Кіріспе
Американдық фантастика және қорқыныш жанрындағы журнал «Weird Tales» – 1922 жылдың соңында Дж. С. Хеннебергер мен Дж. М. Лансингер құрған американдық фантастика және қорқыныш жанрындағы журнал. Алғашқы саны 1923 жылдың наурыз айында жарық көрді, ал газет стендтерінде 18 ақпанда пайда болды. Бірінші редакторы Эдвин Бэрд, Х. П. Лавкрафт, Сибери Куинн және Кларк Эштон Смит сияқты болашақта танымал болатын авторлардың алғашқы туындыларын жариялады. Бірақ бір жыл ішінде журнал қаржылық қиындыққа тап болды. Хеннебергер «Rural Publishing Corporation» баспасындағы үлесін Лансингерге сатты және Фарнсворт Райтті жаңа редакторы етіп тағайындап, «Weird Tales» журналын қайта қаржыландырды. Райттің редакторы ретінде көрсетілген алғашқы саны 1924 жылдың қарашасында жарық көрді. Журнал Райт басшылығымен табысқа жетті және кейде қаржылық қиындықтарға қарамастан, келесі 15 жыл бойы дамыды. Райттың басшылығымен журнал өзінің «The Unique Magazine» деген қосымша атауына лайық болды және ерекше туындылардың кең ауқымын жариялады. Лавкрафттың Ктулху мифологиялық әңгімелері алғаш рет 1928 жылы «Ктулхудың шақыруы» әңгімесінен бастап «Weird Tales» журналында жарық көрді. Олар жақсы қабылданды және Лавкрафтпен байланысты жазушылар тобы сол ортадағы басқа да әңгімелерді жазды. Роберт Э. Говард журналға үнемі үлес қосты және «Конан варвар» әңгімелерінің бірнешесін жариялады, ал Сибери Куинннің Жюль де Грандин туралы әңгімелер сериясы, табиғаттан тыс құбылыстарға қатысты істерге маманданған детектив, оқырмандардың арасында өте танымал болды. Басқа да жақсы көретін авторлардың қатарында Ниццин Диалхис, Э. Хоффман Прайс, Роберт Блох және Х. Уорнер Мунн болды. Райт фантастика мен қорқынышқа қоса ғылыми фантастиканы да жариялады, өйткені «Weird Tales» жарық көрген кезде ғылыми фантастикаға маманданған журналдар болған жоқ, бірақ ол 1926 жылы «Amazing Stories» сияқты журналдар жарық көргеннен кейін де осы саясатты жалғастырды. Эдмонд Гамильтон «Weird Tales» журналы үшін көптеген ғылыми-фантастикалық туындылар жазды, бірақ бірнеше жылдан кейін ол осы журналды өзінің фантастикалық әңгімелері үшін пайдаланды және ғарыш операларын басқа жерге жіберді. 1938 жылы журнал Уильям Деланиге, «Short Stories» журналының баспашысына сатылды. Екі жыл ішінде ауруға шалдыққан Райттың орнын Дороти Макилврит редактор ретінде алмастырды. Рей Брэдбери және Ханнес Бок сияқты кейбір жаңа, табысты авторлар мен суретшілер пайда болғанмен, сыншылар журналдың 1930 жылдардағы гүлдену кезеңінен бастап Макилврит басшылығымен төмендегенін айтады. «Weird Tales» журналы 1954 жылы жабылды, бірақ содан бері журналды қайта жандандыруға көптеген әрекеттер жасалды, алғашқысы 1973 жылы болды. Ең ұзаққа созған нұсқасы 1988 жылы басталды және 20 жылдан астам уақыт бойы түрлі баспагерлермен ара-тұра үзілістермен жарық көрді. 1990 жылдардың ортасында лицензиялық мәселелерге байланысты атауы «Worlds of Fantasy and Horror» деп өзгертілді, ал 1998 жылы түпнұсқалық атау қайта оралды. Фантастика және ғылыми фантастика тарихшылары журналды осы саладағы аңыз ретінде қарастырады, Роберт Вайнберг оны «барлық фантастикалық журналдардың ішіндегі ең маңыздысы және ықпалдысы» деп санайды. Қажырлы фантастика, ғылыми фантастика және фантастика сол кездегі журналдарда жиі кездесетін, бірақ 1920 жылдардың басында ешбір журнал осы жанрлардың біреуіне ғана назар аударған жоқ. Бірақ 1919 жылы Street & Smith баспасында «әртүрлі» немесе ерекше оқиғаларды басып шығару ниетімен жарық көрген «The Thrill Book» журналы жақын мақсатқа жетпеді. 1922 жылы «College Humor» және «The Magazine of Fun» журналдарының баспашысы Дж. С. Хеннебергер өзінің бұрынғы бауырласы Дж. М. Лансингермен серіктесіп, Чикагода «Rural Publishing Corporation» корпорациясын құрды. Олардың алғашқы кәсібі «Detective Tales» журналы болды, ол 1922 жылдың 1 қазанынан бастап айына екі рет жарық көрді. Бастапқыда бұл журнал табысты болмады, ал қайта қаржыландыру жоспарының бір бөлігі ретінде Хеннебергер тағы бір журнал шығаруға шешім қабылдады, бұл оған екі журналдың арасындағы шығыстарын бөлуге мүмкіндік береді. Хеннебергер ұзақ уақыттан бері Эдгар Аллан Поның туындыларын бағалағандықтан, ол қорқынышқа арналған көркем әдеби журнал шығарды және оны «Weird Tales» деп атады.
