Қытайда басталган ауыр тыныс алу синдромінің эпидемиясы

Кіріспе

Қытайда пайда болған ауыр жедел тыныс алу синдромының эпидемиясы

2002–2004 жылдар аралығындағы SARS жағдайы, ауыр жедел тыныс алу синдромы коронавирусының (SARS CoV немесе SARS CoV 1) қоздырғандығынан, 30 ел мен аумақтан 8000-нан астам адамға жұқты және әлем бойынша кем дегенде 774 адамның өліміне әкелді. Бұл жағдай алғаш рет 2002 жылдың қараша айында Қытайдың Гуандун провинциясындағы Фошань қаласында тіркелді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) 2003 жылдың ақпан айында осы індет туралы хабардар болды және 2003 жылдың наурыз айында жаһандық ескерту жариялады. Бастапқыда індеттің себебі белгісіз болды, кейбір бұқаралық ақпарат құралдары тұмау вирусының күдікті болуы мүмкін екенін хабарлады. Індеттің ең ауыр кезеңі шамамен 8 айға созылды, ал ДДҰ 2003 жылдың 5 шілдесінде SARS-ты тоқтатылған деп мәлімдеді. Дегенмен, 2004 жылдың мамырына дейін бірнеше SARS жағдайы тіркелді.

Елдер мен аумақтар бойынша аурудың таралуы

+ SARS-тың елдер мен аумақтар бойынша ықтимал жағдайлары, 1 қараша 2002 – 31 шілде 2003 Ел немесе аймақ Науқастар Өлім саны Қайтыс болғандар (%) 5,327 349 6.6 1,755 299 17.0 346 73 21.1 251 43 17.1 238 33 13.9 635 7.9 270 142 14.3 922 2.2 900 90 10.0 711 4.3 600 52 40.0 500 40 8.0 400 30 7.5 300 3 1.0 200 1 0.5 111 0.0 100 10 10.0 100 10 10.0 100 10 10.0 100 10 10.0 100 10 10.0 100 10 10.0 Барлығы (Қытайды есептемегенде) 2,769 425 15.4 Барлығы (30 аумақ) 8,096 774 9.6

2002 жылғы қараша

2002 жылдың 16 қарашасында Гонконгпен шекаралас Қытайдың Гуандун провинциясында ауыр жедел респираторлық синдром (SARS) індеті басталды. Жұқпаның алғашқы жағдайы Фошань қаласында тіркелді. Алғашқы індет азық-түлік саласындағы адамдарға – фермерлерге, базар сатушыларына және аспазшыларға әсер етті. Ауруға шалдыққан адамдар медициналық көмекке жүгінгеннен кейін, індет денсаулық сақтау қызметкерлеріне де тарады. Кейіннен Гуандун провинциясында 2003 жылдың ақпан айының ортасында індеттің шыңына жеткені хабарланды. Алайда, бұл ақиқатқа сай келмейді, себебі кейіннен 806 жұққан жағдай және 34 өлім туралы мәлімделді. Итальяндық дәрігер Карло Урбани SARS-ты жаңа және қауіпті жұқпалы вирустық ауру деп бірінші болып анықтады. Эпидемияның бастапқы кезеңінде Қытай үкіметі баспасөзді SARS туралы хабарлаудан тыйым салған, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына (ДДҰ) хабарлауды кешіктірген, сондай-ақ аурудың пайда болған жері деп саналатын Гуандун провинциясынан тыс жерлердегі қытай азаматтарына бастапқыда ақпарат бермеген. Бұған қоса, ДДҰ тобы Пекинге барғаннан кейін бірнеше апта бойы Гуандун провинциясына баруға рұқсат алмады. Бұл халықаралық сынға алып келді, нәтижесінде сәуір айының басында үкімет саясаты өзгерді.

2003 жылғы қаңтар

31 қаңтарда Гуанчжоудағы Сунь Ятсен ескерткіш ауруханасына Чжоу Зуофен есімді балық сатушы түсті, ол 30 медбике мен дәрігерді жұқтырды. Вирус жақын жердегі ауруханаларға жылдам тарады.

Гонконг

2003 жылдың ақпан айында Лю Цзяньлунь Гонконгтағы SARS индекстік науқасы болды. Ол отбасылық тойға келген; Лю Гуанчжоудағы Сунь Ят Сен еске алу ауруханасының қызметкері болып жұмыс істеген және SARS науқастарын емдеген. 21 ақпанда Лю және оның әйелі Метропол қонақ үйінің тоғызыншы қабатындағы 911-ші нөмірлі бөлмеге орналасты. Өзін ауыр сезінгеніне қарамастан, ол отбасымен бірге Гонконг қаласының көшбасында болды. 22 ақпанның таңында ол өте ауыр екенін сезініп, Квонг-Вах ауруханасының жедел жәрдем және шұғыл көмек бөліміне ем алуға барды. Ол Гонконг ауруханалар басқармасының қауырт пневмонияны бақылау туралы ескертпесі шығарылғаннан кейін де, қорғаныш құралдарын қолданбай емделуші медбике мен дәрігерден ем алды. Квонг-Вах ауруханасында Людың кеуде рентгенінің нәтижесі алынғаннан кейін, қызметкерлер жағдайды біліп, жеке қорғаныш жабдықтарын киіп, жансақтау бөлімінде толық оқшауланды. Людің SARS жұқпасын кеңінен таратушы болғаны айтылады: Метропол қонақ үйінің 23 қонағында SARS анықталды, оның ішінде тоғызыншы қабатта тұрған жеті адам бар. Людың жеңістігі, ақпан айының соңында ем іздеген, 1 наурызда Квонг-Вах ауруханасына түсіп, 19 наурызда қайтыс болды. Гонконгтағы жағдайлардың шамамен 80%-ы Люге байланысты деп есептеледі.

