучелли, Николай V есімін қабылдады және бірден Энейді папаның поддиаконы және хатшы лауазымына бекітіп, оны таққа отырғызу кезінде папалық айқыш белгісін алып жүруге тағайындады. Папа Николайдың бірінші қадамдарының бірі – 1447 жылдың 17 сәуірінде Энейді Триест епископы етіп тағайындау болды. 1447 жылдың 13 тамызында Кельн қаласында епископ Эней алғашқы «Epistola retractationis, ad Magistr. Jordanum» хатын жазды. Рим папасы Николай оны 1450 жылдың 23 қыркүйегінде Сиена епархиясына ауыстырды. 1450 жылы Эней Португалияның принцессасы Элеонораға үйлену үшін император Фредерик III-нің елшісі ретінде жіберілді. 1451 жылы ол Богемияға миссиямен барды және гуситтердің көшбасшысы Георгий Подебрадиймен келісімге келді. 1452 жылы ол Фредерикпен бірге Римге сапар шекті, онда Фредерик Элеонораға үйленді және папа оны император етіп жариялады. Таққа отырғызу рәсімінде император атынан сөз сөйлеген Эней соборлық теорияны жоққа шығарды, папа мен оның кардиналдары ең жақсы кеңес екенін мәлімдеді. Епископ Эней Сильвий 1454 жылдың ақпан айында Ратисбон мәжілісінде Фредерик III-нің өкілі болды. 1455 жылдың тамызында Эней тағы да Римге, Иоганн Гиндербахты қоса алған елшілікпен барды, жаңа папа Калист III-ке Германияның адалдығын білдіру үшін. Салтанатты рәсім 12 тамызда ашық консисторияда өтті. Нұсқау бойынша, елшілер пападан түріктерге қарсы соғыс жариялауды талап етті, бұл Калистқа ұнады, өйткені ол да сондай пікірде болды. Фредерик пен Венгрияның Ладислав V (сонымен қатар Богемия королі) Энейді кардинал лауазымына ұсыну үшін күшті ұсыныстар жасады, бірақ папаның алдымен өз туғандарына лауазым беруді шешуі кешіктірді, ол мұны 1456 жылдың 17 қыркүйегінде істеді. Соңында, 1456 жылдың 17 желтоқсанында ол кардинал болып тағайындалды, ал ертесіне Авентиндегі Санта-Сабина шіркеуінің титулдық шіркеуі оған берілді. Ол Сиена епархиясын сақтап қалды. Сонымен қатар, ол 1457 жылдың 12 тамызында Вармия (Эрмель, Пруссия, қазіргі Польша) епископтығын алды.

He was ordained a priest in Vienna on 4 March 1446. Pope Eugenius died on 23 February 1447, and the conclave to choose his successor lasted from 4 March to 6 March 1447. Aeneas Sylvius was one of the four ambassadors chosen to be the guardians of the conclave. The new pope, Tommaso Parentucelli, chose the name Nicholas V, and immediately confirmed Aeneas in his posts of papal subdeacon and secretary, and appointed him to carry the papal cross at his coronation. One of the first acts of Pope Nicholas was to appoint Aeneas Bishop of Trieste on 17 April 1447. On 13 August 1447, at Cologne, Bishop Aeneas wrote the first Epistola retractationis, ad Magistr. Jordanum
Pope Nicholas transferred him to the diocese of Siena on 23 September 1450. In 1450, Aeneas was sent as ambassador by Emperor Frederick III to negotiate his marriage with Princess Eleonore of Portugal. In 1451, he undertook a mission to Bohemia and concluded a satisfactory arrangement with the Hussite leader George of Poděbrady. In 1452 he accompanied Frederick to Rome, where Frederick wedded Eleanor and was crowned emperor by the pope. At the coronation, speaking in the name of the emperor, Aeneas repudiated the conciliar theory, holding that the pope and his cardinals were the best council. Bishop Aeneas Sylvius was a delegate of Frederick III at the Diet of Ratisbon in February 1454. In August 1455, Aeneas again travelled to Rome on an embassy which included Johann Hinderbach to proffer the obedience of Germany to the new pope, Calixtus III. The ceremony took place on 12 August in a public consistory. As instructed, the envoys pressed the pope for a war against the Turks, which pleased Calixtus, who was of the same mind. He brought strong recommendations from Frederick and Ladislaus V of Hungary (also King of Bohemia) for the nomination of Aeneas to the cardinalate, but delays arose from the Pope's resolution to promote his own nephews first, which he did on 17 September 1456. Finally, on 17 December 1456, he was named a cardinal, and next day he was assigned the titular church of Santa Sabina on the Aventine. He was allowed to keep the diocese of Siena. He also acquired the bishopric of Warmia (Ermel and, Prussia; now in Poland) on 12 August 1457.

