Кіріспе

Жанкүйерлер шығарған журнал. Фанзин (жанкүйер және журнал немесе zine сөздерінің қосындысы) – белгілі бір мәдени құбылысқа (мысалы, әдеби немесе музыкалық жанрға) құмар жандардың кәсіби емес және ресми емес басылымы. Бұл термин 1940 жылғы қазан айында ғылыми-фантастикалық фанзинде Рас Шовенет тарапынан қолданылды және алғаш рет ғылыми-фантастикалық жанкүйерлер ортасында танымал болды, кейін басқа да қауымдастықтар тарапынан қабылданып алынды. Әдетте, фанзиннің жариялаушылары, редакторлары, жазушылары және мақалалар немесе иллюстрациялармен үлес қосушылар ешқандай төлем алмайды. Фанзиндер көбінесе тегін таратылады немесе пошта және өндіріс шығындарын жабу үшін шамалы төлем алынады. Көшірмелер ұқсас басылымдарға немесе суреттерге, мақалаларға немесе пікір хаттарына (LoC) алмастырылады, олар кейін жарияланады. Кейбір фанзиндерді әуесқойлар стандартты кеңсе жабдықтарын пайдаланып, теріп, фотокөшірмесін шығарады. Азғана фанзин кәсіби басылымдарға айналды (кейде "прозин" деп аталады), ал көптеген кәсіби жазушылардың алғашқы туындылары фанзиндерде жарияланды; кейбіреулері кәсіби беделге ие болғаннан кейін де оларға үлес қосуын жалғастырады. Фанзин термині кейде "жанкүйерлер журналы" дегенмен шатастырылады, бірақ соңғысы көбінесе жанкүйерлер үшін емес, олардың қатысуымен коммерциялық түрде шығарылатын басылымдарды білдіреді.

Шығу тегі

Әуесқойлық фанац "фан" басылымдарының бастауы белгісіз, бірақ оларды 19 ғасырдағы АҚШ-тағы әдеби топтарға дейін табуға болады. Олар әуесқойлық көркем әдебиет, поэзия және пікірлер жинақтарын жариялау үшін әуесқойлық баспасөз қауымдастықтарын құрды, мысалы, H. P. Лавкрафттың "Біріккен әуесқойлар" журналы. Кәсіби баспа технологиясы жетілген сайын, фанзин технологиясы да дамыды. Алғашқы фанзиндер қолмен жазылып немесе теріп жазатын машинада дайындалып, қарапайым көбейту тәсілдерімен (мысалы, спирт дубликаторы немесе тіпті гектограф) басылды. Бір уақытта өте шектеулі санда ғана көшірме жасауға болады, сондықтан таралымы өте аз болды. Мимеографтарды пайдалану баспаға көбірек дана шығаруға мүмкіндік берді, ал фотокөшіргіштер басып шығару процесін одан да жылдам және жеңілдетті. Бүгінде, үстелдік басылымдар мен жеке басылымның пайда болуының арқасында, фанзин мен кәсіби журналдың сыртқы түрінде көбінесе айырмашылық байқалмайды.

