Кіріспе

Энн Райс романдарының квартеті – «Ұйқыдағы сұлулық» квартеті – американдық автор Энн Райс А.Н. Рокелоур псевдонимімен жазған төрт романнан тұратын серия. Квартеттің құрамына «Ұйқыдағы сұлулықты бағындыру», «Сұлулықтың жазасы», «Сұлулықтың босатылуы» және «Сұлулықтың патшалығы» кіреді, олар алғаш рет АҚШ-та 1983, 1984, 1985 және 2015 жылдары жеке-жеке жарық көрді. Бұл ортағасырлық фантастикалық әлемде өтетін эротикалық БДСМ романдары, «Ұйқыдағы сұлулық» ертегісіне сүйенген. Романдарда әйел кейіпкер Сұлулықтың және ер адам кейіпкерлері Алекси, Тристан және Лоранның ашық сексуалдық оқиғалары, бисексуалдық, гомосексуалдық, эфебофилия және пони ойындары сияқты айқын суреттермен еркек үстемдігі мен әйел үстемдігі сценарийлері бейнеленген. 1994 жылы алғашқы үш кітаптың қысқартылған аудио нұсқалары кассетада жарық көрді. «Ұйқыдағы сұлулықты бағындыру» романын актриса Эми Бреннеман оқыды. «Сұлулықтың жазасын» Елизавета Монтгомери (ABC телеарнасының «Бейтіс» комедиясындағы рөлімен танымал) Сұлулық рөлінде, ал Майкл Даймонд Тристан рөлінде оқыды, ал «Сұлулықтың босатылуын» Монтгомери, Лоран рөлінде актер Кристиан Кейбер оқыды. Аудиокітаптардың компакт-диск нұсқасын Генвиев Бевье және Уинтроп Элиот оқыды.

Өмірбаян

"Вампирмен сұхбат" (1976) романының табысынан кейін, Энн Райс екі жан-жақты зерттелген тарихи роман жазды: "Барлық қасиеттілердің мейрамы" (1979) және "Көкке шақыру" (1982). Ешқайсысы оған алғашқы романының сыншылар тарапынан алған жоғары бағасын немесе коммерциялық сәттілігін сыйламады. "Барлық қасиеттілердің мейрамы" туралы басты сын – оны оқу үшін тым ауыр және тығыз екендігі, ал "Көкке шақыру" романына қатысты сын-пікірлердің көп бөлігі соншалықты жағымсыз болды ki Райс қатты күйзеліске түсті. Ол келесі романы үшін Оскар Уайльд заманында өтетін оқиға туралы ойланып жүрді, бірақ одан бас тартып, 1960-шы жылдары тәжірибе жасаған эротикалық жазуға қайта оралды. Оның мақсаты – "қызықты беттерді белгілеу қажеттігін жоятын" және "әңгіме шеңберінде мүмкіндігінше барлық артық нәрсені алып тастау" болатын кітап жазу еді. Райс трилогияның авторы екенін тек 1990-шы жылдардың соңында мойындады. Трилогия 1980-ші жылдары жазылды, сол кезде көптеген феминистер порнографияны әйелдер құқығын бұзу деп қарады, бірақ Райс әйелдердің қалағандарын оқып, жазуға толық құқығы бар деп сенді және трилогияны өзінің саяси ұстанымы деп есептеді. Серияның төртінші кітабы, "Сұлулық патшалығы", 2015 жылдың сәуір айында жарық көрді.