the pulp magazine
Weird Tales is an American fantasy and horror fiction pulp magazine founded by J. C. Henneberger and J. M. Lansinger in late 1922. The first issue, dated March 1923, appeared on newsstands February 18. The first editor, Edwin Baird, printed early work by H. P. Lovecraft, Seabury Quinn, and Clark Ashton Smith, all of whom went on to be popular writers, but within a year, the magazine was in financial trouble. Henneberger sold his interest in the publisher, Rural Publishing Corporation, to Lansinger, and refinanced Weird Tales, with Farnsworth Wright as the new editor. The first issue to list Wright as editor was dated November 1924. The magazine was more successful under Wright, and despite occasional financial setbacks, it prospered over the next 15 years. Under Wright's control, the magazine lived up to its subtitle, "The Unique Magazine", and published a wide range of unusual fiction. Lovecraft's Cthulhu mythos stories first appeared in Weird Tales, starting with "The Call of Cthulhu" in 1928. These were well received, and a group of writers associated with Lovecraft wrote other stories set in the same milieu. Robert E. Howard was a regular contributor, and published several of his Conan the Barbarian stories in the magazine, and Seabury Quinn's series of stories about Jules de Grandin, a detective who specialized in cases involving the supernatural, was very popular with the readers. Other well liked authors included Nictzin Dyalhis, E. Hoffmann Price, Robert Bloch, and H. Warner Munn. Wright published some science fiction, along with the fantasy and horror, partly because when Weird Tales was launched, no magazines were specializing in science fiction, but he continued this policy even after the launch of magazines such as Amazing Stories in 1926. Edmond Hamilton wrote a good deal of science fiction for Weird Tales, though after a few years, he used the magazine for his more fantastic stories, and submitted his space operas elsewhere. In 1938, the magazine was sold to William Delaney, the publisher of Short Stories, and within two years, Wright, who was ill, was replaced by Dorothy McIlwraith as editor. Although some successful new authors and artists, such as Ray Bradbury and Hannes Bok, continued to appear, the magazine is considered by critics to have declined under McIlwraith from its heyday in the 1930s. Weird Tales ceased publication in 1954, but since then, numerous attempts have been made to relaunch the magazine, starting in 1973. The longest lasting version began in 1988 and ran with an occasional hiatus for over 20 years under an assortment of publishers. In the mid 1990s, the title was changed to Worlds of Fantasy and Horror because of licensing issues, the original title returning in 1998. The magazine is regarded by historians of fantasy and science fiction as a legend in the field, Robert Weinberg considering it "the most important and influential of all fantasy magazines". Weird fiction, science fiction, and fantasy all appeared frequently in the pulps of the day, but by the early 1920s, still no single magazine was focused on any of these genres, though The Thrill Book, launched in 1919 by Street & Smith with the intention of printing "different", or unusual, stories, was a near miss. In 1922, J. C. Henneberger, the publisher of College Humor and The Magazine of Fun, formed Rural Publishing Corporation of Chicago, in partnership with his former fraternity brother, J. M. Lansinger. Their first venture was Detective Tales, a pulp magazine that appeared twice a month, starting with the October 1, 1922 issue. It was initially unsuccessful, and as part of a refinancing plan, Henneberger decided to publish another magazine that would allow him to split some of his costs between the two titles. Henneberger had long been an admirer of Edgar Allan Poe, so he created a fiction magazine that would focus on horror, and titled it Weird Tales.
