Кіріспе

Американдық актриса (1924–1987)

Джеральдин Сью Пейдж (22 қараша 1924 – 13 маусым 1987) – американдық актриса. Пейджтің кино, сахна және теледидардағы төрт онжылдыққа созылған мансабында көптеген марапаттарға ие болды, оның ішінде «Оскар» сыйлығы, Британ кино академиясының сыйлығы, екі «Primetime Emmy» сыйлығы, екі «Алтын глобус» сыйлығы және «Тони» сыйлығына төрт номинация. Миссури штатының Кирксвилл қаласында туған Пейдж Чикаго өнер институтында және Нью-Йоркте Ута Хаген мен Ли Страсбергпен оқыды. Ол өзінің алғашқы рөлін 1953 жылғы «Хондо» батырлық фильмінде ойнады, бұл рөлі үшін «Үздік қосалқы актриса» номинациясында алғашқы «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Маккартизм дәуірінде ол Хагенмен байланысы болғандықтан Голливудтың қара тізіміне енді және сегіз жыл бойы фильмде жұмыс істемеді. Пейдж теледидарда және сахнада өнер көрсетуді жалғастырды және «Жастық шақтың тәтті құсы» (1959–60) спектакліндегі рөлі үшін алғашқы «Тони» сыйлығына ұсынылды, ол бұл рөлді 1962 жылғы фильмде қайта ойнады, бұл оған «Алтын глобус» сыйлығын әкелді. Ол «Жаз және түтін» (1961) (тағы бір «Алтын глобус» сыйлығы – «Драма жанрындағы үздік актриса»), «Енді сен үлкен баласың» (1966) және «Питт пен Тилли» (1972) фильмдеріндегі рөлдері үшін қосымша «Оскар» сыйлығына ұсынылды, содан кейін «Абсурд тұлға жекешелігі» (1974–75) сахналық қойылымы үшін «Тони» сыйлығына ұсынылды. Осы кезеңдегі басқа фильмдердегі рөлдеріне Рут Гордонмен түскен «Тәте Элис неге жоғалды?» (1969) және Клинт Иствудпен түскен «Алданғандар» (1971) триллерлері кірді. 1977 жылы ол Уолт Диснейдің «Құтқарушылар» мультфильмінде Мадам Медузаға дауыс берді, содан кейін Вуди Алленнің «Интерьерлер» (1978) фильмінде түсті, бұл рөлі үшін «BAFTA» сыйлығын «Екінші рөльдегі үздік актриса» номинациясында жеңіп алды. 1979 жылы сахнадағы еңбектері үшін Америка театр залының мүшесі болғаннан кейін Пейдж Бродвейге «Агнес Құдай» (1982) спектакліндегі басты рөлмен оралды, бұл үшінші «Тони» сыйлығына ұсынылды. Пейдж «Гринвич Виллиджінің папы» (1984) және «Баутифулға саяхат» (1985) фильмдеріндегі рөлдері үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды, соңғысы оған «Үздік актриса» сыйлығын әкелді. Пейдж 1987 жылы Бродвейдегі «Блайт Спирит» қойылымы кезінде Нью-Йоркте қайтыс болды, ол үшін төртінші «Тони» сыйлығына ұсынылды.

Ерте өмір

Пейдж 1924 жылғы 22 қарашада Миссури штатының Кирксвилл қаласында дүниеге келді. Ол Эдна Перлдің (құрметті аты Майз) және Эндрю Тейлор Стилл остеопатия және хирургия колледжінде (Американдық остеопатия мектебімен біріктіріліп, кейін А. Т. Стилл университеті құрылған) жұмыс істеген Леон Элвин Пейджтің тұңғыш баласы еді. Ол «Практикалық анатомия» (1925), «Остеопатия негіздері» (1926) және «Ескі дәрігер» (1932) сияқты еңбектердің авторы. Оның Дональд есімді кіші інісі болған. 1945 жылы Чикаго өнер институтын бітірген соң Пейдж Герберт Берггоф мектебінде және Нью-Йорктегі Америка театр қанатында актерлік өнерді оқыды. Осы кезеңде ол жаздарды Чикагода өткізіп, Иллинойс штатының Лейк-Цюрих қаласындағы репертуарлық театрда өнер көрсетті, онда ол және бірнеше әріптес актерлер өздерінің тәуелсіз театр ұжымын құрған еді. Мансабын қалыптастыруға тырысқан кезде ол түрлі жұмыстар істеді, оның ішінде шляпаны қадағалаушы, театр күзетшісі, іш киім үлгісі және фабрика жұмысшысы болып жұмыс атқарды.