Вьетнам

Вирусты Вьетнамның Ханой қаласына Шанхайда тұратын америкалық-қытай Джонни Чен әкелді. Ол "Метрополь" қонақүйінде Люмен қарама-қарсы бөлмеде тұрған болатын. 26 ақпанда Ханойдағы француз ауруханасына түсті, онда кем дегенде 38 қызметкерге жұқтырды. Оны Гонконгқа эвакуациялағанмен, 13 наурызда қайтыс болды.

Сингапур

1 наурызда 26 жасар Эстер Мок, тағы бір Metropole қонағы, Гонконгқа сапардан оралғаннан кейін Тан Ток Сенг ауруханасына түсті, осылайша Сингапурдағы індет бастау алды. Ол жазылса да, оның бірнеше отбасы мүшелері жазылған жоқ.

Тайвань

Тайваньда атипиялық пневмонияның алғашқы жағдайлары 14 наурызда Гуандун облысынан келген кәсіпкер мен оның әйелінде анықталды және 17 наурызда расталды. Ол 23 ақпанда Гонконг арқылы Тайваньға оралған, екі күннен кейін дене температурасының жоғарылағанын хабарлаған. Оның әйелі күтім көрсеткеннен кейін ауырды, екеуі де Тайвань Ұлттық университетінің ауруханасына жатқызылды. Тайваньдағы үшінші жағдай 15 наурызда Илан ауруханасында анықталды. Бірінші жағдай сияқты, үшінші жағдай да Гуандунға саяхаттап, Тайваньға келгенге дейін Гонконг арқылы өткен адамда пайда болды. Үшінші жағдай анықталғаннан кейін көп ұзамай АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталығының өкілдері Тайваньға келіп, ауруды зерттеді. Гуандунға саяхат жасаған тағы бір адамның төртінші жағдайы 18 наурызда Чиайиде анықталды, ол күні бұрын ауруханаға емделген. 22 наурызға дейін Тайваньдағы алты жағдай Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ықтимал жағдайларға берген анықтамасына сәйкес келді.