Мазмұны мен қабылдануы
Хеннебергер "Weird Tales" журналының бірінші санынан бастап "The Unique Magazine" деген қосымша атауын берді. Хеннебергер "қалыптан тыс" немесе ерекше материалдарды жіберуге үміттенген. Кейін ол Чикагоның үш танымал жазушысы – Хамлин Гарланд, Эмерсон Хоу және Бен Хехтпен болған әңгімесін еске алды. Олардың әрқайсысы "фантастика, керемет және ерекше" әңгімелерді жазудан қашқандарын, себебі олардың бұл жанрдағы туындылары қолданушы нарықтарда қабылдамау мүмкіндігінен қорқыпты.
Эдвин Бэйрд
1923 жылдың наурыз айындағы «Мырзалар әңгімелері» журналының бірінші саны жарық көрді. Мұқаба суреті Р.Р. Эпперлиге тиесілі. Бірінші санның мұқабасында Энтони М. Рудтың «Жылы жануар» әңгімесі, Отис Адельберт Клайнның «Мың бейнелі нәрсе» сериалының бірінші бөлімі және тағы 22 әңгіме жарияланды. Эшли Бердтің Франсис Стивенс және Остин Холл сияқты жақсы жазушылардан материал алуға тырысқанда, олар Бердке басқа жерде қабылданбаған әңгімелер жібергенін айтады. Ол 1923 жылдың қазан айында шықты, бұл Бердтің қызметінің ең ерекшесі болды, себебі онда «Мырзалар әңгімелеріне» жиі үн қосатын үш жазушының әңгімелері жарияланды: Лавкрафтпен қатар, Франк Оуэн мен Сибери Куинн алғаш рет журналда пайда болды. Роберт Вайнберг өзінің «Мырзалар әңгімелері» тарихында Бердтің басылымдарының сапасы нашар екенімен келіседі, бірақ жақсы әңгімелер де жарияланды деді: «жақсы әңгімелердің үлесі өте аз болды». Лавкрафтпен байланысты тағы бір идеяны Хеннебергер ойлап тапты: Хеннебергер Гарри Гудинимен байланысып, Гудини ұсынған сюжет бойынша Лавкрафттың өзіне әңгіме жазуын сұрады. «Фараондармен бірге тұтқындалған» әңгімесі 1924 жылдың мамыр-маусым-шілде айларында Гудинидің атымен жарық көрді, бірақ жоғалып кетуі мүмкін еді. Лавкрафт машинамен жазылған қолжазбаны Нью-Йоркке үйленуге бара жатқан пойызбен қалдырып кетті, нәтижесінде үйлену күнінің көп бөлігін әлі де қолдындағы нұсқасынан қайта жазумен өткізді. 1924 жылдың мамыр/маусым/шілде айларында тағы бір әңгіме жарық көрді: К.М. Эдди кішінің «Сүйікті өлгендері». Эддидің айтуынша, бұл бірнеше қаладағы газет орындарынан журналды алып тастауға және журналға пайдалы жарнама жасауға, сатуға көмектесуге әкелді, бірақ өзінің тарихында Роберт Вайнберг журналға тыйым салынғандығы туралы ешқандай дәлел таппағанын және журналдың қаржылық жағдайы сатуға да пайда әкелмегенін хабарлады. Лавкрафттың өмірбаянын жазған С.Т. Джоши журналдың Индианадағы газет орындарынан алынып тасталғанын айтады, бірақ журнал тарихшысы Джон Локктың пікірінше, әңгімеге қоғамдық реакция болды деген пікір Лавкрафттың әңгіме туралы айтқан сөздерін дұрыс түсінбеу болып табылады. Бердтің кезеңіндегі мұқабалар көңілсіз болды; Эшли оларды «жағымсыз» деп атайды, Вайнберг журналдың алғашқы жылындағы ішкі көркемдік өте нашар деп санайды; ішкі суреттердің көпшілігі кішкентай болды және қорқынышты журналдан күтілетін атмосфераның жетіспеуі сезілді. Барлық суреттер Хайтманның туындылары, оны Вайнберг «қиялының толық жоқтығымен ерекшеленеді. Хайтманның ерекшелігі – қорқынышты оқиғадағы ешқандай қорқынышты немесе ерекше жағдайды көрсетпейтін бір көріністі суреттеу болды».
