Кіріспе

Швед химигі Теодор Сведберг (30 тамыз 1884 – 25 ақпан 1971; сондай-ақ Сведберг деп те аталады) – швед химигі және коллоидтар мен белоктарды ультрацентрифуга арқылы зерттеуі үшін Нобель сыйлығының лауреаты. Сведберг 1900 жылдардың ортасынан 1940 жылдардың соңына дейін Уппсала университетінде жұмыс істеді. Уппсалада ол 1912 жылы университеттің физикалық химия кафедрасын басқарушы болғанға дейін доцент қызметін атқарды. 1949 жылы Уппсаладан кеткеннен кейін Сведберг 1967 жылға дейін Густав Вернер институтының директоры болды. 1926 жылғы Нобель сыйлығынан өзге, Сведберг 1944 жылы Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі, ал 1945 жылы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.

Ерте өмір және білім

Сведберг 1884 жылғы 30 тамызда Швецияның Вальбо қаласында дүниеге келді. Ол Аугуста Альстермарк пен Элиас Сведбергтің ұлы болған. Өсіп келе жатып, Сведберг ботаника және ғылымның басқа да салаларын ұнатты. Гимназияда оқып жүргенде, Сведберг жеке зертханалық зерттеулер жүргізіп, ғылыми демонстрациялар көрсетті. Ол 1905 жылы бакалавр, 1907 жылы магистр, ал 1908 жылы Ph.D. дәрежесін алды.

Мансап

Упсалада болған кезде Сведберг 1905 жылы университетте химиялық көмекші ретінде ғылыми мансабын бастады. 1907 жылы Уппсала университетінде химия доценті болғаннан кейін, 1912 жылы университетте физикалық химия кафедрасын басқарды. Сведберг академиялық қызметінің бар сағатында 1949 жылға дейін Упсалада қалды.

Зерттеу

Сведбергтің коллоидтармен жұмысы Альберт Эйнштейн мен поляк геофизигі Мариан Смолуховски ұсынған Браун қозғалысы теорияларын растады. Осы жұмыс кезінде ол аналитикалық ультрацентрифугация әдісін жасап, оның таза белоктарды бір-бірінен ажыратудағы пайдалылығын көрсетті.

Өлім және жеке өмірі

1971 жылдың 25 ақпанында Сведберг Швецияның Коппарберг қаласында қайтыс болды. Ол төрт рет үйленген және барлығы он екі баласы болды. Оның әйелі 2019 жылы қайтыс болды.