Кіріспе
Карельский перешеек (Карельский перешеек; Karelska näset) – Ресейдің Фин шығанағы мен Ладога көлі арасында орналасқан жер. Оның солтүстік-батыс шекарасы – Выборг шығанағынан Ладога көлінің ең батыс нүктесі – Пеконлахтиге дейінгі сызық. Егер Карельский перешеек қазіргі Санкт-Петербург пен Ленинград облысының, сондай-ақ Карелия Республикасының шағын бөлігінің, Неваның солтүстігіндегі барлық аумағы ретінде қарастырылса, онда оның аумағы шамамен құрайды. Перешеектың оңтүстік-шығысындағы кішігірім бөлігі тарихи тұрғыдан Карельский перешеек емес, Солтүстік Ингрия деп есептеледі. Ал қалған бөлігі тарихи түрде Финляндияның Карелиясына жатқан. Бұл аймақ 1712 жылы Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Ресей империясы тарапынан басып алынып, Ресей империясының автономиялы Финляндия Ұлы Герцогтігінің (1809–1917) құрамына енген. 1917 жылы Финляндия тәуелсіздік алғаннан кейін, перешеек (қазіргі Всеволожский ауданы мен Санкт-Петербургтің бірқатар аудандарына сәйкес келетін аумақтарды қоспағанда) фин жері болып қалды. Фин Карелиясы Қысқы соғыс (1939–1940) және Ұлттық соғыс (1941–1944) нәтижесінде Финляндиядан Кеңес Одағына ішінара берілді. 1940–1941 жылдардағы Аралық бейбітшілік кезеңінде перешеектегі берілген аумақтардың көп бөлігі Карело-Фин КСР-іне қосылды. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыстан бері бүкіл перешеек Санкт-Петербург қаласы (көбінесе Курортный ауданы), сондай-ақ Ленинград облысының Приозерский, Всеволожский және Выборгский аудандары арасында бөлінген. 2002 жылғы халық санауы бойынша, Санкт-Петербургтің Курортный ауданы мен Карельский перешеекке орналасқан Ленинград облысының халқы 539 000 адамды құрайды. Санкт-Петербург тұрғындарының көптегені демалыс күндерін осы аймақта өткізеді. Перешеектегі негізгі елді мекендер – Выборг (Выборг; Viborg), Приозерск (Приозерск; Kexholm) және Приморск (Приморск; Björkö).
The Karelian Isthmus (Карельский перешеек; ; Karelska näset) is the approximately stretch of land situated between the Gulf of Finland and Lake Ladoga in northwestern Russia, to the north of the River Neva. Its northwestern boundary is a line from the Bay of Vyborg to the westernmost point of Lake Ladoga, Pekonlahti. If the Karelian Isthmus is defined as the entire territory of present day Saint Petersburg and Leningrad Oblast to the north of the Neva and also a tiny part of the Republic of Karelia, the area of the isthmus is about
The smaller part of the isthmus to the southeast of the old Russia Finland border is considered historically as Northern Ingria, rather than part of the Karelian Isthmus itself. The rest of the isthmus was historically a part of Finnish Karelia. This was conquered by the Russian Empire during the Great Northern War in 1712 and included within the autonomous Grand Duchy of Finland (1809–1917) of the Russian Empire. When Finland became independent in 1917, the isthmus (except for the territory roughly corresponding to present day Vsevolozhsky District and some districts of Saint Petersburg) remained Finnish. Finnish Karelia was partly ceded to the Soviet Union by Finland following the Winter War (1939–1940) and Continuation War (1941–1944). In 1940–1941, during the Interim Peace, most of the ceded territories in the isthmus were included within the Karelo Finnish SSR. However, since World War II the entire isthmus has been divided between the city of Saint Petersburg (mostly Kurortny District), as well as Priozersky District, Vsevolozhsky District and Vyborgsky District of Leningrad Oblast. According to the 2002 census, the population of the Kurortny District of Saint Petersburg and the parts of Leningrad Oblast situated on the Karelian Isthmus amounts to 539,000. Many Saint Petersburg residents also decamp to the Isthmus during their vacations. The main population centers of the Isthmus are Vyborg (Выборг; ; Viborg), Priozersk (Приозе́рск; ; Kexholm) and Primorsk (Примо́рск; ; Björkö).
