Кіріспе

Trois Rivières (tʁwɑ ʁivjɛʁ, – 'Үш өзен') – Канаданың Квебек провинциясының Мауриси әкімшілік аймағындағы қала. Сент-Мауриц және Сент-Лоуренс өзендерінің қосылған жерінде, Сент-Лоуренс өзенінің солтүстік жағалауында, Беканкур қаласының қарсысында орналасқан. Бұл қала Квебек қаласы – Виндзор дәлізінің тығыз қоныстанған бөлігі және Монреаль мен Квебек қаласының арасында шамамен ортасында жатыр. Трои-Ривьерс Мауриси аймағының экономикалық және мәдени орталығы болып табылады. Бұл елді мекен 1634 жылдың 4 шілдесінде француз отарлаушылары тарапынан Жаңа Франциядағы екінші тұрақты елді мекен ретінде құрылды, ал 1608 жылы Квебек қаласы біріншісі болған. XVI ғасырдың соңынан бастау алған Trois Rivières атауын француз саяхатшылары Сент-Мауриц өзенінің аузындағы үш арнаға сілтеме ретінде қолданды, өйткені ол екі аралға – Потери (Иль Карон) және Сент-Квентин аралына бөлінген. Қала Жаку Картье 1535 жылы Сент-Лоуренс өзені бойындағы саяхаты кезінде Сент-Квентин аралына айқыш орнату үшін тоқтаған жерге жақын орналасқан. Трои-Ривьерс сонымен қатар Квебектің аймақтық округтік муниципалитетіне (ТЭ) тең, Трои-Ривьерс қаласымен шектесетін аумақ атауын да білдіреді. Оның географиялық коды – 371. Лес-Шено аймақтық округтік муниципалитетімен бірге Франшвиллдің санақ бөлімін (CD) құрайды (37). Лес-Шено муниципалитеттері және Трои-Ривьерс құрамына енген бұрынғы муниципалитеттер бұрын Франшвиллдің аймақтық округтік муниципалитетін құраған. Трои-Ривьерс осы аттас сот округінің орталығы болып табылады.

Қала атауы

Қаланың аты француз тілінде "үш өзен" дегенді білдіреді, себебі Сент-Мюрисе өзенінің Сент-Лоуренс өзеніне үш құйылысы бар, өйткені оны өзендегі екі арал бөліп тұрады. Trois Rivières атауын алғаш рет 1599 жылы Шампленнің географы болған Sieur François Gravé Du Pont қолданған, оның жазбалары 1603 жылы осы атауды растады. Грейв Дюпон Монреаль бағытында өзен жоғары ағысына қарай жүзіп келе жатып, үш жекелеген сала арнасын көрді. Ол екі үлкен аралдың Сент-Мюрисе өзенінің бағытын үш бөлікке бөліп, одан кейін Сент-Лоуренс өзеніне құятынын білмеді. Тарихи тұрғысынан алғанда, бұл қала ағылшын тілінде бұрын Үш өзен деп белгілі болған. 20 ғасырдың соңынан бастап, Квебек және француз тілінде сөйлейтіндерге көбірек назар аударғаннан кейін, қала әдетте ағылшын және француз тілдерінде Trois Rivières деп аталады. Ағылшынша атау әлі де қаланың көптеген жерлерінде (мысалы, қаланың Үш өзен академиясы) кездеседі, бұл қаладағы ағылшын қоныс жайлаушыларының ықпалын көрсетеді. Қала тұрғындары Трифлювиендер (Trifluviens) деп танылады.