Ұйқыдағы сұлулық

Әңгіменің бірінші тарауында Әдемі жүз жылдық ұйқысынан ұйқыдан оянады, бірақ оны өбіп емес, жыныстық қатынас арқылы, оны Сатирикон сияқты жыныстық оқиғалар әлеміне енгізеді. Ол қызды жылаңаштап, анасы Елеонора патшалық құратын өз патшалығына алып барады. Корольдің сарайындағы қалған жалаңаш құлдар, ондаған, - бұл ханзадалар мен ханшайымдар, оларды ата-аналары айналадағы патшалықтардан сый ретінде жіберген. Олар бірнеше жыл бойы осы қалада құлшыныс пен мойынсұнушылықты үйреніп, ұрып-соғуды және екі жыныстың ақсүйектерімен және құлдарымен жыныстық қатынасқа түсуге мәжбүр болуды, оларды жұрт алдында көрсетуді және қорлауды және өз елдеріне оралғанша, жануарлар сияқты қолдары мен тізелеріне жығылып жүруге үйреніп, "нақылдаған". Қалдықта сұлулық басқа құлмен, принц Алексимен кездеседі, ол онымен құмарлықпен жыныстық қатынасқа түседі. Содан кейін ол оған қамалға келген ұзақ және қиын саяхат туралы айтады. Алекси бұрын өзін бұзуға тырысқан барлық әрекеттерге қарсы шыққан өсексұрын ханзада болған, бірақ патшайым оны аш үйдің қарапайым қызметшілері азаптау үшін ас үйге жіберген. Алексиге сонда қатыгездік пен қатал жаза төгілді, ол ақыл-есінен айырыла бастады және мықты қорадағы жігіттің қолынан ерекше қорлаушы жаттығудан кейін Алекси патшайымның бұйрықтары бойынша әртүрлі жыныстық ойындар ойнап, толығымен бағынған құлға айналды. Алексидің оқиғасының моральдық мәніне қарамастан, сұлулық әдейі мойынсұнбайды, ал кітап оның қожайыны жылап жатқан кезде көрші ауылдағы қатыгез құлдыққа сотталуымен аяқталады.

Сұлулықтың жазасы

Екінші кітап сұлулық пен басқа бір құл, ханзада Тристан, ауыл алаңында аукционға сатылады. Сұлулықты қонақүйдің иесі мисс Локли сатып алады, ал Тристанды королеваның хроникашысы Николас сатып алады. Локлидің қонақүйінде сұлулық күзетші капитанымен кездеседі, ол оны өзіне ләззат алуға мәжбүр етеді, содан кейін оны сарбаздарымен бірге мас оргияға алып кетеді. Тристанды құйрығы артқы жағына тығылған пони сияқты байлап, арқанмен ұстап, Николайдың арбасын сүйретіп, қамшымен соққылайды. Арба бақшаға жеткенде, оған алманы аузымен жинап, қорадағы басқа адам понилерді "қанағаттандыруға" үйретеді. Кейін Николас Тристанды қоғамдық дискіге отырғызады, ол принсті күйретеді және онымен төсекте күшпен жыныстық қатынасқа түседі. Келесі күні, Тристанды көпшілік көшелер арқылы жүріп өткеннен кейін, оның ішінде гвардия капитанымен қысқа, бірақ жан-жақты кездесу болғаннан кейін, Николай Тристанға мықты, асыл князді осындай толық мойынсұнуға не мәжбүр ететіндігі туралы бірқатар сұрақтар қояды. Тристан біраз ойланса да, өзін жазалаған адамды қаншалықты қарапайым немесе қарапайым болса да жақсы көретінін және барлық жазалардың арасында өзін жоғалтуды қалайтынын, ақырында өзі жазаға "болуды" қалайтынын айтады. Николай жауапқа таңғалады және қызу жыныстық қатынастан кейін оған Тристанды сүйетінін мойындайды. Суретші қашып кеткен құл Лоренттің ағаштан жасалған айқышқа байлануы мен капитанның оны бүкіл мысық денеге қамшымен шапқанына куә болады. Кейін Тристанның Лорентті алып бара жатқан арбаны тартқанын көреді. Тристан Николасқа сұлулықпен танысуға рұқсат беруді сұрайды және олар Николастың үйінде қайта қосылады. Сұлулық пен Тристан Николас бір бағыттағы айнаның артында қарап жатқанда жыныстық қатынасқа түседі. Кенеттен араб сарбаздары ауылға шабуыл жасап, бірнеше жалаңаш құлдарды, соның ішінде Бьюти, Тристан және Лоранды ұрлап алады. Кітап олардың теңізден өтіп, сұлтан сарайында қызмет етуге жіберілгенде аяқталады.

