Пius IV Папа: Өмірбаяны мен қызметі

Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 1559-1565 жылдар аралығында Папа Пий IV (; 31 наурыз 1499 – 9 желтоқсан 1565), тумасы Джованни Анджело Медичи, 25 желтоқсан 1559 жылдан бастап қайтыс болғанға дейін, желтоқсан 1565-ке дейін Католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі болды. Милан қаласында туған, оның отбасы өзін Медичи әулетінің бір тармағы деп есептеді және сол әулеттің гербін пайдаланды. Қазіргі тарихшылар осы байланысқа нақты дәлелдер таппағанмен, Флоренциялық Медичилер 16 ғасырдың басында Миландық Медичилердің талаптарын мойындады. Рим Папасы Пауль III Медичиді Рагуза архиепископы қылып тағайындады және оны Киелі Рим империясы мен Венгрияға дипломатиялық миссияларға жіберді. Ол Трент соборының соңғы отырысын жүргізді. Оның туған інісі, кардинал Чарльз Борромео, оның жақын кеңесшісі болды. Папа ретінде Пий IV Римде бірнеше құрылыс жобаларын бастады, оның ішінде сумен жабдықтауды жақсарту да бар еді.

Ерте өмір

Джованни Анджело Медичи 1499 жылғы 31 наурызда Миланда Бернардино Медичи мен Клелия Сербелонидің он бір баласының екіншісі болып дүниеге келді. Джованни Медичи кондотьеро Джан Джакомо Медичидің кіші інісі және Шарль Борромеоның шешесінің ағасы болды. Медичи Павияда философия мен медицинаны оқыды. Болонья университетінде оқып, заңгер ретінде танымал болғаннан кейін, 1525 жылғы 11 мамырда канондық және азаматтық құқық бойынша докторлық дәрежесін алды. 1527 жылы Медичи Римге барды, және Папа III Павелдің жақын адамы ретінде бірнеше қаланың губернаторы, Рагуза архиепископтығы (1545–1553) және Болонья вице-легаты лауазымдарына жылдам көтерілді.

Кардиналат

1549 жылғы 8 сәуірде Рим папасы Пауль III Медичиді кардинал етіп тағайындады, ал 10 мамырда қызыл тоғасын және титулдық шіркеу атағын алды. Осы мәселелерді шешу үшін үлкен шеберлік пен сақтық қажет болды, себебі оған қатысқан үш маңызды ел, өздерінің ерекше талаптары бойынша келіспесе де, Римнің талаптарына қарсы күштерін біріктіруге дайын тұрды. Алайда, Пий IV, Джованни Морон мен Чарльз Борромеоның көмегімен, жағдайға лайықты екенін дәлелдеді және сарабдал басқару арқылы – және ұстамдылық таныту арқылы – кеңесті дауласушыларға қанағаттандырарлық және паптық билікке пайдалы аяқтады. Оның анықтамалары мен жарлықтары 1564 жылғы 26 қаңтарда жарияланған папалық бұйрық (“Benedictus Deus”) арқылы бекітілді; Франция мен Испания оларды белгілі бір шектеулермен қабылдаса да, әйгілі Пий IV-нің Иман Жарғысы немесе Тридент Иман Жарғысы католик сенімінің ресми түсінігіне айналды. Оның паптығы кезінде қатаңдықтың айқын көріністері спонтанды емес, оның жеке мінезі оны қоңылдық пен жеңілдікке ұмтылдырған сияқты. Мысалы, 1564 жылы Наварра патшайымы Жанна д'Альбретті кальвинизмде айыпталып, инквизицияға шақыру туралы ескерту, Франция королі Карл IX-тың наразылығына орай ол кері қайтарылды. Сол жылы ол Австрия мен Богемияның қарапайым халқына тостағанды пайдалануға рұқсат беретін бұйрық шығарды. Оның ең қатты құштарлығы құрылыс болған көрінеді, бұл Римді көркейтуге (оның ішінде оның атымен аталған жаңа Порта Пиа мен Виа Пиа, сондай-ақ Борго ауданының солтүстікке қарай кеңейтілуі (Аддиция)) және шіркеулік мемлекеттердің әртүрлі аймақтарында қалпына келтіру, салу және бекіту жұмыстарын жүргізуде қаржылық қиындықтар туғызды. Екін жағынан, кейбіреулер оның паптығы кезіндегі қатаң римдік мәдениетіне ренжіді. Жорджио Вазари 1567 жылы «осы қаланың ұлылығы қарапайым өмір салтымен, киімнің қарапайымдығымен және көптеген нәрселердің қарапайымдығымен төмендеді. Рим үлкен қиындыққа тап болды, және егер Мәсіх кедейлікті жақсы көрсе және қала оның жолын ұстанғысы келсе, ол тез кедей болады» деді.

