Кіріспе
Қозғалтқыштың түрі
V16 қозғалтқышы – 16 цилиндрлі поршенді қозғалтқыш, онда сегіз цилиндрден екі қатар V пішінде ортақ коленвалдың айналасына орналастырылған. V16 қозғалтқыштары V8 және V12 қозғалтқыштарына қарағанда сирек кездеседі. V16 қозғалтқышының әрбір қатарын тік сегіз цилиндрлі қозғалтқыш ретінде қарастыруға болады, мұндай конструкция өзінен-өзі теңдестірілген. Көптеген V16 қозғалтқыштары 45° бұрышпен жасалады. V16 қозғалтқышы алғаш рет 1910 жылы Antoinette VII эксперименталды ұшағында қолданылды, одан кейін 1930 жылдары бірнеше автомобильде пайда болды. Бүгінде V16 қозғалтқыштары ең көп қолданылатын салалар – теміржол локомотивтері, теңіз кемелері және стационарлық электр генераторлары.
Сериалдық автомобильдер
V16 қозғалтқышын қолданған алғашқы өндіріс машинасы – 1930 жылғы қаңтарда ұсынылған Cadillac V 16 болды. Cadillac V16 қозғалтқышы бастапқыда , OHV және 45 градус V бұрышымен жасалған. 1938 жылғы 90-серияда қозғалтқыш жаңартылып, ауыстырылмалы мөлшері , төменгі клапанды механизм және 135 градус V бұрышы болды (соңғысы капоттың биіктігін төмендету мақсатында). Бұл 431 куб. дюймдік нұсқасы тікелей алдыңғы нұсқасымен бірдей қуатты өндірді, бірақ әлдеқайда қарапайым болды, беріктігі мен тегістігін арттыратын мықты коленвалға ие болды, тіпті сол кездегі кез келген бағадағы автомобильдер үшін сирек кездесетін сыртқы май сүзгісіне де ие болды. Marmon Motor Car Company V16 қозғалтқышын жасауды 1927 жылы бастады (Cadillac-тен ертерек). Алайда, оның әзірлеу бағдарламасы ұзаққа созылды және 1931 жылы Marmon Sixteen ұсынылды. Бұл қозғалтқыш 45 градус V бұрышына ие болды, пресстелген болаттан жасалған цилиндр қабырғалары қолданылды және көбінесе алюминийден жасалған. 1931 мен 1933 жылдар аралығында барлығы 400 Marmon Sixteen автомобильдері өндірілді. 1991 жылы Cizeta Moroder V16T өндірісі басталды, ол ерекше конфигурациядағы 16 цилиндрлі қозғалтқышқа ие болды. Дәстүрлі V16 орналымынан гөрі, қозғалтқыш екі бөлек көлденең орнатылған V8 қозғалтқыштарынан тұрды, екеуінің арасындағы берілістер қозғалтқыш жинағының ортасынан беріліске бір шығыс беруді қамтамасыз етті. Компания жұмысын тоқтатқанға дейін бірнеше ғана автомобиль шығарылды. 2024 жылдың ақпан айында Bugatti Chiron-ның (W16 қозғалтқышы бар) ізбасары V16 гибридтік қуат жүйесіне ие болатынын хабарлады.
Көлік үлгілері
Peerless Motor Company компаниясы 1930 жылдардың басында V16 қозғалтқышын әзірледі, бірақ автомобиль өндірісі тоқтатылғанға дейін тек бір прототип ғана жасалды. АҚШ-та тыйым салу тоқтатылғаннан кейін компания зауытын сыра қайнату зауытына айналдырды. 1980 жылдардың соңында BMW Goldfish V16 қозғалтқышы BMW-нің сол кездегі жаңа V12 қозғалтқышының негізінде жасалды. Прототиптер ұзынша базасы бар 7 сериялы көлікке, содан кейін 1990 жылдардың басында Bentley Mulsanne көлігіне орнатылды. Шамамен сол кезде Mercedes Benz S классы лимузині үшін V16 қозғалтқышын жасады. 1988 мен 1990 жылдар аралығында шамамен 35 прототип салынды. 2003 жылы Cadillac Sixteen концепт-көлігі V16 қозғалтқышымен таныстырылды, ол General Motors LS V8 қозғалтқыштарының негізінде құрастырылған. Келесі жылы Rolls Royce 100EX концепт-көлігі де V16 қозғалтқышымен көрсетілді. «Джонни Инглиш қайта туды» фильміндегі көлік осы V16 қозғалтқышымен жабдықталған. 2017 жылғы Devel Sixteen прототипі төрт турбо күшейткішті V16 қозғалтқышын пайдаланды.
