Лаос әскери қолбасшысы – Фауми Носаван

Кіріспе

Лаос әскери басшысы (1920–1985)

Генерал-майор Фуми Носаван (27 қаңтар 1920 – 3 қараша 1985) – Лаос Корольдігі тарихындағы ықпалды әскери қайраткер. Ол бірнеше рет Лаос саяси өміріне осыншалықты үстемдік еткендіктен, дерлік диктатор болған.

Ерте өмір

Ол 1920 жылы 27 қаңтарда Лаостың француз протектораты Саваннахетте дүниеге келген. Бастапқыда Лаостың француз отаршылдық әкімшілігінде мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеген ол, Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылы жапондық басқыншыларға қарсы қарсылық қозғалысына қосылды. Лаосты колонизациялауға француздардың қайта оралуына қарсы болғандықтан 1946 жылдан 1949 жылдың басына дейін жер аударылды. 1950 жылы Лаоста француздарға қарсы Лао Иссара үкіметі құлағаннан кейін туған жеріне оралып, әскери мансабын бастады. 1955 жылы ол жаңадан құрылған Лао корольдік армиясының штаб бастығы болды. Осы лауазымда ол Лаос әскери аймақтарындағы жоғары офицерлерді басқару лауазымдарына тағайындауға жауапты болды. 1957 жылы Франциядағы әскери колледжде оқуға түсқан Лаостағы тұңғыш офицер атанды. Францияда ол Орталық барлау агенттігінің оперативтігі Джон Ф. "Джек" Хасимен танысты. Фуми Лаосқа оралып, 1958 жылы 17 маусымда Ұлттық мүдделерді қорғау комитетінің құрылтайшы мүшесі болды. 1959 жылы 25 желтоқсанда ол қан төгілмейтін төңкеріс жасап, Вьентьян астанасын және бүкіл елді бақылауға алды. Фуми генерал мәртебесінен әскери билікті, ал қорғаныс министрі қызметіне тағайындалу арқылы саяси билікті алды. Ол келесі алты жыл бойы Лаос саяси өмірінде маңызды тұлға болып қала берді. 1960 жылы тамызда капитан Конг Ле жасаған төңкеріс кезінде уақытша биліктен алынып тасталды, бірақ желтоқсанда Орталық барлау агенттігі қолдаған қарсы төңкеріс арқылы қайтадан билікке келді. 1961 жылдан 1963 жылға дейін ол американдық кеңесшілерінің тілегіне қарсы әскери операциялар жүргізді, АҚШ оны демеушілік ететініне сенді. Американдық қолдаушылары Лао армиясының тиімділігі төмендегеніне қарамастан, оның күштеріне әскери көмекті уақыт-уақытпен тоқтатып, оның бағынуын талап етті. 1961 жылдың басында Вьентьян шайқасының нәтижелері, сондай-ақ 1962 жылы Луанг Намта шайқасы мен 1963 жылы Лак Сао шайқасындағы жеңіліс оның әскери қолбасшы ретіндегі нашарлықтарын көрсетті. Фумидің ықпалы азайған сайын, ол төңкеріс арқылы билікті ұстап қалуға тырысты, оның ішінде 1964 және 1965 жылдардағы төңкерістер болды. 1964 жылғы төңкеріс сәтсіз аяқталып, ол әскерге басшылық ету құқығынан айырылды. 1965 жылғы қаңтардағы соңғы төңкеріс әрекеті қарызға алынған әскерлермен ұйымдастырылды. Билікті қайтаруға жасаған тырысы сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол көршілес Таиланд патшалығына қашып кетті. Ол 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Фуми Носаван 1985 жылы қарашада Таиландтың Бангкок қаласында қайтыс болды.