Папалыққа сайлау

Калист III 1458 жылғы 6 тамызда қайтыс болды. Басты үміткер – кардинал Доменико Капраника еді, бірақ ол 14 тамызда Новендиал кезінде қайтыс болды. Милан герцогының елшісі 31 шілдеде кардинал Хуан де Торкемада мен Папа Николай V-нің жартылай бауыры кардинал Филиппо Каландрини де үміткерлер екенін және Каландрини жеңіске жете алады деп ойлады. Аней досы, Болоньялық кардинал Каландринимен бірге Витербодан Римге бет алды. Қала қақпасына жеткенде, оларды сарай қызметкерлері мен қара халық шулы қарсы алды, олардың біреуінің Папа болып сайланатынын айтты. Кардинал Капраниканың қайтысынан кейін кешке Милан елшісі Неаполь королі қолдаған Пиколоминиді сайлауға болады екенін көрсетті. Ашкөздіктен бе, жек көруден бе, ешбір кардинал д'Эстутевиллге дауыс бермеді. Нәтижелер күтілгеннен мүлдем басқаша болды. Д'Эстутевилл Анейдің амбицияларын тоқтатуға тырысты. Екінші дауыс беру 19 тамызда өтті, нәтижесінде Пиколоминиге 9 дауыс, ал Д'Эстутевиллге 6 дауыс түсті. Кардиналдар арасындағы қызу интригалардан соң, оның ішінде итальяндық кардиналдардың жеке кездесуінен кейін, Венеция кардиналы Барбо итальяндық Пиколоминиді француздық д'Эстутевиллден артық таңдауға шақырды, Аней екінші дауыс беруден кейін кандидатурасына жеткілікті дауыс жинады. Содан кейін барлық 18 кардинал сайлауды растады. Ол 1458 жылғы 3 қыркүйекте Әулие Петр базиликасының алдындағы сатыларда протодиакон кардинал Просперо Колоннаның қолынан Папа болып киеленді.

Папаның саясаты мен бастамалары

Папалық билігінің алғашқы күнінен бастап, Пийдің ең басты мақсаты – үлкен крест жорығы арқылы Еуропаны түріктердің қатерінен құтқару болды. Ол сонымен қатар Рим Куриясын реформалау жоспарларын жазып дайындаған бұйрыққа қол қоюға дайын тұрған, бірақ оны ешқашан жарияламады.