Ғылыми фантастика

1926 жылы Хьюго Гернсбек алғашқы ғылыми-фантастикалық журнал «Amazing Stories»-ді жариялағанда, оқырмандардың мекенжайларын басып шығаратын үлкен хаттар рубрикасына рұқсат берді. 1927 жылға қарай оқырмандар, көбінесе жасөспірімдер, журналды аралыққа өткізіп, бір-біріне хат жаза бастады. Ғылыми-фантастикалық фанзиннің бастауы «Жас және құрылымдық» (кейін «серкон» деп қысқартылған) хат алмасудан туды. Жаңа достар іздеу үшін жанкүйерлер клубтар құрды. 1934 жылы Гернсбек ғылыми-фантастика лигасының құрылтайшысы болды, онда клубтар өздерінің пайдаланушыларын жарнамалай алатын. Бірінші ғылыми-фантастикалық фанзин «Комета» 1930 жылы Чикагодағы «Ғылыми хат алмасу клубы» тарапынан жарық көрді және оны Раймонд А. Палмер мен Уолтер Деннис редакциялады. «Фанзин» терминін 1940 жылғы қазан айындағы «Detours» атты фанзинінде Расс Шовене енгізді. «Фанзин» кәсіби журналдардан, яғни «прозин» (Шовене де ойлап тапқан термин) ерекшеленді. Оған дейін жанкүйерлердің басылымдары «фанмаг» деп аталды. Ғылыми-фантастикалық фанзин түрлі басып шығару әдістерін қолданды. Жазу машиналары, мектептік дитто машиналары, шіркеу мимиографтары және (қаржылық мүмкіндіктері болса) көп түсті латын немесе орта және жоғары деңгейдегі басылымдар. Кейбір жанкүйерлер өз жаңалықтарын таратуды қалады, ал басқалары әдемі басылымның көркемдігі мен сұлулығына ынтық болды. 1876 жылдары пайда болған гектограф, теория бойынша жүз данаға дейін көшірме жасауға мүмкіндік бергендіктен осылай аталды. Гекто анилин бояуын қолданып, гелатин табасына жағып, қағазды бір-бірлеп гелатинге қойып, көшіру үшін қолданды. Лақты және иісті процесс, аздаған көшірмелер үшін жарқын түстер жасады, ең оңай жасалатын анилин бояуы – күлгін (техникалық түрде индиго). Гектографиядан кейінгі келесі шағын, бірақ маңызды технологиялық қадам – спиртті дупликатор, ол гелатиннің орнына барабанды қолданатын гектографиялық процесс. 1923 жылы «Ditto Corporation» ұсынған бұл машиналар келесі алты онжылдық бойы «Ditto машиналары» ретінде белгілі болды және жанкүйерлер оны қолданудың арзандығы мен түсті басып шығару мүмкіндігі үшін пайдаланды. Мимеограф машинасы, жазу машинасының пернелерімен кесілген вакс қағаз штемпелі арқылы сияны өткізетін, көптеген жылдар бойы стандартты болды. Екінші қол мимео жүздеген дананы басып шығара алады және (көп күш жұмсап) түсті басып шығаруға мүмкіндік берді. Электрондық штемпель кескіші (көбінесе «электростенцил» деп қысқартылады) мимео штемпеліне фотосуреттер мен иллюстрацияларды қосуға мүмкіндік берді. Мимеомен жасалған зин жаман немесе әдемі көрінуі мүмкін, бұл жабдықтың сапасынан гөрі мимео операторының шеберлігіне көбірек байланысты. Тек бірнеше жанкүйерлер ғана кәсіби баспагерлерді немесе оны басып шығаруға кеткен уақытты сатып ала алды, фотокөшірмелер 1970 жылдары арзанға түсіп, кеңінен таралғанға дейін. 1980 жылдары компьютерлік принтерлер мен үстел басылымдарының пайда болуымен фанзин көбірек кәсіби көріне бастады. Интернеттің пайда болуы хат алмасуды арзан және жылдам етті, ал World Wide Web фанзин шығаруды веб-бетті кодтау сияқты оңай етті. Жаңа технологиялар түрлі басылым стиліндегі жаңалықтарды әкелді. Мысалы, «leetspeak» сөзінің алдындағысы болып табылатын әріптік-цифрлық жиырылымдар болды (Форрест Дж. Акерманның 1930 және 1940 жылдары өзінің фанзинінде қолданған «инициалдары» жақсы танымал мысал, атап айтқанда «4sj»). Әлемдегі жанкүйерлер Акерманды үш әріппен «4sj» немесе тіпті екеуімен: «4e» («Forry» үшін) таныды. Фанспек аббревиатуралар мен тіркестерге толы. Жасөспірімдер дитто машиналарында теруді үнемдеу үшін көп жұмыс істеген болса, қазір олар мәтіндік хабарламалар жібергенде перне басуды үнемдейді. Акерман орынды үнемдеу үшін тоқтамай сызуды ойлап тапты. Баспаға басушы абзацтың соңына келгенде, пластинканы бір жолға төмен қарай жылжытатын. Ешқашан коммерциялық кәсіпорындар болмаған, көптеген ғылыми-фантастикалық фанзин «әдеттегі» үшін қол жетімді болды (және әлі де көп). Сұраныс бойынша үлгі саны поштамен жіберіледі. Оқырман жаңа сандарды алу үшін редакторға фанзин туралы «талдама хат» (LoC) жібереді. LoC келесі шығарылымда жариялануы мүмкін; кейбір фанзин тек хаттар бағаналарынан ғана тұрады, онда талқылаулар қазіргі кездегі интернет-хабар топтары мен пошталық тізімдеріндегідей жүргізілді, бірақ салыстырмалы түрде мұздай жылдамдықпен. Көп жағдайда фанзин редакторлары («фандерлер») бір-бірімен мәселелерді алмастыратын, сауда-саттыққа сәйкес келу туралы көп уайымдамайтын, бір-бірінің достар тізіміндегідей. Фандомның қалған бөлігімен тығыз байланысты болмаған жаңадан бастаған фандерлер фанзин шолуларын прозиндерде оқи алатын, ал фанзин басқа фанзиндерді шолуға болатын. Жақындағы технология жанкүйерлер арасындағы байланыс жылдамдығын және қол жетімді технологияны өзгертті, бірақ 1930 жылдардағы ғылыми-фантастикалық фанзиндермен әзірленген негізгі ұғымдарды бүгін интернетте көруге болады. Блогтар – өрілген пікірлермен, жеке иллюстрациялармен, қысқартылған анекдоттармен, сапаның әртүрлілігімен және мазмұнның кең ауқымымен – ғылыми-фантастикалық фанзиндерде әзірленген құрылымды ұстанады, оның алдындағысын білмейді. 1937 жылдан бері ғылыми-фантастикалық жанкүйерлер әуесқой баспасөз қауымдастықтарын (APAs) құрды; мүшелер барлығынан үзінділерді қамтитын, жинақталған немесе жинақталған жиынтыққа үлес қосады, оны апазин деп атайды және көбінесе пошталық пікірлерді қамтиды. Кейбір АПА әлі де белсенді, ал кейбіреулері Интернетте таратылатын «электрондық зин» ретінде жарияланады. Фанзин, фан жазу және фан өнері үшін арнайы Хьюго сыйлықтары беріледі.