He was born in Savannakhet, the French Protectorate of Laos, on 27 January 1920. Originally a civil servant in the French colonial administration of Laos, during the last year of World War II he joined the resistance movement against the Japanese occupiers. Exiled from 1946 to early 1949 for his opposition to French return to colonizing Laos, he returned to his native soil to begin a military career in 1950 after the collapse of the anti French Lao Issara government. By 1955, he was Chief of Staff of the brand new Royal Lao Army. While in that position, he was largely responsible for appointing senior officers into command positions in the Military Regions of Laos. Following that, in 1957 he was the first Lao officer to be schooled in France at the École de Guerre (War College). While in France, he became acquainted with Central Intelligence Agency operative John F. "Jack" Hasey. Phoumi returned to Laos to become a founding member of the Committee for the Defence of National Interests on 17 June 1958. On 25 December 1959, he took control of the capital of Vientiane and of the nation in a bloodless coup. Drawing military power from his status as a general officer, and political power from appointment as defense minister, Phoumi would remain a dominant figure in Laotian political life for the next six years. He would be temporarily removed from power during an August 1960 coup by Captain Kong Le, only to return with a Central Intelligence Agency backed counter coup in December. From 1961 to 1963, he carried out military operations contrary to his American advisers' wishes, figuring the U. S. would have to support him regardless. His American backers periodically curtailed military aid to his forces to compel his compliance, even as the Royal Lao Army's performance deteriorated. The aftermath to the Battle of Vientiane in early 1961, as well as the disastrous Battle of Luang Namtha in 1962 and the lost Battle of Lak Sao in 1963 illustrated his shortcomings as a military commander. As Phoumi's influence was whittled away, he attempted to retain power via coups, including one in 1964, and one in 1965. The 1964 coup being unsuccessful, he was stripped of his troop command. His final coup attempt in January 1965 was plotted with borrowed troops. When that bid to regain power failed, he fled into exile in the neighboring Kingdom of Thailand. He was sentenced in absentia to 20 years imprisonment. Phoumi Nosavan died in Bangkok, Thailand in November 1985.

Колониялық қызмет

Фуми Носаван – Лаос азамат соғысының көрнекті әскери және саяси қайраткері. Ол лаос-қытай тегінен шыққан. Ол Лаос француздық протекторатының Саваннахет қаласында дүниеге келген. Білімін сол жерде және Вьентьян қаласында алған. Француз колониялық үкіметінде мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеген. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталысымен, ол Лаостың жапондық оккупациясына қарсы күреске қатысқан қарсылық қозғалысына қосылды. Ол құпия «Лао Пен Лао» (Лао халқы үшін Лаос) ұйымының мүшесі болды. Сондай-ақ, 1946 жылы француздар қайтып келгенге дейін «Лао Иссара» (Еркін Лаос) үкіметінде қызмет етті, содан кейін Таиланд Корольдігіне жер аударылды. «Лао Иссара» қолбасшылығының құрамында ол Вьетминьмен үйлестіре отырып, Оңтүстік Лаостағы әскери операцияларды қысқа мерзімге басқарды. 1955 жылға қарай ол подполковник шынжырғын жетіп, жаңадан құрылған Лаос Корольдігінің Жаңа Корольдік Лаос Армиясының Бас штабы басшысы болып тағайындалды. Отбасылар аймақтық принцип бойынша құрылғандықтан, элиталық офицерлер мемлекеттік қызметті саяси мансапқа жол ретінде қарастырды, сонымен қатар өз аймақтарындағы лаос шаруаларының адалдығын нығайтудың бір жолы деп санады. Фуми 1957-1958 жылдары «Эколь де Гер» (Соғыс колледжі) бітірді. Оқу кезінде Орталық барлау агенттігінің қызметкері Джон Ф. «Джек» Хасеймен танысты. Фуми Франциядан жаңа құрылған 5-әскери аймақты басқару үшін оралды, сонымен қатар Ішкі қауіпсіздік вице-министрінің лауазымын қоса атқарды. 1958 жылғы мамыр сайлауының нәтижесі коммунистік кандидаттардың пайдасына болғандықтан, 17 маусымда Америка Құрама Штаттарының қолдауымен оңшыл «Ұлттық мүдделерді қорғау комитеті» құрылды, ол солшылдардың ықпалын теңгермеуге бағытталған. Фуми CDNI-нің негізін қалаушы мүшесі болды. Полковник шынжырғына көтерілген Фуми 1959 жылы Фуи Сананиконе үкіметіне ұлттық қорғаныс министрі болып кірді. Біріккен Ұлттар Ұйымының кіші комитеті 15-20 қыркүйек аралығында Лаоста сапармен болды, бірақ басып кіру туралы нақты дәлелдер таппады. Дегенмен, Біріккен Ұлттар Ұйымы мен SEATO-ның көмегі келмеді. Қараша айының ортасында Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Даг Хаммаршёльд Лаоста сапармен болды. Ол Лаос Корольдік үкіметіне Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдауын күту үшін қатаң бейтарап саясат ұстануға кеңес берді.