Жарыс машиналары
V16 қозғалтқышын мотор спортында алғаш рет пайдаланған автомобиль – Grand Prix жарыстарында қолданылған Maserati Tipo V4 болды. Tipo V4 1929 жылы Монцада дебют жасады және Италияның Кремона қаласында өткен жарыста әлемдік жылдамдық рекордын көрсетті. 1931 жылы Индианаполис 500 жарысында Шорти Кантлон басқарған Cord "суперкарына" арнайы жасалған V16 қозғалтқышы орнатылды. Автомобиль бәсекеге қабілетті болды, старттан 26-шы орында тұрып, 3-ші орынға дейін көтерілді, бірақ сенімсіздік пен барлық он алты тұтандырғышты ауыстыру қажеттігі салдарынан баяулады. Келесі жылы Брайан Солпау автомобильді үшінші орынға іліккен. 55-ші айналымда автомобильдің май құбыры жыртылып, жарыс аяқталды. Жарыс аяқталғаннан кейін V16 қозғалтқышы алынып, оның орнына дәстүрлі төрт цилиндрлі Miller қозғалтқышы орнатылды. 1933-1938 жылдардағы Auto Union Type A, Type B және Type C Grand Prix автомобильдері ортада орналасқан қозғалтқыштарымен және турбонаддувпен жабдықталған қозғалтқыштармен қуаттандырылды. 1938 жылы ереже өзгергендіктен, олар Type D жарыс машинасы үшін V12 қозғалтқышымен ауыстырылды. Осы ереже өзгерісіне дейін Alfa Romeo Tipo 316 1938 жылғы Триполи Гран-приінде 60 градусты V16 қозғалтқышымен қатысты, ал 1939 жылы Alfa Romeo Tipo 162-ге ерекше 135 градусты V16 қозғалтқышы орнатылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде V16 қозғалтқышының жалғыз белгілі қолданылуы – 1950 жылдан 1955 жылға дейін Формула-1 жарыстарында пайдаланылған British Racing Motors (BRM) V16 қозғалтқышы. Қозғалтқыш турбонаддувпен жабдықталған конструкция болды, бірақ жоғары қуатына қарамастан сәттілікке жете алмады. Ресми деректер бойынша, ол қуаты құрады, бірақ шамамен қуаты жетті. Автомобильді басқару қиын болды, өйткені қуат диапазоны тар және жоғары айналымдарда болды.