Мантуядағы конгресс

Неаполь тағына талапкер, арагондық Фердинандпен (Ферранте) одақтасып, француз Анжу әулетіне қарсы шыққаннан кейін, оның келесі маңызды қадамы – түріктерге қарсы бірлескен әрекет үшін христиан княздарының өкілдерінен тұратын конгресті Мантуяда шақыру болды. Мантуяға аттануға дайындалып тұрған Пий 1459 жылғы 5 қаңтарда «Cum Concedente Deo» атты бұйрығын жариялады, онда ол Римнен тыс жерде қайтыс болу мүмкіндігін қарастырды; ол өзінің ізбасарын сайлауға арналған конклавтың бұрынғы тәжірибеге қайшы, тек Римде ғана өткізілуін бұйырды. 1459 жылғы 11 қаңтарда Папа Пий Кузалық кардинал Николайды Рим қаласының және Әулие Петрдің иеліктерінің генералдық викары етіп тағайындады, ал 15 қаңтарда Мантуя епископы Галеаццо Кавриниді Римнің губернаторы етіп бекітті. Соңында 22 қаңтарда ол солтүстікке аттанды. Мантуяда болып тұрғанда, ол Австрияның Сигизмунды мен Кузалық кардинал Николай арасындағы Бриксен епископтығына қатысты дауды реттеуге тырысты. Бұл епископтық 1450 жылы Папа Николай V-тің рұқсатысыз, императордың, Тироль графының (Сигизмундтың) және Бриксен кафедралық бөлімінің келісімінсіз Николайға сыйланған еді. Ашық кешірім сұрау рәсімі ұйымдастырылды, бірақ мәселенің түбіне жете алмады, керісінше, екі жылдан кейін Трентода өтетін мәжіліске шегерілді. Бірнеше жыл бойы Папамен жақсы қарым-қатынаста болмаған Сигизмунд 1459 жылғы 29 қарашада Мантуядан бұрынғыдан да ашулы кетіп қалды. Пийдің күш-жігері нәтижесіз аяқталды. Екеуі де солтүстікке қайтып оралды, ал 1460 жылғы сәуірде қайтадан қиындықтар туды. Брунекте Сигизмундпен келіссөздер жүргізіп жатқан Куза қоршауға алынып, тұтқынға алынды және Сигизмундтың талаптарына көнуге мәжбүр болды. Куза II Пийге шағымданды. Пий тек Сигизмундты өзіне келіп, әрекеттерін түсіндіруге шақырды, бірақ Сигизмунд 1460 жылғы 4 тамызда өзінің прокторы арқылы Папаға жолдаған мәлімдемесінде болашақ кеңеске шағым жасады. 8 тамызда Сигизмунд қауымнан шығарылып, оның иеліктеріне тыйым салынды. 1459 жылғы 26 қыркүйекте ол Осман империясына қарсы жаңа крест жорылын жариялады, ал 1460 жылғы 14 қаңтарда үш жылға созылатын ресми крест жорылын жариялады. Папа өте жоғары бағалаған Влад III Дракуланы Түркия сұлтаны Мехмед II-ге қарсы соғыс бастауға ықпал етті. Бұл қақтығыстың шыңында валахтар сұлтанды өлтіруге тырысты (қараңыз: Түнгі шабуыл). 1460 жылғы 19 қаңтарда Мантуядан аттанғаннан кейін Пий II 30 қаңтарда Сиенаның бұрынғы епископтығына жетті, онда Мантуядағы шаршаңқылықтан кейін, дәрігерлері оған қалада немесе Петриолоның ыстық суларында демалуға кеңес берді. Ол жерде оған Мантуядағы жақындағы қонағы Людовико Гонзага қосылды. Пий ауыл өмірінен алған ләззатын өте әдемі тілмен сипаттады.

After allying himself with Ferdinand (Ferrante), the Aragonese claimant to the throne of Naples, in opposition to the French House of Anjou, his next important act was to convene a congress of the representatives of Christian princes at Mantua for joint action against the Turks. In anticipation of his departure for Mantua, Pius issued the bull "Cum Concedente Deo" on 5 January 1459, in which he considered the possibility of the pope dying outside Rome; he ordered that the conclave to elect his successor should take place only in Rome, contrary to previous practice. On 11 January 1459 Pope Pius appointed Cardinal Nicholas of Cusa Vicar General of the city of Rome and of the Patrimony of S. Peter; and on 15 January he named Bishop Galeazzo Cavrini of Mantua his Governor of Rome. He finally set out for the north on 22 January. While at Mantua, he undertook to mediate in the dispute between Sigismund of Austria and Cardinal Nicholas of Cusa over the bishopric of Brixen, which had been given Nicholas by Pope Nicholas V in 1450, without the consent of the emperor, the count of Tyrol (Sigismund), or the cathedral chapter of Brixen. A public reconciliation was arranged, but no resolution of the basic problem was achieved, but rather postponed to a Diet to be held at Trent two years in the future. Sigismund, who had not been friendly toward the papacy for some years, left Mantua on 29 November 1459, even more irritated than before. Pius' efforts had failed. Both returned to the north, and in April 1460 trouble broke out again. Cusa, who was at Bruneck and engaged in negotiations with Sigismund, was surrounded, captured by the archduke, and forced to agree to Sigismund's demands. Cusa appealed to Pius II. A restrained Pius only summoned Sigismund to appear before him and explain his conduct, but Sigismund appealed to a future council in a statement handed the pope by his proctor on 4 August 1460. On 8 August, Sigismund was excommunicated and his domains were placed under the interdict. On 26 September 1459, he called for a new crusade against the Ottomans, and on 14 January 1460, he proclaimed the official crusade that was to last for three years. The pope influenced Vlad III Dracula, whom he held in high regard, to start a war against Sultan Mehmed II of Turkey. This conflict at its peak involved the Wallachians trying to assassinate the Sultan (see The Night Attack). After his departure from Mantua on 19 January 1460, Pius II reached his former bishopric of Siena on 30 January, where, exhausted by his exertions at Mantua, he was advised by his doctors to rest, either in the city or at the Petriolo hot springs. There he was joined by his recent host in Mantua, Ludovico Gonzaga. Pius described his delight with country life in very pleasing language.