Phoumi Nosavan was a prominent Lao military and political figure of the Laotian Civil War. He was of Chinese Lao heritage. He was born in Savannakhet, the French Protectorate of Laos. He was educated there, and in Vientiane. He became a civil servant in the French colonial government. As World War II wound down in 1945, he joined the resistance movement opposed to the Japanese occupation of Laos. He belonged to the secretive Lao Pen Lao (Laos for the Lao). He was also in the short lived Lao Issara (Free Laos) government until the French return in 1946 drove him into exile in the Kingdom of Thailand. As part of the Lao Issara command, he briefly ran their military operations in southern Laos in coordination with the Viet Minh. By 1955, he had risen to lieutenant colonel, serving as Chief of Staff of the newly constituted Royal Lao Army in the newly independent Kingdom of Laos. As the families were regionally based, officers from the elite both saw government service as a tool for political advancement, and as another way to command the allegiance of the Lao peasantry in their region. Phoumi then attended the Ecole de Guerre (War College) in 1957 to 1958; While there, Phoumi became acquainted with Central Intelligence Agency operative John F. "Jack" Hasey. Phoumi returned from France to command the newly created Military Region 5; to that, he added the political post of Deputy Minister for Internal Security. When the May 1958 national election results favored the communist candidates, the rightwing Committee for the Defence of National Interests was formed with American support on 17 June 1958 to counterbalance the leftists. Phoumi was a charter member of the CDNI. Promoted to colonel, Phoumi joined Phoui Sananikone's government to assume the portfolio for national defense in 1959. The United Nations subcommittee visited Laos from 15 to 20 September; however, it received no persuasive proof of an invasion. In any case, neither the United Nations nor SEATO aid arrived. In mid November, Secretary General of the United Nations Dag Hammarskjöld visited Laos. He advised the Royal Lao Government that its policy should be one of strict neutrality if it expected United Nations support.

