Кіріспе

Швед ақсұлы (1602–1680), граф Пер Браге кіші (18 ақпан 1602 – 12 қыркүйек 1680) – швед әскери қызметкері, мемлекет қайраткері және жазушы. Ол 1630 жылдан бастап жеке кеңесші, 1640 жылдан бастап Жоғарғы сот судьясы, сондай-ақ 1637–1640 және 1648–1654 жылдары Финляндияның генерал-губернаторы болды. Браге Польша соғысы (1626–1629) кезінде Пруссияда және 1630 жылы Германияда соғысқан. Бірақ, оның әскери қызметі кейін саяси қызметіне уступил, ол Швецияның жеке кеңесшісі және Жоғарғы сот судьясы лауазымдарын атқарды. Королева Кристинаның (1632–1644) кәмелетке толмаған кезінде және король Карл X 1660 жылы қайтыс болғаннан кейін ол Швецияның регенттерінің бірі болды. Финляндияның генерал-губернаторы қызметін атқарган кезінде ол ірі әкімшілік реформалар жасады, почта жүйесін енгізді, сауда мен ауыл шаруашылығын жақсартты және дамытты, білім беруді қолдады. Ол Түрку Корольдік академиясын және Раахе (Брахестад) қаласын, сондай-ақ Финляндиядағы тағы он жаңа қаланы құрды.

Өмір

Брахе Уппландтағы Ридбохолм қамалында (қазіргі Эстеркер муниципалитеті) дүниеге келді. Ол Висингсборг графы Абрахам Педерссон Браге (1569–1630) мен Лундгольмның Эльза Гилленстернасының ұлы, Маргарета Браге мен Нильс Брагедің ағасы және Эбба Брагедің туысы. Ол Үлкен Пер Браге (1520–1590) немересі, Густав Вазаның жеке кеңесшілерінің бірі, король Эрик XIV Висингсборг графы атағын берген, сондай-ақ Педер Сварттың Густав хроникасын жалғастырушы ретінде танымал (кейде "Пер Браге хроникасы" деп те аталады) және 1585 жылы жас дворяндарға арналған нұсқаулық – Oeconomia кітабының авторы. Кіші Пер Браге бірнеше жыл бойы шетелде білім алғаннан кейін 1626 жылы Густав Адольфтың камерагері болды және оның ұзаққа созылған достығына қол жеткізді. Туркудағы оның ескерткішінің негізінде "Мен жерді жақсы көрдім, жер де мені жақсы көрді" деген жазу бар. 1660 жылы король Карл X қайтыс болғаннан кейін Брахе екінші рет Швецияның регенттерінің бірі болды (ол бұрынғысы 1632–1644 жылдары королева Кристинаның кәмелетке толмаған кезінде де осындай лауазымда болған), ал 1660 жылы ол сыртқы және ішкі істерді толық бақылауға алды. Сондай-ақ, 1942 жылы Лииси Отерма Турку обсерваториясында ашқан 1680 Пер Браге астероиды да бар.