Жаңа кардиналдар

Сонымен қатар, ол ұзақ уақыт бойы кардиналдар алқасының мазмұнымен және оның кейбір мүшелерінің мінез-құлқымен айналысқандықтан, кардиналдар арасындағы француздық фракция, әсіресе д'Эстутевилль мен Ален де Коэтиви, крест жорығы идеясына қарсы шыққан король Людовик XI-ге зиян келтіретін кез келген әрекетке кедергі келтірді. Алты ай бұрын екі кардинал, Антонио де ла Серда и Льоскос және Португалияның инфанты Хайме қайтыс болды. Аквилея патриархы Лодовико Скампи бастаған итальяндық кардиналдардың кейбіреуі оған жеке қарсылық танытып, оның жобасына күмәнмен қарады. Пий жаңа кардиналдарды тағайындау үшін консистория шақыруды шешті. Барлық жақтан кем дегенде он жаңа кардиналға өтініштер келіп түсті. 1460 жылғы Ұлы ораза кезінде ол ағымдағы кардиналдармен кеңес жүргізуді бастады, олардың келісімі қажет болды. 1460 жылдың 4 наурызында, Күл кешінің сәрсенбісі күні, кандидаттар бойынша соңғы шешімдерді қабылдау үшін ресми консистория өтті. Папа Пийдің ашылу сөзі кардиналдардың зәулім өмір салтының кемшіліктерін және монархтардың емес, шіркеудің игілігі үшін емес, олардың іс-әрекеттерін тізімдеуде шыншыл және егжей-тегжейлі болды: «Сіздің өмір салтыңыз сіздерді мемлекетті басқару үшін емес, ләззат алу үшін таңдалғандай көрінеді. Сіздер аң аулаудан, ойындардан және әйелдермен араласудан қашпайсыз. Сіздерге лайық емес, аса зәулім кештер ұйымдастырасыз. Сіздер тым қымбат киім киесіз. Алтын мен күміспен толысып кетіпсіздер. Адамдардың өтініш білдіруіне тыйым сала алмаймыз, бірақ оларды қабылдаудан бас тарта аламыз. Кімнің лайықты екенін ойлап көріңіздер, мен олардың арасынан таңдаймын». Одан кейін ол өзін-өзі ұсынғандардың немесе басқалар ұсынғандардың есімдерін атады. Сөзін аяқтаған соң, кардинал Скармпи сөз сөйледі. Ол Пийдің алдыңғылары білім мен қасиетті өмір үшін танымал ақсүйектерді тағайындағанын айтты. Бірақ ол Скармпинің ас үйінде немесе сарайында жұмыс істемейтін адамдарды ұсынады. Кардиналдың пікірінше, жаңа кардиналдардың қажеті жоқ: «Біздің санымыз көп болса, құндылығымыз төмендейді». Ақырында Пий бес кандидатқа оң дауыс беруге қол жеткізді және кардиналдарға алтыншысын қабылдауға қысым жасады. Бұл адамдар: Риети епископы Анджело Капраника және кардинал Доменико Капраниканың інісі; Бернардо Эроли, Сполето епископы; Никколо Фортигерра, Теано епископы; Алессандро Олива де Саксоферрато, Сент-Августин орденінің бас преоры (папаның таңдауы, оның кандидатурасына қарсылық көп болды); Пийдің туысы Франческо Тодескини Пиколомини, апостолдық протонотарий; және Буркхард фон Вайсбрих, Зальцбург архиепископы. Вейсбрихтің тағайындалуы шетелдік державаларды ренжітпеу үшін 1462 жылдың 31 мамырына дейін жарияланбады. Жарияланған бес кардиналдың барлығы итальяндықтар еді. 1460 жылдың 7 наурызында Папа Пий Бургундия герцогы Филипп Жақсыға, герцогтың қайырымдылық таратқышы Жан Жуфруай, Аррастың епископына кардиналдардың дауыс беруін көндіре алмағаны үшін кешірім сұрап хат жазды. Ол кардиналдардың құрамында ультрамонтандар болмауы себебі осы екенін жазды. Пий Римге қайта шақырылды және 1460 жылдың 6 қазанында қалаға келді. Оның қалаға оралуына Тибурцио ди Масоның тудырған ала-көтерілістері себеп болды, ол тұтқындалғаннан кейін папалық үкіметті құлатуды және кардиналдар мен саудагерлерді тонауды жоспарлағанын мойындады. Ол 31 қазанда өлім жазасына кесілді. Алайда Еуропалық державалар тағы да кардиналдарды тағайындау үшін қысым көрсетуді тоқтатқан жоқ. Кардиналдар, алайда, итальяндық еместердің тағайындалуына қарсы болды. Ақырында, үш итальяндық және үш «ультрамонтани» кардинал тағайындалатындығы туралы келісімге қол жеткізілді, осылайша билік тепе-теңдігі сақталды. 1461 жылдың 18 желтоқсанында алты кардинал жарияланды: Равенна архиепископы Бартоломео Роверелла; Павия епископы Жакопо Пиколомини Амманнати; Франческо Гонзага, ол 17 жаста ғана еді; Луи XI және Филипп Жақсының ұсынуымен Жан Жуфруай; Дреу графының ұлы Луи д'Альбрет; және Ургель епископы Хайме Кардона. Сонымен қатар, Зальцбургтың Буркхард фон Вайсбрихінің есімі де жарияланды.