1960 жылғы Лаос төңкерісі

1959 жылдың 16 желтоқсанында Фуи CDNI министрлерін, оның ішінде Фумиді де, кабинетінен босатты. 25 желтоқсанда генерал Фуми қансыз төңкеріс жасап, үкіметті басқаруды өз қолына алды. Ол капитан Конг Ле мен оның 2-ші парашюттік батальонын пайдаланып, Вьентьян қаласының инфрақұрылымын басып алды. Бұл төңкеріс патша Сисаванг Ваттананың мақұлдауымен жасалды, сонымен қатар Фуми жаңа үкіметке монархы таңдаған жалғыз адам болды. Фуми өзінің игілігі үшін білімсіз халыққа авторитарлық "бағытталған демократияны" таңуға болатынына сенді. 1960 жылғы сайлау нәтижелері солшыл және коммунистердің пайдасына болғандықтан, Фуми 1960 жылдың 12 мамырында өзінің саяси мақсаттарын ілгерілету үшін Пакса Сангхом (Халық қоғамы) саяси партиясын құрды. Осы кезде ол Лаос Корольдік Әуе күштерінің басшысы Тао Мамен дос болып кетті. 1960 жылдың 10 тамызында Конг Ле өзінің төңкерісі арқылы Фумиді биліктен құлатты. Ал Фуми 16 желтоқсанда Вьентьян шайқасындағы қарсы төңкерісі кезінде Орталық барлау агенттігінің (оның ішінде Джон Хасей) көмегімен қайтадан билікке оралды. Оған генералдар Купрасит Абхай мен Сихо Лампфутхакул көмектесті. Фуми қарсы төңкерісінен кейін елді қайта басып алып, Қорғаныс министрлігін қайта иеленді, сондай-ақ 1961 жылдың 4 қаңтарында премьер-министрдің орынбасары болды. Ол өзінің жақын досы Тао Маны Лаос Корольдік Әуе күштеріне қолбасшы етіп тағайындады, ол тек Фумидің бұйрықтарымен әрекет ететін болды. Конг Ле Лаос азаматтық соғысының үшінші күші ретінде 2-ші әскери аймақта Нейтралистік қарулы күштерін (Forces Armee Neutraliste) құрған кезде Фуми оларды қуғынға алуға бұйрық берді. Олар солтүстікке қарай Жүзімдік жазығына қарай баяу жылжыды. 13 наурызда Нейтралистік қарулы күштердің қарсы шабуылы Лаос армиясының барлық жеңістерін тез жойды. Фумидің күштерін нығайту үшін Лаос үкіметі жағында америкалық әуе күшін жасырын түрде импорттау мақсатында Миллпонд операциясы құрылды. Фуми Хмонг тайпасына деген жеккөрушілігі мен сенімсіздігіне қарамастан, "Момент" операциясының партизандарын қолдауға тырысты. Фуми өзінің елдегі билігін сақтап қалу және 1961 жылдың наурыз айында Лаос Корольдік армиясының батальондарын полктарға ұйымдастыру үшін Вьентьянде қалды, сонымен қатар Лаос Корольдік Әуе күштері алғашқы шабуылдық ұшақтарын, төрт T 6 Техас ұшағын алды. Фуми өзінің адал офицерлерін жоғарылатып, лауазымдарға тағайындады. Ол өзін генерал-майор етіп жоғарылатып, қаланың бақылауы үшін болған шайқастағы жеңісін тойлау үшін Вьентьян қаласының орталығында ескерткіш салуды бастады. Осы уақытта президент Дуайт Д. Эйзенхауэр Фуми Лаосты коммунистерге жоғалтып алуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді, сондықтан америкалық әскери күштер дайындыққа келтірілді, ал американдықтар Тайланд Корольдік үкіметінен күштерді күшейту үшін көмек сұрады. 