Гонконг

4 наурызда 27 жастағы ер адам Гонконгтың Принц-оф-Уэльс ауруханасына түсті. Оны емдеу кезінде кем дегенде 99 аурухана қызметкері (оның ішінде 17 медицина студенті) жұқтырды. 11 наурызда Карло Урбани Таиландтың Бангкок қаласына медициналық конференцияға қатысу үшін сапарлады. Ұшақта ауырып қалды және Бангкокте күтіп тұрған досына оған тиіспеуді, жедел жәрдем шақырып, ауруханаға жеткізуді өтінді. Ол жансақтау бөлімінде оқшауланды. Гонконгтағы денсаулық сақтау қызметкерлері арасында түсініксіз тыныс алу жолдары инфекциясының ошағы тіркелді. 12 наурызда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) Вьетнам мен Гонконгта пайда болған, тегі белгісіз жаңа жұқпалы ауру туралы жаһандық ескерту жасады. 15 наурызда ДДҰ Сингапур мен Канадада анықталған жағдайларға байланысты SARS анықтамасымен пневмония туралы жоғары деңгейдегі жаһандық денсаулық сақтау ескертуін шығарды. Ескертуге халықаралық саяхатшыларға, медицина қызметкерлеріне және денсаулық сақтау органдарына арналған сирек кездесетін шұғыл саяхат кеңесі қосалды. Ауруларды бақылау орталығы (CDC) Азиядағы (Гонконг, Сингапур, Вьетнам және Қытай) зардап шеккен аймақтарға саяхаттауды жоспарлап отырған адамдарға саяхаттан бас тартуға кеңес берді. 17 наурызда SARS-тың себебін анықтау және мүмкін емдеуді әзірлеу үшін 11 зертханадан тұратын халықаралық желі құрылды. CDC SARS бойынша алғашқы брифинг өткізіп, АҚШ-та 14 күдікті жағдай тергеліп жатқанын мәлімдеді. 20 наурызда ДДҰ Вьетнам мен Гонконгтағы бірнеше ауруханалардың штаттық санынан жартысымен жұмыс істеп жатқанын хабарлады, себебі көптеген қызметкерлер жұқтырудан қорқып үйде қалды. ДДҰ жұқтырған науқастарға дұрыс күтім көрсетілмеуі аурудың таралуына себеп болуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. 25 наурызда Гонконг билігі тоғыз туристің 15 наурызда Air China 112 рейсімен Пекинге ұшқан Қытай азаматынан жұқтырғанын мәлімдеді. Сингапур үкіметі жұқтырған кез келген адамды міндетті түрде карантинге алуды енгізді. 27 наурызда Гонконгтың Білім беру және еңбек күші бюросының басшысы Артур К.С. Ли білім беру мекемелеріндегі барлық сабақтарды тоқтату туралы шешім қабылдады. Сингапурдың Білім министрлігі 2003 жылдың 6 сәуіріне дейін барлық бастауыш, орта және жоғары мектептердің жабылатынын жариялады. Политехникалық және университеттерге бұл шешім қатысты емес. 29 наурызда Урбани Бангкокте жүрек талмасынан қайтыс болды. 30 наурызда Гонконг билігі Amoy Gardens тұрғын үй кешенінің E блогын карантинге алды, себебі ғимаратта кең ауқымды (200-ден астам жағдай) ошақ тіркелді. Балкон толығымен жабылды және полициямен күзетілді. Ғимараттың тұрғындары кейіннен 1 сәуірде карантинге алынған Лей Ю Мун демалыс лагеріне және Леди МакЛехоз демалыс ауылына көшірілді, өйткені ғимарат денсаулыққа қауіпті деп танылды. Көптеген жағдайлар солтүстік-батысқа қараған пәтерлермен байланысты болды, олар бірдей кәріз құбырымен бөлісті. Үкімет өкілдерінің мәлімдемесіне сәйкес, вирусты Принц-оф-Уэльс ауруханасынан шыққаннан кейін 7-қабатта тұратын ағасына барған, бүйрек ауруымен (нақты диагнозы белгісіз) ауырған науқас әкелді. Вирус шығарылғанда, дренаж жүйесі арқылы тарады. Бір теория бойынша, вирус ауа арқылы тарады, құрғаған U пішіндес P сілкіштері арқылы, теңіз желдерімен иесінің балкондары мен баспалдақ алаңдарына тарады. Вирустың тамшы арқылы таралатыны расталды, бірақ бұл жаңа ошақ ресмилер вирустың ауа арқылы таралу мүмкіндігіне күмән келтірді.

On 4 March, a 27 year old man, who had visited a guest on the Metropole's 9th floor 11 days earlier, was admitted to Hong Kong's Prince of Wales Hospital. At least 99 hospital workers (including 17 medical students) were infected while treating him. On 11 March, Carlo Urbani travelled to Bangkok, Thailand, to attend a medical conference. He fell ill during the flight and told a friend waiting at Bangkok not to touch him, to call an ambulance and take him to a hospital. He was isolated in an intensive care unit. A similar outbreak of a mysterious respiratory infection was reported among Hong Kong healthcare workers. On 12 March, WHO issued a global alert about a new infectious disease of unknown origin in both Vietnam and Hong Kong. On 15 March, WHO issued a heightened global health alert about a mysterious pneumonia with a case definition of SARS after cases in Singapore and Canada were also identified. The alert included a rare emergency travel advisory to international travelers, healthcare professionals, and health authorities. The Centers for Disease Control (CDC) issued a travel advisory stating that persons considering travel to the affected areas in Asia (Hong Kong, Singapore, Vietnam, and China) should not go. On 17 March, an international network of 11 laboratories was established to determine the cause of SARS and develop potential treatments. The CDC held its first briefing on SARS and said that 14 suspected SARS cases were being investigated in the US. On 20 March, WHO reported that several hospitals in Vietnam and Hong Kong were operating with half the usual staff because many workers stayed home out of fear of getting infected. WHO raised the concern that substandard care of the infected patients might contribute to the spread of the disease. On 25 March, Hong Kong authorities stated that nine tourists had contracted the disease from a mainland Chinese man who had boarded the same plane on 15 March, Air China Flight 112 to Beijing. The Singapore Government started to enforce compulsory quarantine of any infected person. On 27 March, Arthur K. C. Li, head of the Hong Kong Education and Manpower Bureau, announced cancellation of all classes in educational institutions. The Ministry of Education in Singapore announced that all primary schools, secondary schools, and junior colleges were to be shut until 6 April 2003. Polytechnics and universities were not affected. On 29 March, Urbani died in Bangkok of a heart attack. On 30 March, Hong Kong authorities quarantined estate E of the Amoy Gardens housing estate due to a massive (200+ cases) outbreak in the building. The balcony was completely closed and guarded by the police. The residents of the building were later transferred to the quarantined Lei Yue Mun Holiday Camp and Lady MacLehose Holiday Village on 1 April because the building was deemed a health hazard. Most of the cases were linked to apartments with a north western orientation which shared the same sewage pipe. According to government officials, the virus was brought into the estate by an infected kidney patient (the type of kidney illness was not specified) after discharge from Prince of Wales Hospital, who visited his elder brother living on the seventh floor. Through excretion, the virus spread through drainage. One theory speculated that the virus was spread by airborne transmission, through dried up U shaped P traps in the drainage system which a maritime breeze blew into the estate's balconies and stairwell ventilation. It was confirmed that the virus spread via droplets, but this later outbreak made officials question the possibility that the virus could be spread through the air.