Әдеміліктің босауы

Үшінші кітап тұтқынға алынған құлдардың суға мініп, Сұлтанның патшалығына баруымен басталады. Қиысқа қамалғанда, Лоран дереу ағаштан жасалған айқышқа ілінетін қашқыр ретінде алған жазаларын еске алады, оның ауырсынуын, кемсітуін және шексіз ләззатын еске алады. Тұтқынға алынған құлдарды жас жігіттер топтары сол сұлтанның экзотикалық еліне келгеннен кейін, күтіп-баптайды және сұлтанның үй басқарушысы Лексиус тексеріп отырады. Әдемілік гаремге әкелінеді және қола мүсіннің фаллосына отырғызылады. Содан кейін оны сұлтанның әйелдерінің бірі Инанна қарсы алады, ол онымен жыныстық қатынасқа түседі және Инаннаның клиторын хирургиялық жолмен алып тастағанын білгенде шоқ болады. Лоран мен Тристанды еркек садо-мазохистік оргияға алып барады, оларды айқышқа іліп, қамшылайды. Алайда, Лорен Лексийді жеңіп, оны зорлайды. Кейін Лорентті және Тристанды Султанға алып барады, олардың көз алдында бір-біріне өзара феллация жасатуға мәжбүр етеді, содан кейін Султан Лорентке анальдық қатынас жасайды. Лорент пен Тристан сұлтанның жатын бөлмесінен кетеді және олар Лексийді құпия құлы ретінде үйретуді бастағанда, гвардия капитаны бастаған құтқару тобы келеді және Лорент Лексийді сұлулық пен Тристанмен бірге өз кемесіне алып кетеді. Саяхаттың соңғы кезеңінде капитан әпкесі мен әпкесі талап еткендіктен, әпкесі оны құлдықтан босату керектігін айтады және үйлену үшін үйге қайта оралады: ол истерикалық наразылық білдіреді, бірақ пайдасыз. Қалдыққа оралғанда, патшайым Лексийді құлы ретінде алады және оны бірінші кітапта Принц Алексиді үйреткен мейірімсіз ас үй қызметшілеріне жібереді. Ол содан кейін Лорентті де, Тристанды да Лоранттың бүлікшілдігі және Тристанның жақсы құл бола алмағаны үшін ауылдың тұраққа отырғызады. Олар күндіз әр түрлі арбаларды тартып, далаға арақ тартуда, ал түнде басқа адамдармен гомосексуалды оргиялар жасайды. Тристан, пони ретінде, бұрынғы иесі Николаспен уақытша қайта қосылады. Алайда, Лоренттің әкесі күтпеген жерден қайтыс болады және ол өзінің қалауына қарсы өзінің патшалығына қайта шақырылады, жаңа билеуші болады. Кітап Лоренттің сұлулыққа үйленіп, олар өмір бойы бақытты өмір сүретінін немесе басқалар болжағаннан "бақытырақ" өмір сүретінін айтып аяқталады.

Әдебиеттің патшалығы

"Бейтіс босатылған" оқиғасынан кейін 20 жыл өткен соң, Бэйтіс пен Лоран патшайым Элеонораның қайтысынан соң таққа отырып, өз еркімен бағыну жағдайында болса да, корольдіктің сезімтал ынтымақ мұрасын жалғастыруға тырысады.