At the same time, since he had long been concerned with the content of the College of Cardinals and with the behavior of some of its members, The French faction among the cardinals, especially d'Estouteville and Alain de Coëtivy, obstructed every move that might harm King Louis XI, who was hostile to the idea of a crusade. Two cardinals had died six months previously, Antonio de la Cerda y Lloscos and the Infante Jaime of Portugal. Some of the Italian cadrdinals, led by the Patriarch of Aquileia, Lodovico Scampi, were hostile to him personally and skeptical of his project. Pius decided to hold a consistory for the creation of new cardinals. Suggestions poured in from all sides, petitioning for at least ten new cardinals. During Lent of 1460, he began consultations with the current cardinals, whose consent was necessary. On 4 March 1460, the Wednesday of Ember Days, a formal consistory was held to make the final decisions on the candidates. Pope Pius' opening address was frank and detailed in cataloguing the shortcomings and faults of the luxurious lifestyle of the cardinals, and their activities on behalf of monarchs rather than the church: "Your lifestyle is such that you would appear to have been chosen, not to govern the state, but called to enjoy pleasures. You avoid neither hunting, nor games, nor the company of women. You put together parties that are more opulent than is fitting. You wear clothes that are far too expensive. You overflow with gold and silver We can't keep people from making requests, but we can easily refuse to entertain them. Think about who are appropriate, and I will choose from among their number " He then gave the names of those who nominated themselves, or who had been nominated by others." When he finished, Cardinal Scarampi rose to speak. He remarked that Pius' predecessors had named nobles, eminent for learning and holy life. But he was proposing people whom Scarampi would not employ in his kitchen or in his stables. In fact, according to the cardinal, there was no need for new cardinals: "With too many of us, our value declines." Finally, Pius was able to secure a positive vote on five names, and he was able to pressure the cardinals into accepting his own nomination of a sixth. These were: Angelo Capranica, bishop of Rieti and brother of Cardinal Domenico Capranica; Bernardo Eroli, bishop of Spoleto; Niccolò Fortiguerra, bishop of Teano; Alessandro Oliva de Saxoferrato, the Prior General of the Order of the Hermits of S. Augustine (the pope's choice, whose candidacy was much resisted); Pius' nephew Francesco Todeschini Piccolomini, a protonotary apostolic; and Burkhard von Weisbriach, archbishop of Salzburg. The appointment of Weisbriach was not made public until 31 May 1462, to avoid offending the foreign powers. The five cardinals whose names were published were all Italians. On 7 March 1460, Pope Pius had to write to the Duke of Burgundy, Philip the Good, apologizing for having been unable to convince the cardinals to vote for the duke's almoner, Jean Jouffroy, bishop of Arras. He wrote that it was because the cardinals would have no ultramontanes as cardinals. Pius was recalled to Rome, reaching the city on 6 October 1460. His presence was urged by the disturbances occasioned by Tiburzio di Maso, who, when captured, confessed that he had planned to overthrow the papal government and plunder the cardinals and merchants. He was executed on 31 October. The European powers, however, had not ceased their pressure for the appointment of more cardinals. The cardinals, however, were insistent that there should be no creation of non Italians. An agreement was finally reached that there would be six new cardinals, three Italians and three "ultramontani", thereby preserving the balance of power. On 18 December 1461, six cardinals were announced: Bartolomeo Roverella, archbishop of Ravenna; Jacopo Piccolomini Ammannati, bishop of Pavia; Francesco Gonzaga, who was only 17; Jean Jouffroy, the nomination of Louis XI and Philip the Good; Louis d'Albret, son of the Count of Dreux; and Jaume Cardona, bishop of Urgel. The name of Burkhard von Weisbriach of Salzburg was also finally published.