Теңіз / темір жол қолдануы
V16 конфигурациясы теңіз қозғалтқыштары ретінде немесе теміржол локомотивтерінде қолданылатын бірнеше үлкен дизельді қозғалтқыштарда да қолданылады. Бұл өндірушілердің көбінесе қозғалтқышты цилиндрдің белгілі бір орын ауыстыру көлеміне сәйкес жобалауына және қажетті қуатқа жеткенше дизайнға қосымша цилиндрлер қосуына байланысты. Мысалы, Electro Motive Diesel 710 қозғалтқыштарының қатары цилиндр başına белгілі бір орын ауыстыру көлемін пайдаланады, ал 16 цилиндрлі нұсқасы (EMD 16 710 деп аталады) GE Transportation 7FD сериялы төрт тактілі қозғалтқыштарды шығарады (теңіз, локомотив және стационарлық қолданыстарда қолданылады), олар цилиндр başına белгілі бір орын ауыстыру көлеміне ие және GE-ден астам қуатты бере алады. GE сондай-ақ GEVO 16-ны шығарады, ол 600 айналымнан астам қуатты бере алады. Ұлыбританияда 1947 жылдан бастап, English Electric компаниясының еншілес компаниясы English Electric дизельдік қозғалтқыштары теміржол және теңіз саласында пайдалану үшін V16 қозғалтқышын әзірледі, ол 1930 жылдардағы 10 дюймдік диаметр x 12 дюймдік ход (254 мм x 305 мм) K сериясына негізделген, және British Railways 40 және 50 класты локомотивтерінде 2000-3000 а.к. (1492-2238 кВт) қуат диапазонында, 600-900 айналымдық жылдамдықпен кеңінен қолданылды. Бұл қозғалтқыш та цилиндрдің 942 куб. дюйм (15,4 л) тұрақты көлеміне негізделген сериядан шыққан, бұл V16-ның жалпы сыйымдылығын 15 072 куб. дюйм (246 л) құрайды. V16 конфигурациясын ұсынатын тағы бір маңызды өндіруші - Detroit Diesel корпорациясы, әсіресе олардың 71, 92 және 149 сериялы екі тактілі дизельдік қозғалтқыштары, қуаты шамамен 650-ден 2400 а.к. (485-1790 кВт) дейін, кіші диапазонда 2000 айналымнан жоғары жылдамдықпен. Бұл қозғалтқыштар да ортақ бөлшектерге негізделген (цилиндрдің көлемін текше дюйммен көрсететін сандық белгілеу) және теңіз, генераторлар және кеніштік жүк машиналарын қамтамасыз ету үшін қолданылды. Қозғалтқыштардың модулдік құрылымы V16 конфигурациясының екі V8 қозғалтқыш блогын біріктіру арқылы жасалғанын білдіреді, ал екі тактілі цикл тамаша қуат/салмақ қатынамын ұсынды, 16V149 үлкен, баяу жұмыс істейтін төрт тактілі қозғалтқыштардың қуатына теңесе алатын еді. Fairbanks Morse келесі V16 дизельдік қозғалтқыштарды шығарады: FM | ALCO 251F, FM | COLT PIELSTICK PA6B STC, FM | COLT PIELSTICK PC2.5 STC, FM | MAN 28/33D STC, FM | MAN 32/44CR, FM | MAN 48/60 CR және FM | MAN 175D.
GE Transportation produces the 7FD Series four stroke engines (used in marine, locomotive, and stationary applications), which have a displacement of per cylinder and can produce over GE also manufactures the GEVO 16, which produces over
Another V16 diesel engine is the Wärtsilä 46F, which produces over at 600 rpm. In the UK from 1947 onwards, English Electric's subsidiary English Electric diesel engines developed a V16 engine for rail and marine use based on its 10" bore x 12" stroke (254mm x 305mm) K series from the 1930s, notably used in British Railways class 40 and 50 locomotives with power output in the range 2000 3000 hp (1492 2238 kW) at speeds ranging from 600 to 900 rpm. This engine too derives from a series based on a fixed cylinder size of 942 cu. in. (15.4 L) per cylinder, giving the V16 a total capacity of 15,072 cu. in. (246 L). Another notable maker to offer the V16 configuration was Detroit Diesel corporation, especially in their 71, 92 and 149 series 2 stroke diesel engines, with output ranging from around 650 to over 2400 bhp (485 1790 kW) at speeds over 2000 rpm in the smaller ranges. Once again these engines were based on common parts (the numeric designation is the cylinder size in cubic inches) and were used for maritime, generator and off road mine truck applications. The modular nature of the engines meant that the V16 configuration was built by putting together two V8 engine blocks and the 2 stroke cycle offered excellent power to weight, with the 16V149 being capable of equalling the output of much larger, slower running 4 stroke engines. Fairbanks Morse manufactures the following V16 diesel engines, FM | ALCO 251F, FM | COLT PIELSTICK PA6B STC, FM | COLT PIELSTICK PC2.5 STC, FM | MAN 28/33D STC, FM | MAN 32/44CR, FM | MAN 48/60 CR and the FM | MAN 175D.