2003 жылғы сәуір

1 сәуірде АҚШ үкіметі Гонконг пен Гуанчжоудағы консулдықтарындағы маңызды емес қызметкерлерді елге қайтарды. АҚШ үкіметі сондай-ақ АҚШ азаматтарына осы аймаққа бармауға кеңес берді. 2 сәуірде Қытайдың медициналық қызметкерлері SARS індетінің жағдайы туралы хабарлай бастады. Қытайдың оңтүстік Гуандун провинциясында 361 жаңа жұққан және 9 жаңа өлім тіркелді, бұл ақпан айының соңында бұрын хабарланған Қытайдың жалпы көрсеткіштерін арттырды. Вирус Пекин мен Шанхай қалаларында да анықталды. ДДҰ баспасөз брифингінде саяхатшыларға Гонконг пен Гуандуннан аулақ болуға кеңес берді. 3 сәуірде ДДҰ-ның халықаралық ғалымдар тобы Пекиннен Гуанчжоуға келіп, ресми тұлғалармен кездесті, бірақ команда әлі күдікті инфекция ошақтарын немесе инфекцияны бақылау жұмысының барысын зерттеуге үлкермеді. Лей Юэ Мун демалыс лагерінің Амой бағында карантинде ұсталған 15 тұрғыны, бір түнде дәретханаларды бөлісуге қарсы наразылық білдіргеннен кейін, Саи Кунг ашық ауадағы демалыс орталығына көшірілді. Гонконгта SARS жұқтырған алғашқы медициналық қызметкер қайтыс болды. Дәрігердің қызы мен жұқтырған әйелі оның ауруынан аман қалды, бірақ әйелі де карантинде ұсталған медициналық қызметкерлердің қатарында, жансақтау бөлімінде жатты. Гонконгтағы мектептердің жабылу мерзімі екі аптаға, 21 сәуірге дейін ұзартылды. 4 сәуірде ДДҰ тобы Фошань округінде тіркелген алғашқы инфекция жағдайын тексерді. Ол адам төрт адамға жұқтырған, бірақ өз отбасына жұқтырмаған. 40 жастағы әйел Шанхайдағы алғашқы жергілікті жұққан адам болды. Қытайдың денсаулық сақтау маманы баспасөз конференциясында індет туралы жұртшылықты жеткілікті түрде ерте хабардар етпегенін мойындады. ҚХР Денсаулық сақтау министрі де Қытайдың көп бөлігінде аурудың бақылауда екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ SARS-ты емдеуде тиімді деп санайтын жеті препараттың атауын жариялады. ДДҰ өкілдері ҚХР ауру туралы берген ақпарат "өте толық" екенін айтты. АҚШ үкіметі жұқтырған адамды міндетті түрде карантинге алды. 5 сәуірде Сингапур үкіметі мектептердің жабылу мерзімін ұзартатынын хабарлады. 9 сәуірде бастауыш сыныптар, 14 сәуірде орта мектептер, 16 сәуірде бастауыш сыныптар мен балабақшалар жұмысын қайта бастайтын болады. 6 сәуірде Манила қаласында Гонконгтан оралған адамнан SARS анықталды. 8 сәуірде SARS Коулунның Амой бағына жақын орналасқан Төменгі Нгау Тау Кок тұрақтарында анықталды. Гонконгтың денсаулық сақтау қызметкерлері SARS ішкі және шетелде кеңінен таралып, бұл аурудың қалуы мүмкін екенін ескертті. Дегенмен ДДҰ өкілдері ауруды тоқтатуға әлі үміт бар екенін айтты. 9 сәуірде Джеймс Эрл Солсбери Гонконгтағы ауруханада SARS-тан қайтыс болды. Америкалық мормон және Шэньчжэнь политехникалық институтының оқытушысы, ол өлім алдында шамамен бір ай бойы ауырып жүрген, бірақ бастапқыда пневмония диагнозы қойылған. Оның ұлы Майкл "Микки" Солсбери Қытайда бірге болған және де ауруға шалдыққан, бірақ ол аман қалды. Солсберидің өлімі Қытай үкіметінің SARS таралуы туралы ашық мәлімдеме жасауына себеп болды. 10 сәуірде CDC инфекциялық аурулар бөлімінің басшысы Джим Хьюз Гонконгтың денсаулық сақтау қызметкерлерінің ескертулерін растап, Қиыр Шығыста SARS-ты жою мүмкін емес деп сенетінін мәлімдеді. Алайда ол оның Солтүстік Америкада кеңінен таралуына жол бермеуге үміт білдірді. 11 сәуірде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы SARS-қа қатысты жаһандық денсаулық сақтау туралы ескерту жариялады, өйткені ауру әлемдік әуе қатынасы арқылы таралатыны белгілі болды. 12 сәуірде Британ Колумбиясының қатерлі ісік агенттігінің құрамына кіретін Майкл Смит геномдық ғылым орталығының директоры Марко Марра оның орталығындағы ғалымдар ауруды тудыруда күдікті вирустың генетикалық кодын бұзғанын мәлімдеді. Торонтода SARS-тан тағы үш адам қайтыс болып, Канададағы өлім саны 13-ке жетті. 