Алғашқы кезең және кино

Пейдж колледжді бітіргеннен кейін бес жыл бойы Орта Батыста және Нью-Йорктегі түрлі репертуарлық театр қойылымдарында өнер көрсетті. 1945 жылғы 25 қазанда ол Нью-Йорктегі сахнадағы алғашқы рөлін Лос-Анджелестегі Immaculate Heart орта мектебінің оқушылары жазған «Жеті айна» пьесасында ойнады. Пьеса Манхэттеннің Үстіңгі Шығыс жағындағы Blackfriars Repertory Theatre-де барлығы 23 рет қойылды. 1952 жылғы ақпан айында режиссер Хосе Квинтеро Пейджді Нью-Йорк қаласының Гринвич Виллиджіндегі Circle in the Square Theatre-де сахналанған Федерико Гарсия Лорканың поэмасының театрлық интерпретациясы «Ерма» пьесасындағы шағын рөлге шақырды. Кейін Пейдж Теннесси Уильямстың (1952 жылы Circle Theatre-де қойылған) «Жаз және түтін» пьесасында Альма рөлін ойнады, бұл рөлді Квинтеро қойған болатын. Пейджтің «Жаз және түтін» пьесасындағы рөлі оған үлкен танымалдық әкелді, соның ішінде Drama Desk сыйлығын жеңіп алды.

