Кіріспе

Жазық мембраналық диск

Цистерна (цистерналар) – эндоплазмалық торда және Голги аппаратында кездесетін жазық мембраналық қапшық. Цистерналар Голгиде протеиндерді қаптау және модификациялау процестерінің маңызды бөлігі болып табылады. TOC

Функция

Белдіктер Голгидің цис жағында (ЭР-ге қараған жағы) басталады және транс жағында (плазмалық мембранаға қараған жағы) шығады. Голги үйіндісі ішінде цистерналардың құрылымы, құрамы және функциясы әртүрлі болуы мүмкін. Голги цистерналарының осы әртүрлі түрлері 3 топқа бөлінеді: цис-Голги желісі, медиалдық және транс-Голги желісі. Гликозилдеу, фосфорилдеу және кесілу сияқты посттрансляциялық модификациялар Голгиде жүзеге асады және белдіктер осы арқылы өтетін кезінде цистерналар арқылы өтеді, бұл модификацияларға байланысты функционалды иондық каналдардың құрылуына мүмкіндік береді. Цистерналардың әр класында белдіктерді модификациялау үшін қолданылатын әртүрлі ферменттер бар. Бұл ферменттер Голгиге белдіктерді гликозилдеу мен фосфорилдеуге көмектеседі, сондай-ақ белдіктерді олардың соңғы орнына бағыттау үшін сигналдық модификацияларды жүзеге асыруға көмектеседі. Цистерналық ферменттердің бұзылуы туа біткен кемістіктерге, соның ішінде кейбір түрлері бұлшық дистрофиясына, кілегейлі фиброзға, қатерлі ісікке және диабетке әкелуі мүмкін. Транс-Голги желісі – Голгидің маңызды бөлігі. Ол Голги аппаратының транс бетінде орналасқан және цистерналардан тұрады. Цистерналар жасушаның жалпы жинақталуында, модификациясында және тасымалдануында маңызды рөл атқарады. Осы цистернада өңделген белдіктер мен полисахаридтер кейін белгіленген орындарына жіберіледі. Морфологиялық ерекшеліктерінен танылатын цистерналардың бірнеше түрі бар. Бұл ерекшеліктерге Голгидің әртүрлі аймақтарында орналасқан цистерналарда анықталған гликозилдеуге қатысты ферменттер кіреді. Цистерналардағы ферменттердің орналасуындағы осы айырмашылық pH, иондық концентрацияны және қажетті субстрат мөлшерін реттеу арқылы Голгидің жұмыс істеуіне үлес қосады. Бұл реакциялар Голгидің дұрыс жерлерінде жүзеге асырылуын және белдіктер дұрыс емес жерде болса, бұрыс модификацияға ұшырамауын қамтамасыз етеді. Цис-Голги желісі – қаптамаланатын белдіктің цистерналық құрылымының алғашқы қадамы, ал транс-Голги желісі – лизосомаға, жасуша бетіне немесе секреторлық көпіршікке берілген кезде цистерналық құрылыстың соңғы қадамы. Медиалдық цистерналар – манноза қалдықтары мен қосымша N-ацетилглюкозаминиді алып тастайтын жер.