Кіріспе

Спорттық автомобиль

AC Cobra, АҚШ-та Shelby Cobra және AC Shelby Cobra деп сатылатын, Ford V8 қозғалтқышымен жабдықталған британдық AC Cars компаниясының өндірісіндегі спорттық автомобиль. Ол 1962 жылдан бері Ұлыбританияда және кейін АҚШ-та үзіліс-үзіліспен шығарылып келді.

Тарих және дамуы

Көптеген британдық өндірушілер сияқты, AC Cars та өзінің шағын көлемді өндірісінде, соның ішінде AC Ace екі орындық роудстерінде Bristol 6 қозғалтқышын пайдаланды. Ace-тің қолмен жасалған корпусы болат түтікшелі рамамен және ағылшын дөңгелекті машиналарын қолданып жасалған алюминийден жасалған панельдері болды. Қозғалтқыш – BMW-нің Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі дизайны, ол 1960 жылдары көне деп есептелді. 1961 жылы Bristol өзінің қозғалтқышын өндіруді тоқтатуға шешім қабылдады. 1961 жылдың қыркүйегінде американдық зейнеткер жарыс жүргізушісі және автомобиль дизайнері Кэрролл Шелби AC компаниясына V8 қозғалтқышын орнатуға болатын машина жасау мүмкіндігі туралы хат жазды. AC Ace екі орындық спорттық машинасы үшін Bristol қозғалтқыштары жақында тоқтатылғандықтан, AC келісім берді, егер қолайлы қозғалтқыш табылса. Шелби Chevrolet компаниясына қозғалтқыштарды сұрап барып, Corvette-ке бәсекелес болуды қаламайтындықтан, Chevrolet бас тартты. Бірақ Ford Corvette-пен бәсекелесе алатын машина іздеп, осы мақсатқа жаңа қозғалтқышын қолдануға дайын болды: Windsor қозғалтқышы – жаңа, жеңіл, жұқа қабырғалы кішкентай V8 блогы. Ford Шелбиге екі қозғалтқыш берді.

AC Ace 3.6

1962 жылдың қаңтар айында Суррей штатындағы Темз Диттон қаласындағы AC Cars компаниясының механиктері "AC Ace 3.6" прототипін CSX2000 шасси нөмірімен жасады. AC компаниясы 6 цилиндрлі Ford Zephyr қозғалтқышын орнату кезінде кішкентай блок V8 үшін қажетті өзгерістердің көп бөлігін жасады, соның ішінде AC Ace алдыңғы бөлігінің кузовының кеңейтілген жұмыстарын жүргізді. Бірінші Cobra алдыңғы бөлігінің "AC Ace 2.6" машинасынан жасалған жалғыз өзгерісі – кең V8 қозғалтқышына орын беру үшін сыртқа жылжытылуы тиіс рульдік механизм болды. Ең маңызды өзгеріс – артқы дифференциалды күшейту, өйткені ол артқан қозғалтқыш қуатын басқаруға тиіс болды. Ескі E.N.V. бірлігінің орнына, серпімді салмақты азайту үшін ішкі дискілі тежегіштері бар Salisbury 4HU бірлігі таңдалды. Бұл бірлік Jaguar E Type машинасына да орнатылған. Сынақтар мен түзетулерден кейін қозғалтқыш пен қоробкасы алынып тасталды және шасси 1962 жылдың 2 ақпанында Лос-Анджелеске Шелбиге әуемен жеткізілді. Осы кезде кішкентай блоктың көлемі артты. Шелбидің командасы осы қозғалтқышты қоробкамен бірге сегіз сағаттан кем уақыт ішінде Санта-Фе-Спрингс, Калифорниядағы Дин Мунның шеберханасында CSX2000 шассисіне орнатып, сынақ жүргізуді бастады.