Дороти Макилрейт
1941 жылдың қараша айындағы санының мұқабасы, Ханнес Бок салған: Макилврит тәжірибелі журнал редакторы болды, бірақ ол қорқынышты әдебиет туралы аз білген, және Райттан айырмашылығы, оған басқа журналдардан «Қызық әңгімелер» негізгі оқырмандары үшін нағыз бәсекеге түсуге тура келді. Қайта басылымдар болмағандықтан «Қызық әңгімелер» екі нарыққа да сатылатын авторлардың «Белгісіз» журналынан бас тарту арқылы өмір сүруге қалды. Вайнбергтің сөздері бойынша, «екі журналдың аражігін тек оқиғалардың сапасы [ажыратты]». Кейіннен Лоундес Деланидің атайтындығына көз жеткізе алды – бұл, әлдеқайда ықтимал, Смиттың «Ақ құрттың келуі» әңгімесі болды; ол ақыры Дональд Воллхейм «Қызықтырғыш ғылыми әңгімелерде» жарияланды. 1951 жылдың мамырында «Қызық әңгімелер» шығындарды азайту үшін қайта басылымдарды қосуды қайта бастады, бірақ сол кезде «Қызық әңгімелер» басылымдарының бұрынғы саны Август Дерлеттің «Аркхам Хаус» баспасы арқылы қайта басылымдар үшін кеңінен пайдаланылды, нәтижесінде Макилврит көбінесе аз танымал әңгімелерді қайта басып шығарды. Олар қайта басылымдар емес екені жарияланбады, бұл бірнеше жағдайда оқырмандардың Х.П. Лавкрафттан көбірек әңгімелер сұраған хаттарына әкелді, оны жаңа автор деп санайтын. Виргиль Финлай салған 1952 жылдың мамырындағы санының мұқабасы. Вайнбергтің пікірінше, Макилврит редакторлығымен журнал әртүрлілігін жоғалтты және «журналдың ерекшелігінің көп бөлігі жойылды». Делани гонорарды төмендеткенде «Қызық әңгімелер» суреттерінің сапасы нашарлады. Бок, алғашқы мұқабасы 1939 жылдың желтоқсанында жарық көрген, Нью-Йоркке көшіп, біраз уақыт кеңседегі суретшілер тобына қосылды; ол төмен жалақыға байланысты кетіп қалды. Борис Долгов 1940 жылдары еңбек етуге кірісті; ол Боктың досы болды және екеуі кейде бірлесіп жұмыс істеді, нәтижесінде «Долбокгов» деп қол қойды. Вайнберг Дольговтың Роберт Блохтың «Расында, Джек Жаратушы» әңгімесіне салған суретін оның ең жақсы туындыларының бірі деп санайды. «Қызық әңгімелер» қағазы өте нашар сапалы болды, бұл репродукциялардың нашар болуына әкелді, және өнерге төмен жалақы төленгендіктен көптеген суретшілер «Қызық әңгімелерді» өз жұмыстарына соңғы шара ретінде қарастырды. Көркем әдебиет редакторы Ламонт Бьюкенен 1940 жылдардың ортасына қарай бес суретшіні тұрақты редакторлар етіп тағайындады; олар 1954 жылға дейін журналдың алғашқы нұсқасы жабылатынға дейін тұрақты қаламгер болып қалды. Олар – Долгов, Джон Гюнта, Фред Хумистон, Винсент Наполи және Ли Браун Кой. Вайнберг «Қызық әңгімелер» ішкі суреттерін қарастырғанда, Хумистонның жұмысын «жаманнан қорқыныштыға» дейін сипаттайды, бірақ ол қалғандары туралы жағымды пікір білдіреді. Наполи 1932 жылдан 1930 жылдардың ортасына дейін «Қызық әңгімелер» үшін жұмыс істеді, содан кейін ол ғылыми-фантастикалық журналдарға сатуды бастады, бірақ оның «Short Stories» үшін жұмысы оны 1940 жылдары «Қызық әңгімелерге» қайта әкелді. Вайнберг Наполи мен Кой туралы жоғары баға береді, оларды «қорқынышты және әзіл-сықақты суреттеудің шебері» деп сипаттайды. Кой «Қызық әңгімелер» үшін 1948 жылдың қарашасынан 1951 жылдың шілдесіне дейін ара-тұра жарық көрген «Мырзалар» деп аталатын толық беттік суреттер сериясын жасады. «The Eyrie» атты хаттар бағанасы Макилвриттің редакторлық кезеңінде көлемін азайтты, бірақ оқырмандарға деген құрмет ретінде «Қызық әңгімелер клубы» құрылды. Клубқа мүше болу үшін жазылып, тегін мүшелік картасын алу керек еді; журналда барлық мүшелердің есімдері мен мекенжайлары тізілген, сондықтан мүшелер бір-бірімен байланыса алатын. 1943 жылдың қаңтар айындағы санында тізілген есімдердің арасында кейін Playboy журналының негізін қалаушы ретінде танымал болған Хью Хефнердің есімі болды. Макилвриттің редакторлық қызметінің соңында Ричард Мэтесон және Джозеф Пейн Бреннан сияқты жаңа жазушылар пайда болды.
Московиц, Картер және Беллерофон
1970-ші жылдардың басында Сэм Московиц редакциялаған төрт санында Уильям Хоуп Ходжсонның толыққанды өмірбаяны жарияланды, ол үш нөмірге бөлініп басылды, сондай-ақ Московиц тапқан Ходжсонның сирек әңгімелері де орын алды. Көптеген басқа әңгімелер «Weird Tales» немесе «The Black Cat», «Blue Book» сияқты ертедегі журналдардан қайта басылған туындылар еді. Эшлидің пікірінше, журнал «жаңа немесе прогрессивті ештеңесі жоқ, мұражай экспонаты сияқты» болса, Вайнберг оны «мазмұны әртүрлі және қызықты жиынтық» деп сипаттайды. Эшли «Беллерофон» журналының екі санына да төмен баға берді, оларды «нақты редакциялық бағыты мен шеберлігі жоқ» деп атады. 2010 жылы ВандерМир журналдың бас редакторы болды. Осы кезеңде «Weird Tales» Майкл Муркок, Танит Ли сияқты таңғажайып фантастика авторларының, сондай-ақ Н.К. Джемисин, Джей Лейк, Кэт Рэмбо және Рейчел Свирски сияқты жаңа жазушылардың туындыларын жариялады. Журнал кейінгі жылдары екі рет «Хьюго» сыйлығына ие болды және ұсынылды. ВандерМир редакторлық еткен жылдары «Weird Tales» журналына жазылушылар саны үш есеге артты, себебі журнал «ғылыми-фантастикалық қауымдастықтағы жаңарудың жақсы белгісі» болды.
In addition to winning or being nominated for awards, under VanderMeer's editorship Weird Tales saw the number of subscriptions triple as the magazine "came to symbolise what was good about the changes in the SF community."