1954 жылғы Женева конференциясымен құрылған Халықаралық бақылау комиссиясы қайта жаңартылып, 1961 жылдың 11 мамырында Лаос үкіметінің жаңа құрамы туралы мәміле жасалды. 1961 жылдың 19 маусымында үш ханзада Цюрих қаласында кездесті, олардың арасында Камбоджа ханзадасы Нородом Сианук болды. 22-сі күні ханзада Софанувонг, ханзада Суванна Фума және ханзада Бун Оум Лаос үкіметінің уақытша билігін сайлау өткізілгенге дейін жүргізу туралы келісімге келді. Алайда Фуми коалициялық үкіметтің құрамы туралы мәліметтерді талап ету арқылы келісімге келуге кедергі келтірді, оның орнына патша Сисаванг Ваттана басқаратын жаңа үкімет құруға тырысты. Вашингтонға сапардан кейін ол АҚШ жағдайдан тәуелсіз, оны қолдайтынына сенді. Лаосқа оралғаннан кейін, атысты тоқтатуға қарамастан, оның басқаруындағы әскерлер Лаос Корольдік армиясы мен коммунистер/Патет Лао әскерлерінің арасындағы шекараны сынап көрді, жауға тап болғанда кері шегінді. Коммунистер оларды күшпен тоқтатып, жауап шараларын қабылдамады. Оның күштеріне қосылған американдық кеңесшілердің көңілі қалғандай, Фуми өзінің құзыретсіз офицерлерін жоғарылатып, қабілетті офицерлерін төмендетуді жөн көрді, өйткені Фуми қабілетті және ақылды офицерлер оны құлатуы мүмкін деп қорқып, ал құзыретсіз және ақымақ офицерлер ешқашан оны құлатып жібермейді деп ойлады. 1961 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Лаосқа барған АҚШ армиясының генерал Уильям Х. Крейг былай деп жазды: "Ол Лаостағы жалғыз қозғаушы күш, бірақ оны табысты жұмыс істету үшін біз оған қатал болуымыз керек". Крейг Фумидің жоғарылату саясатын өзгертіп, қабілетсіз офицерлерді жоғарылату есебінен қабілетті офицерлерді жоғарылатуын қалады. Желтоқсан айының соңында Фуми АҚШ-ты "жеңіліске ұшыраған саясатты" ұстануда және Лаос Корольдік үкіметін "кішкентай бала сияқты" қарауда айыптады. Коалициялық кабинеттегі оның рөлі туралы бірнеше ай дауласты. 1962 жылдың 25 наурызында Фуми, У. Аверелл Гарриман және фельдмаршал Сарит Танарат Тайландтың Нонг Хай қаласында кездесті. Фумимен туысқан Сарит оны Лаос Корольдік армиясы, Нейтралистер және Патет Лао арасында әскери және полициялық билікті бөлісетін коалицияға қосылуға көндіруге тырысты. Фуми келіспегендіктен, Гарриман оған қарсы ысқырық шақты. Алайда Гарриман АҚШ-қа Лаосқа көмек көрсетуді тоқтатуға тыйым салынғандықтан, оның ықпалы болмады. Фуми келіспеді. Ол Қорғаныс және Ішкі істер министрліктерін оңшылдар емес, нейтралистер баспалағанын қабылдағысы келмеді. Қайта да қайта, шайқас Лаос Корольдік армиясының коммунистерден екі есе аз күшпен жеңілуімен аяқталды. Лаос Корольдік армиясының шегінуі оларды Лаос-Қытай шекарасынан Меконг өзеніне дейін алып келді. Лаос Корольдік үкіметі Луанг Намта қаласын ғана жоғалтпады, сонымен қатар элиталық парашютшілерді қоса алғанда, маневрлік батальондарының үштен бірін жоғалтты. Бұл жеңіліс Лаос Корольдік үкіметін екінші коалициялық үкімет құруға мәжбүр етті.