Медиа

Медиа фан-журналдар бастапқыда ғылыми-фантастикалық фан-журналдардың бір субжанры болған, оларды науқандық фантастика жанрын сүйетіндер жазған. Бірінші медиа фан-журнал 1967 жылы қыркүйекте Лунарлардың мүшелері шығарған Spockanalia деп аталатын Star Trek фанаттары жариялаған. Олар Spockanalia сияқты фанзиндарды ғылыми-фантастика жанкүйерлер қауымдастығы дәстүрлі жолдармен, мысалы, үздік фанзин үшін Хьюго сыйлығы сияқты танытады деп үміттенді. Оның бес саны да шоу әлі эфирде болған кезде жарық көрді және Д.С. Фонтана, Джин Родденберри және актерлік құрамның көпшілігі хаттарын және болашақ Хьюго мен Небула жеңімпазы Лоис Макмастер Бьюолдтың мақаласын қамтыды. Көптеген басқа Star Trek журналдары соңынан еріп, содан кейін Starsky and Hutch, Man from U.N.C.L.E. және Blake's 7 сияқты басқа медиа көздері үшін баяу журналдар пайда болды. 1970 жылдардың ортасына қарай, баспаларда жеткілікті санда журналдар жарық көрді, олар барлық басқа журналдарды жарнамалау үшін ғана болды. "Споканалия" журналында әңгіме мен очерктер болса да, олардың көпшілігі ойдан шығарылған. SF фан-журналдары сияқты, бұл медиа-журналдары төрт түсті мұқабалары бар баспа шедеврлерін жою үшін, жинақталған мимикалардан бастап, баспа сапасының барлық түрін қамтиды. Ерлер бұрын ғылыми-фантастикалық фан-журналдардың көпшілігін жазып, редакциялады, олар әдетте конгресстерге сапарлар туралы мақалалар жариялады, кітаптар мен басқа фан-журналдарды шолуды жариялады. Кейінірек Камил Бэкон Смит былай деп мәлімдеді: "Ғылыми фантастиканың фанат журналында сіз ешқашан таба алмайтын бір нәрсе - бұл ғылыми фантастика. Ал, керісінше, фан-журналдар - оқырмандардың дүниежүзі бойынша шашырауынан қоғамды құрайтын әлеуметтік желім болды". Көптеген фан-журналдарды әйелдер шығарған, олардың ішінде фан-фантастика да болды. Осылайша олар "көпшілігі әйелдер аудиториясының теледидар мен кино экрандарында ұсынылатын ресми дереккөз өнімдерінің шекарасын кеңейтетін ойдан шығарылған оқиғаларға деген қажеттілігін қанағаттандырады". Ұзақ және қысқа әңгімелерден басқа, көптеген медиа-фанзинде суреттелген әңгімелер, сондай-ақ жеке өнер, көбінесе шоу немесе фильмнің басты кейіпкерлерінің портреттері бар. Өнер қарапайым эскиздерден бастап, маймен немесе акрилмен боялған үлкен күрделі жұмыстардың репродукцияларына дейін жетеді, бірақ олардың көпшілігі сиямен жасалады. 1970-ші жылдардың аяғында медиа көзінің екі еркек кейіпкерінің арасындағы жыныстық қатынасты қамтитын көркем әдебиет (алғашқыда Кирк / Спок, содан кейін Старски / Хатч, Наполеон / Илья және басқалары) журналдарда пайда бола бастады. Бұл журналдардағы "/" белгісі арқылы "slash fiction" деп аталды. Слэш K&S әңгімесін (Кирк пен Споктың достық тарихы болар еді) K/S әңгімесінен, кейіпкерлер арасындағы романтикалық немесе жыныстық бейімділікпен айырмалауға көмектеседі. Слэш-зинде ақырында Femslash сияқты өз субжанрлары болды. 2000 жылы, веб-жарияланымдар журналдарды жариялауға қарағанда танымал болған кезде, мыңдаған медиа-фанзиндар жарық көрді; олардың 500-ден астамы k / s zines болды. 1981 жылы "Жұлдызды соғыс" режиссері Джордж Лукас "Жұлдызды соғыс" кейіпкерлері бейнеленген журналдарды жыныстық сипаттағы оқиғалар мен суреттерде таратқан фанзинг баспаларын сотқа берумен қорқытқанда, фанзинг тарихында өкінішті оқиға болды. Комикстер 1930 жылдардың аяғында ғылыми фантастика фандарының фанзинде айтылып, талқыланды. Суперменнің алғашқы нұсқасы (қалпақ қылмыскер) 1933 жылы Джерри Сигел мен Джо Шустердің Science Fiction атты фан-журналының үшінші санында пайда болды. 1936 жылы Дэвид Кайл "Фантазия әлемі" атты алғашқы комикс фанзининді шығарды. 1952 жылы Тед Уайт Супермен туралы төрт беттік кітапшаны мимеографияға түсірді, ал Джеймс Винсент Таурази аға қысқа өмір сүрген Fantasy Comics шығарды. 1953 жылы Боб Стюарт The EC Fan Bulletin жариялады, бұл EC фан-журналдарының EC фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фан-фа�...