Тарих

Мыңдаған жылдар бойы Трой-Ривьер болып белгілі болған аймақтың жергілікті халықтар қоныстанған. Алгонкин және абенаки тайпалары оны жазғы тоқтау орны ретінде пайдаланған. Олар балық аулап, аң аулап, тамырлар мен жаңғақтар жинаған. Аймақ мол ресурстарға ие болған. Француз саяхатшысы Жак Картье 1535 жылы Жаңа дүниеге жасаған екінші сапарында осы жерді сипаттаған. Бірақ "Трой-Ривьер" атауы 1599 жылы капитан Дюпон Гравé берген, ал 1601 жылғы аймақ карталарында алғаш рет пайда болған. 1603 жылы Сен-Лоран жолында саяхат жасаған Сэмюэл де Шамплен осы аймақта тұрақты елді мекен құруды ұсынған. Елді мекен 1634 жылдың 4 шілдесінде алғашқы губернаторы Сиер де Лавиолеттің бұйрығымен ресми түрде құрылған ауылға айналды. Трой-Ривьердің алғашқы тұрғындарының арасында Квентин Мораль, Сиер де Сен-Квентин; болашақ губернатор Пьер Буше де Гросбуа, Франсуа Гертель де ла Фресньер (Жозеф Франсуа Гертель де ла Фресньердің әкесі), Франсуа Маргери, Рене Робино, Жан Саувагет, Мишель Ле Неуфтың қызы Мариге үйленген аудармашы Жан Годфрой де Линто болды. Жақып Ленеуф де Ла Потери, ол Трой-Ривьердің губернаторы, сондай-ақ Жаңа Францияның губернаторы қызметін атқарған, және корольдік судья Мишель Ле Неуф дю Эриссон, ол Трой-Ривьердің губернаторы қызметін атқарған, ағайындылар 1636 жылы жесір аналары Жанна Ле Маршанмен бірге келді. Ле Неуфтермен бірге Жактың әйелі Маргарита және оның бауырлары Пьер Легардур де Репентиньи және болашақ губернатор Шарль Легардур де Тилли де келді. Бұл қала Жаңа Францияда құрылған екінші қала болды (Квебек қаласынан кейін, Монреальдан бұрын). Стратегиялық орналасуының арқасында ол колонияда және алғашқы халықтармен тері саудасында маңызды рөл атқарды. 1665 жылы елді мекен Трой-Ривьер аймақтық үкіметінің орталығы болды. Урсулиндық монахтар алғаш рет 1697 жылы осы жерге келді, онда олар алғашқы мектепті құрды және жергілікті миссионерлерге жергілікті халықты христиан дініне өткізуге көмектесті, нәтижесінде метистердің тобы пайда болды. Француз билігі Трой-Ривьерде 1760 жылға дейін сақталды, ол кезде қала Жеті жылдық соғыс кезінде Канаданы британдықтар басып алғанда жаулап алынды. Он алты жылдан кейін, 1776 жылдың 8 маусымында, қала американдық революциялық соғыс кезінде Бостондықтардың (Бостон аймағынан келген американдықтардың) Квебек провинциясына жасаған сәтсіз шабуылының бөлігі болған Трой-Ривьер шайқасының ортасы болды, олар британдық елді мекенді әлсірету мақсатымен келді. Трой-Ривьер осы кезеңде және одан кейін де маңыздылығын арттырып келе жатты. 1792 жылы ол сот округінің орталығы болып тағайындалды. 1852 жылы Рим-католик шіркеуі осы жерді Трой-Ривьер епархиясының бас шіркеуі етіп белгіледі. 1816 жылы Ұлы Марлоудағы британдық әскери колледжінің бұрынғы адъютанты капитан А. Г. Дуглас Трой-Ривьерде католик және протестант ұлдарына арналған әскери колледж құруды ұсынды. Ол оны қолданыстан шығарылған мемлекеттік үйde ашуды ұсынды және өзі директор болады деді. Дуглас колледжі офицерлердің жас ұлдарын латын, ағылшын, француз, тарих, география, сурет және математика пәндерінен оқытуға арналған пансиондық мектеп ретінде жоспарланған. Бұл 1876 жылы Канада Корольдік әскери колледжі құрылғанға дейін болды. 1908 жылы Трой-Ривьер қаласының көп бөлігі өрттен қирады; қаланың көптеген бастапқы ғимараттары, олардың көпшілігі француз отарлық кезеңінен қалған, жойылды. Сақталған ғимараттардың арасында Урсулиндық монастыры және Де-Тоннанкур иелігі болды. Қираудың нәтижесінде қаланың үлкен қайта жоспарлау және жаңарту жұмыстары жүргізілді, соның ішінде қаланың көптеген жолдары кеңейтіліп, жаңартты. Қалаға көптеген жаңа бизнес пен өнеркәсіптер ашылды, соның салдарынан қосымша тұрғындар келді. Ғсырдың ортасында қала қатты индустрияланды, бірақ кейінгі қайта құру кезінде жұмыс орындарынан айырылды. 1960 жылдары Трой-Ривьер экономиканы әртараптандырудың кең ауқымды жобасын бастады, соның ішінде бірнеше мәдени мекемелер мен көрікті жерлер құрылды. Трой-Ривьердің ескі қаласы 1964 жылы "тарихи аймақ" деп жарияланды. Лавиолет көпірі Трой-Ривьерді Беканкурмен және Сен-Лоран жолының оңтүстік жағалауымен байланыстырып, 1967 жылдың 20 желтоқсанында ресми түрде ашылды. 1969 жылы қалада Университет де Квебек а Трой-Ривьерс құрылды, ол хиропрактика мектебімен, подиатриялық медициналық білімімен және бастауыш және орта мектептердегі білім беру бағдарламаларымен танымал. Тарихи тұрғыдан сауда, сауда және халықтың маңызды орталығы болғанмен, Трой-Ривьер Квебектің екі ірі қаласынан – Монреаль мегаполисінен және Квебек қаласының астанасынан қалып қойды. Ол Сагеней, Шербрук және Гатино қалаларымен қатар Квебектің негізгі орташа өлшемді қалаларының бірі болып қала береді.

