Винтон Марсалис: Американдық джаз сазгерінің өмірі мен шығармашылығы
Wynton Marsalis
Уинтон Марсалис – әйгілі америкалық трубашы, композитор, джаз сарапашысы. 9 «Грэмми» жүлдесінің иегері, Пулитцер сыйлығы лауреаты. Джаз және классиканы дәріптейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық джаз музыканты (1961 жылы туған)
American jazz musician (born 1961)
Уинтон Лирсон Марсалис (18 қазан 1961 жылы туған) – американдық трубашы, композитор және музыка сабақтарын жүргізуші, қазіргі таңда Линкольн орталығындағы джаз бағдарламасының көркемдік директоры. Ол классикалық және джаз музыкасын, әсіресе жас тыңдаушыларға танытумен белсенді айналысады. Марсалис тоғыз Грэмми сыйлығының иегері, ал оның "Канды дала" атты ораториясы – музыка саласында Пулитцер сыйлығын алған тұңғыш джаз туындысы. Марсалис – бір жылы джаз және классикалық номинацияда Грэмми сыйлығын жеңіп алған жалғыз музыкант.
Wynton Learson Marsalis (born October 18, 1961) is an American trumpeter, composer, and music instructor, who is currently the artistic director of Jazz at Lincoln Center. He has been active in promoting classical and jazz music, often to young audiences. Marsalis has won nine Grammy Awards, and his oratorio Blood on the Fields was the first jazz composition to win the Pulitzer Prize for Music. Marsalis is the only musician to have won a Grammy Award in both jazz and classical categories in the same year.
Алғашқы жылдар
Марсалис 1961 жылғы 18 қазанда Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында дүниеге келді және Кеннер қалашығында өсті. Ол Долорес Фердинанд Марсалис пен пианист және музыка мұғалімі Эллис Марсалис-тің алты ұлының екіншісі. Ол джаз пианині Уинтон Келлидің құрметіне аталған. Бранфорд Марсалис оның ағасы, ал Джейсон Марсалис пен Дельфеайо Марсалис – інілері. Үшеуі де джаз музыканттары. Ал Херт, Майлз Дэвис және Кларк Терри сияқты трубашылармен бірге отырғанда, әкесі әзілдеп Уинтонға да труба алып беруді ұсынды. Херт оған өз трубасын беруге келісті, сондықтан алты жасында Марсалис алғашқы трубасын алды. Алты жасында труба болғанымен, он екі жасқа дейін көп жаттығуға кіріспеді. Ол мектепте классикалық музыканы, ал үйде әкесімен бірге джаз музыкасын оқыды. Ол фанк-топтарында және Дэнни Баркер басқарған марш-оркестрінде ойнады. Ол Нью-Орлеан қалалық оркестріндегі жалғыз қара музыкант ретінде трубада өнер көрсетті. Он төрт жасында музыкалық байқауда жеңіске жеткеннен кейін, ол Нью-Орлеан филармониясымен бірге Джозеф Хайднның трубалық концертін орындады. Екі жылдан кейін ол Бахтың "F мажорлы" 2-ші Бранденбург концертін орындады.
Marsalis was born in New Orleans, Louisiana, on October 18, 1961, and grew up in the suburb of Kenner. He is the second of six sons born to Dolores Ferdinand Marsalis and Ellis Marsalis Jr., a pianist and music teacher. He was named after jazz pianist Wynton Kelly. Branford Marsalis is his older brother and Jason Marsalis and Delfeayo Marsalis are younger. All three are jazz musicians. While sitting at a table with trumpeters Al Hirt, Miles Davis, and Clark Terry, his father jokingly suggested that he might as well get Wynton a trumpet, too. Hirt volunteered to give him one, so at the age of six Marsalis received his first trumpet. Although he owned a trumpet when he was six, he did not practice much until he was 12. He studied classical music at school and jazz at home with his father. He played in funk bands and a marching band led by Danny Barker. He performed on trumpet publicly as the only black musician in the New Orleans Civic Orchestra. After winning a music contest at fourteen, he performed Joseph Haydn's trumpet concerto with the New Orleans Philharmonic. Two years later he performed Brandenburg Concerto No. 2 in F Major by Bach.
Мансап
1979 жылы ол Нью-Йорк қаласына Джульярд мектебінде трубада ойнау бойынша бакалаврға оқуға кетіп, 1981 жылы дипломсыз оқуын қысқартты. Оған Клиффорд Браун, Фредди Хаббард және Адольф Херсест сияқты музыканттардың шығармалары әсер еткен. Марсалис лекция оқып, музыкалық елшілік қызметін атқарып, Антарктиданы қоспағанда, әлемнің барлық құрлықтарында өнер көрсетті.