Оның ресми кинодағы дебюті және Джон Уэйнмен бірге түскен «Хондо» фильміндегі рөлі оған «Оскар» сыйлығының «Екінші жолдардағы үздік әйел рөлі» номинациясын әкелді. Бұрын ол «Такси» фильмінде эпизодтық рөлде ойнаған. Кирксвилл газетіне берген сұхбатында ол былай деді: «Шындығында, «Хондо» менің алғашқы фильмім емес еді. Менде Нью-Йоркте түсірілген Дан Дейлидің «Такси» фильміндегі шағын, бірақ қанағаттанарлық эпизод болды». Пейдж Ута Хагенмен байланысы болғандықтан «Хондо» фильміндегі дебютінен кейін Голливудтың қара тізіміне енді және он жылға жуық уақыт бойы кинода жұмыс істемеді. Оның жұмысы Бродвейде Н. Ричард Нэш жазған «Жаңбыр шақырушы» (1954-1955) пьесасындағы қарт бойжеткеннің рөлінде жалғасты. 1954 жылы Огастус Гёц пен Рут Гёц жазған және Андре Жидтің сол аттас романынан (1902) алынған «Әдепсіз» пьесасында Джеймс Дин ойнаған жас арабқа романтикалық сезіммен құмарланған әйелдің рөлінде ойнады. Пейдж Динмен оның қайтыс болғанға дейін достық қарым-қатынаста болды және пьесадан бірнеше жеке естеліктерді сақтап қалды, соның ішінде оның салған бірнеше суреттерін. Пейдж қайтыс болғаннан кейін, бұл заттар 2006 жылы Heritage Auctions аукционында сатылды. 2015 жылы Анжелика Пейдж анасының «Әдепсіз» фильмінің түсірілімі кезінде Динмен махаббатқа түскенін айтты. Ол былай деді: «Анама сенесіз бе, олардың махаббаты үш жарым айға созылған. Көп жағдайда анам Джиммиді ешқашан ұмыта алмады. Мен жылдар бойы оның гримеркасына барып, Динаның суреттерін оның айнасына жапсырылған күйінде көріп таңғалып қалатынмын. Анам Джиммиді ешқашан ұмытқан емес. Менің ойымша, олар өнерлі жан серіктері болған». «Хондо» фильміне дейін, 1952 жылы ол «Жаз және түтін» пьесасының қайта қойылымында ойнады, бұл оның өзін, пьесаны және режиссер Хосе Квинтерониң Off Broadway сахнасының басында болуына мүмкіндік берді. Пейдж 1953 жылы радиодағы (Ричард Кайлимен бірге) және 1961 жылы Лоуренс Харвимен бірге фильмде Альма Уайнмиллер рөлін ойнады. Ол да, Уна Меркель де 1961 жылы 34-ші «Оскар» марафонында «Үздік әйел актер» және «Үздік екінші жолдардағы әйел актер» номинацияларына ие болды. Алайда, сыйлықтар София Лоренге («Екі әйел») және Рита Мореноға («Вест-Сайд-Стори») берілді. 1959 жылы Пейдж Уильям Фолкнер жазған «Playhouse 90» эпизодындағы рөлі үшін «Эмми» сыйлығына «Ең үздік әйел актриса» номинациясын алды. Кейін ол 1959-1960 жылдардағы Бродвейдегі Теннесси Уильямстың «Жастық шақтағы тәтті құс» пьесасында Пол Ньюменмен бірге ойнады, онда ол өмірден үлкен, құмар, жыныстық қатынасқа құмар Голливуд аңызын ойнады, өзінің мансабына қатысты қорқыныштарын жас алаяқпен (Ньюмен ойнаған) сөндіруге тырысты. Осы рөлі үшін Пейдж «Ең үздік әйел актер» номинациясын алды, сондай-ақ «Чикаго» спектакліндегі рөлі үшін Сара Сиддонс сыйлығын алды. Кейін Ньюмен екеуі 1962 жылы түсірілген сол аттас фильмде ойнады және Пейдж осы фильм үшін «Оскар» сыйлығына «Ең үздік әйел актер» номинациясын алды. Джеральдин Пейдж 1961 және 1962 жылдары «Жаз және түтін» және «Жастық шақтың тәтті құсы» фильмдері үшін «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды. 1963 жылы Пейдж Лилиан Хеллманның сол аттас пьесасы бойынша «Аттиктегі ойыншықтарда» ойнады және «Алтын глобус» номинациясын алды. Келесі жылы ол тағы бір номинацияны алды, ол Дельберт Маннның «Жақын жүрек» фильмінде Нью-Йоркке конгресске барған, сәлемдесу карточкаларын сатушымен махаббатты тапқан өзін-өзі қамтамасыз ететін, бірақ жалғыз пошта қызметкерінің рөлінде ойнады. 1964 жылы ол Ли Страсбергтің режиссерлігімен Антон Чеховтың «Үш апалы-сіңлілі» пьесасының Бродвейдегі қайта қойылымында ойнады, онда ол Ким Стэнлидің «Маша» рөліне үлкен әпке Ольганың рөлін ойнады, ал Барбара Баксли Наташа рөлінде ойнады. Ширли Найт пен Сэнди Деннис екеуі де осы қойылымның әртүрлі кезеңдерінде кіші қарындас Иринаның рөлін ойнады. 1966 және 1969 жылдар аралығында Пейдж Трумэн Капоте жазған екі мерекелік тақырыбы бар телефильмде ойнады: «Рождестволық естелік» (ABC Stage 67 үшін) және «Құрметті қонақ», екеуі де оған қатарынан екі «Эмми» сыйлығын әкелді. 1967 жылы Пейдж тағы да сахнада Питер Шаффердің «Қара комедия/Ақ өтірік» пьесасында ойнады, бұл қойылымда Бродвейдегі дебютін жасаған Майкл Кроуфорд пен Линн Редгрейв те болды. Осы жылы ол Фред МакМюрреймен бірге Уолт Дисней өндірген «Ең бақытты миллионер» мюзиклында ойнады. «Нью-Йорк Таймс» газетінен Босли Краузер фильм туралы сын айтып, былай деді: «Джеральдин Пейдж және Глэдис Купер әлеуметтік жағдайда бір-бірін басып озуға тырысқан музыкалық сахнадағы бір-біріне жақындық танытуға тырысып, парфюмдік әдемілікке толы. Бірақ, шындығында, бүкіл фильм әдемілікке толы. Бұл кружевтің миллионерлерінің ескі күресшілер мен ирландиялық төбелесшілердей екенін көрсетуге тырысатын әшекейленген, тым әсемделіп жасалған, тым сезімталдыққа толы әрекет».