Үрейлі фильм

Комикстердің журналдары сияқты, қорқынышты фильмдерге арналған фан-журналдар ғылыми фантастика жанкүйерлерінің басылымдарындағы ортақ қызығушылықтан өркендеді. Том Рими редакциялаған «Труба» (Trumpet) 1960-жылдардағы ғылыми-фантастикалық журнал болды, ол кейіннен қорқынышты фильмдер туралы материалдарды қамтыды. Алекс Соманың «Экрандағы қорқыныштар» (Horrors of the Screen), Кальвин Т. Бектың «Франкенштейн журналы» (кейін «Франкенштейн қамалы» (Castle of Frankenstein) болып өзгерді) және Гэри Свеланың «Қанды жаратылыстар» (Gore Creatures) – бұл 1958 жылы танымал болған Форрест Дж. Акерманның «Фильмдер әлемінің танымал монстрлары» (Famous Monsters of Filmland) журналына жасалған алғашқы, көбірек мазмұнды қорқынышты фанзин журналдары болды. «Қанды жаратылыстар» 1961 жылы жарық көріп, бүгінге дейін Midnight Marquee прозині (және мамандандырылған баспасы) ретінде жарияланып келеді. «Garden Ghouls Gazette» – 1960-жылдардағы Дейв Кейл, кейін Гари Коллинз редакциялаған қорқынышты журнал, ақырында марқұм Фредерик С. Кларк (1949–2000) басқарды және 1967 жылы құрметті «Cinefantastique» журналына айналды. Кейін ол журналист және сценарийші Марк А. Альтман басшылығымен прозинге айналып, веб-журнал ретінде жалғасты. Марк Франктің «Фотон» (Photon) журналы – әр санында 8x10 өлшемді суреттердің болуымен ерекшеленді, ол 1960-жылдарда жарық көрді және 1970-жылдарға дейін жарияланды. Ричард Клеменсеннің «Шаммердің қорқыныштары» (Little Shoppe of Horrors) журналы, әсіресе «Hammer Horrors» фильмінің үлгілеріне назар аудара отырып, 1972 жылы жарық көріп, 2024 жылға дейін жарияланып келеді. Балтимордағы «Black Oracle» (1969–1978) журналын, жазушы болғаннан кейін Джон Уотерстің труппа мүшесі Джордж Стовер құрды, ол кішкентай форматта шығып, кейін Cinemacabre үлкен форматты журналына айналды. Стовердің «Black Oracle» әріптесі Билл Джордж өзінің қысқа ғұмырлы «The Late Show» (1974–1976; редактор Мартин Фалькпен бірге) журналын жариялады, кейін «Cinefantastique» прозинінің түйіндемесі «Femme Fatales» журналының редакторы болды. 1970-жылдардың ортасында Солтүстік Каролиналық жасөспірім Сэм Ирвин «Bizarre» атты қорқынышты/ғылыми-фантастикалық фанзин журналын жариялады, онда ол британдық актерлер мен режиссерлермен жасаған алғашқы сұхбаттарын жариялады; Ирвин кейін өзі продюсер-режиссер болды. Грег Шумейкердің «Жапондық фантастикалық кино журналы» (JFFJ) (1968–1983) Тохоның «Годзилласын» және оның азиялық бауырларын қамтыды. «Japanese Giants» (JG) журналын 1974 жылы Стивен Марк Рейни құрды және 30 жыл бойы жарияланды. 1993 жылы «G FAN» жарық көрді және 2012 жылдың күзінде 100-ші нөмірін шығарды. «FXRH (Ray Harryhausen арнайы эффектілері)» (1971–1976) журналын болашақ Голливуд FX суретшісі Эрнест Д. Фарино бірлесіп құрды.