География және жануарлар дүниесі
Вейхсельдік мұз басудың әсерінен аралдың жер бедері күрт өзгерді. Оның ең биік нүктесі Лемболово биіктігінің моренасында шамамен 205 м (670 фут) биіктікте орналасқан. Аралда таулар жоқ, бірақ кейбір жерлерде тік төбелер кездеседі. Ең ірі өзені – Вуокси, Финляндияның Сайм көлінен Ладога көліне қарай оңтүстік-шығысқа қарай ағып өтеді, аралды екі тең емес бөлікке бөледі. 1856 жылы ашылған Сайм каналы Сайм көлін Финляндияның Оңтүстік Карелиясындағы Лаппеенранта қаласы арқылы өтіп, Выборг шығанағына жалғастырады. Карелия аралы Скандинавия және Ресей тайгасының экожонасында орналасқан. Геоботаникалық тұрғыдан алғанда, ол Холарктика Корольдігінің Циркумбореалдық аймағының Орталық Еуропа, Шығыс Еуропа және Солтүстік Еуропа флористикалық провинцияларының тоғысқан жерінде жатыр. Аралдың көп бөлігі шотланд қарағаюлары (Pinus sylvestris) және Норвегия шыршалары (Picea abies) құрамындағы қылқан жапырақты ормандармен, көптеген көлдермен (мысалы, Суходолское және Глубокое көлдерімен), сондай-ақ ұсақ шөптесін, батпақты және сфагнумды көтерілген батпақтармен жабылған. Ормандық аумақ аралдың жалпы ауданының үштен екі бөлігінен астам, шамамен 11 700 км² құрайды. Батпақтық жерлер аумақтың 5,5 пайызын алып жатыр. Ладога көлінің жағалауындағы үлкен, біріккен аймақта, Всеволожский ауданында, аралдың оңтүстік-шығыс бөлігінде батпақтар басқа жерлерге қарағанда жиірек кездеседі. Бұрынғыда Нева өзені бойындағы жазықтар да осылай болған, бірақ содан бері олар кептірілген. Топырақ негізінен подзолды, оның құрамында, әсіресе солтүстік және солтүстік-батыста, ірі гранитті тас-жартастар көптеп кездеседі. Карелия аралының орманды аумағының 51% қарағай ормандарынан (Pinus sylvestris) тұрады, одан кейін шырша ормандары (Picea abies, 29%) және қайың ормандары (Betula pendula және B. pubescens, 16%) келеді. Құнарлы топырақта және қолайлы жағдайларда Норвегия шаған, қара қарағай, сұр қарағай, қарағай, ағылшын емені, сұр самырсын, қара жапырақты самырсын, шай жапырақты самырсын, кіші жапырақты липа немесе еуропалық ақ шырша сияқты ағаштар өседі. Қарағай ормандарының әртүрлі түрлерінің өсімдіктеріне: қарағай, қарағай, құлақты сабан, лингондар, сулы жылқы, бракен, граминоидтар (яғни кең мағынадағы шөптер) Avenella flexuosa және Carex globularis, мохтар Pleurozium schreberi, Sphagnum angustifolium және S. russowii, және лишайниктер Cladonia spp. жатады. Әртүрлі шырша ормандарының өсімдіктеріне ағаш жылқысы, жалпы ағаш шыршасы, қарақұмық, лингондар, граминоидтар Avenella flexuosa, Calamagrostis arundinacea, Carex globularis және мохтар Polytrichum commune және Sphagnum girgensohnii кіреді. Әртүрлі қайың ормандарының өсімдіктеріне аласұнба, қарапайым ағаш шыршасы, қарақұмық және граминоидтар Calamagrostis arundinacea және C. canescens жатады. Аралда 1184 түрлі жабайы тамырлы өсімдік тіркелген. Сондай-ақ, Карелия аралының тамырлы өсімдіктерінің тізімін қараңыз. Қызыл бөрік, қашар, қызыл түлкі, тау қоян және шошқа (қайта енгізілген) – ормандардың типтік тұрғындары. Климаты орташа континенталды, жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 650-800 мм (25-32 дюйм), қарашадан сәуірдің ортасына дейін созылатын ұзақ қарлы қыстар және кейде шамамен 40 °C (40 °F) температураға жетеді, орташа суық жаз және қысқа мұзсыз кезең. Ленинград облысының басқа аймақтарымен салыстырғанда, мұндағы қыс әдетте жеңіл болады, өйткені Фин шығанағының әсері ұзаққа созылады. Выборг қаласы мен Приозерск қаласы аралдың солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Карелия аралы – жаяу жүру, велосипедпен жүру, шаңғы тебу (Коробцыно және Кавголово), альпинизм (Кузнечное маңында), каноэмен жүзу (Лосево), балық аулау (карп, солтүстік шымкент, тарақан, еуропалық балық, руф, бурбот және басқалар), саңырауқұлақтар жинау (порчини, қызыл шатырлы саңырауқұлақтар, қайың болетасы, бархат болетасы, тайғақ Джек, алтын шантеррел, Лактарий резимус, жүнді сүт шатыр, сұр сүт шатыр, шафран сүті, Лактарий руфус, Русула және басқалар), жидек жинау (бибильберри, малина, ормандық көже көжеміш, ковберри, кранберри, бұлт, бильберри және тас бұта) үшін танымал орын. 19 ғасырдың соңынан бері Санкт-Петербург тұрғындары үшін танымал жазғы курорт болып табылады, оған Финляндия теміржол терминалының пойыздарымен қызмет көрсетіледі. Аралда, әсіресе Санкт-Петербург – Выборг және Санкт-Петербург – Приозерск теміржолдарының бойында көптеген дачалар орналасқан. Выборг ауданы мен Карелия Республикасындағы Виборг-Хитола теміржолының батысындағы 20-35 км енді жер, сондай-ақ Выборг шығанағының аралдары мен жағалаулары шекаралық бақылаудың қатаң күзетілген аймағына жатады, Хитоладағы Ладога көлінің жағалауына дейін жетеді. 1993-2006 жылдары аймақтың ені ресми түрде 5 км-ге дейін жеткен, бірақ шындығында ол әрқашан одан да кең болды. Рұқсатсыз кіруге тыйым салынған, ол ФСБ (Совет Одағы кезінде КГБ) берген рұқсат қажет.
Геологиялық тарих
Геологиялық тұрғыдан Карелия тас жолағы Балтық қалқанының кристалл тау жыныстарының оңтүстік шетінде жатыр. Соңғы Вейхсель мұз басу кезегінің соңында, Истмустың орталық бөліктеріндегі мұздың ерігені 14000 BP шамасында басталды, ол айналасындағы мұз қабатымен тосылған үлкен көлдің түбін құрады. Мұздың одан әрі ерігені кезінде, Балтық мұз көлінің шағында, мұз қабаты Салпаусселькаға шегінген кезде, Истмустың биік жазықтары үлкен арал болып қалды және көптеген биік жазық көлдер пайда болды. 12650 BP-ге дейін жер қатал Арктикалық жағдаймен, мәңгі жатқан топырақ және сирек өсімдіктермен сипатталды. Осыдан кейін далалық тундра кешендері қалыптасты. Шамамен 11000 BP климат жылына бастады және ылғалды болды, алғашқы қарағай және қайын ормандары пайда болды. 9000 BP шамасында Анцилус көлі, Балтық теңізінің тағы бір кезеңі, шегінді, және көптеген жазық көлдер де бұрынғы мұздық тозу және флювиогляциалдық әрекеттер нәтижесінде пайда болған шұңқырларда оқшауланды. Ладога көлі де теңізден бөлінді. Жердің көтерілуіне байланысты, шамамен 5000 BP Вуокси өзені Сайма көлінің жаңа сағасы ретінде Ладога көліне құйыла бастады. Ладога көлі суға толып, жазық көлдерді және Вуоксиді суға батырып, қазіргі Выборгтың шығысындағы Хайноки (қазіргі Вешчево) теңізімен байланысты. 3100–2400 BP аралығында Нева өзені пайда болып, Ладога көлін Балтық теңізіне құйды. Ладога деңгейі теңіз деңгейінен 15–18 м-ден қазіргі 4–5 м деңгейіне дейін біртіндеп төмендеді, ал жазық көлдер қайтадан оқшауланды. Алайда, Вуокси әлі де Виборг шығанағына тікелей ағысқа ие болды, мүмкін, біздің заманымыздың 12-ші ғасырында. Бұл байланыс біздің заманымыздың 2-ші мыңжылдығында жердің көтерілуіне байланысты жойылды. 1818 жылы Суванто көлінен (қазіргі Суходольское көлі, Истмустың шығыс бөлігіндегі 40 км ұзындықтағы тар көл) көктемгі су тасқынын ағызу үшін қазылған канал күтпеген жерден бұзылып, Тайпалейнжокиге (қазіргі Бурная өзені) айналды. Тайпалейнжоки Сувантоны суға батырып, деңгейін 7 м-ге төмендетті. Бастапқыда Суванто көлінің суы Кивиниеми (қазіргі Лосево) арқылы Вуокси өзеніне құйылды, бірақ өзгеріс нәтижесінде су жолы құрғап қалды. 1857 жылы мұнда канал қазылды, бірақ ағын бағыты кері бұрылып, су тасқыны пайда болды, бұл Кивиниемиде жүзуді мүмкін емес етті. 1857 жылдан бері Суванто және Тайпалейнжоки Вуокси өзенінің оңтүстік саласын құрады, бұл бастапқы солтүстік саланың деңгейін 4 м-ге төмендетіп, оны Кексхолм (қазіргі Приозерск) маңындағы Ладогаға құятын жеке өзен алабы ретінде оқшаулады.