16 сәуірде ДДҰ баспасөз хабарламасында SARS-тың ресми себебі бірнеше зертханалар анықтаған коронавирус екенін мәлімдеді. Вирус ресми түрде SARS вирусы деп аталды. 17 сәуірде Үндістанда SARS-тың алғашқы расталған жағдайы тіркелді. 19 сәуірде Қытай Халық Республикасының Премьер-Министрі Вэнь Цзябао SARS жағдайларын уақтылы және нақты хабарламаған жергілікті лауазымды тұлғаларға қатаң жазалар берілетінін мәлімдеді, бұл саясаттағы маңызды өзгеріс болды. SARS Қытайдың негізгі бұқаралық ақпарат құралдарында да танымал болды; сәуірдің соңында ол көрінбеуден бірінші бетке шықты, барлық провинциялардан жаңа жағдайлар мен шаралар туралы күнделікті хабарламалар жарияланды. 20 сәуірде Бейжің мэрі Мэн Сюэнун және ҚХР Денсаулық сақтау министрі Чжан Вэнькан тиісінше Хайнаннан Ван Цишань және бұрынғы денсаулық сақтау министрінің орынбасары Гао Цианмен алмастырылды. Олар эпидемия салдарынан ҚХР-да қызметтен алынған алғашқы екі жоғары лауазымды шенеунік болды. Гао Циан төрағалық еткен баспасөз конференциясында ҚХР Бейжіңде бұрынғы 37 көрсеткішке қарағанда 300-ден астам жағдай тіркелгенін мойындады. Келесі күні бұл көрсеткіш 407-ге дейін өсті. Қытайлық шенеуніктер жағдайларды жеткілікті түрде хабарламағанын да мойындады, бұл бюрократиялық нашарлыққа байланысты болды. 22 сәуірде Гонконгтағы мектептер кезең-кезеңімен жұмысын қайта бастады. 23 сәуірде Бейжің барлық бастауыш және орта мектептерді екі аптаға жабатынын мәлімдеді. Бірнеше күн бұрын Пекин университетіндегі кейбір колледждер студенттердің арасында жұққан жағдайлар тіркелгеніне байланысты жабылды. ДДҰ Бейжің, Торонто және Шаньсиге саяхат туралы ескертулер берді. Сәуір айы бойы Тайваньда бірнеше SARS жағдайлары тіркелді, оның ішінде Тайбэй қалалық ауруханасының Хопинг филиалындағы кластерлік жағдайлар, нәтижесінде Тайбэй қалалық әкімдігі аурухананы жапты және 930 қызметкері мен 240 науқасын екі аптаға карантинге алды. Медициналық мекемені жабу туралы шешімге аурухана қызметкерлері наразылық білдірді. 24 сәуірде Гонконг үкіметі Гонконгтың қиын жағдайдағы туризм, ойын-сауық, бөлшек сауда және қосымша қызмет көрсету салаларын қолдауға бағытталған 11,8 миллиард гонконг доллары көлеміндегі көмек пакетін жариялады, ол туризм және көлік салаларына қатысты лицензиялық алымдардан бас тартудан және туризмді шетелде ілгерілетуге 1 миллиард гонконг долларын бөлуден тұрады. Пакетке сондай-ақ табыс салығы бойынша жеңілдіктер мен төмендетілген ставкалары кіреді. 26 сәуірде У И Чжан Вэньканның ҚХР Денсаулық сақтау министрі лауазымына тағайындалды. 26-27 сәуірде Қытай билігі Бейжіңді жапты, театрларды, дискотекаларды және Бейжіңдегі басқа да ойын-сауық орындарын жапты, өйткені Бейжіңтегі өлім саны артып, елдегі ең көп зардап шеккен аймаққа айналу қаупі туды, Гуандун провинциясын басып өтті. Жұқтыруға ұшыраған болуы мүмкін адамдар үйде болуға міндеттелді. Билік Гуандун провинциясы демалыс күндері үш жаңа жұққан жағдайды тіркегеніне қуанды, инфекция деңгейі төмендеген сияқты. Экономикалық әсері қатты болды, өйткені дүкендер, мейрамханалар, базарлар, барлар, университеттер, мектептер және көптеген басқа да кәсіпорындар жабылды, ал кейбір үкіметтік министрліктер мен ірі мемлекеттік банктер штаттық штатпен жұмыс істеді. 28 сәуірде ДДҰ Вьетнамдағы індет аяқталғанын жариялады, өйткені 20 күн бойына жаңа жағдайлар тіркелмеді. 29 сәуірде АСЕАН мүше елдерінің басшылары мен ҚХР премьер-министрі Таиландтың Бангкок қаласында індетті талқылау үшін төтенше саммит өткізді. Қабылданған шешімдердің қатарында министрлік деңгейдегі жедел топты құру және әуежайлардағы міндетті сауықтыру тексерулері болды. 30 сәуірде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы Торонтоға қатысты SARS саяхат ескертуін алып тастады. Шешім "жергілікті шаралар SARS таралуын тоқтатуға жеткілікті" деп саналғандықтан қабылданды. Канадалық шенеуніктер әуежайлардағы тексерулерді күшейтетінін мәлімдеді.