Аралдар

Сент-Квентин аралы Сент-Мюрис өзені мен Сент-Лоуренс өзендерінің қосылған жерінде орналасқан, осы жерде Трой-Ривьер қаласы қалыптасқан. Сент-Кристоф және Де-Ла-Потери аралдарымен бірге, ол Сент-Морис өзенінің сағасында үш арна құрайды, ол Сент-Лоуренс өзеніне құятын жерде. Арал судья Квентин Моральдың құрметіне аталған, ол сонымен қатар тері саудагері және осы аралдағы алғашқы саудагерлердің бірі болған деседі. Қазір ол қаланың төрінде танымал демалыс және ойын-сауық орталығы болып табылады. Аралдың қасиетті әулиесі – Квентин де Рим. Бұл жерді алғаш алгонкин тайпасы мекендеген, олар өзеннің жазық жерлерінде жүгері егіншілігімен айналысқан. 1535 жылдың 7 қазанында Жак Картье аралға айқыш орнатып, осы аумақта Францияның билігін жариялаған. Картье талабымен байланысты жерде естелік темір крест орнатылған. Сент-Квентиннің табиғи ортасы дерлік өзгермеген күйде сақталған. Шамамен бір ғасыр бойында бұл жер дамытылмаған және өңделмеген. 1930 жылдан бастап арал демалыс орны ретінде маңызға ие болды. Сол кезде арал Квебек үнемдеу және сенім компаниясы мен Канада электр және қағаз корпорациясына тиесілі болған. 1933 жылы қала жерді сатып алуға үміттенген, бірақ иелігіне 1947 жылдың 3 қарашасында ғана ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл жерде Канада Корольдік теңіз күштерінің оқу лагері орналасқан. 1950 жылы қызметтер кезең-кезеңімен енгізілді. Сент-Квентин аралындағы саябақ пен жағажай 1962 жылдың 24 маусымында 5000 адамның қатысуымен ресми түрде ашылды. Сол жылы 100 000-нан астам келуші келді. Одан бері аралда кемежай, велосипед жолы, таныстыру жолы, мұз айдыны және кемпинг алаңдары сияқты көптеген жаңа нысандар салынды. Аралда жыл сайын түрлі шаралар мен фестивальдер өткізіледі.