390 Үлкен блокты кобра

Шелби CSX2196 шасси нөміріндегі үлкен Ford FE қозғалтқышымен тәжірибе жүргізді. Автомобильге қажетті жаңартулар жасалмады, себебі ресурстар GT класындағы Ferrari-ден жеңіс алуға жұмсалды. Кен Майлз FE қуаттандырылған Mark II көлігін Себрингте сынап, оны "Түршік" деп атады. Демпингінің бұзылуынан қозғалтқыш істен шығып, жарысты аяқтау мүмкін болмады. CSX2196 Нассаудағы жарыс үшін қайта жаңартылды, бұл жарысты сыныптар бойынша бөлуді жеңілдетті. Бұл Кобраларға Ford GT40 прототипімен, GM Grand Sport Corvettes және Lola Mk6 машинасымен бірге қатысуға мүмкіндік берді. Алюминий қозғалтқыш пайдаланылды. Бірінші шеңбердің соңында Кобра старт-финиш түзу сызығының ұзындығына тең көшбасшылыққа шықты. Дегенмен, тежегіштердің проблемасы туындағандықтан көлік жарысты аяқтауға үлкермеді.

Ажыдаһар жылан

Shelby Dragon Snake деп аталатын сүйреп жүруге арналған жиынтық ұсынды, ол CSX2093 рулінде Брюс Ларсон немесе Эд Хедрик тұрғанда бірнеше NHRA ұлттық жарыстарын жеңіп алды. Зауыттан бар болғаны алты 289 Dragon Snake Cobra шығарылды: "2019" және "2357" – зауыттық команда машиналары, ал "2248", "2416", "2427" және "2472" – жеке команда машиналары. 427 Dragon Snake-тің 3198 нөміріндегі бір данасы ғана шығарылды. Кобраны клиенттер де сүйреп жүруге арналған жиынтықпен жабдықтады. Мысалдар: "2075", "2093", "2109", "2353" және 3159 "Король Кобра".

Слалом жыланы

Автокөлік спорты жарыстарына арналған, барлығы екі дана ғана жасалды: CSX2522 "Слаломға арналған" және CSX2537 "Слалом жыланы". Екеуінің де сыртқы бояуы ақ (қызыл жарыс жолақтарымен) ал ішкі бөлігі қызыл былғарыдан жасалған. CSX2522-ге ұқсас жабдықталған екінші данада алюминий клапан қақпақтары, жақсартылған ауа тазартқыш, Smiths жылытқышы, қауіпсіздік белбеулері, алдыңғы және артқы тежегіштерді салқындату арналары, капот үстіндегі ойық, тежегіштерді салқындату ойықтары, бүйірлік шығару трубалары және боялған қауіпсіздік доғасы (2522-нің қауіпсіздік доғасы хромдалған) болды. Көліктің серпімділігіне Koni амортизаторлары, алдыңғы және артқы тұрақтандырғыш сымдары, жылтыратылмаған алты дюймдік магний дискілі дөңгелектер және Goodyear Blue Streak Sports Car Special шиналары кірді.

Супер жылан

1966 жылы CSX 3015 S/C таңдалып, «Барлық кобраларды жоюға арналған кобра» деп аталған Super Snake атты арнайы модельге айналдырылды. Бұл машина бастапқыда Еуропалық жарнамалық турдың бір бөлігі болған, содан кейін қайта жабдықталды. Оның қайта жабдықталуына түпнұсқа жарыс үлгісін глушительдер, жел әйнегі және бамперлер сияқты модификациялармен бірге көшеде пайдалануға жарамды ету кірді. Бірақ жарыс артқы жағы, тежегіштері мен коллекторлары секілді кейбір бөліктері өзгертілмеді. Ең маңызды өзгеріс – Twin Paxton суперкомпрессорларының, TPS орнатылуы. Шелби көшелік үлгіден екінші модель, CSX 3303 жасады. CSX 3303 оның жақын досы, комедияшы Билл Косбиге сыйға берілді. Косби CSX3303-ті жүргізуге тырысқанда, оны бақылаудың өте қиын екенін анықтады және 1968 жылғы 200 M. P. H. атты комедиялық альбомында осы тәжірибесі туралы айтып берді. Косби машинаны Шелбиге қайтарды, ол оны Сан-Францискодағы өзінің дилерлерінің біріне, Ван-Несс даңғылындағы S&C Ford-қа жіберді. S&C Ford оны Tony Maxey атты клиентке сатты. Макси де Косби сияқты машинамен бірдей мәселелерге тап болды, қозғалыстан шығарда газ педалі ілініп, басқаруын жоғалтып, тік жардан құлап, Тынық мұхитының суларына түсті. Шелби өзінің CSX 3015-ін жылдар бойы жеке көлік ретінде пайдаланды, кейде оны Невададағы Turismos Visitadores Cannonball Run сияқты жергілікті жарыстарға қатыстырды, онда ол «тұтас қалаларды оятып, терезелерді жарып, белбеулерді лақтырып, бірнеше рет өртке ұшырады, бірақ бітірді». CSX3015 2007 жылдың 22 қаңтарында Аризона штатының Скоттсдейл қаласында өткен Barrett Jackson Collector Car Event аукционында 5 миллион долларға (плюс комиссия) және 2,8 миллион фунт стерлинг сатылды, бұл АҚШ-та жасалған көлік үшін рекордты көрсеткіш.