Археология
Виборг және Приозерск қалаларынан, сондай-ақ Ладога көлінің Коневец аралындағы шіркеулерден басқа, 19 ғасырдың соңынан бері тамыр аралда көптеген басқа археологиялық орындар табылды. Мезолит, неолит, мыс және қола дәуірлеріне жататын көптеген археологиялық іздер аралдың барлық жерінде кездеседі. Карелия тамырының шығыс бөлігінде ортағасырлық қалдықтар сақталған. Вуокси өзенінің солтүстік жағасында, Суходольское көліне жақын және Приозерск ауданындағы бірнеше жерде 10-15 ғасырлардағы карельдердің көптеген қабірлері, металл және керамикалық бұйымдары табылған. Суходольское көлінің оңтүстік жағалауында ортағасырлық кішкентай обалар да көптеп сақталған. Бұл су нысандарының бойында көптеген ірі құрбандық тастар мен обалардың жиынтығы табылды. Ладога көлінің жағалауында бірнеше ауылдық елді мекендердің қалдықтары да анықталды. Тиури (Тиверск) қаласының (10-15 ғасырлар) қалдықтары Тиури ауылының (қазіргі Васильево) жанындағы Солтүстік Вуокси саласындағы бұрынғы аралда қазылған. Сонымен қатар, күміс әшекейлер мен ортағасырлық араб және Батыс Еуропа монеталарынан тұратын бірнеше қазыналар табылған, себебі тамыр бұл кезде Волга сауда жолында орналасқан (сол кезде Вуокси өзені Виборг шығанағына құятын салаға ие болған).
Тарихқа дейінгі және ортағасырлық кезең
Балтық финдерінің ата-бабалары шамамен 8500 ж.б. Карелия тамырына көшіп келген болуы мүмкін. 11 ғасырда Швеция мен Новгород Республикасы салық жинау құқығы үшін бәсекелесе бастады. 1323 жылғы Нётеборг шарты олардың арасында қазіргі Сестра және Волчья өзендерімен шекара белгіледі.
17-20 ғасырлар
XVII ғасырда Швеция бүкіл арал аралығын, сонымен қатар Ингрияны басып алды. Осы кезеңде көптеген карелиялықтар Тверь Карелиясына қашып кетті. 1721–1917 жылдар аралығында арал Ресей империясына қарасты, ол Ұлы Солтүстік соғысында жеңіске жеткен кезде қолға түсті. Соғыс Ресейдің Ингрияны жаулап алуымен басталды, нәтижесінде жаңа императорлық астана Санкт-Петербург (1703) аралдың оңтүстік жағында, ескі швед қаласы Ньенсканс орнында салынды. Кейін 1812 жылы солтүстік-батыс бөлігі, Ескі Финляндияның құрамында, 1809 жылы Ресей империясының автономиялық бөлігі ретінде құрылған Финляндияның Ұлы Герцогтығына берілді. Карелия аралдарының үлкен ауманы, қолайлы климаты, балыққа бай сулары және Ресей империясының астанасы Санкт-Петербургқа жақын орналасуының арқасында, XIX ғасырда өнеркәсіптік революция күш алғаннан кейін Финляндияның ең өркендеген аймағына айналды. Санкт-Петербург – Выборг – Рихимяки (1870), Выборг – Хиитола – Сортавала (1893), Санкт-Петербург – Кексхольм – Хиитола (1917) теміржолдары арал арқылы өтіп, оның экономикалық дамуына үлкен үлес қосты. XIX ғасырдың соңында Санкт-Петербург пен Выборг арасындағы аймақтар Санкт-Петербургтің бай халқы үшін танымал жазғы демалыс орнына айналды. 1917 жылы Финляндия тәуелсіздік жариялағанда, арал (қазіргі Всеволожский ауданы мен Санкт-Петербургтің кейбір аудандарына сәйкес келетін аумақтарды қоспағанда) фин жері болып қалды және Вийпуридегі орталығы бар Вийпури провинциясының бір бөлігіне кірді, Вийпури – Финляндияның төртінші ірі қаласы еді. Ингриялық финдердің көп бөлігі қоныстанған қалған аумақтар Финляндияның қолдауымен большевистік Ресейден бөлініп, Солтүстік Ингрия Республикасын құрды, бірақ 1920 жылдың соңында Тарту шартының талаптарына сәйкес Ресейге қайта қосылды. 