Тік алты цилиндрлі қозғалтқыш

Кіріспе

Ішкі жанатын қозғалтқыш

Тік алты цилиндрлі қозғалтқыш (кейде түзу алты цилиндрлі қозғалтқыш деп те аталады; I6 немесе L6 деп қысқартылады) – коленвал бойымен түзу сызықпен орналасқан алты цилиндрлі поршеньді қозғалтқыш. Тік алты цилиндрлі қозғалтқышта бірінші және екінші деңгейдегі тепе-теңдік өте жақсы, нәтижесінде алты немесе одан аз цилиндрлі басқа конструкцияларға қарағанда діріл аз болады. 20-ғасырдың ортасына дейін алты цилиндрлі қозғалтқыштар үшін ең көп қолданылатын конструкция – тік алты цилиндрлі қозғалтқыш болды. Алайда, 1970-ші жылдардан бастап V6 қозғалтқыштары кеңінен таралды және 2000-шы жылдары көптеген тік алты цилиндрлі қозғалтқыштар V6 қозғалтқыштарымен ауыстырылды. Бұл тенденцияға BMW ерекшелік жасайды, олар 1933 жылдан бері автомобильдерге арналған тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарды өндіріп келеді.

Сипаттамалары

Қаптамалау тұрғысынан алғанда, тік алты цилиндрлі қозғалтқыштар V6 немесе V8 қозғалтқыштарынан тар, бірақ тік төрт цилиндрлі қозғалтқыштардан, V6 және көптеген V8 қозғалтқыштарынан ұзын болады. Тік алты цилиндрлі қозғалтқыштар көбінесе , бірақ Benelli 750 Sei мотоциклінің қозғалтқышынан бастап Cummins B Series жүк көлігінің қозғалтқышына дейінгі көлемде жасалады. Теңгерімді құрылымының арқасында, тік алты цилиндрлі қозғалтқыштар ауыр жүк көліктері, локомотивтер, өнеркәсіптік және теңіздік қолдану үшін өте үлкен өлшемдерге дейін кеңейтілуі мүмкін. Қозғалтқыш поршеньдерінің инерциялық күштері поршень диаметрінің кубымен өседі, сондықтан тік алты цилиндрлі қозғалтқыштар үлкен жүк көліктері үшін қолайлы конфигурация болып табылады. Mercury компаниясы тек бірінші деңгейдегі тербеліс моментін жойятын және теңгерімсіз жұмыс істейтін конфигурацияны қолданды. Барлық конфигурациялардың поршеньдерінің инерциялық массалары қозғалыс жазықтығында 6-шы және одан жоғары деңгейде теңгерімсіз болып қалады, бірақ поршеньдер арасындағы кинетикалық энергия алмасуының теңгерімі жақсартылып, төрт тактілі конструкциямен салыстырғанда 3-ші және одан жоғары деңгейде теңгерімсіздікке қарағанда қалдық 6-шы және одан жоғары деңгейдегі инерциялық момент тербелісіне қол жеткізілді.

