Кіріспе

1944 жылы Италиядағы Екінші дүниежүзілік соғыстың шайқасы

Цистерна шайқасы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 30 қаңтар – 2 ақпан 1944 жылдары Италияның Цистерна қаласының жанында, Италия кампаниясының бөлігі – Анцио шайқасының бір бөлігі ретінде болды. Бұл шайқас Германияның нақты жеңісі болды және ол АҚШ армиясының рейнджерлерінің қызметіне шайқастың тікелей тактикалық және стратегиялық нәтижелерінен де асып түсетін әсер етті. Осы шайқас кезінде полковник Уильям О. Дарби басқаратын 6615-ші рейнджерлік күшінің (уақытша) құрамындағы АҚШ армиясының 1-ші, 3-ші және 4-ші рейнджерлік батальондары, 83-ші химиялық миномет батальоны және 509-шы парашюттік жаяу әскер батальоны генерал-майор Люциан Трускоттың 3-ші жаяу әскер дивизиясының 25-27 қаңтар аралығында Цистернаны алуға бұрынғы әрекетін жаңартуға көмектесу үшін тағайындалды. 3-ші дивизияның шабуылы генерал-майор Джон Лукастың басқаратын АҚШ-тың VI корпусының Анцио плацдармынан шығуға бағытталған ірі шабуылдың бөлігі болды, бұл неміс күштерінің күшейіп, қарсы шабуылға дайындалуына дейін жасалды.

Өмірбаян

1944 жылғы 22 қаңтарда одақтастар «Шингл» операциясын бастады, ол Анцио және Неттуно ауданында АҚШ VI корпусының АҚШ және британдық дивизияларының десанттық қондырғасы болды. Бұл, 60 миль (97 км) қашықтықта орналасқан, Марк Кларктың АҚШ-тың Бесінші армиясының қалған үш корпусының (бір британдық, бір француздық және бір американдық) 16 қаңтардан бері Монте-Кассиноның бірінші шайқасында шабуылдап келген Германияның «Густав желісі» қорғанысын бұзуға бағытталған. Десанттан кейін, ол дерлік қарсылықсыз өтті, VI корпустың қолбасшысы Джон П. Лукас жағажайды бекіту және күштерін жинақтау стратегиясын таңдады, бұл немістерге қорғаныс позицияларын нығайтуға уақыт берді. 29 қаңтарда жағажайда 69 000 әскер болды, бірақ немістер де әрекет етуге және оларға қарсы 71 500 әскерді шоғырландыруға үлкерді. 31 қаңтарда Лукас екі бағыттан шабуылға шықты. Британдық 1-ші жаяу әскер дивизиясының негізгі шабуылы солтүстік-шығысқа қарай Виа Анциате жолымен Камполеоне және Альбан төбелеріне қарай бағытталды. Сонымен қатар, Рейнджерлер күштері Цистернаға кіріп, түнгі уақытта Конка Цистерна жолын тазартуға тиіс болды, бұл таңертең 15-ші жаяу әскер полкінің қалаға шабуыл жасауына және оң жақтағы 504-ші парашюттік жаяу әскер полкі мен сол жақтағы 7-ші жаяу әскер полкінің қолдауына дайындық болды. 7-ші жаяу әскер «Густав желісіндегі» неміс 10-шы армиясына бағытталған негізгі жабдықтау желісі – 7-ші бағдарламалық жолды Кассинода кесіп тастауға міндеттелді. Алайда, жоспар барлау мәліметтерін дұрыс түсінбеуге негізделген, ол неміс қарсылығының басты шебі Цистернадан кейін орналасқан деген қорытындыға келді. Шындығында, Вермахт Цистернаны өзінің резервтік дивизияларын жинау орталығы ретінде белгілеп, сол аймаққа бөлімшелерді тасымалдауды бастаған. Шабуылға бірден бұрын неміс армиясының поляк сарбазы АҚШ қатарына дезертирлік етіп, жиналу туралы ескерткенімен, хабар дереу жеткізілмеді және шабуыл жоспарланғандай өтті. Рейнджерлер, әлсіз бекінілген постылардың тізбегімен кездесетінін күткен, білмей тұрып үлкен жау әскеріне қарай жылды. Элиталық шабуыл тобы ретіндегі мақсатына қайшы, Рейнджерлер Анцио жағажайы маңындағы майдан шайқасының көп бөлігіне қатысты. Рейнджерлердің жоғалтулары көптеген ауыстырулардың бастапқы құрамының тәжірибесі мен дайындығына жетпеген жаңа сарбаздар болғанын білдірді. Басқа білікті күштерге жасыл әскерлердің қосылуы оның сәтті кіру-шығу және түнгі операцияларды жүргізу қабілетін нашарлатты.