1928–1939 жылдары Ресейге тиесілі аралдың бөлігі, Кеңес Одағындағы ұлттық шекаралау саясаты бойынша, фин тілінің мемлекеттік тіл ретінде танылған Токсовадағы орталығы бар Куйвайси ұлттық округін құрады. Алайда, 1936 жылы Финляндия шекарасындағы Валкеасаари, Лемпаала, Вуоле және Миккулайнен ауылдық округтерінде тұратын барлық фин халқы Сібір мен Орталық Азияға жер аударылып, олардың орнына орыс тілді халық қоныстандырылды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыста кеңес-фин соғысы кезінде бірнеше қорғаныс желілері, мысалы, Маннергейм желісі, ВКТ желісі, ВТ желісі, Басты желі (фин) және КаУР (кеңес) аймақты кесіп өтті, ал майдан шебі соғыс барысында алға-артқа жылжыды. 1939 жылдың қараша айында Кеңес Одағы Майниланы атқылап, Финляндияға басып кірді, бұл оқиға Қысқы соғыс деп танылды, ол Қызыл Армия үшін аса ауыр шығынға әкелді. Тек 1940 жылдың ақпан айында кеңес әскерлері аймақ бойынша Манергейм желісін бұзуға қол жеткізді, оның күші көбінесе асыра бағаланады. 12 наурыздағы Мәскеу бейбіт шарты бойынша Финляндия Карелия тасқындығы мен Ладога Карелиясын Кеңес Одағына өткізді. Мәскеу бейбіт шартының хаттамасына сәйкес, 13 наурызда сағат 12:00-де (Ленинград уақыты бойынша) жағдай тоқтатылды және 26 наурызға дейін фин әскерлері толығымен шығарылды. Өткізілген аймақтардың барлық карел халқы, шамамен 422 мың адам, Финляндияның басқа бөліктеріне эвакуацияланды (Фин Карелиясының эвакуациясы туралы қараңыз). 31 наурызда өткізілген аумақтардың көп бөлігі Кеңес Одағы Жоғарғы Кеңесінің шешімімен Карело-Фин ССР-іне қосылды (Карелия тасқындығында Яйский, Кексхолм және Выборг аудандары). Алайда, Каннельярви, Койвисто және Рауту аудандары, сондай-ақ Терийоки қаласы Ленинград облысына енді. 1941 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия Барбаросса операциясы аясында Кеңес Одағына шабуыл жасады. Бірнеше күннен кейін Финляндияда жалғасу соғысы басталды (Кеңес Одағы мен Ресейде бұл Ұлы Отан соғысының бір майданы деп есептеледі). Финляндия бастапқыда жоғалған аумақты қайтарып алды, 1939 жылғы шекараның ресейлік жағына жетті, бұл ресейліктердің Ленинградты қоршауға тікелей себепкер болды деп саналды (1941 жылғы Карелия тасқындығының фин қайта басып алуын қараңыз). Шамамен 260 000 карел эвакуацияланғандары үйлеріне оралды. 1944 жылдың 9 маусымында кеңес әскерлері Выборг шабуылын бастады және он күн ішінде майданды 1939 жылғы шекарадан Выборгқа дейін жылжытты. Қайтып келген карельдер қайтадан Финляндияға эвакуацияланды. 25 маусым – 9 шілдедегі Тали-Ихантала шайқасында финдер әскери күштерін шоғырландырып, шабуылды Вуокси өзенінде, тасқындықтың солтүстік-батыс бөлігінде, 1940 жылғы шекарадан 40 шақырым қашықтықта тоқтатты. Соғысты аяқтаған Мәскеу келісімі 1944 жылдың 19 қыркүйегінде қол қойылды. Бүкіл тасқындық кеңестік болып бақты, бірақ оның көп бөлігі кеңес әскерлерімен шайқаста басып алынбаған. Бұл жолы Карелия тасқындығының өткізілген аумақтары (Яйский, Кексхолм және Выборг аудандары қоса алғанда) Ленинград облысына қосылды (Ладога Карелиясынан айырмашылығы, ол Карело-Фин КСР-інің құрамында қалды). 1940 жылғы Мәскеу бейбіт шартының шекарасы 1947 жылғы Париж бейбіт шартында Финляндия тарапынан қайта мойындалды.
