Кіріспе

Файл пішімі

Flexible Image Transport System (FITS) – деректерді сақтау, беру және өңдеу үшін пайдалы цифрлық файл пішімін анықтайтын ашық стандарт: көпөлшемді массивтер (мысалы, 2D кескін) немесе кестелер түрінде форматталған. FITS – астрономияда ең көп қолданылатын цифрлық файл форматы. FITS стандарты астрономиялық деректер үшін арнайы әзірленді және фотометриялық және кеңістіктік калибрлеу туралы ақпаратты, сондай-ақ кескіннің бастапқы метадеректерін сипаттау мүмкіндіктерін қамтиды. FITS форматы алғаш рет 1981 жылы стандартталды; одан бері ол біртіндеп дамып келеді, ал соңғы нұсқасы (4.0) 2016 жылы стандартталды. FITS ұзақ мерзімді архивтік сақтауды ескере отырып жасалған, ал «Бір рет FITS, әрқашан FITS» деген қағида форматқа енгізілген өзгерістердің бұрынғы нұсқалармен үйлесімді болуын талап етеді. Кескін метадеректері адам оқи алатын ASCII бас жағында сақталады. Бұл бас жағындағы ақпарат дерек жасушаларына тікелей қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін келесі дерек бірлігіндегі кейбір ақпараттың байт смещениесін есептеуге арналған. Әрбір FITS файлы ASCII карталарының кескіндерін (80 таңбалы белгілі ұзындықтағы жолдар) қамтитын бір немесе бірнеше бас жақтан тұрады, олар дерек блоктары арасында орналасқан кілт сөз/мәнді жұптарды қамтиды. Кілт сөз/мәнді жұптар мөлшері, бастауы, координаттары, екілік деректер форматы, еркін түсініктемелер, деректер тарихы және автор қалаған кез келген басқа ақпаратты ұсынады: көптеген кілт сөздер FITS пайдалану үшін резервтелген болса да, стандарт қалған атау кеңістігін кездейсоқ пайдалануға рұқсат береді. FITS спектрлер, фотон тізімдері, дерек текшелері немесе көпкестелі деректер базалары сияқты бейне емес деректерді сақтау үшін де жиі қолданылады. FITS файлында бірнеше кеңейтімдер болуы мүмкін, олардың әрқайсысы дерек нысанын қамтиды. Мысалы, рентген және инфрақызыл сәулелерге ұшыраған кескіндерді бір файлда сақтауға болады.

Құрамы

FITS деректерінің ең алғашқы және әлі де кеңінен қолданылатын түрі – сурет тақырыбы / дерек блогы. «Сурет» термині шартты түрде қолданылады, себебі формат кез келген өлшемдегі дерек массиштерін қолдайды. Деректердің өзі бірнеше бүтін сан және қозғалмалы нүкте форматтарының бірінде болуы мүмкін, олар тақырыпта көрсетіледі. FITS сурет тақырыбында суреттің өзіне қабаттастырылған бір немесе бірнеше ғылыми координаттық жүйелер туралы ақпарат болуы мүмкін. Суреттер әр пикселдің орналасуын сипаттайтын түпкілікті картезиандық координаттар жүйесін қамтиды, бірақ ғылыми қолдану үшін әдетте «әлемдік» координаттармен жұмыс істеу қажет, мысалы, аспандық координаттар жүйесі. FITS бастапқы нысанынан дамыған сайын, әлемдік координаттар жүйесінің (WCS) ерекшеліктері күрделене түсті: алғашқы FITS суреттері пикселдердің мөлшерін көрсету үшін қарапайым масштабтау коэффициенттерін пайдаланған; бірақ стандарттың соңғы нұсқалары суреттің кез келген бұрмалануын бейнелейтін бірнеше сызықтық емес координаттар жүйелеріне мүмкіндік береді. WCS стандартында көптеген түрлі сфералық проекциялар бар, мысалы, ғарыштық микротолқындық фондық сәулеленуді бақылауда кеңінен қолданылатын HEALPix сфералық проекциясы. FITS сонымен қатар атаулы бағандары және көп өлшемді қатарлары бар кестелік деректерді де қолдайды. Бинарлық және ASCII кесте форматтары белгіленген. Кестедегі әр бағандағы деректер басқаларынан өзгеше форматта болуы мүмкін. Бірнеше тақырып / дерек блоктарын біріктіру мүмкіндігі FITS файлдарына толыққанды реляциялық деректер базасын ұсынуға мүмкіндік береді.

Бала асырап алу

FITS қолдауы ғылыми жұмыстар үшін қолданылатын әртүрлі бағдарламалау тілдерінде бар, оның ішінде C, C++, C#, Fortran, LabVIEW, Mathematica, MATLAB, Perl, Perl Data Language (PDL), Python, R және Tcl. NASA/GSFC-дегі FITS қолдау кеңсесі қазіргі уақытта FITS-ті қолдайтын кітапханалар мен платформалардың тізімін ұстап тұрады. ImageJ, GIMP, Photoshop, Chasys Draw IES, XnView және IrfanView сияқты кескіндерді өңдеу бағдарламалары көбінесе қарапайым FITS кескіндерін оқи алады, бірақ жиі күрделі кестелер мен деректер базаларын түсіндіре алмайды. Ғылыми топтар өздерінің FITS деректерімен өзара әрекеттесу үшін өз кодтарын жиі жазады, олар өздері таңдаған тілдегі қолданылатын құралдарды пайдаланады. FITS Liberator бағдарламалық қамтамасы Еуропалық ғарыш агенттігінің, Еуропалық оңтүстік обсерваториясының және NASA-ның кескіндермен жұмыс жасайтын ғалымдары қолданады. SAOImage DS9 астрономиялық деректерді визуализациялау қолданбасы көптеген операциялық жүйелер үшін қол жетімді және кескіндер мен тақырыптарды басқарады. Көптеген ғылыми есептеу орталары FITS кескіндерін көрсету, салыстыру, түзету немесе өзгеше өңдеу үшін FITS тақырыбындағы координаттық жүйе деректерін пайдаланады. Мысалдарға PDL-мен бірге келген координаттық түрлендіру кітапханасы, Solarsoft күн физикасымен байланысты бағдарламалық жасақтама ағашындағы PLOT MAP кітапханасы, C-дегі Starlink Project AST кітапханасы және қазір Astropy кітапханасына біріктірілген Python-дағы PyFITS жинағы жатады.

Ағымдағы жағдай

FITS стандартының 4.0 нұсқасы 2016 жылдың шілдесінде IAU FITS жұмыс тобымен ресми түрде мақұлданды. + Шығарылу тарихы FITS нұсқасы Қолдау деңгейі Шығарылу күні Ескертулер 4.0 Ағымдағы стандарт 2016 жылдың шілдесі 13 тамыз 2018 жылы ресми түрде бекітілген, «тілі өңделген» соңғы нұсқа 3.0 Ескі стандарт; әлі де қолдау көрсетіледі 2008 жылдың шілдесі 2.1b Ескі стандарт; әлі де қолдау көрсетіледі 2005 жылдың желтоқсаны 64 биттік бүтін санды негізгі массивтер мен кескін кеңейтімдеріне қолдау қосылды NOST 100 2.0 Ескі стандарт; әлі де қолдау көрсетіледі 1999 жылдың наурызы NOST 100 1.0 Ескі стандарт; әлі де қолдау көрсетіледі 1993 жылдың маусымы