Климат

Аймақтың климаты ылғалды континенттік (Köppen Dfb). Қыстары ұзақ, суық және қарлы: қаңтар айының орташа ең жоғарғы температурасы , ал ең төменгі температурасы жылына 27 түні - , және 2,9 түні - . Ең төменгі температура 1923 жылғы 5 ақпанда тіркелген, ол .

Тіл

Француз тілі Трой-Ривьер тұрғындарының 93,9%-ның жалғыз ана тілі еді. Ең көп кездесетін екінші тілдер ретінде ағылшын тілі (1,2%), испан тілі (1,1%) және араб тілі (0,8%) аталды. 0,7% тұрғын ағылшын және француз тілдерін, ал 0,5% француз және ресми емес тілді бірінші тілдері деп көрсетті.

Дін

2021 жылы Тройс-Ривьер тұрғындарының 71,0% христиан дінін ұстанды, бұл көрсеткіш 2011 жылы 89,9% болған. Тұрғындардың 64,6% католик, 4,4% белгісіз христиан дінінің өкілдері, ал 0,7% протестанттарды құрады. Қалған христиан конфессиялары мен христиандыққа байланысты дәстүрлер халықтың 1,3% -ын құрады. Тұрғындардың 26,8% дінсіз немесе секулярлық көзқарас ұстанады, бұл көрсеткіш 2011 жылы 9,1% болған. Барлық басқа діндер мен рухани дәстүрлер халықтың 2,1% -ын құрайды. Христиан емес діндердің ішінде ең ірісі – Ислам (1,6%).

Ұлты

2021 жылғы санақ бойынша тұрғындардың шамамен 92,1% ақ нәсілді, 1,9% - жергілікті халық, ал 6,0% - көрінетін азшылықтарды құрады. Трои-Ривьердегі ең ірі көрінетін азшылық топтары: қара нәсілділер (2,8%), Латын Америкасынан келгендер (1,2%) және арабтар (1,0%). + Трои-Ривьер қаласындағы панэтностық топтар (2001–2021) Панэтностық топ 2021 2016 2011 2006 2001 Халық (Халық саны) % (Пайыздық үлес) Халық (Халық саны) % (Пайыздық үлес) Халық (Халық саны) % (Пайыздық үлес) Халық (Халық саны) % (Пайыздық үлес) Халық (Халық саны) % (Пайыздық үлес) Еуропалық 123 100 92,09 122 690 95,10 122 315 96,33 120 365 97,42 43 990 97,63 Қара 3 735 2,79 1 810 1,40 1 175 0,93 610 0,49 295 0,65 Жергілікті 2 555 1,91 1 780 1,38 1 430 1,13 1 035 0,84 375 0,83 Латын Америкасы 1 610 1,20 1 090 0,84 820 0,65 500 0,40 80 0,18 Таяу Шығыс 1 395 1,04 810 0,63 630 0,50 505 0,41 90 0,20 Шығыс Азия 500 0,37 330 0,26 300 0,24 215 0,17 25 0,06 Оңтүстік-Шығыс Азия 400 0,30 245 0,19 180 0,14 225 0,18 200 0,44 Оңтүстік Азия 205 0,15 150 0,12 40 0,03 45 0,04 0 0,00 Басқалар 185 0,14 90 0,07 70 0,06 50 0,04 10 0,02 Барлық жауаптар 133 675 96,06 129 010 95,98 126 975 96,68 123 555 97,81 45 060 97,40 Жалпы халық саны 139 163 100,00 134 413 100,00 131 338 100,00 126 323 100,00 46 264 100,00
Ескерту: Бірнеше тектік жауаптар болғандықтан көрсеткіштер 100% асуы мүмкін.