On 16 December 1959, Phoui fired the CDNI ministers from his cabinet, including Phoumi. On 25 December, General Phoumi took charge of the government in a bloodless coup, using Captain Kong Le and his Bataillon Parachutistes 2 (Parachute Battalion 2) to occupy Vientiane's infrastructure. The takeover had the approval of King Sisavang Vatthana; moreover, Phoumi was the only one chosen by his monarch for the new government. Phoumi believed he could impose an authoritarian "directed democracy" upon an ignorant populace for their own welfare. When the 1960 election results again favored leftists and communists, Phoumi founded the Paxa Sangkhom (People's Society) political party on 12 May 1960, as a means of furthering his political ends. It was about this time he became friends with Thao Ma, head of the Royal Lao Air Force. On 10 August 1960, Kong Le would oust Phoumi in his own coup. In return, Phoumi would return to power with the aid of the Central Intelligence Agency (including John Hasey) on 16 December in the Battle of Vientiane during his counter coup. He was aided in this by Generals Kouprasith Abhay and Siho Lamphouthacoul. Phoumi reclaimed the Ministry of Defense after his counter coup reclaimed the country, as well as becoming the deputy prime minister on 4 January 1961. He appointed his close friend Thao Ma to command the Royal Lao Air Force; he would act only on Phoumi's commands. As Kong Le established his Forces Armee Neutraliste (Neutralist Armed Forces) in Military Region 2 as a third side in the Laotian Civil War, Phoumi ordered a pursuit. It moved slowly northward toward the Plain of Jars. On 13 March, a Forces Armee Neutraliste counter offensive quickly wiped out all the Royal Lao Army gains. To bolster Phoumi's forces, Operation Millpond was founded to secretively import American air power on the Royal Lao Government's side. Phoumi also tried to co opt the Operation Momentum guerrillas, despite his dislike and distrust of the Hmong hill tribe. Phoumi himself remained in Vientiane to maintain his control over the nation, and to organize the Royal Lao Army battalions into regiments during March 1961; the Royal Lao Air Force also received its first strike aircraft, four T 6 Texans. Phoumi rewarded his subordinate officers with promotions and appointments. He also promoted himself to Major General and began construction of a downtown monument in Vientiane celebrating his victory in the battle for control of the city. Meanwhile, President Dwight D. Eisenhower was so concerned that Phoumi might lose Laos to the communists that an American task force was placed on alert, and the Royal Thai Government was approached by the Americans as a source of reinforcements. The International Control Commission established by the 1954 Geneva Conference was renewed and engineered a truce on 11 May 1961, while the details of a new Lao government could be settled. On 19 June 1961, the three feuding princes met in Zürich, with Cambodian Prince Norodom Sihanouk mediating. On the 22nd, Prince Souphanouvong, Prince Souvanna Phouma, and Prince Boun Oum agreed in principle upon provisional rule by an interim Lao government until elections could be held. However, Phoumi stalled upon details of the coalition government, insisting upon knowing the composition of the new cabinet. He intended to stonewall until he could foster a new government headed by King Sisavang Vatthana instead. His visit to Washington, DC after a Zürich meeting left him believing that the U. S. would back him, no matter what circumstances. After his return to Laos, despite a ceasefire, troops under his command probed between Royal Lao Army and communist/Pathet Lao lines, retreating whenever they came up against the enemy. The communists fought them off, but did not retaliate. Much to the despair of the American advisers attached to his forces, Phoumi preferred to promote officers known for their incompetence while demoting his competent officers as Phoumi feared able and intelligent officers might be able to overthrow him while inept and stupid officers never would. General William H. Craig of the U. S. Army wrote after visiting Laos in August September 1961 that: "He is the only driving force in Laos but to make him function successfully, we must get tough with him". Craig wanted Phoumi to change his promotion policy to start promoting able officers at the expense of his inept officers. In late December, Phoumi accused the United States of a "defeatist policy", and of treating the Royal Lao Government "like a small child". There were months of wrangling concerning his role in the proposed coalition cabinet. On 25 March 1962, Phoumi, W. Averell Harriman, and Field Marshal Sarit Thanarat met in Nong Khai, Thailand. Sarit, who was kin to Phoumi, tried to convince him to join a coalition that split control of the military and police three ways among the Royalists, Neutralists, and Pathet Lao. When Phoumi would not accept, he was subjected to a heated tirade by Harriman. However, as the latter was under orders to not cut U. S. aid to Laos, he had no leverage. Phoumi remained obdurate. He would not accept that the Defense and Interior ministries should be occupied by neutralists instead of rightists. In any case, the battle ended with the Royal Lao Army being trounced by half its number of communists. The Royal Lao Army's retreat took it from the Lao/Chinese border to the Mekong River. The Royal Lao Government not only lost control of Luang Namtha; it also lost a third of its maneuver battalions, including its elite paratroops. The Royal Lao Government was forced by this defeat into the Second Coalition Government.