Неаполь, Римини, Польша

Арагон және Анжу үйлерінің жақтастары арасында Неаполь патшалығы үшін болған күресте, Папалық мемлекеттерді сол кезде бүлікші барондар мен қарақшы кондотьерилер мазалады, оларды ол бірте-бірте, бірақ уақытша басып тартты. Неаполитан соғысы да Папаның одақтасы, арагондық Фердинандтың жеңісімен аяқталды. Әсіресе, Папа өзінің билігінің көп бөлігінде Риминидің иесі Сигисмондо Пандольфо Малатестаға қарсы дерлік жеке соғыс жүргізді, нәтижесінде сол кондотьери толыққанды мойынсұнуға мәжбүр болды. Пьос II 1454-66 жылдардағы Польша мен Тевтон ордені арасындағы он үш жылдық соғыста делдалдық жасауға тырысты, бірақ сәттілікке жетпеген соң, поляктар мен пруссиялықтарға қарғыс жариялады. Пьос II Богемия королі Георг және Австрияның архиегерцогы Сигизмундпен (Бриксен епискобы Николас Кузаны тұтқындағаны үшін қауымнан шығарылған) бірнеше дауға да қатысты. 1461 жылғы маусымда Пий II Сиеналық Әйелі Катеринаны қасиетті деп жариялады. 1461 жылғы қазан айында ол Францияның жаңа королі Людовик XI-ді Франциядағы Папаның билігін әлсіреткен Бурждің Прагматикалық санкциясын жоюға көндіріп, бастапқыда үлкен жетістікке қол жеткізді. Бірақ Людовик XI Пий II-нің Неапольдегі француз мүддесін қолдайтынын күткен, ал көңілі толмағандықтан, патшалық бұйрықтармен Прагматикалық санкцияны қайта орнатты. 1461 жылы Пий II Тиволиде Рокка Пиа деп аталатын бекініс салды. Любляна епархиясы 1461 жылғы 6 желтоқсанда Киелі Рим императоры Фридрих III құрды. 1462 жылғы 9 қыркүйекте Папа Пий бұл әрекетті бекітті.

Крест жорығы

Мантуя конгресі шақырған крест жорығы ешқандай прогресске жетпеді. 1463 жылдың қараша айында папа Пий II Осман империясына қарсы крест жорығын ұйымдастыруға тырысты, бұл Николай V және Каликст III бұрын жасауға тырысқан нәрсеге ұқсас еді. Пий II барлық христиан ақсүйектерін қосылуға шақырды, ал венециялықтар дереу шақыруға жауап берді. Албандық қарсылықтың көшбасшысы Георгий Кастриот Скандербег те жауап берді, ол 1463 жылдың 27 қарашасында Осман империясына соғыс жариялап, Охрид маңындағы олардың күштеріне шабуыл жасады. Пий II-нің жоспарланған крест жорығы Тарантода 20 000 әскерді жинауды көздеді, ал тағы 20 000-ын Скандербег жинайтын болды. Олар Скандербегтің басшылығымен Дураццода бірігіп, Осман империясына қарсы орталық майдан құруға тиіс еді. Папа бар күшін салды: ол Осман билеушісі Мехмет II-ге христиан болуға шақырып, әсерлі хат жазды. Папа тіпті Мехмет дін аударса, оны «гректер мен Шығыстың императоры» деп мойындайтынын айтты. Дегенмен, кейбір тарихшылар осы хаттың Ұлы қақпаға жіберілгеніне сендіреді. Егер хат жеткізілген болса, шақыру сәтті болмағаны түсінікті. 1462 жылдың сәуір айында папаға Әулие Андрейдің басын қабылдау үшін әсем шеру ұйымдастырылды, ол Патрастан (Пелопоннес) Римге Томас Палеолог әкелді. Пий II император мен Венгрия королінің арасын жарастыруға қол жеткізді, сондай-ақ 1459 жыл шамасында папалық территориядағы Толфада алюминий кенін табудан үлкен шабыттанды және қаржылық пайда көріп, қуанды. Алайда Франция суық қарым-қатынас жасады; Бургундия герцогы берген уәдесінен бас тартты; Милан Генуяны басып алуға тырысты; Флоренция папаға түріктер мен венециялықтардың бір-бірін әлсіретуіне рұқсат беруді кеңес берді. Пий II өліміне жақындағанын сезінді, ал оның ауруы, мүмкін, 18 маусымда 1464 жылы крест алып, крест жорығын жеке басқару үшін Анконаға аттанған қызу белсенділігіне себеп болды.