Краншафт

Тік алты қозғалтқыштардағы коленвалдарда әдетте төрт негізгі подшипник (яғни әрбір коленвал мойынының арасында және әр шетінде бір) немесе жеті негізгі подшипник (яғни әр коленвал мойынының арасында бір подшипник) болады. Ірі қозғалтқыштар мен дизельді қозғалтқыштарда коленвалдың иілуін азайту үшін әдетте жеті подшипник қолданылады. Қозғалтқыш төмен айналымдарда жоғары жүктемеге ұшырағанда, негізгі подшипниктер арасындағы үлкен қашықтық коленвалдың иілуін арттырады. Қазіргі заманғы жоғары компрессиялы қозғалтқыштар коленвалды жоғары шыңдық газ қысымынан туындаған үлкен иілу жүктемелеріне ұшыратады, сондықтан коленвал мойындарына жақын подшипниктерден күштірек қолдау қажет, сондықтан тік алты қозғалтқыштарда жеті негізгі подшипниктерді пайдалану жиі кездеседі. Тік алты қозғалтқыштардың танымалдылығы 1909 жылдан кейін артты, сол кезде шамамен 80 өндіруші оларды пайдаланды (оның ішінде Ұлыбританияда 62). 1950 жылдарға дейін V6 қозғалтқыштары сирек қолданылды, себебі V6 қозғалтқыштарының тепе-теңдігі тік алты қозғалтқыштармен салыстырғанда нашар болды. Алайда, 1980 жылдардан бастап V6 қозғалтқыштарының ұзындығының қысқа болуы көптеген өндірушілерді тік алты қозғалтқыштарды V6 қозғалтқыштарымен алмастыруға итермеледі. Бұл тенденцияға ерекшелік ретінде неміс бренді BMW, ол әрқашан өзінің алты цилиндрлі қозғалтқыштарында тік конфигурацияны қолданды. 2017 жылдан бері V6 қозғалтқыштарына көшу тенденциясының кері бұрылуы байқалды, себебі көптеген компоненттерді бөлісетін тік қозғалтқыштардың модульдік отбасын құру мүмкіндігі пайда болды. Мысалдарға 2017 жылдан бергі Mercedes Benz M256 қозғалтқышы, 2019 жылдан бергі Jaguar Land Rover Ingenium қозғалтқыштары (AJ300 және AJ300D нұсқалары), 2021 жылдан бергі Stellantis Hurricane қозғалтқышы және 2022 жылдан бергі Mazda Skyactiv X және Skyactiv D қозғалтқыштары жатады.

Еуропа

Alfa Romeo-ның алғашқы өндірістік тік алты цилиндрлі 6,3 литрлік бензиндік қозғалтқышы 1921 жылы Alfa Romeo G1 салондық автокөлігінде пайда болды. 1922 жылы Alfa Romeo RL спорттық автокөлігінде үстіңгі клапанды конструкция енгізілді, ал 1927 жылы Alfa Romeo 6C спорттық автокөлігінде және 1927 жылдан 1954 жылға дейін түрлі жарыс машиналарынңда үстіңгі кәмешафтты конструкция қолданылды. Тік алты цилиндрлі қозғалтқышты соңғы рет қолданған Alfa Romeo моделі – 1961–1969 жылдарғы Alfa Romeo 2600 салондық автокөлігі болды, одан кейін компания V6 қозғалтқыштарына көшті. Mercedes-Benz-дің тік алты цилиндрлі қозғалтқыштар тарихы 1913 жылы шыққан Mercedes D. I авиациялық қозғалтқышымен басталды. Алғашқы автомобильдік тік алты цилиндрлі қозғалтқыш – 1924–1929 жылдарғы Daimler M836 3,9 литрлік бензиндік қозғалтқыш. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Mercedes 1951 жылы Mercedes-Benz M180 үстіңгі кәмешафтты қозғалтқышын шығару арқылы тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарды қайта өндіруге кірісті. 1985 жылы Mercedes-Benz OM603 3.0 литрлік дизельдік тік алты цилиндрлі қозғалтқыш ұсынылды. 1996 жылы компания өзінің бензиндік тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарын V6 сериялы қозғалтқыштармен алмастырды, бірақ дизельдік тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарды өндіруді жалғастырды. Бензиндік тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарды өндіру 2017 жылы Mercedes-Benz M256 турбокомпрессорлы DOHC қозғалтқышын шығарумен қайта басталды. Opel 1927 жылы Opel 8/40 ат күшіне ие автокөлігінде қолданылған 1,8 литрлік бензиндік қозғалтқышпен тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарды өндіруді бастады. Бұл қозғалтқыштың көлемі Opel Kapitän және Opel Admiral сияқты кейінгі модельдерде қолданылғанда кеңейтілді, ал кейінгі нұсқалары үстіңгі клапанды (pushrod) конструкцияға көшті. 1968 жылы Opel CIH қозғалтқышының тік алты цилиндрлі нұсқалары ұсынылды, бастапқыда бір үстіңгі кәмешафтты (SOHC) пайдаланып, кейінірек екі үстіңгі кәмешафтты (DOHC) пайдаланған нұсқалары да шықты. Opel CIH қозғалтқышын өндіру 1993 жылға дейін жалғасты, содан кейін ол V6 қозғалтқышымен алмастырылды. Volvo 1929–1958 жылдарғы Penta DB flathead бензиндік қозғалтқыштарымен тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарды өндіруді бастады. Компания 1969 жылы Volvo B30 үстіңгі клапанды бензиндік қозғалтқышымен өндірісті қайта бастады, содан кейін 1995 жылы Volvo Modular Engine-дің тік алты цилиндрлі нұсқасы, ал 2006 жылы Volvo SI6 қозғалтқышы ұсынылды. Бірнеше модельдерде (мысалы, 1998–2006 жылдарғы Volvo S80) көлденең орналасқан тік алты цилиндрлі қозғалтқыштың сирек кездесетін конструкциясы қолданылды. Volvo тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарды өндіру 2015 жылы тоқтатты. BMW-нің алғашқы өнімі – 1917 жылы шыққан BMW IIIa тік алты цилиндрлі авиациялық қозғалтқыш. Компания 1933 жылы BMW M78 бензиндік қозғалтқышымен автомобильдік тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарды өндіруді бастады, бұл 1,2 литрлік үстіңгі клапанды конструкция, ол жылдар бойы BMW M337-ге (1958 жылға дейін өндірілді) айналды. Тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарды өндіру 1968 жылы BMW M30 бір үстіңгі кәмешафтты қозғалтқышымен қайта басталды, ол 27 жыл бойы өндіріліп, түрлі модельдерде қолданылды. 1978–1989 жылдарғы BMW M88 қозғалтқышы – екі үстіңгі кәмешафтты конструкция, ол BMW M1 ортада орналасқан спорттық автокөлігінде ұсынылды. BMW турбокомпрессорлы тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарын (1980-ші жылдардағы M30 қозғалтқышының аз көлемді нұсқаларынан басқа) 2006 жылы BMW N54 шығару арқылы енгізді, ал табиғи аспирациялық қозғалтқыштарды өндіру 2015 жылы тоқтатылды. 2022 жылдан бастап BMW B58 турбокомпрессорлы тік алты цилиндрлі қозғалтқышы өндірісте, оның жоғары өнімді BMW S58 нұсқаларымен бірге.