Рок-н-ролл

1960 жылдардың ортасында ғылыми фантастика мен комикстерге әуес бірнеше жанкүйерлер рок музыкасына ортақ қызығушылық танытып, рок фанзині пайда болды. Пол Уильямс пен Грег Шоу – осындай екі ғылыми-фантастика жанкүйері, кейіннен рок-зиндердің редакторына айналды. Уильямстың “Crawdaddy!” (1966) және Шоудың Калифорниядағы екі журналы, “Mojo Navigator” (толық атауы, “Mojo Navigator Rock and Roll News”) (1966) және “Who Put the Bomp” (1970) – ертедегі маңызды рок фанзиндерінің қатарында. “Crawdaddy!” (1966) тез арада фанзин тамырларынан өрби, ақы төленетін жарнамалармен және газет стендтерінде таралатын алғашқы рок музыкалық “прозинге” айналды. “Bomp” фанзин ретінде қала берді, кейіннен танымал музыка журналистеріне айналған көптеген авторларды ұсынды, олардың ішінде Лестер Бэнгс, Грейл Маркус, Кен Барнс, Эд Уорд, Дэйв Марш, Металл Майк Саундерс және Р. Мелтцер болды. “Bomp” мұқабасында ғылыми фантастика мен комикстер фандарының ардагерлері – Джей Кинни мен Билл Ротслердің суреттері болды. “Bomp” жалғыз емес еді; 1970 жылдың тамызында “Rolling Stone” журналында рок фанзиндерінің өркендеуі туралы мақала жарияланды. Осы кезеңдегі басқа рок фанзиндері: Джимн Парреттің редакторы болған “denim delinquent” (1971), Марк Шиппердің редакторы болған “Flash” (1972), Арчи Паттерсонның редакторы болған “Eurock Magazine” (1973–1993), Брайан Хоггтың 1974 жылдан бастап Шотландияның Шығыс Лотиан қаласында жазып, шығарған “Bam Balam” және 1970 жылдардың ортасында “Back Door Man”. Пост-панк дәуірінде бұрын ұмытылған музыкалық формаларға ғылыми көзқараспен қараған, жақсы жазылған бірнеше фанзин пайда болды, олардың ішінде Майк Стакстың “Ugly Things”, Билли Миллер мен Мириам Линнаның “Kicks”, Джейк Остиннің “Roctober”, Ким Купердің “Scram”, П. Эдвин Летчердің “Garage & Beat”, сондай-ақ Ұлыбританияның “Shindig!” және Италияның “Misty Lane” журналдары бар. 1980 жылдары стадион жұлдыздарының өркендеуімен көптеген үйде жасалған рок фанзиндері пайда болды. Брюс Спрингстиннің “Born in the U.S.A.” альбомы мен “Born in the U.S.A.” гастрольдік турынан кейінгі мегажұлдыздық дәуірінде 1980 жылдардың ортасында Ұлыбританияда бір уақытта кемінде бес Спрингстин фанзині таратылды, ал басқа да көптеген журналдар әртүрлі елдерде жарияланды. Ливерпульден шыққан Гари Десмондтың “Candy's Room” (1980) бірінші болып шықты, одан кейін Дэн Френчтің “Point Blank”, Дэйв Персивалдың “The Fever”, Джефф Мэтьюстің “Rendezvous” және Пол Лимбриктің “Jackson Cage” журналдары тез арада жарық көрді. АҚШ-та “Backstreets Magazine” 1980 жылы Сиэтлде құрылды және Спрингстин басшылығымен және ресми веб-сайтымен байланыста болып, жылтыр басылым ретінде бүгінге дейін жарияланып келеді. 1990 жылдардың соңында электрондық және пост-рок музыкасы туралы көптеген танымал фанзин мен e-зин пайда болды. “Crème Brûlée” фанзині пост-рок жанры мен эксперименталды музыканы құжаттаған журналдардың бірі болды.

Ұлыбритания

Ұлыбританиядағы панк субмәдениеті фанзиндерге деген қызығушылықты күрт арттырды, олар белгілі баспа баслымдарына қарсы мәдени балама ретінде пайда болды. Ұлыбританияның алғашқы және ең танымал «панк-зині» — Дептфордтан шыққан панк жанкүйері Марк Перридің «Sniffin' Glue» журналы еді. «Sniffin' Glue» 12 фотокөшірме нөмірден тұрады; алғашқы нөмірін Перри 1976 жылғы 4 шілдеде Лондонға The Ramones тобының дебютінен кейін (және оған жауап ретінде) дереу шығарды. Ұлыбританияның басқа фанзин журналдарына Blam!, Bombsite, Wool City Rocker, Burnt Offering, Sideburns, Chainsaw, New Crimes, Vague, Jamming, Artcore Fanzine, Love and Molotov Cocktails, To Hell With Poverty, New Youth, Peroxide, ENZK, Juniper beri beri, No Cure, Communication Blur, Rox, Grim Humour, Spuno, Cool Notes және Fumes кірді. Олардың ішінде Тони Флетчердің «Jamming» журналы ең кең таралғаны болды, ол бірнеше жыл бойы жалпыұлттық таралымды басты журналға айналды.

