Кіріспе

Ішкі жанатын қозғалтқыш, цилиндрлердің екі қатары "V" әрпіне ұқсас бұрышта орналасқан. V-тәрізді қозғалтқыш, кейде Vee қозғалтқышы деп те аталады, ішкі жанатын қозғалтқыштардың кең таралған конструкциясы болып табылады. Ол екі цилиндр қатарынан тұрады – әдетте әр қатардағы цилиндрлер саны бірдей болады – және олар ортақ коленвалға қосылған. Бұл цилиндр қатарлары бір-біріне белгілі бір бұрышпен орналасқан, сондықтан қозғалтқышты алдыңғы жағынан қарағанда "V" пішіні көрінеді. V-тәрізді қозғалтқыштардың ұзындығы, әдетте, тік қозғалтқыштардан қысқарақ, бірақ бұл кеңдігінің артуымен толықталады. V6, V8 және V12 қозғалтқыштары автомобильдердегі 6, 8 немесе 12 цилиндрлі қозғалтқыштар үшін ең көп қолданылатын конструкция болып табылады.

Тарих

Бірінші V-моторды Вильгельм Мейбах жобалаған және ол 1889 жылы Daimler Stahlradwagen автомобильінде қолданылған. Бірінші V8 қозғалтқышы 1903 жылы Леон Левавассер жасаған, жарыс қайықтары мен ұшақтары үшін арналған Antoinette қозғалтқышы түрінде шығарылды. Бірінші V12 қозғалтқышы келесі жылы Лондондағы Putney Motor Works зауытында жарыс қайықтарында пайдалану үшін жасалды. Бірінші V6 қозғалтқышы одан кейін 1908 жылы Германиядағы Deutz Gasmotoren Fabrik компаниясында бензиндік-электрлі теміржол қозғалтқыштарының генераторы ретінде пайда болды. Дегенмен, V6 қозғалтқышы 1950 жылға дейін сериялық өндірістегі автомобильдерде қолданылмады, алғашқы мысалы Lancia V6 қозғалтқышы болды. Аз таралған тегіс қозғалтқышпен салыстырғанда, V-мотор тар, биік және ауырлық орталығы жоғарырақ. Цилиндрлер қатарлары арасындағы "V бұрышы" (немесе "қосылған бұрыш") қозғалтқыштар арасында айтарлықтай өзгереді. Кейбір қозғалтқыштарда 180 градус V бұрышы қолданылған (тегіс қозғалтқыштың бұрышымен бірдей), мысалы, бірнеше Ferrari V12 қозғалтқыштары. Ал, 1922–1976 жылдарғы Lancia V4 қозғалтқышы және 1991 жылдан бері шығарылатын Volkswagen VR6 қозғалтқышы цилиндрлердің екі қатарында да қолданылатын бір цилиндр басымен бірге 10 градус сияқты кішкентай V бұрыштарын пайдаланады. V12 қозғалтқышының тепе-теңдігі – біріншілік және екіншілік тепе-теңдіктің толық болуы. Аз цилиндрлі V-моторларда қозғалтқыштың тепе-теңдігі оттегінің аралық уақыты, коленвалдың қарсы салмақтары және тепе-теңдік біліктерінің болуы сияқты факторларға байланысты болады. V-мотордағы коленвалдық тіреулер әдетте қарсы жақтан екі цилиндрмен ортақ болады, екі цилиндрдің арасында ығысу болады. Баламалы конфигурациялар – цилиндр үшін жеке коленвалдық тіреулер (мысалы, бірнеше V-тәрізді қозғалтқыштар) немесе икемді жалғау таяқшалары (мысалы, Rolls Royce Merlin әуе қозғалтқышы сияқты).

Кері қозғалтқыштар

1920-1930 жылдардағы кейбір ұшақтарда инверттік қозғалтқыштар қолданылған, онда коленвал қозғалтқыштың жоғарғы жағында, ал цилиндр бастары төменгі жағында орналасқан. Бұл қозғалтқыштардың артықшылықтарына бір қозғалтқышты ұшақта жақсы көріну, жоғары итеру сызығы және нәтижесінде пайда болатын пернеге артық жерден арақашықтық жатады. Мысалдарға 1928 жылғы Argus As 10 V8 және 1935 жылғы Daimler Benz DB 601 V12 қозғалтқыштары кіреді.