1799 жылғы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Энтерпрайз» шлюпі

Кіріспе

1799 жылы АҚШ Әскери-теңіз флотының шхунасы

USS Enterprise шхунасы 1799 жылы Генри Спенсер Балтимор, Мэриленд қаласында салған кеме. Оның алғашқы капитаны кемені тым жеңіл салынған деп ойлады және оның каюталары, әсіресе, оқтан қорғалған болуы керек екенін айтты. Enterprise бірнеше рет жөнделіп, қайта құрылды, нәтижесінде 12 зеңбірекке ие шхунадан 14 зеңбірекке ие топаспан шхунасына, содан кейін бригке айналды. Enterprise Кариб теңізінде, Жерорта теңізінде және қайтадан Кариб теңізінде шайқасты, көптеген сыйлықтарды басып алды. 1823 жылдың шілде айында кеме құлап кетті.

Кариб теңізіне алғашқы сапары

Лейтенант Джон Шоу "Энтерпрайз" кемесін құрастырды. 17 желтоқсан 1799 жылы Франциямен болған Квази соғысы кезінде "Энтерпрайз" Делавэр шығалағынан Кариб теңізіне жол тартып, АҚШ сауда кемелерін француз каперлерінің шабуылдарынан қорғады. Келесі жыл ішінде "Энтерпрайз" сегіз капер кемесін жаулап алып, 11 американдық кемені тұтқындықтан босатты. Осы жетістіктерінің арқасында ол Квази соғысынан кейін Әскери-теңіз күштерінде қалған 14 кемеге енді. 1801 жылдың наурыз айының ортасында оны сату туралы ұсыныс жасалды.

Жерорта теңізіне алғаш келген

Лейтенант Шоудың денсаулығының нашарлауына байланысты лейтенант Эндрю Стереттпен ауыстырылғаннан кейін, «Энтерпрайз» Жерорта теңізіне бағытталды. Жаңа мачталардың қажеттігі Балтимордан шығуын 1801 жылдың мамыр айының басына дейін кешіктірді. Келесі жеңістері 1803 жылы болды, бұл кезде ол бірнеше ай бойы хабарламаларды жеткізіп, сауда кемелерін сүйемелдеп, Жерорта теңізін патрульдеді. 17 қаңтарда Триполи Башоуына (Пашаға) жалданып берілген тунистік «Паулина» кемесін басып алды, ал 22 мамырда Триполи жағалауында 30 тонналық кемені құрлыққа тікелей шығарды. Келесі айда «Энтерпрайз» және эскадрильяның басқа кемелері жағалау бойында жүзіп, жағалауды бомбалады және жаудың кішкентай кемелерін жою үшін десант тобын жіберді. 1803 жылдың 12 қарашасында Стивен Декатур «Энтерпрайз» командасын қабылдады. 1803 жылдың 23 желтоқсанында, тыныш кезеңнен кейін «Энтерпрайз» фрегат «Конституциямен» бірігіп, Триполилік «Мастико» кешін басып алды. Басып алынған кеме Сиракузаға қайтарылып, жөнделіп, «Интрепид» деп аталды. Командалық одан әрі «Энтерпрайз» командирі лейтенант Декатурға берілді. Аймақтық ерекшелігіне байланысты кеш күдік тудырмастан Триполи портына кіре алатын болды және Триполи портында тікелей тұрып, триполиліктер басып алған және портта бекінген «Филадельфия» фрегатын басып алу және өртеп жіберу үшін батыл экспедицияда қолданылды. Декатур және «Энтерпрайз» еріктілері өздерінің міндетін тамаша орындады, фрегатты жойып, Триполиді қуатты соғыс кемесінен айырды. «Энтерпрайз» 1804 жылдың шілдесіне дейін Барбария жағалауын патрульдеуді жалғастырды, содан кейін эскадрильяның басқа кемелерімен бірге бірнеше апта бойы Триполи қаласына шабуыл жасады. «Энтерпрайз» 1805 жылдың мамыр айына дейін Венецияда, Италияда қайта құрылды. Ол шілдеде эскадрильясына қосылып, 1807 жылдың тамызына дейін патрульдеу және конвойлық міндеттерін жалғастырды. Осы кезеңде ол (15 тамыз 1806) Гибралтар маңында испандық канонерлік қайықтар тобымен қысқаша шайқасқа түсті, бірақ оларды кері шегіндіре алды. «Энтерпрайз» 1807 жылдың соңында АҚШ-қа оралды және 1809 жылдың маусымына дейін жағалау суларында жүрді. Жерорта теңізіндегі қысқа сапардан кейін ол Нью-Йоркке келді, онда шамамен бір жылға дейін тоқтатылды.