2000 жылдан кейін

Ұлыбританияда 2000 жылдардың басында "Fracture" және "Reason To Believe" есімді фанзин журналдары кең таралды, бірақ екеуі де 2003 жылдың соңында жабылды. "Rancid News" осы екі журналдың орнын қысқа мерзімге басты. Оныншы нөмірінен бастап "Rancid News" атын "Last Hours" деп өзгертті, осы атпен 7 нөмір шығарылды, содан кейін жаңа материал шығару тоқтап қалды. Бірақ "Last Hours" әлі де веб-журнал ретінде жұмыс істейді, бірақ бұрынғы атынан гөрі антиавторитарлық қозғалысқа көбірек назар аударады. "Artcore Fanzine" (1986 жылы құрылған) бүгінгі күнге дейін шығып тұрады, жақында 30 жылдығына арналған бірнеше нөмірлер жарияланды. Ұлыбритания бойынша панк музыкасына арналған көптеген шағын фанзин журналдары бар.

Марк Уилкинс және Мистик рекордс

1982 жылдан бастап АҚШ-тың панк/траш лейблі Mystic Records-тың жарнама директоры болған Марк Уилкинс 450-ден астам американдық және 150 шетелдік фанзинге тұрақты түрде жарнама таратты. Ол Mystic Records иесі Дуг Мудимен бірге "The Mystic News Newsletter" ақпараттық бюлетенін шығарды, ол тоқсан сайын жарық көрді және барлық фанзиндерге жіберілетін жарнамалық жинақтамаға қосылды. Уилкинс сонымен қатар Лос-Анджелестегі өте танымал панк-юмористикалық журнал "Wild Times"-ты шығарды, ал журналға қаражат жетпей қалғанда, ол 100-ден астам американдық фанзинге "Mystic Mark" есімімен әзіл-қалжың материалдарын таратты.

Италия

Италияның Перуджа қаласында 1979 жылдан 1981 жылға дейін "Мазкераде" жарияланды. Италияның Базиликата аймағында 1995 жылдан 2000 жылға дейін "Raw Art Fanzine" шығарылды. Италияның Милан қаласында 1988 жылдан 1991 жылға дейін "Горзилла" басылымы болды.

Мод

Ұлыбританияда 1979 жылғы Mod қайта жандануы, 1960-шы жылдардағы Mod субмәдениетінен шабыттанды, фанзиндер арқылы жаңа шығармашылықтың күрт өрбуін әкелді. Ал келесі он жылдық бойы жастар субмәдениеті ондаған тәуелсіз басылымдарды жариялауға түрткі болды. Бірінші толқынның ең табыстысы – Maximum Speed болды, ол Secret Affair, Purple Hearts және The Chords сияқты топтарды Ұлыбритания хит-парадтарына жол ашқан Mod қайта жандануының қарбалас әлемін сәтті бейнеледі. 1981 жылы жанрдың бағы mainstream аудиторияда төмендегеннен кейін, Mod қайта жандануы көтеріліп, жанрға жаңа тыныс берген клубтар, топтар және фанзиндер арқылы табысты түрленді. Бұл жетістік негізінен жер асты фанзиндер желісінің арқасында болды, олардың ең маңыздысы және кең таралғаны – болашақ радио ди-джей Эдди Пиллер шығарған «Ерекше сезімдер» және болашақ ұлттық журнал редакторы Крис Хант шығарған «Көлеңкелер мен көріністер» болды. Соңғысы, әсіресе, фанзиндерді жасау шегін кеңейтіп, көптеген фанзиндер фотокөшірме және литрасет көмегімен жасалған кезде (1983–1986 жж.), жылтыр, кәсіби деңгейде жазылған және басылған басылымдарды шығарды.

Жергілікті музыка

Ұлыбританияда белгілі бір қаланың жергілікті музыкалық өмірін қамтыған фанзиндер де болды. Көбінесе 1970-ші және 1980-ші жылдарда таралған, оларда барлық музыкалық стильдер қамтылды – топтар рок, панк, металл, футуризм, ска немесе би музыкасы орындаған. Бұл басылымдарда негізгі музыка баспасөзі назарына ілікпеген жергілікті концерттер туралы шолулар мен мақалалар жарияланды. Олар сол кездегі технологиялармен, яғни теріс машинасы және Letraset көмегімен жасалды. Мысалдар: Bombsite Fanzine (Ливерпуль, 1977), Wool City Rocker (Брэдфорд, 1979–1982), City Fun (Манчестер, 1984), Spuno (Бат, 1980).

