Кіріспе
Мирамичи өзені – Канаданың Нью-Брансуик провинциясының шығыс-орталық бөлігінде орналасқан өзен. Өзен Мирамичи шығанағына, Санкт-Лоренс шығанағына құяды. Атауы Монтанье тіліндегі "Maissimeu Assi" ("Микмак жері" деген мағына береді) сөзінен шыққан болуы мүмкін, және қазіргі таңда Канада геральдикалық басқармасының Мирамичи Геральдының аты болып табылады.
The Miramichi River ,/m//ɪr//ə//m//ɪ/'/ʃ//iː/ is a river located in the east central part of New Brunswick, Canada. The river drains into Miramichi Bay in the Gulf of St. Lawrence. The name may have been derived from the Montagnais words "Maissimeu Assi" (meaning Mi'kmaq Land), and it is today the namesake of the Miramichi Herald at the Canadian Heraldic Authority.
География
Мирамичи өзенінің су алабы Нью-Брансуик аумағының төрттен бір бөлігін құрайтын 13 000 км² жерді кемеді, оның 300 км² Мирамичи шығанағының ішкі бөлігіндегі эстуарлық аймаққа тиесілі. Су алабы шамамен Нортумберленд округімен сәйкес келеді, сонымен қатар Виктория, Карлтон және Йорк округтерінің бөліктері, сондай-ақ Глостер және Санбери округтерінің кішігірім бөліктерін қамтиды. Мирамичи өзенінің ирекшелігінің ұзындығы шамамен 250 км-ді құрайды және екі маңызды саладан тұрады: Оңтүстік-Батыс Мирамичи және Солтүстік-Батыс Мирамичи, олардың әрқайсысының өз салалары бар. Өзеннің барлық иілімінің, Пуш пен Бе Дамнед шатқалынан бастап, репа егістігіне дейін, есімдері бар, бұл балықшылар, каноэшілер және орманшылар үшін өзеннің маңыздылығын көрсетеді. Су тасқыны Мирамичи жүйесінде Солтүстік-Батыс Мирамичидегі Санни Корнерге және Оңтүстік-Батыс Мирамичидегі Реноус-Кварривиллге дейін жетеді, бұл Сент-Лоуренс шығанағынан шамамен 70 км ішке дейінгі қашықтық. Екі сала Ньюкасл қаласында бірігіп, өзенді мұхитқа жүзуге жарамды кемелер үшін навигациялық етеді. Мирамичи өзенінің Ньюкаслдан төменге қарайғы эстуарлық бөлігі Мирамичи қаласындағы суға батқан өзен аңғары арқылы ағады. Мирамичи шығанағындағы теңіз деңгейінің көтерілуі Мирамичи өзенінің сағасын тұзды сумен жапқан. Эстуар Мирамичи шығанағының ішкі бөлігін құрайды және Сент-Лоуренс шығанағындағы мұхит дауылдарынан тосқауыл аралдармен қорғалған. Эстуардың маңыздылығы оның салыстырмалы түрде кішкентай өлшеміне қарамастан, өте өнімді экожүйе болып табылуында. Эстуар Мирамичи өзені мен оның салаларынан тұщы су ағынын қабылдайды, ол қоршаған жағалаулардан алынған органикалық заттармен және Сент-Лоуренс шығанағынан (өзі де эстуар және планетадағы ең үлкені) келетін тұзды судың басуымен араласады. Эстуар өте динамикалық орта, көктемгі су тасқыны кезіндегі тұщы судың жоғары ағынынан бастап, жазғы кезеңдегі төмен ағын мен тұздылықтың артуына дейін, Chatham және Ньюкасл порттарына бағытталған кемелердің навигациялық арнасын құрайтын ескі өзен арнасын қайта қалыптастыратын күзгі мұхит дауылдары мен солтүстік-шығыс желдеріне дейін, қыста бүкіл эстуарды жабатын теңіз мұзына дейін. Ішкі шығанақтың орташа тереңдігі 4 метрді құрайды, ал навигациялық арнаның тереңдігі 6-10 метр, бұл жаз айларында эстуарлық сулардың айтарлықтай жылынуына әкеледі. Күндізгі тасымалдамалардың орташа амплитудасы 1 метрді құрайды.
Геология
Мирамичи жотасының силур және ордовик кезеңдерінің тау жыныстарынан бастау алып, Аппалачи тауларының бір бөлігі болып табылатын Мирамичи өзенінің салалары шығысқа қарай Нью-Брансуик жазығына құяды, ол провинцияның шығыс және орталық бөлігін, сондай-ақ Святого Лаврентия шығанағын қамтиды. Эрозия нәтижесінде "Мирамичи өзені аңғары" (кейде жай ғана "Мирамичи аңғары" деп аталады) пайда болды, одан Солтүстік-Батыс және Оңтүстік-Батыс Мирамичи өзендері ағып өтеді. Екі саланың Ньюкасл (Нью-Брансуик) қаласына дейінгі ағысы бойында тығыз орманды төменгі төбелер орналасқан. Мирамичи өзенінің су жиналатын алабындағы ең биік нүктелерге Үлкен Ақсүйек тауы және Рождество таулары жатады, олар теңіз деңгейінен 750 метрге дейін көтеріледі. Мирамичи өзенінің су жиналатын алабындағы топырақтар көбінесе қышқыл болып келеді және беткі қабаты жұқа, бұл оларды егіншілікке қолайсыз етеді. Мирамичи өзенінің эстуариялық бөлігінің жағалаулары карбон кезеңіне жататын жаңа тау жыныстарын көрсетеді, олар құмды топырақтың астында жатыр, бірақ кейбір жағалау участалары көтеріңкі емес және дренаж нашар. Өзен жағалауларында құмтас тау жыныстарын көруге болады.