Alfa Romeo's first production straight six engine 6.3 litre flathead petrol engine was introduced in 1921 in the Alfa Romeo G1 luxury car. A overhead valve design was introduced in the 1922 Alfa Romeo RL sports car and an overhead camshaft design was used in the 1927 Alfa Romeo 6C sports car and various racing cars from 1927 to 1954. The last Alfa Romeo model using a straight six was the 1961–1969 Alfa Romeo 2600 executive car, before the company switched to V6 engines. Mercedes Benz's history of straight six engines began with the 1913 Mercedes D. I aircraft engine. The first automotive straight six engine was the 1924–1929 Daimler M836 3.9 litre petrol engine. Following World War 2, Mercedes resumed production of straight six engines with the 1951 introduction of the Mercedes Benz M180 overhead camshaft engine. In 1985, the Mercedes Benz OM603 3.0 litre diesel straight six engine was introduced. In 1996, the company replaced its petrol straight sixes with a series V6 engines, although the company continued to produce diesel straight six engines. Production of petrol straight six engines resumed in 2017 with the introduction of the Mercedes Benz M256 turbocharged DOHC engine. Opel began production of straight six engines in 1927 with a 1.8 litre flathead petrol engine used by the Opel 8/40 PS. The displacement of this engine was expanded as it was used in later models such as the Opel Kapitän and Opel Admiral, with later versions switching to an overhead valve (pushrod) design. In 1968, the straight six versions of the Opel CIH engine were introduced, initially using a single overhead camshaft (SOHC) with some later versions using double overhead camshafts (DOHC). Production of the Opel CIH engine continued until 1993, when it was replaced by a V6 engine. Volvo began production of straight six engines with the 1929–1958 Penta DB flathead petrol engines. The company resumed production in 1969 with the Volvo B30 overhead valve petrol engine, followed by the straight six versions of the Volvo Modular Engine introduced in 1995 and then the Volvo SI6 engine introduced in 2006. Several models (such as the 1998–2006 Volvo S80) used the uncommon design of a transversely mounted straight six engine. Production of Volvo straight six engines ceased in 2015. BMW's first product was the 1917 BMW IIIa straight six aircraft engine. The company began production of automotive straight six engines in 1933 with the BMW M78 petrol engine, a 1.2 litre overhead valve design which evolved over the years into the BMW M337 (produced until 1958). Production of straight six engines resumed in 1968 with the BMW M30 single overhead camshaft engine, which was produced for 27 years and used in various models. The 1978–1989 BMW M88 engine was a double overhead camshaft design which was introduced in the BMW M1 mid engine sport car. BMW's introduction of turbocharged straight six engines (aside from the low volume variants of the M30 engine in the 1980s) was the 2006 BMW N54 and production of naturally aspirated engines ceased in 2015. as of 2022, the BMW B58 turbocharged straight six engine remains in production, along with its higher performance BMW S58 variants.