АвтоКрафт

Autokraft компаниясы AC 289 жалғастырушы автокөлігін Autokraft Mk IV деп атады, ол негізінен Ford V8 және Borg Warner T5 беріліс қорабымен жабдықталған Mk III үлгісі болды. Mk IV үлгісіне тәуелсіз аспа да орнатылды. 1986 жылы Autokraft (Ford компаниясы 1987 жылы бірлескен кәсіпорынға қосылды) AC Cars компаниясын сатып алып, AC Mk IV Cobra модельін шығарды. Бұл модель 4200 айналымда жұмыс істейтін Ford V8 қозғалтқышымен жабдықталды және 5,2 секунд ішінде максималды жылдамдыққа ие болды. 1990 жылғы Женева автосалонында жеңілдетілген нұсқасы таныстырылды: салмағы азайтылды (бұрынғысына қарағанда) және қорытпа бас, Holley төрт баррельді карбюратор және катализатордың болмауы арқасында қуаты 5750 айналымда артты. Жеңілдетілген нұсқа АҚШ федералдық стандарттарына сәйкес келмесе де, Mk IV сәйкес келді және 1996 жылға дейін барлық нұсқалардан 480 дана автокөлік жасалды.

АС автомобиль тобы

1996 жылы компания Pride Automotive компаниясымен сатып алынды. 1997 жылы екі жаңа 'Cobra' стиліндегі автомобильдер ұсынылды: алюминий корпусы бар және суперчарджерлі Ford V8 қозғалтқышымен жабдықталған 'Superblower', сондай-ақ арзан 'Carbon Road Series' (CRS), карбон талшығынан жасалған корпусы және Ford V8 қозғалтқышының нұсқасы бар. 1997 мен 2001 жылдар аралығында 22 'Superblower' және 37 CRS автомобильдері құрастырылды. 1999 жылы 25 дана 289 FIA Cobra автомобильдерін шығару жоспарланды. Бірақ тек бір данасы жасалды, шасси нөмірі COB 1001. 2000 жылы екі турбонадталған Lotus V8 қозғалтқышы бар тағы бір нұсқа, '212 S/C' ұсынылды, бірақ одан тек екі дана ғана құрастырылды. 2001 жылы компания өндіріс орнын Фримлиге (Сарри) көшірді. 2002 жылдың тамызында компания қаржылық қиындыққа тап болды және қысқа мерзімге Private Corp компаниясымен сатып алынды, ол 2003 жылдың қазан айында қызметін тоқтатты. Барлығы екі модель шығарылды: FIA 289 (COX 2610) және 427 Cobra (COX 3361). Автомобильдер АҚШ нарығында Флоридадағы AC Cars USA компаниясы арқылы сатылатын болды. Екі автомобиль де 1960 жылдардағы бастапқы тізілімдерде қалған нөмірлеу ретімен нөмірленді.

AC Motor Holdings Ltd компаниясы

2002 жылғы 8 шілдеде Мальтада AC Motor Holdings деп аталатын жаңа компания құрылды және компанияның тауарлық маркасын қалыптастыруға жауапты болды. 2003 жылдың соңында Фримли зауыты AC Motor Holdings компаниясының басқаруында болды. 2003 жылғы 4 желтоқсанда Shelby және AC компаниялары CSX1000 және CSX 7500 серияларын бірлесіп өндіру туралы мәлімдеді. 2007 жылға дейін барлығы 14 CSX1000 және 2 CSX 7500 автокөлігі салынды. 2004-2007 жылдар аралығында AC Motor Holdings AC Mk V моделін Мальтадағы зауытында өндірді. Дегенмен, Мальтадағы операция тоқтатылғанға дейін Ford V8 қозғалтқыштарымен жабдықталған көміртекті AC Mk V-тің тек 3 оң рульді және 2 сол рульді нұсқасы жасалды.