Экономика

Труа-Ривьер – Канаданың ең көне өнеркәсіптік қаласы, алғашқы қорыту зауыты 1738 жылы салынған. Бұл ұстахана 150 жыл бойы темір мен қорытпа өндіріп, оның көп бөлігі Францияға француз әскери кемелері үшін жіберілді. Бірінші порт құрылысы 1818 жылы Сен-Антуан көшесінің жанында басталды, қазір ол жыл сайын 2,5 миллион тонна жүк тасымалдайды. Өсіп келе жатқан ағаш өнеркәсібін қолдау үшін 1879 жылы алғашқы теміржол салынды. 1920 жылдардың соңынан 1960 жылдардың басына дейін қала әлемнің қағаз және целлюлоза өнеркәсібінің астанасы ретінде танымал болды. Бір кезде қалада бес фабрика жұмыс істеді (Trois Rivières Ouest, Wayagamack, C. I. P. және St Maurice Paper). Бүгінде үш фабрика қызмет етеді (Kruger Trois Rivières Ouest, Kruger Wayagamack және Cascades Lupel, бұрынғы St Maurice Paper); жабылулардың басты себебі – газет қағазына деген сұраныстың төмендеуі және жаһандану. Жабылулар қағаз және целлюлоза өнеркәсібімен ғана шектелмеді. 1980 және 1990 жылдары Труа-Ривьерде өнеркәсіптік құлдырау орын алды, бірнеше тоқыма фабрикалары иелері жұмыс орындарын шетелге көшіргеннен кейін жабылды. 1990 жылдары жұмыссыздық 14 пайызға жетті. Труа-Ривьер технологиялық парктер құру және Монреаль мен Квебек қалаларына, сондай-ақ университеті мен портына тиімді орналасқан жерін пайдалану арқылы өнеркәсіптік қайта жаңғыртуға ұмтылады. Жаңа экономиканың мысалы – жел турбиналарының мұнараларын өндіретін және Труа-Ривьер мен Матан қалаларындағы кәсіпорындарында 1000 адамды жұмыспен қамтитын Marmen Incorporated компаниясы. Қаланың басқа да маңызды салаларына металл өңдеу, электроника, термопластик және жиһаз жасау кіреді. Труа-Ривьер әуежайының жанындағы өнеркәсіптік парк сонымен қатар авиациялық өнеркәсіптің ірі орталығы болып табылады. Сонымен қатар, азық-түлік дақылдарының өндірісі экономика үшін маңыздылығын сақтап тұр.

Өнер және мәдениет

Труа-Ривьер қаласы FestiVoix de Trois Rivières фестиваліне үй иесі, бұл 10 күндік жазғы музыка фестивалі, ол жыл сайын 300 000-нан астам келушіні қызықтырады. Қалада сонымен қатар Халықаралық поэзия фестивалі, Халықаралық би Encore фестивалі және әр қараша айында MetalFest de Trois Rivières фестивалі өтеді. 2009 жылы Труа-Ривьер 125 000 немесе одан көп халқы бар қалалар үшін Канаданың 2009 жылғы мәдени астанасы деп жарияланды. Труа-Ривьер ресми түрде "Квебектің поэзия астанасы" атағын иеленеді. Қаланың орталығында поэзия өлеңдері жазылған көптеген тақталар орнатылған. Халықаралық поэзия фестивалі жыл сайын қазан айының бірінші аптасында өткізіледі.

Қалалық көрініс

Қаланың басты артериясы – Бульвар де Фордж, ол бірнеше блокқа созылып, Ескі қаланың орталық бөлігінде орналасқан. Бұл аймақта ғасырлар бойы сақталған, түрлі-түрлі кафелер, мейрамханалар, клубтар, барлар мен дүкендерге толы ғимараттар орналасқан. Жылы күндері мұндағы жол көлік қозғалысы үшін жабылып, түрлі фестивальдар мен шаралар өткізіледі, соның арқасында қала орталығы жаяу жүргіншілерге арналған алаңға айналады. Атақты орындарға 1730 жылдарға дейін салынған Forges du Saint Maurice қорыту зауыты, Урсулиндер монастыры және Нотр-Дам дю Кап базиликасы жатады.