On 8 April 1549, Pope Paul III made Medici a cardinal, receiving his red hat and titular church title on the following 10 May. Great skill and caution were necessary to effect a settlement of the questions before it, inasmuch as the three principal nations taking part in it, though at issue with regard to their own special demands, were prepared to unite their forces against the demands of Rome. Pius IV, however, aided by Giovanni Morone and Charles Borromeo, proved himself equal to the emergency, and by judicious management – and concession – brought the council to a termination satisfactory to the disputants and favourable to the pontifical authority. Its definitions and decrees were confirmed by a papal bull ("Benedictus Deus") dated 26 January 1564; and, though they were received with certain limitations by France and Spain, the famous Creed of Pius IV, or Tridentine Creed, became an authoritative expression of the Catholic faith. The more marked manifestations of stringency during his pontificate appear to have been prompted rather than spontaneous, his personal character inclining him to moderation and ease. Thus, a warning, issued in 1564, summoning Jeanne d'Albret, the Queen of Navarre, before the Inquisition on a charge of Calvinism, was withdrawn by him in deference to the indignant protest of Charles IX of France. In the same year he published a bull granting the use of the cup to the laity of Austria and Bohemia. One of his strongest passions appears to have been that of building, which somewhat strained his resources in contributing to the adornment of Rome (including the new Porta Pia and Via Pia, named after him, and the northern extension (Addizione) of the rione of Borgo), and in carrying on the work of restoration, erection, and fortification in various parts of the ecclesiastical states. On the other hand, others bemoaned the austere Roman culture during his papacy; Giorgio Vasari in 1567 spoke of a time when "the grandeurs of this place reduced by stinginess of living, dullness of dress, and simplicity in so many things; Rome is fallen into much misery, and if it is true that Christ loved poverty and the City wishes to follow in his steps she will quickly become beggarly ".

Діндік ілімдер

Benedictus Deus-қа қосымша, Пий 1564 жылғы 24 наурызда Dominici Gregis Custodiae деп аталатын папалық бұйрық шығарды, онда кітаптарды тыйым салу қағидалары, соның ішінде Ескі Ғияраттың халық тіліне аудармасын оқуға білімді және ізгі ниетті, сондай-ақ епископтың рұқсаты бар адамдар ғана шектеледі деп көрсетілген.

Консисториялар

Пий IV өзінің понтификаты кезінде төрт консисторияда 46 кардинал тағайындады және Карлос Борромео сияқты үш жүрегі жақын туысын кардиналдыққа көтерді. Сондай-ақ, ол кейіннен папа Григорий XIII болып сайланатын Уго Бонкомпаниді кардинал етіп тағайындады. 1561 жылы папа Даниэле Барбароны кардиналға «in pectore» (жасырын түрде) деп тағайындады, бірақ бұл тағайындау ешқашан жарияланбады. 1565 жылы Пий IV Мальта орденінің үлкен магистрі Жан Паризо де Валеттке Мальтаны Осман империясынан қорғағаны үшін кардиналдық ұсынды, бірақ ол папаның ұсынысын қабылдамады.

Құрлық

1565 жылы кардинал Бенедетто Аккольтидің інісі Бенедетто Аккольти басқарған Пий IV-ге қарсы қастандық ашылып, жолы тасталды.

Сәулет жетістіктері

Пий IV билік құрған кезде Микеланджело Санта-Мария-делли-Анжели базиликасын (Диоклетианның ванналарында) және Пирро Лигорио жобалаған Ватикан бақшасындағы Вилла-Пианы (қазіргі Казина Пио IV) қайта жаңартып салды. Қазір ол ғимарат Папалық ғылым академиясының штаб-пәтері болып табылады. Ол Микеланджелоға Порта Пиа құрылысын тапсырды. Пий IV Рим қаласының сумен жабдықталуын жақсарту мақсатында қоғамдық құрылыстар салуға да бұйрық берді.

Қасиетті деп жариялау

Папалық билігі кезінде Пьос IV ешқандай әулиені қадірлемеді және тек бір адамды ғана, 16 қыркүйекте 1561 жылы Гундисалв Амарантені мақұлдады.

Өлім

Пий IV 9 желтоқсанда 1565 жылы несеп жолдарының инфекциясынан және жоғары температурадан туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Оның денесі алғашқыда Петір шіркеуінде сақталғаннан кейін, 1583 жылғы 4 қаңтарда Санта-Мария-делли-Анжелиде жерленді. Оның ізбасары Пьос V болды.

Пий IV подагра сияқты көптеген аурулардан зардап шекті, бұл оның қимыл-қозғалысын шектеді. 1565 жылдың мамыр және тамыз айлары аралығында Джакомо Соранцо Венеция Сенатына Папаның денсаулығы туралы хабарлап, оның табиғи күш-қуаты зор екенін айтты. Дегенмен, подагра оның аяқтарының, иықтарының, қолдарының және алақандарының қозғалысын қиындатты. Сорзано сондай-ақ, бұл Папаның көбінесе жүруден аулақ болу үшін sedia gestatoria-да тасымалдануын талап еткенін атап өтті. Пий IV 1564 жылы ауыр сырқаттан жазылып кеткенімен, өліміне сегіз күн қалғанда қайтадан қызумен ауырды, ол денені тұрақты түрде шаршатты. 8 желтоқсан күні кешке Римге келген Борромео, Пий қайтыс болғанда оның жанында болды, сондай-ақ қасында Әулие Филипп Нери де болды.