On 1 April, the U. S. government called back non essential personnel in their consulate office in Hong Kong and Guangzhou. The US government also advised US citizens not to travel to the region. On 2 April, Chinese medical officials began reporting the status of the SARS outbreak. China's southern Guangdong province reported 361 new infections and 9 new deaths, increasing the total Mainland China figures previously reported at end February. The virus was also detected in Beijing and Shanghai. The WHO also advised travellers to avoid Hong Kong and Guangdong during a press briefing. On 3 April, a WHO team of international scientists landed in Guangzhou from Beijing to discuss with officials, but the team was yet to inspect any suspected origin or any medical facilities on the progress of infection control. Fifteen of the quarantined Amoy Gardens residents at Lei Yue Mun Holiday Camp were relocated to the Sai Kung Outdoor Recreation Centre after an overnight protest on washroom sharing. The first medical worker infected with SARS died in Hong Kong. The doctor's daughter and infected wife survived his illness, although the wife was also among the quarantined medical workers under intensive care. Hong Kong school closures were extended by two weeks to 21 April. On 4 April, the WHO team inspected the first infection case in Foshan County. The person infected four people but did not infect his family. A 40 year old woman became the first local case in Shanghai. A Chinese health specialist admitted at a press conference to not informing the public early enough about the outbreak. The PRC Health Minister also claimed that the disease has been under control in most parts of mainland China. He also released the names of seven drugs which he claimed to be effective in curing SARS. WHO officials said that the information provided by the PRC about the disease has been "very detailed". US government enforced compulsory quarantine of an infected person. On 5 April, the Singapore government announced that school closures would be extended. Junior colleges were to reopen on 9 April, secondary schools would reopen on 14 April and primary schools and pre schools would reopen on 16 April. On 6 April, a SARS case was found in Manila, a person who had returned from Hong Kong. On 8 April, SARS was discovered in the Lower Ngau Tau Kok Estate near Amoy Gardens in Kowloon. Hong Kong health officials warned that SARS had spread so far domestically and abroad that it was here to stay. Nevertheless, WHO officials remained cautiously optimistic that the disease could still be contained. On 9 April, James Earl Salisbury died of SARS at a hospital in Hong Kong. An American Mormon and a teacher at Shenzhen Polytechnic, he had been sick for approximately one month before his death, but he was originally diagnosed with pneumonia. His son Michael "Mickey" Salisbury was with him in China and also contracted the disease, but he survived it. Salisbury's death led to more open admissions by the Chinese government about the spread of SARS. On 10 April, Jim Hughes, the head of infectious disease at the CDC, confirming the warnings of Hong Kong health officials, claimed that he believed that SARS could no longer be eradicated in the Far East. However, he remained hopeful that it could be prevented from spreading widely in North America. On 11 April, the World Health Organization issued a global health alert for SARS as it became clear the disease was being spread by global air travel. On 12 April, Marco Marra, director of the Michael Smith Genome Sciences Centre, which is part of the British Columbia Cancer Agency, announced that scientists at his centre had broken the genetic code of the virus suspected of causing the disease. In Toronto, three more people died of SARS, bringing the Canadian death toll to 13. On 16 April, the WHO issued a press release stating that the coronavirus identified by a number of laboratories was the official cause of SARS. The virus was officially named the SARS virus. On 17 April, the first confirmed case of SARS from India was reported. On 19 April, Premier of the People's Republic of China Wen Jiabao announced that there would be severe consequences for local officials who did not report SARS cases in a timely and accurate manner, signaling a major change in policy. SARS had also been gaining prominence in the mainland Chinese media; by late April, it had jumped from virtual invisibility onto the front page, with daily reports from all provinces on new cases and measures. On 20 April, Beijing's mayor Meng Xuenong and the health minister of the PRC Zhang Wenkang were replaced respectively by Wang Qishan from Hainan and the former deputy health minister Gao Qiang. They were the first two high rank officials in the PRC to be dismissed because of the fallout of the epidemic. In the news conference chaired by Gao Qiang several hours earlier, the PRC admitted that in Beijing there were more than 300 cases, as opposed to the previous figure of only 37. The figure had increased to 407 the following day. Chinese officials also admitted to major underreporting of cases, which were attributed to bureaucratic ineptitude. On 22 April, schools in Hong Kong started to reopen in stages. On 23 April, Beijing announced that all primary and secondary schools would be closed for two weeks. A few days before, some colleges in Peking University had been closed because some students had been infected. The WHO issued travel advisories against Beijing, Toronto, and Shanxi. After several cases of SARS were diagnosed in Taiwan throughout the month of April, including a cluster at Taipei Municipal Hospital's Hoping branch, the Taipei City Government closed that hospital and quarantined its 930 staff and 240 patients for two weeks. The decision to lock down the medical facility was protested by hospital staff. On 24 April, the Hong Kong Government announced an HK$11.8 billion relief package designed to assist Hong Kong's battered tourism, entertainment, retail, and catering sectors, consisting of a waiver of tourism and transport related license fees, and HK$1 billion allocated for tourism promotion overseas. The package also includes a salaries tax rebate and reduced rates. On 26 April, Wu Yi was named Zhang Wenkang's replacement as PRC health minister. On 26–27 April, Chinese authorities locked down Beijing, closing down theatres, discos, and other entertainment venues in Beijing as the death toll in Beijing continued to rise, threatening to become the worst hit area of the country, eclipsing the province of Guangdong. People who may have been exposed were ordered to stay home. Authorities were bolstered by the fact that the infection rate seemed to have declined, with Guangdong only exporting three new infections over the weekend. The economic impact was becoming dramatic as shops, restaurants, markets, bars, universities, schools, and many other businesses had closed, while some government ministries and large state banks were working with minimal staff levels. On 28 April, WHO declared the outbreak in Vietnam to be over as no new cases were reported for 20 days. On 29 April, leaders of member countries of ASEAN and the PRC premier held an emergency summit in Bangkok, Thailand to address the outbreak. Among the decisions made were the setting up of a ministerial level task force and uniform pre departure health screening in airports. On 30 April, the World Health Organization lifted the SARS travel warning for Toronto. The decision was made because "it is satisfied with local measures to stop the spread of SARS". Canadian officials said they would step up screenings at airports.