Рөлдік ойындарға арналған фанзиндер 1970-ші және 1980-ші жылдарда адамдарға ойынды жасаушыларға қарағанда толық редакциялық бақылаумен байланысуға мүмкіндік берді. Бұл алғашқы RPG фанзиндері көбінесе A5 форматында (Ұлыбританияда) шығарылып, көбінесе нашар немесе ешқандай қызығушылық тудырмайтын суреттермен безендірілді. Фанзиндер қауымдастығы оқырманға сату және редакторлар/баспагерлер арасындағы алмасу негізінде қалыптасты. RPG-нің көптеген пионерлері ғылыми фантастика әлемінде басталып, оның бір бөлігі болып қала берді. Бұл шағын, бірақ әлі де белсенді үстел ойындарының жанкүйерлеріне де қатысты, олардың ең көп таралғаны – пошта арқылы ойналатын «Дипломатия» ойыны. Ұлыбританияның Aslan (1988–1991) фанзині Ұлыбританияда еркін стильдегі рөлдік ойындарды танымал етуге септігін тигізді.

Видео ойындар

Видео ойын фан-журналдары алғаш рет екінші буын кезеңінде пайда болды, сол кезде ойын дүкендері мен компьютерлік пайдаланушылар тобының жаңалықтары құрыла бастады, бірақ олар әлі сатып алушылар мен ойыншылар тарапынан кең танылмаған еді. Ең алғашқы жариялым – «Joystick Jolter». Басқа абоненттік жаңалықтарға «8:16» (Ұлыбритания, Atari, 1987 жылдың қарашасы, 1-шы нөмір), «The Video Game Update», кейін «Computer Entertainer» деп аталғандары кірді. Үстелдік басылым құралдары қолжетімдірек болған сайын, фан-журналдардың саны артты. Фан-журналдар көбінесе классикалық ойындарға (мысалы, «2600 Connection» және «Classic Systems & Games Monthly») немесе қазіргі ойындарға (мысалы, «APE» және «The Subversive Sprite») баса назар аударды. Азды-көпті, кейбір фан-журналдар екі тақырыпты да қамтыды (мысалы, «Digital Press» және «Joystick & Screen»). Видео ойын журналистикасы дамыған сайын, зиндардың саны өсті, өйткені Арни Катц және Крис Бийник сияқты жазушылар «Video Games & Computer Entertainment», «EGM» және «Tips & Tricks» сияқты танымал журналдардағы өз бағаналарын болашақ фан-журналдарды шолу үшін пайдаланды. Бұл танымал шолулар фан-журнал редакторларын бір-бірімен таныстырып, фан-журналдар қауымдастығын құруға ықпал етті. Интернет пайда болғаннан кейін видео ойын фан-журналдарының танымалдығы күрт төмендеді, алайда кейбір журналдар, әсіресе классикалық ойындарға арналғандары («Classic Gamer Magazine» және «Video Game Collector» сияқты) 90-шы жылдардың ортасынан кейін де жарияланып тұрды. «Талап бойынша» басылымның дамуы «Jumpbutton» және «Scroll» сияқты баспа зиндарына жаңа мүмкіндіктер берді. Видео ойын фан-журналдарының алтын ғасыры АҚШ және Канадада болды, бірақ зиндар басқа елдерде де шығарылды. Ұлыбританияда шығарылған танымал видео ойын фан-журналдарына «Retrogamer», «Pixel Nation», «Capcom Fanzine», «Mercury» және «Super Famicom Mini Mag» кіреді. Францияда «Revival» сияқты фан-журналдар таратылды, ал Жапонияда әсем дуджин туындылары жасалды. Соңғы кезде видео ойын фан-журналдарында шағын қайта өрлеу байқалды, 2015 жылы «HyperPlay RPG» және 2017 жылы «Switch Player» іске қосылды. «Super Play» журналының рөлдік ойындарға және Nintendo-ға арналған назары негізінде құрылған «HyperPlay RPG» танымал видео ойын медиасынан оң пікірлер алды.

Соғыс ойыны

Ойын-зораның бірнеше фан-журналы бар. Олардың ішінде Charge! журналы бар, ол америкалық Азамат соғысы кезеңіне арналған шағын әскерлермен тактикалық ойындарды ұнататындарға арналған, әлемдік деңгейдегі жетекші фан-журнал. Басқа фан-журналдар Warhammer және басқа да танымал ойын ережелерін қолдайды.