Бейтараптық

Лаос бейтараптығы туралы халықаралық келісім 1962 жылдың шілдесінде қол қойылды. Шетелдік әскерлердің кетуіне белгіленген қазан айының мерзіміне қарай, Лаоста кем дегенде 5000 вьетнамдық коммунистің әлі де болғаны анық болды. 1963 жылдың басында ұлттық бейтараптық орнатылғаннан кейінгі тыныштық кезінде Фуми Саваннахетте штаб-пәтерін құрды. Ол халықаралық келісімдегі өзінің жайлы бөлімшелерін тарату туралы ережені елемеді. Оның орнына Лаос корольдік армиясын 50 мыңға жуық саяқатқа дейін арттырды. Сонымен қатар, ол Нейтралистік армия күштеріне жасырын көмек көрсетіп, оларға әуе көлігімен жабдықтар жеткізіп, роялистермен одақтасуға шақырды. АҚШ Нейтралистік армия күштерін одақтас деп қабылдағанына қарамастан, 1963 жылдың 18 мамырында елші Леонард Унгер роялистік күштерді қайта қарап көрді. Жауынгерлік қабілеттері нашар болғандықтан, Унгер Лаос армиясы мен Нейтралистік армия күштерінің үкіметті коммунистік шабуылдар туралы ескертуден басқа маңызды қарсылық көрсете алмайтынын ойлады. Дегенмен, Мемлекеттік департамент Унгерге Лаос армиясының шабуылға шығуының мүмкіндіктерін іздеуді бұйырды. Сәуір айында Фуми Лаос корольдік әуе күштеріне Тайланд корольдік әуе күштерінен сегіз T-28 Trojan ұшағын алуды ұйымдастырды. АҚШ Мемлекеттік департаментінің келісімімен, халықаралық келісім бұзылмауы үшін RLAF T-28 ұшақтарын тозған T-6 Harvard ұшақтарымен бір-бірден алмастыру арқылы күшейтілді. T-6 ұшақтары жердегі нысаналарды зымырандармен және .30 калибрлі оқ-дәрілермен атқан болса, T-28 ұшақтары бомба тастауға рұқсат етілді. Лаос корольдік әуе күштеріне қосымша көлік ұшақтары да жеткізілді. 1963 жылдың қарашасына қарай Джарс жазығындағы Нейтралистік армия күштерінің орналасқан жерлеріне күш қосылу қажет болды. Жауап ретінде Лаос армиясының гарнизондық әскерлері Тахек қаласынан 2-әскери аймаққа ауыстырылды. Алайда, 3-әскери аймақтағы әскери күштердің әлсіреуіне қарамастан, Фуми онда шабуыл жасауды жоспарлады. Ол Лак Сао шекаралық ауылына шабуыл жасаса, Солтүстік Вьетнамның басып кіруіне жол бермейтініне сенді. Фуми американдық демеушілерімен келіспеушілікке түсті, олар Вьетнам Демократиялық Республикасының шекарасына жақындау Вьетнамның қарсы шабуылына себеп болады деп ойлады. Фуми шабуылды бастағанда, Лак Сао шайқасы Лаос корольдік армиясы мен оның Нейтралистік одақтастарының қарсы шабуылдардан шатасып, ыдырауымен аяқталды. Коммунистер Лак Саоны қайтарып алды және 1964 жылдың 1 ақпанына дейін бүкіл Накай платосын басып алды.

The International Agreement on the Neutrality of Laos was signed in July 1962; by its October deadline for foreign troop departure, it became apparent that at least 5,000 Vietnamese communists still remained in Laos. In early 1963, during the lull that followed the establishment of national neutrality, Phoumi headquartered himself in Savannakhet. He ignored the International Agreement's proviso that he disband his less able units. Instead, he beefed up the Royal Lao Army to almost 50,000 strong. He also quietly courted the Forces Armee Neutraliste, airlifting supplies to them and urging them to ally with the Royalists. Despite the American acceptance of the Forces Armee Neutraliste as allies, by 18 May 1963, Ambassador Leonard Unger performed a re examination of Royalist forces. Because of their poor combat performance, Unger thought the Royal Lao Army and Forces Armee Neutraliste would serve only to warn the government of communist attacks without offering significant resistance. However, the State Department ordered Unger to watch for opportunities for the Royal Lao Army to go on the offensive. In April, Phoumi arranged for the Royal Lao Air Force to receive eight T 28 Trojans from the Royal Thai Air Force. With U. S. State Department consent, the RLAF was strengthened by swapping in T 28s for worn out T 6 Harvards on a one to one basis so the International Agreement was not breached. Whereas the T 6s had used only rockets and .30 caliber ammunition for strafing ground targets, the T 28s were cleared to carry and drop bombs. Additional transport craft were also supplied to the Royal Lao Air Force. By November 1963, the positions of the Forces Armee Neutraliste on the Plain of Jars needed reinforcement. In response, Royal Lao Army garrison troops were moved from Thakhek to Military Region 2. However, despite the resultant weakening in military force in Military Region 3, Phoumi planned an offensive there. He thought that a thrust to the border village of Lak Sao would split a North Vietnamese intrusion. Phoumi found himself at odds with his American backers, who believed that an advance that would almost reach the border of the Democratic Republic of Vietnam would outrun supplies while inviting Vietnamese retaliation. When Phoumi did launch the assault, the ensuing Battle of Lak Sao would indeed end with the Royal Lao Army and its Neutralist allies dispersed in disarray by counterattacks. The communists took back Lak Sao and also occupied the entire Nakay Plateau by 1 February 1964.