Тақырыптар

Ұйқыдағы сұлу туралы ертегі фольклоршылар мен басқа да түрлі ғалымдар тарапынан талданып, олардың көпшілігі оқиғаның айқын эротикалық элементтерін байқады. Кейбір нұсқаларында сұлулық ұйықтағанда зорланып, жүкті болады және тек босанғаннан кейін ғана оянады. Бала психологы Бруно Беттельхайм бұл ертегінің "фрейдтік символизмге толы" екенін айтты, ал ұйқыдағы сұлуға тиісілі уақыттан бұрын жетуге тырысқан, бірақ оның сарайын қоршаған тікенді бұталарда қырылған ханзадалар ерте жастағы жыныстық қатынастың зиянды екенін ескертеді. Феминист теоретиктер Ұйқыдағы сұлудың ең жоғары пассивтілігіне және ертегідегі оянуының жыныстық сипатына назар аударды. Энн Райс феминистер айыптаған сұлулықтың пассивті жыныстық оянуын немесе зорлауын сияқты бұл символдық жыныстық элементтерді әңгімені ашық садомазохистік эротикаға қайта жазып, нақты бейнеледі. Алайда, Райс трилогиядағы (Алекси, Тристан және Лоран) қабылдауға дайын, мойынсұнғыш еркек кейіпкерлермен өзін теңестіру арқасында әйел жынысы мен мазохизмнің арасындағы байланысты айналып өте алды және олардың үстемдік танытатын еркек кейіпкерлермен гомоэротикалық қарым-қатынасы арқылы фалликалық күштің эротикалық мүмкіндіктерін пайдалана отырып, сонымен бірге оның шегінен асып, "оны өзіне қарсы бұра" алды. Бірінші кітаптың басында Принц сұлуды оның ата-анасының келісімімен алып кетеді, оларды оның сарайындағы жыныстық құлдықтан өткеннен кейін құлдардың "даналыққа, шыдамдылыққа және өзіндік тәртіпке" ие болатынына көндіреді, сондай-ақ олардың ішкі тілектерін толық қабылдайды және адамзаттың қайғысын түсінеді.

Қабылдау

Трилогия коммерциялық сәттілікке қол жеткізіп, айрықша жанкүйерлер қауымын қалыптастырды. Райс өзінің келесі эротикалық романы "Exit to Eden" (1985) үшін "Arbor House" баспасымен 35 000 доллар көлемінде аванс (1984 жылы 35 000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) шартын жасастыра алды. Трилогия BDSM практикасын толығымен қарастыратындықтан, Райс шын мәнінде доминатрикс болған деген күдіктер туды, бірақ оның күйеуі Стэн Райс: «Ол вампир болғаннан гөрі садамазохист емес» деп мәлімдеді. Колумбус қалалық кітапханасының директоры трилогияны «қатаң порнография» деп жариялап, 1996 жылы кітапхана қоймасынан барлық баспа және аудиокассеталық түрін алып тастады. Райс бұған қарсылық білдіріп, трилогияның «тамаша сезімталдықпен» жазылғанын және оқырмандарға зиян келтірмейтінін айтты. Орталық Теннесси мемлекеттік университетінің профессоры Линда Бадли 1996 жылы жарық көрген «Қорқыныш пен дене туралы жазу» атты кітабында, «Ұйқышы сұлу» аңызын садамазохистік фантазия ретінде қайта жазудың арқасында Энн Райсқа «дәстүрлі әдебиетте, қазіргі порнографияда немесе саяси тұрғыдан дұрыс дискурста айтылмаған тәжірибелердің шекаралық аймақтарын» зерттеуге мүмкіндік бергенін жазды.

Теледидарлық бейімдеу

2014 жылдың қыркүйегінде Televisa U.S.A трилогияны телесериалға бейімдеу құқығын алғандығы жарияланды. Райс, "Даллас сатып алушылар клубы" фильмінің продюсері Рейчел Винтермен бірге атқарушы продюсер ретінде жұмыс істеуге тиіс болды. Винтер бұрын 2012 жылы Райсқа осындай жоспарлармен жүз берген, бірақ сол кезде олар іске аспады. 2016 жылға қарай, сериал әлі дамудың бастапқы сатысында болды.