Спорт

Трой-Ривьерде халықаралық деңгейде танымал жарыс трассасы бар, ол «Циркют Трой-Ривьер» деп аталады. Бұл трассада American Le Mans Series, SCCA Pro Racing Trans Am Series, Star Mazda Series, World RX of Canada және NASCAR Canadian Tire Series жарыстары өткізілген. Бейсболдан Трой-Ривьерді «Фронтиер лигасының» «Трой-Ривьер Айлз» командасы ұсынады, олар өз алаңдарындағы ойындарын «Стад Киллорамада» өткізеді. Кәсіби хоккейде қалада 2021–22 маусымынан бастап ECHL «Трой-Ривьер Лайонз» (Монреаль «Канадиенс» командасының фермалық клубы) командасы ойнайды. Сонымен қатар, қалада «Pari mutuel» (сайыс) жүйріс жарыстарына арналған жалғыз қалған трасса бар, ол «Ипподром де Трой-Ривьер» деп аталады, және ол мамырдан қазанға дейін стандартты жүйріс жарыстарын өткізеді. 2014 жылы ипподромда «Prix d’Été» жарысы қайта жандандырылды, бұл бұрынғыда Канададағы маңызды жарыс болып есептелген, төрт жасар жүйріктерге арналған жарыс, ол 1992 жылға дейін Монреальде өткізілген.

Қалалық кеңес

1845 жылы құрылғаннан бері қалада отыз алты қала әкімі қызмет етті. Қала әкімі Трой-Ривьер қалалық кеңесіне төрағалық етеді.

Инфрақұрылым

Жергілікті автобустармен қызмет көрсетуді Trois Rivières компаниясы қамтамасыз етеді. Лавиолет көпірі Трой-Ривьерді Сент-Лоуренс өзенінің оңтүстік жағалауындағы Квебек орталық әкімшілік аймағының Беканкур қаласымен байланыстырады. Лавиолет көпірі Монреаль мен Квебек қаласы арасындағы Сент-Лоуренс өзенінің үстінен салынып, жалғыз көпір болып табылады; сондықтан ол өзеннің солтүстік және оңтүстік жағалауларын байланыстыруда маңызды рөл атқарады. Өзінің әсерлі құрылымымен және тартымды сыртқы түрімен танымал көпір, Трой-Ривьер және Маврикия аймағының ерекше нысанына айналды. Көпірден күніне шамамен 40 000 көлік өтеді. Қалаға әуежай да қызмет көрсетеді. 1990 жылға дейін Трой-Ривьер станциясына жолаушылар пойызы қатынайтын, бірақ Via Rail компаниясы қызметтерді қысқарту аясында тоқтатқан. Дегенмен, 2022 жылы Via Rail Торонто, Оттава, Монреаль және Квебек қалаларын байланыстыратын жоғары жылдамдықты теміржол жобасы аясында Трой-Ривьерге жолаушылар пойызын қайта енгізуді ұсынды. 2014 жылдың 8 сәуірінде таңертеңгі сағаттарда, қатты жаңбыр салдарынан пайда болған үлкен шұңқырға бір көлік түсіп кетті. Оқиға кезінде ешкім зардап шеккен жоқ. Қалада Сент-Лоуренс өзенінде мұз жармайтын ірі порт орналасқан, ол жылына шамамен 300 кемені қабылдайды.

Білім

Trois Rivières қаласында Квебек университетінің Trois Rivières бөлімшесі және Монреаль университетінің Mauricie кампусы орналасқан, ол университет медицина факультетінің серік кампусы болып табылады.