Спорт

Футболдың алғашқы фанзині 1972 және 1976 жылдар аралығында жарық көрген Foul деп есептеледі. Ұлыбританияда Премьер-лиганың немесе Футбол лигасының көптеген футбол клубтары клубтың ресми журналын немесе матч күнінің бағдарламасын толықтыратын, қарсы тұратын және күшейтетін бір немесе бірнеше фанзин шығарады. Қолжетімді бағадағы фанзинге кепілді аудитория бар, өйткені футбол жанкүйері болу – құмарлық мәдениеті. Ең ұзақ безген фанзин – Брэдфорд Сити ФК жанкүйерлері шығарған The City Gent, ол алғаш рет 1984 жылдың қарашасында Valley Parade стадионында сатылымға шықты және қазір 26-шы маусымын тойлап келеді. Одан кейін 1989 жылы жарық көрген Nike, Inc. келді. Сол кезде ол өзінің тұңғышы емес еді, себебі 1981 жылдың қарашасында алғаш жарық көрген Terrace Talk (Йорк Сити) және Wanderers Worldwide (Болтон Уондерерс) бұрыннан қалыптасқан, бірақ кейіннен жоғалып кеткен еді. 1985 жылы пайда болған When Saturday Comes (кейіннен кең таралған журнал ретінде жарық көрген, нақты клубқа бағытталмаған фанзин) «фанзин қозғалысын» іске қосты, ол 1980-ші жылдардың соңында көптеген клубтық атаулардың тууына себеп болды, бұл фанзиндер үшін өркендеу кезеңі болды. Интернет кеңінен тарағаннан кейін футбол фанзиндеріне жұмсалған күш-жігердің көп бөлігі жанкүйерлердің веб-сайттарын дамытуға бағытталды. Ұлыбританиядағы басқа футбол фанзиндерінің мысалдары: A Love Supreme (Сандерленд), TOOFIF (Фулхэм), The Square Ball (Лидс Юнайтед), 4,000 Holes (Блэкберн Роверс) және War of the Monster Trucks (Шеффилд Уэнсдей фанзині, жергілікті телеарнаның еңбектеп жеңіске жеткен кубок ойынының соңғы минуттарын көрсетуден бас тартқандықтан осылай аталған). «Квинс Парк Рейнджерс» фанзині «A Kick up the Rs» алғаш рет 1987 жылдың тамызында жарық көрді және әлі күнге дейін маусым сайын орташа есеппен 10 нөмір шығарып келеді. Фанзиндер футболдың жоғарғы лигаларына ғана тән емес, Солтүстік Каунтис Ист лигасының Скарборо Атлетик ФК клубында «Abandon Chip!» атты фанзин бар, бұл Scarborough FC клубының қиын жағдайына және оның демеушісі McCain-ге жасалған әзіл. Футбол әлемінен тыс жерлерде де көптеген танымал фанзиндер болды, мысалы, регби лигасының «Кім еді Сент-Джордж?» (Who The Hell Was St. George Anyway?) және Scarlet Turkey (Салфорд Сити Редс) жанкүйерлері шығарған журналдар бар. Алайда, Интернеттің күшеюіне байланысты бұл басылымдар қазір қағаз түрінде шығарылмайды. Әлемдегі ең ұзақ безген регби лигасының фанзині атағы енді Каслфорд Тайгерс жанкүйерлерінің «The Aye of the Tigers» журналына тиесілі. Фанзин қозғалысы тіпті АҚШ-қа дейін жетті, мұнда мұз хоккейінің жанкүйерлері бірнеше танымал фанзин шығарды. Чикагода бұрын жарық көрген Blue Line Magazine және қазіргі уақытта шығарылып жатқан The Committed Indian журналдары бар, екеуі де Чикаго Блэкхокс жанкүйерлерінің еңбегі. Сент-Луисте Сент-Луис Блюз командасы үшін Game Night Revue және St Louis Game Time журналдары бар. Ирландияда да көптеген фанзиндер бар, олардың ішінде Shelbourne клубының Red Inc. журналы 1999 жылдан бері ең ұзақ безгені болып табылады. АҚШ-та спорттық фанзиндер салыстырмалы түрде сирек кездеседі. Бостон қаласында олар көбірек таралған. Фенуэй паркінің жанында сатылатын екі фанзиннің бірі – Yawkey Way Report, оны бұрынғы теңізші басқарады.

Соңғы өзгерістер

20 ғасырдың соңы мен 21 ғасырдың басында Интернет кеңінен қолжетімді бола бастағаннан бері, дәстүрлі қағаз журналдар веб-журналдарға (немесе "электрондық журналдарға") орын беруде, оларды жасау оңай және Интернеттің мүмкіндіктерін пайдаланып, одан да көп, тіпті бүкіл әлемді қамтитын аудиторияға жетуге мүмкіндік береді. Дегенмен, баспа түріндегі фан-журналдар әлі де шығарылуда, себебі кейбіреулер осы форматты ұнатады немесе Интернетке ыңғайлы қолжетімділігі жоқ адамдарға тарату үшін. Билл Бернстің eFanzines веб-сайтында шамамен 200 ғылыми-фантастикалық фан-журналдың онлайн нұсқаларын, сондай-ақ басқа ғылыми-фантастикалық фан-журналдарға сілтемелерді табуға болады. Сонымен қатар, zine фестивальдері жыл сайын Лос-Анджелес, Чикаго және Бруклин сияқты американ қалаларында, сондай-ақ Мельбурн (Австралия) және Глазго (Ұлыбритания) сияқты халықаралық қалаларда өткізіледі.