Ұлыбритания

Rolls Royce-дің алғашқы тік алты цилиндрлі қозғалтқышы 6.0 литрлік IOE бензиндік қозғалтқыш болды, ол 1905 жылы шыққан Rolls Royce 30 ат күші бар сәнді автокөлігінде қолданылды. Бұл автомобиль 1906–1926 жылдарғы Rolls Royce Silver Ghost моделімен алмастырылды, ол тік алты цилиндрлі қозғалтқышқа жазық клапанды (жағалық клапанды) жүйесін орнатты. 1906 жылы 20 ат күші бар тік алты цилиндрлі бензиндік қозғалтқышпен жабдықталған Standard Six сәнді автокөлігі таныстырылды. Standard компаниясының қозғалтқыштары SS Cars және оның ізбасары Jaguar компаниясы жасаған бірнеше автомобильдерде де пайдаланылды, мысалы 1932 жылғы SS 1 спорттық автокөлігі, 1936 жылғы SS Jaguar 100, 1938 жылғы Jaguar 3½ Litre спорттық седан/купе және 1948 жылғы Jaguar Mark V сәнді автокөлігі. 1927 жылы Rover Two Litre сәнді автокөлігі компанияның IOE тік алты цилиндрлі бензиндік қозғалтқышын енгізді. Бұл қозғалтқыш 1973 жылы Rover P5 өндірісі тоқтағанға дейін түрлі Rover модельдерінде, ал 1961 жылғы Land Rover Series IIA-дан 1980 жылғы Land Rover Series III-ге дейін түрлі Land Rover модельдерінде қолданылды. 1928 жылы шыққан Austin 20/6 сәнді автокөлігі Austin-нің жазық клапанды тік алты цилиндрлі бензиндік қозғалтқышын таныстырды. 1938–1939 жылдарғы Austin Twenty Eight осы қозғалтқыштың үлкейтілген нұсқасын пайдаланды. Бұл қозғалтқыш бастапқыда жүк көліктері үшін жобаланған Austin D Series қозғалтқышымен алмастырылды, ол 1947 жылдан 1968 жылға дейін жолаушылар автомобильдерінде қолданылды (кейбір Jensen Motors модельдерімен бірге 1946 жылдан 1962 жылға дейін). BMC C Series жоғарғы клапанды қозғалтқышы 1954 жылдан 1971 жылға дейін түрлі BMC брендтерінде пайдаланылды, содан кейін BMC E Series жоғарғы кәмшафтты қозғалтқышының 2.2 литрлік нұсқасы 1970 жылдан 1982 жылға дейін өндірілді. 1930–1936 жылдарғы Wolseley Hornet Six жеңіл автокөлігі 1.3–1.6 литрлік жоғарғы кәмшафтты тік алты цилиндрлі бензиндік қозғалтқышпен жабдықталған. 1931–1932 жылдарғы MG F типті турлер, 1932–1934 жылдарғы MG K типті спорттық автомобильдер және 1934–1936 жылдарғы MG N типті спорттық автомобильдер жоғарғы кәмшафтты тік алты цилиндрлі бензиндік қозғалтқышпен жабдықталған. 1930 жылдардың ортасында Riley MPH спорттық автокөлігі мен Riley Kestrel 6 седаны аз санда өндірілді және екі кәмшафтты тік алты цилиндрлі бензиндік қозғалтқышпен жабдықталды. 1947 жылы шыққан Bristol 400 сәнді автокөлігі BMW M328 қозғалтқышының дизайнына негізделген жоғарғы клапанды тік алты цилиндрлі бензиндік қозғалтқышпен жабдықталған. Бұл қозғалтқыш 1961 жылы Bristol 406 өндірісі тоқтағанға дейін қолданыста болды. Jaguar XK6 екі кәмшафтты бензиндік қозғалтқышы 1948 жылдан 1992 жылға дейін Jaguar XK120 спорттық автокөлігінде өндірілді. 3.4 литрлік ретінде таныстырылып, ол 2.4–4.2 литрлік көлемде жолаушылар және жарыс автомобильдерінде де қолданылды. XK6 қозғалтқышынан кейін 1984 жылдан 1996 жылға дейін өндірілген AJ6 және AJ16 қозғалтқыштары пайда болды, содан кейін Ford компаниясы жасаған V6 қозғалтқышымен алмастырылды. 1948–1959 жылдарғы Lagonda straight 6 екі кәмшафтты бензиндік қозғалтқышы Aston Martin және Lagonda компанияларының түрлі автомобильдерінде қолданылды. Бұл қозғалтқыштың ізбасары – Тадек Марек жобалаған DB4 (1958), DB5 (1963), DB6 (1965) және DBS (1967) машиналарында пайдаланылған тік алты цилиндрлі қозғалтқыш. Ford Zephyr 6 жоғарғы клапанды қозғалтқышы Ford Zephyr атқарушы автокөлігінде және 1951 жылдан 1966 жылға дейін басқа бірнеше модельдерде қолданылды. Triumph I6 жоғарғы клапанды тік алты цилиндрлі бензиндік қозғалтқышы 1960 жылдан 1977 жылға дейін өндірілді және Triumph TR5 спорттық автокөлігінде дебют жасады. Leyland PE166 қозғалтқышы Triumph дизайнына негізделген және 1977 жылдан 1986 жылға дейін өндірілді. 1972–1977 жылдарғы TVR 2500M спорттық автокөлігі жоғарыда аталған Triumph I6 қозғалтқышымен жабдықталған. Содан кейін 1999 жылдан 2007 жылға дейін компанияның бірнеше спорттық машиналарында TVR Speed Six екі кәмшафтты қозғалтқышы қолданылды.