Тағы да төңкерістер

1964 жылғы 18 сәуірде Фумидің 1960 жылғы желтоқсанда билікке оралуына көмектескен генерал Сихо Лампхутикул өзінің Ұлттық үйлестіру дирекциясының полициясын Вьентьян көшелерін бақылауға жіберді. Фуми қысқа мерзімді төңкерістен тыс қалды, ол 23 сәуірде АҚШ елшісі Леонард Унгердің Сихоға және оның серіктесі Купрасит Абхайға берген бұйрықтарымен тоқтатылды. Фуми қатыспағанына қарамастан, төңкерістен кейін премьер-министр Суванна Фума Фумиді қорғаныс министрі лауазымынан босатып, оны басқаруға әскерден айырды. Дегенмен, Фумидің інісі Лаос кеден қызметін басқарды және кеден алымдарының көп бөлігін жеке пайдалануға бұрды. Сихо мен Купрасит Абхай Фумидің заңсыз істерінен үлес талап етті – опиум, алтын және алкоголь контрабандасы, сондай-ақ оның проституция және құмар ойындарымен айналысқандығы. Лауазымынан төмендетілгеніне қарамастан, Фуми Вьентьяндегі оқу батальонын бақылауда ұстап алған. 1964 жылғы 4 тамызда ол оларды Вьентьянды басып алу үшін пайдаланды. Генерал Купрасит жергілікті әскерін бүлікке қарсы күреске шығарды, ал Сихо төңкеріске қатыспады. Оқу батальоны таратылды, Фуми өзінің соңғы бағынышты әскерлерінен айырылды.

Жер аударылу және өлім

1965 жылдың 27 қаңтарында Фуми өзінің бір жақтасын 2-ші әскери аймақтан Вьентьянға әскерлерді MR 5 әскерлерінің шабуылдау қаупін болдырмау үшін ауыстыруға көндірді. Оның төңкерісі де, Боунлют Саикосидің бір мезгілде жасаған төңкерісі де сәтсіз аяқталды. Фуми Тайландқа қашып кетті. Лаоста генерал Уан Раттиконе Лаостың Корольдік армиясының Бас штаб бастығы қызметінде қалды. Генерал Купрасит Абхай Вьентьян мен оны қоршаған 5-ші әскери аймақты бақылауда ұстады. Фумидің туған жері Саваннахетте орналасқан бөлімшелерге кіші офицерлер жетекшілік етуге жіберілді. Фумидің туған күніне жасаған төңкерісі сәтсіз аяқталды, себебі оның басқаруға әскері болмады. Фуми адал бағыныштысын Вьентьянға барып, алтын сақталатын жерді табуға көндірді. Содан кейін Фуми Тайландтың Сонгхла қаласында жайлы зейнеткерлікке шықты. Бірақ Лаоста болғанда Фуми досы Тао Маны қарсылас генералдардың мәселелерінен қорғаған. Елден қуылғаннан кейін Купрасит Абхай, Уан Раттиконе және Оудон Сананиконе Тао Маның құзырын шектеу үшін сөз байластыра бастады, бұл оның 1966 жылғы төңкерісіне әкелді. Фуми 1970-ші жылдарды Бангкокта эмиграцияда өткізді. Лаостың соты оны қатысусыз 20 жылға түрмеге кесті. 1981 жылы ол Тайландтың қолдауымен құрылған Лаостың халықты азат етуі үшін Біріккен майданға өз атын пайдалануға рұқсат берді. Ол эмиграцияда болып, 1985 жылы Бангкокта қайтыс болды.