2003 жылғы мамыр

3 мамырда 2003 жылғы FIFA әйелдер әлем чемпионаты індеттің басталуына байланысты АҚШ-қа ауыстырылды. Қытай автоматты түрде қатысу құқығын сақтап, төрт жылдан кейін әйелдер арасындағы әлем чемпионатын қабылдады. 4 мамырда Гонконгтағы жаңа жұқтырғандардың саны ондыққа дейін төмендеді. 19 мамырда Женевада Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) жылдық мәжілісі өтті. Гонконг туризм жөніндегі ескертуді алып тастауға ұмтылды. 20 мамырда ДДСҰ Гонконг пен Гуандунға қатысты туризм жөніндегі ескертуді алып тастаудан бас тартты, бірақ үш күннен кейін SARS науқастарындағы санды қайта санағаннан кейін оны алып тастады. 24 мамырда Гонконгта індет басталған наурыз айынан бері алғаш рет жаңа жұқтырғандардың саны нөлге жетті. 24 мамырда Торонтода шамамен 20 күдікті науқастан тұратын жаңа ошақ тіркелді. 29 мамырға дейін Канада билігі SARS індетінің таралуын бақылау мақсатында 7000-нан астам адамды карантинге жіберді. Тайваньда Тайбэй қалалық ауруханасының Хопинг бөлімшесінің басшылары мен қызметкерлері Тайбэй қалалық әкімдігінен тәртіптік жазаға тартылды. Бақылау комитеті де аурухананың жабылуына қатысты тергеу бастады. Тайбэй қалалық денсаулық сақтау басқармасының директоры Чиу Шути 25 мамырда Ма Иньчжоудың әкімшілігінен кетті. 27 мамырда Тайчунг қаласының әкімі Джейсон Ху басшылығымен Тайваньның орталық аймағында SARS-ты басқару үшін командалық орталық құрылды. Денсаулық сақтау министрлігі Тайваньдағы бірнеше ауруханамен бірлесіп, SARS науқастарын емдеу және медициналық инфрақұрылымды кеңейту жұмыстарын жүргізді. 31 мамырда Сингапур ДДСҰ-ның "Жұқпалы аймақтар" тізімінен шығарылды.

2003 жылғы маусым

10 маусымда Онтарио үкіметі провинциядағы SARS-тың жақында пайда болуын және таралуын тергеу мақсатында SARS комиссиясын құрды. 23 маусымда Гонконг ДДСҰ-ның "зарар шеккен аймақтар" тізімінен шығарылды, ал Торонто, Пекин және Тайвань тізімде қалды. 27 маусымда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы әлем халқы алдағы екі-үш апта ішінде SARS-тан құтылуы тиіс екенін мәлімдеді, бірақ келесі қыста ауру Қытайда қайта пайда болуы мүмкін екені туралы ескертті.

2003 жылғы шілде

2 шілдеде Канада ДДҰ-ның «Жұққан аумақтар» тізімінен шығарылды. 5 шілдеде ДДҰ SARS жағдайы бақылауға алынғанын мәлімдеді және Тайванды зардап шеккен аумақтар тізімінен алып тастады.