Rolls Royce's first straight six engine was a 6.0 litre IOE petrol engine which was used in the 1905 Rolls Royce 30 hp luxury car. This car was replaced by the 1906–1926 Rolls Royce Silver Ghost, which switched to a flathead (side valve) design for its straight six engine. In 1906, the Standard Six luxury car was introduced, powered by a 20 hp straight six petrol engine. Standard's engines were also used in several cars built by SS Cars and its successor Jaguar, such as the 1932 SS 1 sports car, the 1936 SS Jaguar 100 and the 1938 Jaguar 3½ Litre sports saloon/coupe and the 1948 Jaguar Mark V luxury car. The 1927 Rover Two litre luxury car introduced the company's IOE straight six petrol engine. This engine was used in various Rover models until the Rover P5 was discontinued in 1973, and in various Land Rover models from the 1961 Land Rover Series IIA until 1980 Land Rover Series III. The 1928 Austin 20/6 luxury car introduced Austin's flathead straight six petrol engine. The 1938 1939 Austin Twenty Eight used an enlarged version of this engine. This was replaced by the Austin D Series engine, an overhead valve engine initially designed for trucks, which was used in passenger cars from 1947 to 1968 (along with several Jensen Motors models from 1946 to 1962). The overhead valve BMC C Series was used by various BMC brands from 1954 to 1971, followed by the 2.2 litre version of the BMC E Series overhead camshaft engine, which was produced from 1970 to 1982. The 1930–1936 Wolseley Hornet six lightweight car was powered by a 1.3 1.6 litre overhead camshaft straight six petrol engine. The 1931–1932 MG F type tourers, 1932–1934 MG K type sports cars and 1934–1936 MG N type sports cars were powered by an overhead camshaft straight six petrol engine. During the mid 1930s, the Riley MPH sports car and Riley Kestrel 6 saloon were produced in small numbers and were powered by dual overhead camshaft straight six petrol engine. The 1947 Bristol 400 luxury car was powered by an overhead valve straight six petrol engine based on the design of the BMW M328 engine. This engine remained in use until the Bristol 406 was discontinued in 1961. The dual overhead camshaft Jaguar XK6 engine petrol engine was produced from 1948 to 1992 in the Jaguar XK120 sports car. Introduced as a 3.4 litre, it was used both in passenger cars and racing cars, being produced in displacements of 2.4 to 4.2 litres. The XK6 engine was followed by the AJ6 and AJ16 engines, which were produced from 1984 to 1996, before being replaced by a Ford derived V6 engine. The 1948–1959 Lagonda straight 6 dual overhead camshaft petrol engine was used in various cars from Aston Martin and Lagonda. This engine's successor was the Tadek Marek designed straight six used in the DB4 (1958), DB5 (1963), DB6 (1965) and DBS (1967). The Ford Zephyr 6 overhead valve engine was used in the Ford Zephyr executive car and several other models from 1951 to 1966. The Triumph I6 overhead valve straight six petrol engine was produced from 1960 to 1977 and debuted in the Triumph TR5 sports car. The Leyland PE166 engine was loosely based on the Triumph design and was produced from 1977 to 1986. The 1972–1977 TVR 2500M sports car was powered by the aforementioned Triumph I6 engine. Then from 1999 to 2007, TVR's own TVR Speed Six dual overhead camshaft engine was used in several of the company's sports cars.