Шайқас

1-ші және 3-ші рейнджер батальондары – 4-ші рейнджер батальоны мен 15-ші жаяу әскер полкінің 3-ші батальонының негізгі шабуылынан бұрын – Cisterna қаласына неміс желілерінің артына түнгі бойына кіріп өтуге тырысты. Олардың мақсаты қалаға күтпеген шабуыл жасап, негізгі шабуыл басталарша оны ұстап тұру болды. Екі батальон – барлығы 767 адам, және 3-ші барлау тобының 43 адамнан тұратын взводымен қолдау көрсетілді – сағат 01:30-да жолға шығып, түнде арық (Муссолини каналы) бойымен колонна құрамында қозғалды. Олар көптеген неміс бекіністерін айналып өте алғанмен, таңға жақын мақсаттарына жете алмады және жақындаудың соңғы кезеңінде ашық жерден өтуге мәжбүр болды. Осы сәтте рейнджерлерге 715-ші жаяу әскер дивизиясы мен Герман Геринг танк дивизиясының күшті неміс күштері шабуыл жасады, оның ішінде кемінде он жеті Panzer IV танк болды. Армия тарихында көрсетілгендей, кіріп өту әрекеті анықталып, тұтқынға алуға дайындық жасалған. 1-ші батальон командирі – майор Добсон – жеке өзі бір танкты жойды, танк командирін пистолетпен атып, танктың үстіне шығып, люктің ішіне ақ фосфор гранатасын лақтырды. Екі танк рейнджерлер тарапынан басып алынды, бірақ олардың басып алынғанын білмейтін рейнджерлер оларды жойды. Күшті шайқасқа қарамастан, рейнджерлер ашық жерде шабуылға ұшырағаннан кейін сәттілікке жету мүмкіндігі аз болды. Неміс әскерлері рейнджер тұтқындарын танктерінің алдына қойып, басқа рейнджерлерге қарсылық көрсетпеуге бұйырды. 700-ден астам әскер тұтқынға алынды.

Рейнджерлерді құтқару әрекеті

Бас шабуыл да тұтқындалған батальондарды құтқару мақсатымен басталды. 4-ші рейнджер батальоны жетекшілік еткен шабуылға күшті қарсылық көрсетілді және олардың қатарларын бұзу мүмкін болмады. Дегенмен, жалпы шабуыл – 7-ші жаяу әскер полкі мен 504-ші парашютшілер полкінің шабуылы да бірге, 31 қаңтар мен 1 ақпан күндері 7 шақырымдық (11 км) енді фронтта одақтас әскерлерін 5 шақырымға (3 км) жылжытты. Бірақ, күтілген жетістікке қол жеткізілмеді және Цистерна 1944 жылдың мамырына дейін немістердің бақылауында қалды. Алайда, 1-2 ақпан күндері Герман Герингнің танк дивизиясы мен 71-ші жаяу әскер дивизиясы жүргізген неміс контршабуылы одақтастардан ешқандай жерді қайтарып ала алмады және ауыр шығынға ұшырады.

Салдары

Кейінгі барлау мәліметтері бойынша, америкалықтардың күш-жігері Анциодағы одақтас әскерлерге қарсы жоспарланған неміс шабуылына кедергі келтірді. Генерал Лукастың жеңіл қаруланған рейнджерлерді шабуылдың алғы шебінде пайдалануы ауыр сынға ұшырады. Италиядағы рейнджер күштері кейін таратылды, ал тірі қалған шамамен төрт жүз рейнджер АҚШ/Канаданың Бірінші арнайы қызмет күшіне, білікті алмастыруды қажет ететін элиталық шабуыл тобына қосылды. Уильям О. Дарби осы шайқас кезінде американдық рейнджер күштеріне басшылық етті. 18 ақпанда 45-ші жаяу әскер дивизиясының 179-шы жаяу әскер полкі неміс әскерінің жағалауды басып алу әрекеті кезінде жаудың күшті шабуылына ұшырағанда, Дарби команданы қолға алып, позицияны ұстауға жіберілді. Кейін Дарби 10-шы таулы дивизияның орынбасар командирі болды. Ол 1945 жылдың 30 сәуірінде қаза тапты және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қайтыс болғаннан кейін генерал дәрежесіне көтерілген жалғыз американдық офицер атанды. Шабуыл туралы көркемделіп айтылған оқиға Anzio (1968) фильмінде және Darby's Rangers (1958) фильмінің соңында бейнеленген.