The crusade for which the Congress of Mantua had been convoked made no progress. In November 1463, Pope Pius II tried to organize the crusade against the Ottomans, similar to what Nicholas V and Calixtus III had tried to do before him. Pius II invited all the Christian nobility to join, and the Venetians immediately answered the appeal. So did George Kastriot Skanderbeg the leader of Albanian resistance, who on 27 November 1463 declared war on the Ottomans and attacked their forces near Ohrid. Pius II's planned crusade envisioned assembling 20,000 soldiers in Taranto, and another 20,000 would be gathered by Skanderbeg. They would have been marshaled in Durazzo under Skanderbeg's leadership and would have formed the central front against the Ottomans. The Pope did his best: he addressed an eloquent letter to the Ottoman ruler, Mehmet II, urging him to become a Christian. The pope even suggested that if Mehmed were to convert, he would be recognized as "Emperor of the Greeks and of the East." However, there are historians who believe that the mentioned letter was sent to the Sublime Porte. Not surprisingly, if it was delivered, the invitation was not successful. In April 1462, a public pageant was staged for the pope to receive the relics of the head of Saint Andrew when it was brought from Patras in the Peloponnese to Rome by Thomas Palaeologus. Pius II succeeded in reconciling the Emperor and the King of Hungary, and derived great encouragement as well as pecuniary advantage from the discovery of mines of alum in the papal territory at Tolfa, c. 1459. However, France was estranged; the Duke of Burgundy broke his positive promises; Milan was engrossed with the attempt to seize Genoa; Florence cynically advised the Pope to let the Turks and the Venetians wear each other out. Pius II was aware that he was nearing his end, and his malady probably prompted the feverish impatience with which, on 18 June 1464, he assumed the cross and departed for Ancona to conduct the crusade in person.

Құлдық

Пий жаңадан крещение алған христиандарды құлдыққа салуды "үлкен қылмыс" деп айыптады. 1462 жылғы 7 қазанда Канар аралдарындағы Рубико епископына жолдаған хатында Пий епископтарға бұзушыларға шіркеу жазаларын салуды бұйырды. Пий құл саудасының идеясын айыптамады, тек тұтқынға алынып Португалияға әкелінгендердің өте аз бөлігін құрайтын христиандарды құлдыққа салуды айыптады.

Пьенза

Рим папасы Пьос II ерекше қала құрылысы жобасын бастады, бұл қазіргі Еуропадағы алғашқы қала құрылысы жоспары болуы мүмкін. Ол өзінің туған қаласы Корсиньяноны (Сиена провинциясы) жаңартты және оны өзінің құрметіне Пьенца деп атады. Қаланы әдемілеу үшін сол заманғы ең жақсы үлгіде собор мен сарайлар салынды. Олар бүгінге дейін сақталып қалған. Сонымен қатар, ол 1462 жылдың 28 сәуірінде Рим мен Кампаниядағы ежелгі қираған орындарға зиян келтіруге тыйым салатын "Cum almam nostram urbem" паптық бұйрығын шығарды.