Балық шаруашылығы
Мирамичи өзені мен оның салалары бастапқыда Солтүстік Америкадағы Атлантикалық лососьтың (Salmo salar) ең ірі популяцияларының бірін қамтыды. Атлантикалық лосось – анадромалық балық, яғни өмірінің алғашқы кезеңін тұщы суда өткізіп, одан кейін жетіліп, тұзды суға көшіп, содан соң көбейіп, өмірлік циклын аяқтау үшін қайтадан тұщы суға оралады. Мирамичи өзенінде Атлантикалық лосостің салыстырмалы түрде сау және өзін-өзі қамтамасыз ететін ағыны, сондай-ақ американдық көлеңке, минтай, сельдь және теңіздік форель сияқты басқа да анадромалық балықтардың аз ағындары сақталған. Солтүстік Америкадағы Атлантикалық лосостің спорттық аулаудан алынған көлемінің шамамен жартысы қазіргі уақытта Мирамичи өзенінде және оның салаларында ұсталған. Атлантикалық лососьты аулауға тек жеңіл сыммен аулауға рұқсат етіледі және ұрық қорын қорғау мақсатында барлық ірі лососьтар тірі күйінде босатылуы керек. Бұл балық шаруашылығы қатаң реттелетіндіктен, барлық балықшылар Жаңа Брансуик табиғи ресурстар департаментіне жүгініп, провинциядағы әрбір өзен мен салаға арналған ерекше ережелер мен талаптарды алуы тиіс, себебі арнайы лицензиялар, лосось «маркалары» және рұқсаттар қажет, сонымен қатар лосось өсімін қорғау үшін өзеннің және салалардың кейбір бөліктері уақыт-уақытпен балық аулауға жабылуы мүмкін. Лосось ағыны жыл сайын маусымның ортасында басталып, қазан айының соңына дейін, көбейтін маусым басталар кезде жалғасады. Әртүрлі салаларға бағытталған лосось ағындары жылдың әртүрлі уақыттарында жүзеге асады деп есептеледі, су алабының жоғарғы бөлігіне бағытталған балықтар төменгі салаларда көбейетін балықтарға қарағанда өзенге ертерек кіреді. Мирамичи өзеніндегі танымал лососьты ұстау құралдарына «Қара аю» сериясы, «Коссебум» сериясы, «Бабочка», «Ориол» және «Блэквилл арнайы» жатады. «Buck Bug» немесе «Green Machine» сияқты елік шашынан жасалған құралдар да өте тиімді. Мирамичи өзеніндегі лосось балық аулау суларының көп бөлігі жеке клубтар мен жабдықтаушылардың бақылауында, ал барлығына қолжетімді «ашық сулар» өте шектеулі. Бұған қоса, Жаңа Брансуикте Атлантикалық лососьты аулауға ниеттенген резидент емес балықшылардың барлығы тіркелген баулушыны жалдауы міндетті. Баулушыларды Доактаун ауылынан және Табиғи ресурстар департаментінің кеңселерінен табуға болады.
Экологиялық тарих
Мирамичи өзенінің маңызды экологиялық тарихы бар, ол Нью-Брансуик провинциясына жағымсыз назар аударды. Солтүстік Америкадағы ең ірі лосось өзендерінің бірі ретінде танымал бұл су жолы, демалыс пен күнкөріс балық аулау үшін жиі пайдаланылады. 1950 жылдардың басында Мирамичи аймағында қарағай бүршік қоңызының мәселесі пайда бола бастады, ол жергілікті целлюлоза-қағаз өнеркәсібі үшін арналған ағаштарға зиян келтірді. Бұл мәселені шешу үшін Мирамичи аймағына ДДТ химиялық қоспасымен аэрозольдік шашырату жүргізілді. ДДТ тек қоңыздарға зиян тигізеді деп есептеліп, ұшақтар бүкіл аймаққа, ірі су жолдарына да шашыды. Бұл химиялық шашырату жобасы өзенге және оның ішінде тіршілік ететін жандарға, әсіресе жабайы лососьқа кері әсер етті. Шашыратудан кейін көп ұзамай Мирамичи өзенінің арналарында өлген лососьтың көп мөлшері табылды. Шамамен 1/3 бөлігі жас лососьтар мен 1/6 бөлігі бұрыннан қалыптасқан лосось популяциясы ғана тірі қалды. Шашырату лососьқа жанама түрде де әсер етті, олардың тамақ көзі болып табылатын жәндіктер популяциясын жойды. Қарағай бүршік қоңызының мәселесін ДДТ-мен шешу Мирамичи өзенінің бүкіл экожүйесін өзгертіп жіберді. Бұл оқиға 1962 жылы Рейчел Карсонның танымал экологиялық еңбегі «Үнсіз көктемде» сипатталды. «Үнсіз көктем» 20 ғасырдың экологиялық қозғалысына зор ықпал етті және Мирамичи, Нью-Брансуик сияқты шағын аумақтардағы мәселелерге назар аударды. Нью-Брансуикте экологиялық қозғалыстың пайда болуы әртүрлі әлеуметтік топтардың осы мәселеге қатысуын ынталандырды. Жергілікті БАҚ, ғалымдар, табиғатты жақсы көретіндер және жалпы халық қатысты. Нәтижесінде, федералды үкімет провинцияда ДДТ шашыратуға шектеулер қойды. Осы оқиғалардың нәтижесінде өнеркәсіптік дамудың қоршаған ортаға теріс әсер ететіні дәлелденді.