Карьера ортасындағы жұмыс

Пейдж Рут Гордонмен бірге «Алиса әпкеге не болды?» триллерінде ойнады (1969), бұл Роберт Олдрич түсірген трилогияның үшінші және соңғы фильмі, алғашқы екеуі – «Бэйби Джейнге не болды?» (1962) және «Шыбырлап, сыбырлап, сүйкімді Шарлотта» (1964). Фильм Урсула Кертистің «Тыйым салынған бақ» романы негізінде түсірілген. Пейдж Клэр Маррэйбл рөлін ойнайды, жақында күйеуінен айырылған қоғамдық өмірге аралас әйел, ол күйеуі өзіне барлық мүлігінен дерлік ештеңе қалдырмағанын біледі. Жесір әйел күнкөрісін қамтамасыз ету үшін бірнеше күдіксіз үй шаруаларын жалдайды, оларды бірінен соң бірін өлтіріп, өмірлік жинақтарын тонап алады. «The New York Times» газетінің шолушысы Винсент Канби фильмді «шебер мизогиніст айтқан әдемі барокколық қорқыныш оқиғасы» деп атады және Пейджтің «әсерлі» ойынын жоғары бағалады. Кейін Пейдж Дон Сигелдің «The Beguiled» (1971) триллерінде Клинт Иствудпен бірге оңтүстік қыздар интернатының директоры рөлінде ойнады. Директор Сигел Пейджді «мен жұмыс істеген ең талантты актрисалардың бірі» деп атады. «Мен ешқашан ешкіммен осылай жақсы қарым-қатынаста болған емеспін». Одан кейін ол «Питт пен Тилли» (1972) комедиясында қосалқы рөлде ойнады, бұл рөлі үшін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік қосалқы әйел рөлі» номинациясына ие болды. 1972 және 1973 жылдар аралығында ол Род Серлингтің «Night Gallery» телешоуының үш эпизодында пайда болды. 1973 жылдың қаңтарында ол Бродвейге оралып, Джером Килтидің екі кейіпкерлік «Look Away» пьесасында Майя Анжелумен бірге Мэри Тодд Линкольн рөлін ойнады. Пейдж 1975 жылы Алан Айкборнның «Absurd Person Singular» пьесасы бойынша қойылған спектакльде Сэнди Деннис пен Ричард Кайлимен бірге ойнағандығы үшін «Тони» сыйлығының «Ең үздік қосалқы әйел рөлі» номинациясын алды (оның «Тони» сыйлығына екінші номинациясы). Ол сондай-ақ Натанаэль Уэсттің сол аттас романынан алынған «The Day of the Locust» (1975) фильмінде харизматикалық Голливуд уағызшысының (Айми Сэмпл Макферсонның прототипі) рөлін ойнады. 1977 жылы ол британдық комедиядағы монах ретінде пайда болды «Nasty Habits», сондай-ақ Уолт Диснейдің «The Rescuers» анимациялық фильмінде Мадам Медузаның дауысын берді. Осы кезеңде ол теледидарда да пайда болды, «Kojak» (1976) және «Hawaii Five-O» (1977) сериалдарында эпизодтық рөлдерде ойнады. Пейдж Вуди Алленнің «Interiors» (1978) фильмінде үш баланың анасы және белгілі адвокаттың әйелі рөлінде ойнады. Осы рөлі үшін Пейдж «Оскар» сыйлығының «Ең үздік әйел рөлі» номинациясына ұсынылды және «BAFTA» сыйлығының «Ең үздік қосалқы әйел рөлі» сыйлығын жеңіп алды. «The New York Times» газетінің шолушысы Винсент Канби оның фильмдегі ойынын жоғары бағалап, былай деп жазды: «Пейдж ханым, жас Луиза Невелсонға ұқсайды, оның көздері күміспен қапталған, керемет мейірімді, мүмкін емес талапшыл, жалғыздықта аянышты және ашуында күйреген». Келесі жылы, 1979 жылдың қарашасында Пейдж Америка театр залының мүшесі болып сайланды.