Азия

Тойотаның алғашқы тік алты цилиндрлі қозғалтқышы 1935 жылдан 1947 жылға дейін өндірілген Toyota Type A болды. Type A қозғалтқышы Chevrolet Stovebolt негізінде жасалған, үстіңгі клапанды бензиндік қозғалтқыш еді. Одан кейін 1949 жылдан 1975 жылға дейін өндірілген Toyota F қозғалтқышының бірінші буыны келді, одан кейін 1975 жылдан 1988 жылға дейін 2F нұсқасы және 1988 жылдан 1992 жылға дейін жанармай инжекторлі 3F / 3FE нұсқасы шығарылды. Бұл 1993 жылдан 2008 жылға дейін өндірілген Toyota FZ екі жоғарғы тораптық білік қозғалтқышымен алмастырылды. Осы қозғалтқыштармен бірге 1965 жылы енгізілген және 1993 жылға дейін жеті буыннан астам өндірілген (M қозғалтқышының соңғы нұсқасы 7M GTE болды) Toyota M бір жоғарғы тораптық білік қозғалтқышы да өндірілді. M қозғалтқышы 1990 жылдан 2007 жылға дейін өндірілген және Toyota-ның ең жақсы тік алты цилиндрлі қозғалтқышы деп есептелетін Toyota JZ қозғалтқышымен алмастырылды. Toyota-ның тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарының үшінші қатары – 2.0 литрлік Toyota G қозғалтқышы, ол 1979 жылы бір жоғарғы тораптық білік қозғалтқышы ретінде шығарылды және өндіріс 2008 жылы аяқталғанға дейін екі жоғарғы тораптық білікпен жаңартылды (1G FE соңғы нұсқасы). Nissan-ның алғашқы тік алты цилиндрлі қозғалтқышы 1950–1952 жылдардағы Nissan NAK жалпақ бас бензиндік қозғалтқышы болды, ол әртүрлі нұсқаларда Nissan P қозғалтқышының өндірісі 2003 жылы аяқталғанға дейін жалғасты. 1963–1965 жылдардағы Nissan K жоғарғы клапанды бензиндік қозғалтқышы Nissan Cedric Special 50 сәнді көлігінде қолданылды. Осыған ұқсас конструкцияны пайдалана отырып, Nissan H30 қозғалтқышы 1965–1989 жылдар аралығында бірнеше сәнді автомобильдерде қолданылды. 1966 жылы Nissan Nissan L бір жоғарғы тораптық білік қозғалтқышының алты цилиндрлі нұсқаларын өндіруді бастады, ол 2009 жылға дейін өндірілді. 1985–2004 жылдардағы Nissan RB қозғалтқышы, Nissan Skyline және басқа да бірнеше көліктерде қолданылған, V6 қозғалтқышымен алмастырылғанға дейін бір және екі жоғарғы тораптық білік конфигурацияларында өндірілді. Nissan TB жоғарғы клапанды қозғалтқышы 1987 жылы ұсынылды және басқа тік алты цилиндрлі қозғалтқыштармен бірге өндірілді. Prince G қозғалтқышының алты цилиндрлі нұсқалары 1963 жылы ұсынылды және Prince компаниясы Nissan-мен біріккеннен кейін үш жыл өткен соң 1969 жылға дейін өндірісте болды. 1969–1973 жылдардағы Nissan S20 екі жоғарғы тораптық білік қозғалтқышы (Nissan Fairlady және Nissan Skyline GT-R бірінші буынында қолданылған) Prince G қозғалтқышы негізінде жасалған. Mitsubishi 1963 жылдан 1970 жылға дейін Mitsubishi KE қозғалтқышының алты цилиндрлі нұсқаларын, сондай-ақ 1970 жылдан 1976 жылға дейін Mitsubishi 6G34 бір жоғарғы тораптық білікпен жабдықталған "Сатурн" қозғалтқышының сирек алты цилиндрлі нұсқаларын өндірді. 2000–2006 жылдардағы Daewoo Magnus (сондай-ақ Chevrolet Evanda, Chevrolet Epica, Holden Epica немесе Suzuki Verona деп аталады) Daewoo XK6 тік алты цилиндрлі бензиндік қозғалтқышымен жабдықталған, ол көлденең орналасқан қозғалтқышпен және алдыңғы жетекпен жабдықталған автомобильдерде қолданылатын сирек тік алты цилиндрлі қозғалтқыштардың бірі.