Acedes Holdings LLC компаниясы

2008 жылдың 20 сәуірінде AC өзінің Heritage Series сериясын жариялады, Ұлыбританиядағы операциялар Brooklands Motor Company, dba AC Heritage компаниясына берілді. АҚШ-тағы операциялар AC AutoKraft, LLC (Мичиган штаты) компаниясына берілді. Екі компанияның да дәстүрлі алюминийден жасалған Ruddspeed, 289 және 427 жалғастырылған Aces және Cobras модельдерін шығаруға лицензиясы бар. 2009 жылы AC Германиядағы Gullwing GmbH компаниясына, dba AC Automotive, AC MK VI модельін шығаруға лицензия берді, ол алюминиймен қапталған композиттік корпуспен және LS3 Chevrolet қозғалтқышымен немесе турбокомпрессорлы нұсқасымен жабдықталған. 2012 жылы AC Mrk II Classic моделі шығарылды, ол алюминийден немесе шыны талшықтан жасалған корпуспен қол жетімді. 2017 жылы AC Mrk1 260 Legacy басылымы тоғыз данамен шектелген өндірісте шығарылды. Сондай-ақ, AC 378 моделі – Cobra-ның жаңа композиттік корпус нұсқасы ретінде ұсынылды.

Shelby Daytona Купе

Ле-Мандағы 24 сағаттық жарыстағы әйгілі Mulsanne Straight-інде ең жоғары жылдамдықты арттыру мақсатында, AC/Shelby Cobra Mark II-нің жапырақ серіппелі шассиі мен жүріс бөліктерін пайдалана отырып, бірнеше жабық купе түрлері құрастырылды. Олардың ең танымал және көптеп жасалғандары – ресми Shelby Daytona Cobra Coupés болды. Алты дана жасалды, олардың әрқайсысы бірінен екіншісінен сәл ерекшеленеді. AC Cars сондай-ақ Le Mans купесін шығарды. Бұл автомобиль бір реттік өндіріс болып, 1964 жылғы Ле-Ман жарысында жоғары жылдамдықта доңғалақтың жарылуынан кейін жойылуға жақын болды. Автомобиль GT класында консервативті түрде екінші орынға ие болды. Жарыс AC, шасси нөмірі A98, GT класындағы алдыңғы екі орынды сақтап, тіпті бір кезде кластың көшбасшысы болды. Бірақ бұл ұзаққа соқпады, себебі саботаж актісі (отын бакіндегі газет) отын сүзгісін бітеп тастады. Диагноз қойылып, тазаланғанша автомобиль уақыт жоғалтты. Содан кейін автомобиль алдын ала белгіленген консервативті айналым уақытымен жүріп, келесі кезеңге дейін ақаусыз жетті. Автомобиль жоғарырақ дифференциалдық қатынасымен (2,88, Daytona-дағы 3,07 орнына) және сенімділік үшін төмендетілген қозғалтқыш күйіне қарамастан Shelby Daytona жылдамдығымен теңесе алды. Willment жарыс командасы Shelby-дің Cobra негізіндегі купесіне қызығушылық танытып, оны сатып алу туралы сұрады. Shelby ұсыныстан бас тартты, бірақ Willment-ке суреттерін берді. Willment Cobra Coupé деп аталған бұл автомобильді JWA жарыс командасы толық құрастырып, рамасына 2131 нөмірін қойды.

427 Супер Купе

Прототип (CSX 3027) 427 Coupé болуға тиіс болған, бірақ назар GT бағдарламасына ауысқандықтан, бұл жобаға көңіл аз бөлінді. Көп ұзамай кузов және шассилер жойылды. CSX 3054 және CSX 3055 нөмірлерімен тағы екі шассиге тапсырыс берілді. Бұл жоба да тоқтатылды, тек CSX 3054 ғана кузов алды. CSX 3055 Willment Race Team командасына сатылды және Ghia ұсынған Fiat кузовымен жабдықталды.