Марвин Кей және одан кейін
2011 жылы Марвин Кей және Джон Харлачер Джон Грегори Бетанкорттан Weird Tales журналын сатып алды, Кей VanderMeer-ден бас редакторлық міндеттерді өз мойнына алды. Жаңа баспагерлермен шыққан алғашқы 359-шы нөмір 2012 жылдың ақпан айының соңында жарық көрді. 359-шы нөмірдің жарыққа шығуына бірнеше ай бұрын, World Fantasy Convention шарасына қатысушыларға арналған ерекше алдын ала нұсқасы тегін таратылды. Кей "Толығымен нәсілшіл емес роман" деген мақала жазып, осы үзіндіні жариялау туралы шешімін қорғады. Джим Хайнз "редактордың мұны ең болмағанда жақсы идея деп ойлағаны, осы романды осы деңгейде қолдағаны, оны қорғап, қолдау үшін бар күшін салғаны және тіпті Интернет оның үстіне құлағанша осылай болғаны қатты мазалады" деді. Кейін баспагер Кейдің шешімімен келіспеді және Weird Tales журналының осы үзіндіні жариялау жоспарында жоқ екенін мәлімдеді. 2012 жылдың күзінде шыққан 360-шы нөмірден кейін Кей Weird Tales журналының тағы екі нөмірін шығарды: 2013 жылдың жазында 361-ші нөмір және 2014 жылдың көктемінде 362-ші нөмір. 2019 жылы Weird Tales журналы редакторлық директор ретінде автор Джонатан Мейберримен қайта жаңғырылып, сол жылдың соңында 363-ші нөмірі жарық көрді. Осы нөмірде Виктор ЛаВалленің "Құлдықтан жоғары" атты әңгімесі жарияланды, ол кейіннен "Ең үздік ұзақ көркем әдебиет" номинациясы бойынша Стокер сыйлығын жеңіп алды.
Мұра
Weird Tales фантастика саласындағы ең маңызды журналдардың бірі болды; Эшлидің пікірінше, ол "маңыздылығы мен ықпалы жағынан Unknown журналынан кейін екінші орында тұрады". Журналдың "Алтын ғасыры" Райт басшылығымен өтті, ал де Камп Райттың ең үлкен жетістіктерінің бірі – "Сырлы әңгімелер мектебін" құрғанын айтады. Жақында журналға арналған әдеби сынның ғылыми жинағын құрастырған Джастин Эверетт пен Джеффри Х. Шенкс, "Weird Tales фантастикалық әдебиеттің дамуындағы маңызды буын болды, одан қазіргі заманғы фантастика мен қорқыныш жанрлары пайда болды" деген пікірде. Журнал, пульп жанрына қарағанда, жыл сайынғы Year in Fiction антологиясының редакторлары тарапынан көбірек құрметпен қарастырылды. Журналдың алғашқы басылымы аяқталғаннан кейін де бұл дәстүр сақталды, өйткені ол көптеген жылдар бойы антология жасаушылар үшін фантастикалық әңгімелердің негізгі көзіне айналды. Вайнберг фантастикалық пульптердің, оның пікірінше, Weird Tales ең ықпалдысы болды, қазіргі заманғы фантастика жанрын қалыптастыруға көмектескенін айтады, ал Райт "кемелді редактор болмаса да, ерекше редактор болды және қазіргі американдық фантастикалық әдебиеттегі ең ықпалды тұлғалардың бірі" еді, сондай-ақ Weird Tales және оның бәсекелестері "қазіргі заманғы фантастиканың көп бөлігінің негізі болды" деп қосты. Эверетт пен Шенкс осымен келіседі және Weird Tales-ті жазушылар, редакторлар мен белсенді оқырмандар "болжамды әдебиетті жаңа биіктерге көтерген" орын деп санайды, ал оның ықпалы "қазіргі танымал мәдениетте әлі де сезіледі". Эшлидің сөздерімен айтқанда, "барлық АҚШ (және көптеген АҚШ-тан тыс елдердегі) фантастика мен қорқыныш жанрындағы жазушылардың қиялында Weird Tales рухының бір бөлігі бар".