Toyota's first straight six engine was the Toyota Type A, which was produced from 1935 to 1947. The Type A was an overhead valve petrol engine based on the Chevrolet Stovebolt engine. This was followed by the first generation Toyota F overhead valve engine, which was produced from 1949 to 1975, which in turn was followed by the 2F version from 1975 to 1988 and the fuel injected 3F / 3FE version from 1988 to 1992. This was replaced by the dual overhead camshaft Toyota FZ engine, which was produced from 1993 to 2008. Produced alongside these engines was the single overhead camshaft Toyota M engine, which was introduced in 1965 and produced over seven generations until 1993 (with the 7M GTE being the final version of the M engine). The M engine was replaced by the dual overhead camshaft Toyota JZ engine, which was produced from 1990 to 2007 and arguably known as Toyota's best straight six engine. Toyota's third line of straight six engines was the 2.0 litre Toyota G engine, which was released as a single overhead camshaft engine in 1979 and upgraded to dual overhead camshafts before production ended in 2008 (with the 1G FE being the final variant). Nissan's first straight six engine was the 1950–1952 Nissan NAK flathead petrol engine, which continued in various forms until production of the Nissan P engine ended in 2003. The 1963 1965 Nissan K overhead valve petrol engine was used in the Nissan Cedric Special 50 luxury car. Using a similar design, the Nissan H30 engine was used in several luxury cars form 1965–1989. In 1966, Nissan began production of the six cylinder versions of the Nissan L single overhead camshaft engine, which was produced until 2009. The 1985–2004 Nissan RB engine, used in the Nissan Skyline and several other cars, was produced in single overhead camshaft and dual overhead camshaft configurations until it was replaced by a V6 engine. The Nissan TB overhead valve engine was introduced in 1987 and produced alongside the other straight six engines. The six cylinder versions of the Prince G engine were introduced in 1963 and remained in production until 1969, three years after Prince's merger with Nissan. The 1969–1973 Nissan S20 dual overhead camshaft engine (used in the Nissan Fairlady and first generation of the Nissan Skyline GT R) was based on the Prince G engine. Mitsubishi produced six cylinder versions of the Mitsubishi KE engine from 1963 to 1970, as well as the rare six cylinder versions of the Mitsubishi 6G34 version of the single overhead camshaft "Saturn" engine from 1970 to 1976. The 2000–2006 Daewoo Magnus (also called the Chevrolet Evanda, Chevrolet Epica, Holden Epica or Suzuki Verona) was powered by the Daewoo XK6 straight six petrol engine, which is one of the few straight six engines to be used in a transverse engine front wheel drive car.

