Кіріспе

Б.з.б. 3200 жылдан б.з.б. 3101 жылға дейінгі жүз жылдық – б.з.б. 32 ғасыр.

Оқиғалар

ж.б.д. 3190–3170?: Төменгі Мысырдың Қос Қыран патшасының билігі. Оның аты Палермо тасында жазылған болуы мүмкін, алайда атының жартысы қираған. ж.б.д. 3195–3165?: Ири Хор патша Абидостан Мысырдың көп бөлігін билейді. ж.б.д. 3165–3141: Ежелгі Мысырда Ка патшаның билігі. ж.б.д. 3138: Любляна батпақты дөңгелегі – Словениядағы Любляна батпағынан табылған ағаш дөңгелек. Радиокөміртектік талдау көрсеткендей, оның жасы шамамен 5150 жыл, бұл оны қазіге дейін табылған ең көне ағаш дөңгелек етеді. ж.б.д. 3141–3121: II Скорпионның Жоғарғы Мысырдағы билігі. ж.б.д. 3121?: Ежелгі Мысырды біріктірген және 1-ші династияның негізін қалаған Нармердің, алғашқы перғауынның билігінің басталуы. ж.б.д. 3100: Стоунхендж құрылысының алғашқы кезеңі басталады. ж.б.д. 3100?: Мальта: Күн мен Айға қарай бағытталған Хаджар-Ким мегалиттік ғибадатханаларының құрылысы. Мегалиттік ғибадатхана құрылысының "Тарксиан кезеңі" өркендемесіне жетеді. ж.б.д. 3100?: Шумердің клинопись жазу жүйесі. ж.б.д. 3100?: Мысырдың ерте дәуірінің басталуы. Гор Жоғарғы Мысырда басты құдай ретінде, ал Нейт Төменгі Мысырда басты құдай ретінде құлшылыққа ие болды. ж.б.д. 3100?: Крит: Миной өркениетінің дамуы. ж.б.д. 3100?: Шотландиядағы Оркни аралдарындағы Скара Брейде салынған неолиттік елді мекен (суретте). ж.б.д. 3100?: Оркни аралдарындағы Бродгардың Несс деген жеріндегі ең алғашқы ғимараттар салынды. ж.б.д. 3100?: Ирландиядағы неолиттік халық 250 000 тонналық (230 000 тонналық) Ньюгрейндж күнге бағытталған жер астына көмілген қабірді салады.

Күнтізбелік дәуірлер

3114 ж.б.з.б.: Батыстық күнтізбе мен Колумбқа дейінгі Мезоамерика күнтізбе жүйелері арасындағы ең қабылданған сәйкестік бойынша, Мезоамерикалық Ұзақ санау күнтізбесі циклінің мифтік басталу нүктесі осы жылы болған. Көптеген жағдайда Майя цивилизациясы қолданған және жетілдірген, сондай-ақ басқа ертерек Мезоамерикалық мәдениеттерде де кездесетін Ұзақ санау күнтізбесі, бір-бірімен байланысқан циклдардан немесе күн санау кезеңдерінен тұрады, олар нақты бастапқы нүктеден күндердің тізбегін көрсетеді. Бұл жүйе Мезоамерикалық хронологияның орта және соңғы кезеңдерінде, б.з.б. бірінші мыңжылдықтың екінші жартысында пайда болған. Ең көп қолданылатын жоғары дәрежелі цикл – әрқайсысы 144 000 күндік он үш б’ак’туннан тұратын б’ак’тун циклінің басталу нүктесі, ертерек мифтік датаға қайта қаралды. Бұл дата "Гудман-Мартинес-Томпсон (GMT) сәйкестігі" арқылы пролептикалық Григориан күнтізбесінде б.з.д. 11 тамызға (немесе пролептикалық Юлиан күнтізбесінде 6 қыркүйекке) тең. GMT сәйкестігі Ұзақ санаудың басталу күнін Юлиан күнінің нөмірімен (JDN) 584283-ке тең деп есептейді және көптеген Майя зерттеушілері этнотарихи мәліметтермен ең жақсы сәйкестік береді деп қабылдайды. 12 және 13 тамыз (Грегориан) күндері де қолдау тапты, ал 13 тамыз (JDN = 584285, "астрономиялық" немесе "Лунсбери" сәйкестігі) астрономиялық бақылау деректерімен сәйкес келетіндігі үшін маңызды қолдауға ие болды. Ұзақ санаудың нақты басталуы осы үш күннің қайсысы екені әлі де даулы болса да, қазіргі заманғы Майя зерттеушілерінің көпшілігі осы үш күннің бірімен байланысты екенін қабылдайды. Басқа ертерек немесе кейінгі сәйкестік ұсыныстары қазір ескерілмейді. Вишну Пурана (5.38.8), Брахманда Пурана (2.3.74.241), Ваю Пурана (2.37.422) және Брахма Пурана (2.103.8) Кришнаның жер бетінен кеткен күні Двапара Юганың аяқталып, Кали Юганың басталған күні болғанын айтады. Кришнаның өлімі Кали Юганың басталуын белгіледі, ол б.з.д. 3102 жылдың 17/18 ақпанында басталды. 432 000 жылға (1200 құдайлық жылға) созылған Кали Юга бірнеше жыл бұрын басталды және біздің заманымызға дейін бірнеше жыл қалды. Кали Юга 428 899 ж.б.з. аяқталады.