2003 жылғы қыркүйек

8 қыркүйекте Сингапур Ұлттық университетінің SARS зерттеу зертханасында жұмыс істейтін докторантурадан кейінгі қызметкер Батыс Нил вирусымен жұмыс істеген кезде ауруға шалдыққандығын, бірақ жақын арада жазылып кеткенін хабарлады. Оның зерттеу барысында екі вирустың араласқан болуы мүмкін деген күдік туды.

2003 жылғы желтоқсан

10 желтоқсанда Тайваньдағы SARS зертханасындағы бір зерттеуші Сингапурда өткен медициналық конференциядан оралғаннан кейін SARS жұқтырғаны анықталды; Сингапурда 74 адам карантинге алынды, бірақ олардың ешқайсысы жұқпаған жоқ. 27 желтоқсанда Қытай алты айдың ішінде Гуандун провинциясында SARS зерттеушісі емес адамда SARS-қа күдікті алғашқы жағдайды анықтағанын хабарлады.

2004 жылғы қаңтар

5 қаңтарда Қытай желтоқсанда тіркелген жағдайдың жабайы SARS вирусынан туындаған жағдай екенін растады. Филиппин Гонконгтан жаңа оралған адамда мүмкін болатын жағдайды хабарлады. Кейіннен науқастың SARS емес, пневмониясы бар екені анықталды. Қытайда Азиялық пальма циветтерін базарларда қырып-жойды (циветтердің бұл аурудың резервуары болуы мүмкін деп есептелді). 10 қаңтарда Гуандуңдағы мейрамхана қызметкерінің SARS-тың жабайы көзінен туындаған екінші жағдай екені расталды. Гуанчжоу қаласында желтоқсан айында алғашқы жағдай тіркелген және бұл қала алғашқы індеттің ошағы деп саналды. Гуанчжоудағы SARS-қа қатысты нысандарды зерттеген Гонконгтың үш тележурналисі аурудан құтылғандары жарияланды. 17 қаңтарда Қытай Гуанчжоу қаласында SARS-тың үшінші жағдайы тіркелгенін хабарлады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) өкілдері жаңадан хабарланған үш жағдайды өз стандарттарына сәйкес келтіру үшін қосымша тестілеу жүргізуге шақырды; алайда, олар ДДҰ тобының екінші жағдай жұмыс істеген мейрамханадағы және базардағы циветтерде SARS вирусын анықтағанын да хабарлады. 31 қаңтарда Қытай Гуанчжоу қаласының оңтүстігінен 40 жастағы дәрігерде SARS-тың төртінші жағдайы тіркелгенін хабарлады, дәрігердің тегі Лю екені айтылды. Ол хабарлама жасалған кезде жазылып шықты.

2004 жылғы сәуір

SARS Бейжіңде және Аньхой провинциясында қайтадан пайда болды. 22 сәуірде Қытай 53 жастағы әйелдің 19 сәуірде қайтыс болғанын хабарлады, бұл маусымнан бергі алғашқы SARS-тан қайтыс болған жағдай. 22 сәуірде алғаш хабарланған ошақтан бір адам қайтыс болды, тоғыз адам жұқтырды. Алғашқы 2 жұқтырған жағдайға Қытайдың Ауруларды бақылау және алдын алу орталығының Вирустық ауруларды бақылау және алдын алу ұлттық институтының (қысқартылған нұсқасы: Вирусология институты) аспиранты мен зерттеушісі қатысты; тағы 7 жағдай диагностикаланды, олар студентпен, зертханамен немесе студентті емдеген медбикемен тығыз байланыста болғандықтан анықталды.

2004 жылғы мамыр

1 мамырда Бейжіңде SARS жұқпасының тағы екі расталған және үш күдікті жағдайы тіркелді, барлығы бір зерттеу зертханасымен – CDC-нің Бейжіңдегі Ұлттық вирусология институтының Диарея вирусы зертханасымен байланысты. "Жағдайлар CDC-нің вирусология және диарея институттарында SARS вирусы бойынша салааралық зерттеулер жүргізілген, тірі және инактивацияланған SARS коронавирусын қолданатын тәжірибелермен байланысты болды."

Кейінгі мәртебесі

2005 жылдың мамыр айында «Нью-Йорк таймс» газетінің тілшісі Джим Ярдли былай деп жазды: «Биыл [2005] немесе 2004 жылдың соңында бірде-бір ауыр тыныс алу синдромы жағдайы тіркелген жоқ. 2002 жылдың соңында басталган алғашқы індеттен бері науқассыз өткен алғашқы қыс осы. Сонымен қатар, 2003 жылдың маусым айына дейін әлем бойынша кем дегенде 774 адамның өліміне себеп болған SARS эпидемиялық штамы содан бері зертханадан тыс жерде көрінбеді».

Саясаттың әсері

Қытайда SARS эпидемиясы салдарынан көпшілік тарапынан күшті сын туды, бұл үкіметтің Қытайдың ауылдық аймақтарындағы денсаулық сақтау жүйесін жекешелендірудің сәтсіз болғанын мойындауына және ауыл реформасын саяси күн тәртібінің басына қоюына әкеп соқты.