Соғыстан кейін
Соғыстың салдарынан Карелия тасмуындағы халық дерлік толығымен ауыстырылды. Соғыстан кейін тасмуы Ленинград облысына қосылды және Кеңес Одағының басқа аймақтарынан, көбінесе орыстар келтіріліп қоныстандырылды. Басып алынған аумақтардағы ескі фин топонимдерінің басым көпшілігі 1948 жыл шамасында үкімет тарапынан ойдан құрастырылған орысша атаулармен ауыстырылды. "Выборг" кеме құрылысы кешені – Солтүстік-Батыс Ресейдегі ең ірі кеме құрылысы компанияларының бірі. Первомайскоедегі "Роскар" қосымша шаруашылығы тауық пен жұмыртқа өндірісінде жетекші болып табылады. Всеволожск ауданында мемлекеттік "Морозов" зауыты орналасқан, ол бояулар, желімдер, абразивтер және басқа да заттарды өндіреді. Кузмоловскийде, Всеволожск ауданында, Санкт-Петербург – Хиитола темір жолының Капитолово станциясының жанында Санкт-Петербург ядролық кәсіпорны "Изотоптың" құрылысы орналасқан, ол ядролық материалдар мен радиоактивті қалдықтарды тасымалдауға маманданған. Ладога көлі мен Нева өзенінің жағалауындағы Всеволожск ауданының батпақтары отын үшін торфтың маңызды көзі болды. Қазір ол көбінесе ауыл шаруашылығына арналған, азырақ мөлшерде өндіріледі. Аудан сондай-ақ құмның маңызды жеткізушісі болып табылады. 2002 жылы Всеволожск қаласында Ford Motor Company компаниясының Ford Focus автомобильдерін шығаратын зауыты ашылды.
Әскери
Карелия тамыры Ресей Федерациясының Қарулы Күштерінің Ленинград әскери округіне кіреді. Бұл тамырда Левашово, Прибылово және Громово әуежайлары орналасқан. Вещево мен Касимово (Вартемяги) қалаларындағы басқа әуежайлар қолданыстан шығарылған. Vsevolozhsky ауданының солтүстік бөлігінде, ескі фин шекарасының оңтүстігінде Карелия бекіністі аймағы (KaUR) орналасқан, ол 1960 жылдары қайта құрылған, бірақ қазір де тасталған сияқты. Каменка мен Кирилловское арасында Бобочинский танк полигоны (195.975 км², 1913 жылы құрылған) және Ладога көлі мен Санкт-Петербург Хиитола темір жолы арасындағы жазықтағы Всеволожский ауданындағы бірқатар әскери нысандар, соның ішінде Ржевский артиллериялық полигоны (1879 жылы құрылған), үлкен аумақ, Өмір жолымен қоршалған, Ржевка – Новое Девятькино және Новое Девятькино – Матокса жолдары мен Ладога көлінің жағалауы (2003 жылдан бері келушілерге ашық). 2006 жылы Лехтусиде, Всеволожский ауданында Воронеж ерте ескерту радиолокаторы салынды. Высоцк порты – Балтық флотының базасы. 138-ші гвардиялық мотоатқыштар бригадасы Каменкада, ал 56-шы аудандық оқу орталығы Сертоловода орналасқан.
Халық саны
Карелия тамырының халқы бүгінде 3,1 миллионнан сәл кем. Олардың шамамен 2,4 миллионы Санкт-Петербургте, ал 700 мыңнан азырақ Ленинград облысында тұрады. Халық саны көші-қон есебінен ғана өсіп келеді, себебі туу көрсеткішіне қарағанда өлім-жітім көрсеткіші әлдеқайда жоғары, бірақ Санкт-Петербург пен Ленинград облысының жақын аудандарының көші-қонға тартымдылығы өте жоғары. Осылайша, Санкт-Петербург халқының 40%-ы және Ленинград облысы халқының 30%-ы Карелия тамырында тұрады. Вейборг және Приозерск аудандарынан басқа, Карелия тамырының барлық аудандарында халық санының өсуі байқалады.