Австралия

1950 жылдан 2010 жылға дейін Австралияда өндірілген көптеген автомобильдер тік алты цилиндрлі қозғалтқышпен жабдықталған. Holden компаниясының алғашқы машинасы – 1948 жылғы Holden 48 215 седаны, ол Holden "сұр" қозғалтқышымен, жоғарғы клапанды бензиндік қозғалтқышпен жабдықталған. Бұл қозғалтқыш 1963 жылдан 1980 жылға дейін өндірілген "қызыл" Holden қозғалтқышымен алмастырылды, ал одан кейін 1980-1984 жылдар аралығында "көк" Holden қозғалтқышы пайда болды. Австралияда жергілікті түрде өндірілген соңғы Holden тік алты цилиндрлі қозғалтқышы – 1984-1986 жылдарғы Holden "қара" қозғалтқышы болды, ол бастапқыда Жапонияда жасалған Nissan RB30 қозғалтқышымен ауыстырылды, кейін Holden жергілікті өндірістегі V6 қозғалтқышына көшті. Ford компаниясы Австралиядағы өндірушілердің ішінде ең ұзақ уақыт бойы тік алты цилиндрлі қозғалтқыштарды өндірді. 1960 жылы Ford Falcon үлкен седаны американдық Ford Straight 6 жоғарғы клапанды қозғалтқышының жергілікті өндірілген нұсқасымен таныстырылды. 1998 жылы бұл қозғалтқыштар бір жоғарғы қабатты камералы жүйеге жаңартылды. 2002 жылы Ford Barra екі жоғарғы қабатты камералы қозғалтқышы пайда болды, ол табиғи сору және турбо зарядтау нұсқаларында өндірілді. Ford Barra қозғалтқышы 2016 жылы Ford Australia жергілікті өндірісін тоқтатқанға дейін қолданыста болды. Chrysler Valiant 1962 жылы таныстырылды, ол американдық Chrysler Slant 6 қозғалтқышымен жабдықталды. 1970 жылы Valiant Chrysler Hemi 6 жоғарғы клапанды қозғалтқышына ауысты, бұл Австралияда ғана өндірілген және Chrysler Australia 1981 жылы үлкен автомобильдерді өндіруді тоқтатқанға дейін шығарылған қозғалтқыш болды. 1962-1965 жылдарғы Austin Freeway және Wolseley 24/80 үлкен седандары BMC Australia компаниясының Blue Streak жоғарғы клапанды бензиндік қозғалтқышымен жабдықталған. Одан кейін BMC E сериясының алты цилиндрлі нұсқалары пайда болды, олар 1970 жылы шығарылған Austin Kimberley / Austin Tasman алдыңғы жетектегі седандарда қолданылды және 1972 жылға дейін өндірілді. Бұл қозғалтқыш 1973 жылы 2,6 литрлік көлемге дейін ұлғайтылды және 1975 жылға дейін Leyland P76 және Morris Marina үлкен автомобильдерінде қолданылды.

Мотоциклдерде қолдану

1964 жылдан 1967 жылға дейін Honda компаниясы Honda RC бензиндік жарыс қозғалтқышының тік алты цилиндрлі нұсқаларымен жұмыс істейтін бірнеше Grand Prix мотоциклін шығарды; бұл нұсқалар "3RC164", "RC165", "RC166" және Honda RC174 деп аталды. Жолдық пайдалануға арналған Honda CBX 1978 жылдан 1982 жылға дейін шығарылды және екі жоғары кәмшафтты бензиндік қозғалтқышпен жабдықталды. 1973–1989 жылдар аралығындағы Benelli Sei сериясы тік алты цилиндрлі қозғалтқышты қолданған алғашқы жол мотоциклі болды. Бастапқыда бір кәмшафтты бензиндік қозғалтқышпен шығарылған, 1979 жылы ол жаңартылды. 1979–1989 жылдардағы Kawasaki Z1300 роудстер мотоциклі екі жоғары кәмшафтты бензиндік қозғалтқышпен жабдықталды. 2011 жылдан бері BMW K1600 сериялы тур мотоциклі екі жоғары кәмшафтты бензиндік қозғалтқышпен жабдықталған.