Жалған кобралар

1993 жылы «Лос-Анджелес Таймс» газеті Шелбидің өзінің машиналарын жалғандап шығару схемасын жариялады. Кобраның түпнұсқа бағасы шарықтап кеткендіктен, Шелби Калифорниялық көліктер департаментінен (көлік құралдарын тіркеуге және жүргізушілерге рұқсат беруге жауапты мемлекеттік орган) компанияның тізімінде ресми түрде тіркелмеген көліктерге 43 дубликат тіркеу құжатын беруді сұрады. AC Cars компаниясынан келген хат Шелби алған шасси нөмірлерінің кем дегенде AC Cars компаниясы тарапынан ешқашан жасалмағанын растады. Бастапқыда 100 көлікке арналған сериялық нөмірлер тізімінен тек 55 Кобра шығарылды. Шелби Калифорния жүйесіндегі олқылықты пайдаланып, көлік құралының идентификациялық нөмірі департаменттің дерекқорында көрсетілмей және декларация беруші нақты көлікті тексеруге ұсынбастан, жазбаша мәлімдеме арқылы дубликат тіркеу құжатын алуға мүмкіндік берді. Шелби шассинің 1991 және 1992 жылдары Калифорния штатының Торранс қаласындағы McCluskey Ltd инженерлік фирмасымен жасалғанын және бұл шассилердің түпнұсқа AC шассилері емес екенін мойындады. Көліктің құны жоғары болғандықтан, жылдар бойы көптеген «қосымша» көліктер пайда болды, тіпті кейбіреулерінің шасси нөмірлері бірдей болды. Ескі қосалқы бөлшектердің қоры таусыла бастағанда, әртүрлі жеткізушілерден жаңадан жасалған рамалар мен панельдер алынды. CSX4001-ден CSX4999 дейінгі шасси нөмірлерін өндіруге шамамен 20 жыл және көптеген іскерлік байланыстар қажет болды. 2009 жылы CSX4999 шығарылып, 4000 сериясы аяқталды. CSX6000 сериялық нөмірлері «коил-овер» серіппелі жүйемен жабдықталған. 289 FIA «жапырақты серіппе» жарыс нұсқасы CSX7000 ретінде қайта шығарылды, ал түпнұсқа «слэб-сайд» жапырақты серіппелі көшелік көлігі CSX8000 сериясы болып табылады. Daytona Coupé CSX 9000 сериясы ретінде қайта өндірілді. Бүгінгі таңдағы көбінесе қайта жасалған көліктер шыны талшықтан жасалған, ал кейбіреулері алюминий немесе карбон талшықтан жасалған корпусқа тапсырыс береді. 2004 жылы Детройттегі Солтүстік Америка халықаралық автосалонында Форд жаңартылған AC Cobra тұжырымдамасын таныстырды. Ford Shelby Cobra Concept – 1960 жылдары сәтті болған ретро спорттық автомобильдерді қайтаруға бағытталған Фордтың күш-жігерінің жалғасы болды, олардың қатарында Ford GT40 және бесінші буын Ford Mustang та бар. 2014 жылы Shelby American түпнұсқа 427 Shelby Cobra-ның 50 жылдығына арналған 50 данадан тұратын шектеулі серияны жариялады. Жалғастыру кезеңінде Шелби Киркхэм Моторспортты Кобраның дөңгелекті корпус/шасси бөліктерін өндіруге шартты, бірақ бұл келісім аяқталған жоқ. Пит Брок Hot Rod журналына берген сұхбатында: «Киркхэмдер сияқты, тіпті олар Шелбидің Кобра бөлшектерінің көп бөлігін жеткізген кезде де. Шелби оларға барып, олардың бір жылдық өнімдерін сатып алатынын және келісімшартқа қол қоятынын айтатын. Олар маған телефон соғып, оны істеу керек пе деп сұрады. Мен: «Егер ақшаны алсаң, бірақ есіктен бір көлікті жіберсең, ақшаңнан айырыласың» дедім. Шелби екі жыл бойы осылай төледі, содан кейін [Киркхэмдер] үлкен тапсырыс алды, ал Шелбидің жүк көлігінің жүргізушісі чекті ұмытып кеткенін айтты. Ол көліктермен кері қайтып келді, ал Шелби оларға ақша төлемейтінін және олар оған қарызды екенін айтты. Бұл [Киркхэмдерді] банкротқа жақын жеткізді».