Кейінгі еңбектері мен соңғы қойылымдары

Пейдж Уильямстың «Жаздық қонақүйге киімдер» атты пьесасының соңғы ірі Бродвей қойылымында Зелда Фицджеральд рөлін сомдады. Пейдж театр өнерінде үздіксіз қатысып, 1980-ші жылдар бойында көптеген репертуарлық, Бродвей және Офф-Бродвей қойылымдарында ойнады; оның ішінде Сьюзан Гласпеллдің «Мұрагерлер» және Клиффорд Одетстің «Жұмақтың жоғалғаны» пьесаларының қайта қойылған нұсқаларындағы рөлдері (1983 ж.), ал келесі жылы Джон Колтонның «Жаңбыр» (У. Сомерсет Моэмнің «Мисс Томпсон» әңгімесі негізінде) қойылымы болды. 1985 жылы тағы да қайта қойылған пьесалар орын алды: Роберт Болттың «Vivat! Vivat Regina!» (оның ішінде ол I Елизавета рөлін ойнады), Бут Таркингтонның «Кларенс» және Жан Жиродукс жазған «Шаилоның ақылсыз әйелі» (онда ол ақылсыз әйел рөлін тамаша ойнап, үлкен мақтауға ие болды). Пейдж 1984 жылы «Гринвич ауылының папысы» атты қара комедиядағы рөлі үшін жетінші рет «Оскар» сыйлығына ие болды. Бұл сол кездегі «Оскарға» ең көп ұсынылған актер рекорды болды, онда Пейдж Питер О’Тул мен Ричард Бертонмен (олар да жеті рет ұсынылып, жеңіске жете алмаған) тең бөлісті. Телевизияда Пейдж Джейн Фонда мен Аманда Пламмермен бірге «Құбыршық жасаушы» (1984) атты мини-сериалда қосалқы рөлде ойнады. Ол британдық қорқыныш фильмі «The Bride»-де Стинг пен Дженнифер Билске қарсы, Тейлор Хакфордтың «Ақ түндер» драмасында және Ребекка Де Морнеймен бірге «Bountiful сапары» (барлығы 1985) драмасында ойнады, онда ол туған қаласына оралуға тырысатын Оңтүстік Техас штатының қартайған әйелінің рөлін сомдады. Бұл рөл Пейджге үлкен сыншылық әкелді, «Los Angeles Times» газеті оны «өмір бойы орындалған рөл» деп атады. «Оскар» сыйлығын жеңіп алу алдында Пейдж «People» журналына: «Егер мен осы жылы «Оскардан» айырылсам, ешқашан жеңбеген ең көп номинация бойынша рекордты сақтаймын. Мен чемпион болуды қалаймын, [бірақ жеңілген адамның] сол жерге шығып, өзін ақымақ көрсетуінің қажеті жоқ» деді. «Оскар» сыйлығын жеңгеннен кейін Пейдж «The Circle for Mirror Theater» спектакліндегі өнер көрсетуін аяқтау үшін қайтып келді және «Туған ұлы» (1986) фильмінде Кэролл Бейкер, Опра Уинфри және Элизабет Макговернмен бірге ойнады. Олар Бродвейдегі «Жастардың тәтті құсы» және 1962 жылғы фильмде бір-біріне қарсы ойнаған. Олардың үш баласы болды: актриса Анжелика Пейдж және егіз ұлдары Энтони «Тони» мен Джонатан «Джон» Торн. 1980-ші жылдардың басынан бастап Пейдж мен Торн бөлек өмір сүрді. Торн Райтпен 1976 жылы танысып, көп ұзамай қарым-қатынас бастады. 1983 жылы Торн Райттан бала сүйді. Ажырасуға қарамастан, Пейдж мен Торн оның өліміне дейін некеде болды; оның қызы Пейдждің 1987 жылы қайтыс болғанға дейін олардың қарым-қатынасы әлі де «жақын» болғанын айтты. Оның жүрек талмасынан қайтыс болғаны анықталды. Пейдждің жетістіктерін атап өткен актриса Энн Джексон: «[Пейдж] мен бұрын-соңды көрмегендей сахнаны пайдаланды. Бұл 26 қолы бар адаммен теннис ойнағандай болды».

Марапаттар

Пейдж 1986 жылы «Жақсылыққа саяхат» фильмі үшін «Ең үздік әйел актер» номинациясын жеңіп алуға дейін барлығы сегіз номинация алды. Одан бөлек, ол екі «Эмми» және бір «БАФТА» сыйлығының иегері болды. Бродвейдегі сахналық жұмысы үшін Пейдж төрт «Тони» сыйлығына ұсынылды және «Нью-Йорк Дейли Ньюс» газеті оны «өзінің буынындағы ең талантты сахна актерлерінің бірі» деп атады. 1979 жылы ол Америка театрлық даңқ залына енгізілді. Сонымен қатар, оның қызы Анжелика Пейдж оны «Тернинг Пейдж» атты сахналық қойылымда бейнеледі. Пейдждің өмірін баяндайтын монолог түріндегі пьесаны да оның қызы жазған: «Мен оның жарқын мансабының ортасында өстім», – деп еске алды Анжелика. «Оның жалғыз қызы ретінде оның өнегесі мен сыйлықтарын оның сиқырын жақсы білген және білмеген адамдармен бөлісуге міндеттімін. Ол нағыз көтерілісшіл және жаңа жол ашушы еді. Өз заманынан озып кеткен, жақын арада есімізден шығармауымыз керек шебер әйел». Пьесаның тұңғыш көрсетілісі 2016 жылы Лос-Анджелесте, ал 2017 жылы Нью-Йорк қаласында өтті.