Кіріспе

Osborne Computer Corporation (OCC) – американдық компьютерлік компания және портативті компьютерлерді алғаш рет шығарған өндіруші. Ол Калифорния штатының Сан-Франциско шығанағының оңтүстігіндегі Кремний алқабында орналасқан. Компанияның негізін қалаушы Адам Осборн, Ли Фелсенштейнтің жобалау жұмыстарының нәтижесінде 1981 жылы әлемдегі алғашқы жаппай өндірілген портативті компьютерді жасады. Басқа стартап компаниялардан өзгеше, Osborne Computer Corporation-ның алғашқы өнімі құрылғаннан кейін көп ұзамай дайын болды. Алғашқы Osborne 1 1981 жылдың шілдесінде жеткізілді, ал оның төмен бағасы келесі бірнеше жылға дейін жиынтық аппараттық және бағдарламалық қамтамасыздандыру пакеттеріне қатысты нарықтың күтулерін қалыптастырды. Компания 1981 жылдың шілдесіндегі дебютінен кейін сегіз айда 11 000 Osborne 1 сатты, тағы 50 000 данасы тапсырыс бойынша күтіп тұрды, бірақ алғашқы бірліктердің 10-15% жарамсыз болып шықты. Өнімнің өмірлік циклында айына ең көп сатылған сатылым 10 000 дананы құрады, компьютерге қатысты бастапқы бизнес-жоспарда өнімнің өмірлік циклында барлығы 10 000 дана сатылатыны болжанған еді. Осборн сұранысты қанағаттандыруда қиындықтарға тап болды, ал компания Осборн мен Фелсенштейн екеуінен 3 000 адамға дейін өсіп, 12 айда 73 миллион долларлық кіріс тапты. Өсім соншалықты жылдам болды, бір жағдайда бір апталық көрмеден оралған басшы өз қызметкерлерін табу үшін екі ғимаратты аралап шығуға мәжбүр болды. Компания 1982 жылдың қазан айында Ashton Tate-тің dBase II бағдарламасын уақытша жиынтыққа қосып, сұранысты осыншалықты арттырды, өндіріс күніне 500 данаға жетті және сапаны бақылау нашарлады. 1982 жылы Осборн Австралияда эксклюзивті өкілі болып President Computers Pty Ltd компаниясы тағайындалды, оның басшысы Том Купер болды. Osborne 1 сатылымының Австралиядағы табысымен President Computers сол кезде Osborne Corp USA компаниясы Computerland USA-дан тыс жерде Osborne 1 компьютерлерін тасымалдау бойынша ең ірі әлемдік дистрибьютор ретінде мақтады. Алайда, Осборнның бас қаржы директоры Австралия нарығына көз тіккен болатын және Купердің қарсылығына қарамастан Адам Осборнды Агенттікті бөлуге көндірді. Бұл қадам Президент Компьютерлерінің ағымдағы дилерлік келісімін тең бөліп, Осборн Корпорациясы дилерлік агенттіктің жартысын иеленуге дайын болған кезде жасалды. Осы шешімге байланысты Президент Компьютерлері Осборнның сүйреп жүретін бәсекелесі АҚШ-тың Del Mar CA қаласында өндірілген Kaypro компьютеріне эксклюзивті келісім шарт жасады, ол Non Liner Systems компаниясымен құрастырылған үлкен форматты экранмен жабдықталған. Купер Адам Осборнмен сенімді іскерлік қарым-қатынаста болды және жарияланбаған жаңа Осборн Executive компьютерінің алдын ала көрсетілімін көруге мүмкіндік алды. Бірінші модельдің қоймаларын көрген Купер Осборнға Осборн II компьютерін бастапқы Осборн 1 қоры таусылғаннан кейін ғана жариялау керектігін ескертті. Ақырында, осы кеңеске құлақ қоймауы Осборн Корпорациясының құлауына және 1983 жылдың қыркүйегінде банкротқа өтініш беруіне себеп болды. Австралиядағы Osborne Corporation кейін қайта құрылды және PC секторына көшті, бірақ Осборн брендін пайдалануды сақтап қалды. Осы уақытқа дейін President Computers Kaypro компьютерінің сатылымы бойынша үлкен жетістікке қол жеткізді және Купердің жетекшілігімен өз жеке брендімен PC секторына енді. Купердің Президент Компьютерлік ПК құрастыру зауыты 1986 жылы Голд-Кост технологиялық паркінде, 1 Компьютерлік көшесінде, Лабрадор Квинслендте Квинслендтің өнеркәсіп, шағын бизнес және технология министрі және Инновация министрі құрметті Майк Аерн атынан ресми түрде ашылды.