After Lieutenant Shaw, due to ill health, was relieved by Lieutenant Andrew Sterett, Enterprise sailed to the Mediterranean. The need for new masts delayed her departure from Baltimore until early May 1801. Enterprises next victories came in 1803 after months of carrying despatches, convoying merchantmen, and patrolling the Mediterranean. On 17 January, she captured Paulina, a Tunisian ship under charter to the Bashaw (Pasha) of Tripoli, and on 22 May, she ran a 30 ton craft ashore on the coast of Tripoli. For the next month Enterprise and other ships of the squadron cruised inshore, bombarding the coast and sending landing parties to destroy enemy small craft. On 12 November 1803 Stephen Decatur assumed command of Enterprise. On 23 December 1803, after a quiet interval of cruising, Enterprise joined with frigate Constitution to capture the Tripolitan ketch Mastico. The captured vessel was taken back to Syracuse and refitted and renamed Intrepid. Command was then turned over to Enterprise's commander Lieutenant Decatur. Because of her regional appearance the ketch was well suited for making its way into Tripoli's harbor without raising suspicion and was used in a daring expedition to board, capture and burn the frigate Philadelphia, captured by the Tripolitans and anchored in the harbor of Tripoli. Decatur and volunteers from Enterprise carried out their mission almost perfectly, destroying the frigate and depriving Tripoli of a powerful warship. Enterprise continued to patrol the Barbary Coast until July 1804 when she joined the other ships of the squadron in general attacks on the city of Tripoli over a period of several weeks. Enterprise passed the winter in Venice, Italy, where she was practically rebuilt by May 1805. She rejoined her squadron in July and resumed patrol and convoy duty until August 1807. During that period she fought (15 August 1806) a brief engagement off Gibraltar with a group of Spanish gunboats that attacked her but which she was able to drive off. Enterprise returned to the United States in late 1807, and cruised coastal waters until June 1809. After a brief tour in the Mediterranean, she sailed to New York where she was laid up for nearly a year.

1811 қайта іске қосу

Вашингтон әскери-теңіз кемесарайында жөнделген "Энтерпрайз" 1811 жылғы сәуірде қайтадан қолданысқа енгізілді, содан кейін Саванна, Джорджия және Чарльстон, Оңтүстік Каролинадан операциялар үшін жолға шықты. Ол 2 қазанда Вашингтонға оралды және кең ауқымды жөндеулер мен өзгерістер үшін судан көтерілді: 1812 жылғы 20 мамырда теңізге шыққанда, ол бриг ретінде қайта жабдықталды. Ұлыбританияға соғыс жарияланғанда теңізде болған "Энтерпрайз" соғыстың алғашқы жылында шығыс жағалауында теңіз шабуылдарын жүргізді. 1813 жылғы 5 қыркүйекте "Энтерпрайз" бригті көріп, оны қуалай бастады. Бригтер бір-біріне атыс ашты, және екі командирдің де өмірін қиған, қатал және батыл шайқаста "Энтерпрайз" "Боксерді" тұтқындап, Сэмюэл Дринкуотердің басшылығымен Эдвард Макколлдың командалық бақылауымен Портлендке, Мэн штатына жеткізді. Осы жерде "Энтерпрайз" лейтенанты Уильям Берроуз бен "Боксер" капитаны Сэмюэл Блайттың ортақ жерлеу рәсімі өтті. Берроуз бен Блайт Портлендтегі Шығыс зиратында, коммодор Эдвард Преблдің қабірінің жанына жерленді.

Екінші Кариб аралдары патрулі

Портлендте жөндеуден өткен соң, "Энтерпрайз" бригі "Ратлзнейк" бригімен бірге Кариб теңізіне бет алды. Екі кеме 1814 жылғы 25 ақпанда күшті қаруланған кеменің кездесуіне дейін үш кемені жеңіп алды, содан кейін бөлісуге мәжбүр болды. "Энтерпрайз" өзінен күшті қарсыласынан қашу үшін көптеген қаруларын тастауға мәжбүр болды. Бриг 1814 жылғы 9 наурызда Солтүстік Каролина штатындағы Уилмингтонға жетті, содан кейін соғыстың қалған уақытын Оңтүстік Каролина штатындағы Чарльстон қаласының күзет кемесі ретінде өткізді.

Жерорта, Нью-Орлеан және Вест-Индия эскадрильялары

"Энтерпрайз" Жерорта теңізі эскадрильясында тағы бір қысқа мерзім қызмет етті (1815 жылдың шілдесі – қарашасы аралығында), содан кейін 1817 жылдың қарашасына дейін солтүстік-шығыс жағалауында теңіз саяхаты жасады. 1818 жылы ол Нью-Орлеан эскадрильясының лейтенанты Лоуренс Кернидің басқаруында болды, ол Жан Лафитті Техастың Галвестон қаласынан қуды. Осы кезден бастап ол Кариб теңізі мен Мексика шығанағында жүзіп, кейіннен 1821 жылы Батыс Үндістан эскадрильясы атанған кемелердің құрылуына қатысты. Ол пираттарды, контрабандистерді және құл сатушыларды тоқтатуға белсенді түрде қатысты; осы міндетті орындау барысында 13 кемені жаулап алды. 1821 жылдың қазан айында Кубадағы Антонио мүйісіне жасалған шабуыл нәтижесінде пираттар ұрлаған үш кеме құтқарылды және Джеймс Д. Джефферс, басқаша айтқанда Чарльз Гиббс басқарған заңсыз кемелер тобы таратылды.

Тағдыр

1823 жылғы 9 шілдеде «Энтерпрайз» кемесінің қызметі аяқталды, ол Батыс Үндістандағы Кіші Кюрасао аралында жағаға тіреліп, қирады. Кеме экипажы зардап көрген жоқ.

Мұра

Кеме өзінің көрнекті карьерасы үшін "Бақытты Enterprise" деген лақап атын алды. 1930 жылғы Америка кубогын қорғаған яхта оның құрметіне аталды және капитанның кабинасында оның моделімен теңізге шықты.