Ауру және өлім

1463 жылғы 26 сәуірде Пий II өзінің ең әйгілі бас тартысын "In Minoribus Agentes" бұйрығында жариялады. Ол Кельн университетінің ректоры мен мүшелеріне жолданған еді. Онда ол папа Евгений IV-ге қарсы, ал Базель кеңесін қолдаған трактатын қайтарып алды. Онда "Энеастан бас тартыңдар, Пийді қабылдаңдар" (Aeneam rejicite, Pium recipite) деген мәшһүр сөздер келтірілген. Ауруға қарамастан, Пий II папасы 1464 жылғы 18 маусымда Римнен Анконаға аттанды, 18 шілдеде жетті. Ол крест жорығының әскерлерінің рухын көтеруді үміттенеді. Бірақ, Анконада көлік тапшылығы мен оба эпидемиясы салдарынан қарулы күштер ыдырады. Венеция флоты, додж Кристофоро Моро бастауымен келгенде, өліміне жақын болған папа оны терезеден ғана көре алды. Ол екі күннен кейін, 1464 жылғы 14 тамызда қайтыс болды. Анконадағы кардиналдар папалық кемелерді Венеция доджының қолына беруге шешім қабылдады, олар келесі папаға тапсырылатынын түсіндірді. Сонымен қатар, Пийдің крест жорығы үшін қолындағы 48 000 алтын дукатты Мажарстанның Матиасына жіберді. Пий II-нің крест жорығы аяқталды. Папаның орнын басу үшін конклав оның қайтыс болған жерінде өткізілуі керек деген канондық талапқа қарамастан, Пий II-нің денесі Римге жеткізіліп, Ватиканға, Ескі Петр базиликасына, Әулие Андрей капелласына жерленді. 1503 жылы оның туысы III Пий қайтыс болғаннан кейін, ол II Пийдің қасына жерленді. 1506 жылы Ескі Петр шіркеуінің қирауынан кейін қабірлер криптке көшірілді. 1612 жылы, Сант-Андреа делла Валле шіркеуі аяқталғаннан кейін, екі папаның денелері, сондай-ақ олардың жерлеу ескерткіштерінің бөліктері сол жерге көшіріліп, 1613 жылғы 1 ақпанда қайта жерленді.

Әдеби беделі мен мұрасы

Пьос II өмірінде көрнекті поэзия авторы болды және 1442 жылы императорлық лауреат атанды. Бірақ оның көркем әдебиеттегі беделі негізінен "Екі ғашықтың хикаясы" атты эротикалық романына байланысты. Ол сондай-ақ бірнеше комедия жазды, олардың тек біреуі ("Хризис") бізге жеткен. Оның барлық туындылары латын тілінде жазылған. Ол көптеген эротикалық өлеңдер де жазды. Барлық эротикалық материалдар оның папа болып сайлануынан бұрын жазылған. Оның өзі жинаған хаттары тарихи ақпараттың маңызды көзі болып табылады. Оның хаттарында Каринтия герцогтарының хан тасы мен герцогтік тақтың үстіндегі таққа отыру рәсімінің ең белгілі сипаттамаларының бірі келтірілген. Бұл, Жан Боденнің "Республиканың алты кітабындағы" осы рәсімнің сипаттамасының бастапқы көзі саналады. Оның тарихи жазбаларының ең құндысы – Богемия және император Фредерик III тарихы. Ол Еуропа және Азия туралы тарихи зерттемелер жасады, ал жастық және орта жасында замандастарының саяси және діни талас-тартыстары туралы көптеген трактаттар жазды. Рим папасы тіпті исламды толық жоққа шығарды. Оның ең маңызды және ең ұзақ еңбегі – автобиографиялық "Түсініктемелер", алғаш рет 1584 жылы Римде оның алыс туысы, архиепископ Франческо Бандини Пиколомини басып шығарды. Бандини Пиколомини оны 1464 жылғы қолжазбаның түпнұсқасын көшірген Иоганн Гобеллиннің атымен жариялады, ол сол кезде автор деп есептелді. Пий II Цезарьдың үлгісімен, "Түсініктемелерді" үшінші жақта жазуды жөн көрді. Бұл басылымда кейбір мазмұн тиісті емес деп танылды. Өзінің еңбектері туралы Аней Сильвий былай деп жазды: "Менің жазу стилім әсем емес, қарапайым, бірақ ол тура және әшекейсіз. Мен ешқашан қиындықпен жазбаймын, себебі мен өзім үшін тым биік және білмейтін нәрселерге ұмтылмаймын, бірақ мен білгенімді жазамын."