Жарыс

Алғашқы табысқа қарамастан, Осборн қатаң бәсекелестікке тап болды. Kaypro Computer компаниясы Osborne 1 сияқты CP/M жүйесінде жұмыс істейтін және бағдарламалық қамтамасының жинағы бар портативті компьютерлерді ұсынды, бірақ Kaypro үлкенірек 9 дюймдік (229 мм) экрандарды ұсынды. Apple Computer компаниясының өнімдерінің өздерінің кең бағдарламалық кітапханасы болды және қосымша карталар арқылы CP/M-ді де қолдануға болатын. IBM-нің PC-і жылдамырақ, жетілдірілген және тез өсіп келе жатқан бағдарламалық кітапханаға ие болды, ал Осборнның IBM-мен үйлесімді компьютерді тездетіп шығару үшін 20 миллион долларлық капитал тартуға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды.

Осборн эффектісі

Осборн әсері теориясының жақтаушыларының пікірінше, Адам Осборн 1983 жылдың басында журналистерге Осборн Executive үлгісін көрсеткен кезде компаниясының қазіргі сатылымын төмендетіп алды. Дилерлер жаңа Executive шығатынын күтіп, Осборн-1-ге жасалған тапсырыстарды жылдам алып тастады. Сатылмаған тауарлар жиналды және бағаның күрт түсуіне қарамастан – Осборн-1 1983 жылдың шілдесінде 1295 доллармен, ал тамызда 995 доллармен сатылды – сатылымдар қалпына келмеді. Күтілгеннен де жоғары болған шығындар артып, OCC 1983 жылдың 13 қыркүйегінде банкроттық жариялады. Осборн әсері компанияның құлауына нақты себеп болды ма, жоқ па деген мәселеде пікір қақтығыстары бар, Роберт Х. Крингли және Чарльз Айхер оның сәтсіздігін басқа себептерге байланыстырады.

Банкроттық жағдай

Компанияның жабылатыны анық болғанда, барлық қызметкерлермен компания жиналысы өтті. Жұмыстан босатудың бірінші раунды сату қызметкерлері, өндіріс қызметкерлері, ішкі маркетинг және көптеген орта және төменгі деңгейдегі кеңсе қызметкерлерін қамтыды. Осы қызметкерлерге тек еңбекақысы ғана тапсырылды. Қалған басқарушылар негізінен халықаралық маркетинг бөлімінен тағайындалды. Тоғыз күннен кейін, 1983 жылдың 22 қыркүйегінде 24 инвестор тобы OCC және бірнеше жеке тұлғаға қарсы сотқа шағымданып, компанияның нақты қаржылық жағдайын жасырғаны үшін және компания директорларының бірнешеуін ішкі сауда жасады деп айыптап, 8,5 миллион доллар көлемінде өтемақы талап етті. Осборн 1984 жылы банкроттан шығып, 1984 жылдың соңында CP/M-де жұмыс істейтін компактты портативті Osborne Vixen және Morrow Pivot негізіндегі Osborne 3 (шет елдерде Osborne Encore деп белгілі) құрылғыларын шығарды. Дегенмен, компания бұрынғы беделін толығымен қайта қалпына келтіре алмады. IBM-мен толық үйлесімді Осборн құруға жасалған соңғы әрекет үш прототипті жасады, бірақ компанияны банкроттан құтқаруға жеткіліксіз болды. Осборн тауарлық белгісіне құқықтар кейіннен фин клоны жасаған PC өндірушісі Mikrolog Ltd компаниясымен сатып алынды, ол 2021 жылға дейін бұрын әлемге танымал болған атаумен серверлік және үстелдік компьютерлерін сатты, содан кейін Mikrolog банкротқа ұшырады.