In 1979, he moved to New York City to attend the Juilliard School for a Bachelor of Music in trumpet performance, leaving in 1981 without earning a degree. Other influences include Clifford Brown, Freddie Hubbard, and Adolph Herseth. Marsalis has established himself as a lecturer and musical ambassador, having spoken and performed on every continent except Antarctica.
Линкольн орталығында джаз
1987 жылы Марсалис Нью-Йорктегі Линкольн орталығында жазғы классикалық джаз концерттерінің сериясын бастауға көмектесті. Серияның табысы Линкольн орталығында Джаздың Линкольн орталығы бөліміне айналуына, содан кейін 1996 жылы Нью-Йорк филармониясы және Метрополитен операсы сияқты ұйымдармен бірге тәуелсіз ұйымға айналуына әкелді. Марсалис орталықтың көркемдік директоры және Джаз оркестрінің музыкалық жетекшісі болды. Оркестр өзінің үйі Роуз-холлда концерттер өткізеді, гастрольдік сапарларға шығады, мектептерді аралайды, радио мен теледидарда сұхбаттасады және Blue Engine Records лейблы арқылы альбомдар шығарады. Осыдан кейін, 2006 жылы Марсалис өзінің "Sparks" әнімен iPod TV жарнамасында пайда болды. 2011 жылдың желтоқсан айында Марсалис CBS This Morning телеарнасының мәдени тілшісі болып тағайындалды. Ол CuriosityStream кеңесінің мүшесі және Джульярд джаз зерттеу бағдарламасының директоры қызметін атқарады. 2015 жылы Корнелл университеті оны А. Д. Уайт профессоры болып тағайындады. Марсалис 2019 жылы Даниэль Прицкердің "Болден" фильмі үшін музыка жазуға, аранжировка жасауға және орындауға қатысты. Джазға қоса, Марсалис Филадельфия оркестрімен заманауи классикалық музыка композиторы ретінде де жұмыс істеді. Оркестр 2015 жылы оның құрамындағы скрипкалық концертті және 2021 жылы тубалық концертті тұсаукесер етті.
In 1987, Marsalis helped start the Classical Jazz summer concert series at Lincoln Center in New York City. The success of the series led to Jazz at Lincoln Center becoming a department at Lincoln Center, then to becoming an independent entity in 1996 alongside organizations such as the New York Philharmonic and the Metropolitan Opera. Marsalis became artistic director of the center and the musical director of the band, the Jazz at Lincoln Center Orchestra. The orchestra performs at its home venue, Rose Hall, goes on tour, visits schools, appears on radio and television, and produces albums through its label, Blue Engine Records. Following this, Marsalis also appeared in an iPod TV ad with his song "Sparks" in 2006. In December 2011, Marsalis was named cultural correspondent for CBS This Morning. He is a member of the CuriosityStream Advisory Board. He serves as director of the Juilliard Jazz Studies program. In 2015, Cornell University appointed him A. D. White Professor at Large. Marsalis was involved in writing, arranging, and performing music for the 2019 Daniel Pritzker film Bolden. In addition to Jazz at Lincoln Center, Marsalis has also worked with the Philadelphia Orchestra as a composer for modern classical music. The orchestra premiered a Violin Concerto he composed in 2015, and a Tuba Concerto of his in 2021.
Жаз туралы пікірталас
Марсалисті көбінесе джаздың классикалық түрімен байланыстырады, ол джазда қолданылған бастапқы аспаптарды сақтап, 70-80 жылдары кең таралған электроникадан бас тартты. «Джаз кітабында» авторлар Марсалистің джаздың негіздері деп санайтын нәрселерді тізімдейді: блюз, стандарттар, свинг ритмі, тональділік, гармония, шеберлік және дәстүрді меңгеру, Нью-Орлеан джазынан бастап Орнет Коулманға дейін. Джаз сыншысы Скотт Яноу Марсалисті талантты деп есептейді, бірақ оның «джаз тарихы туралы таңдамалы біліміне» сын айтады және Марсалистің «1965 жылдан кейінгі авангардты ойнауды джаздың шеңберінен тыс деп санағанын, ал 1970 жылдардағы фьюжнды өнімсіз деп бағалағанын» және бұл «Стенли Краучтің кейбір ерекше сенімдерінің» өкінішті салдары екенін айтады. Ол өзінің кумиры Майлс Дэвисті кездестіргенде, Дэвис: «Міне, полиция келді» деді. Марсалис сынға былай жауап берді: «Шайқасқа барып, жарақаттанбауды күтуге болмайды». Марсалис католик дінінде тәрбиеленді.
Marsalis is generally associated with straight ahead jazz, jazz that kept to the original instruments used in jazz and eschewed electronica that gained prominence in the 70s and 80s. In The Jazz Book, the authors list what Marsalis considers to be the fundamentals of jazz: blues, standards, a swing beat, tonality, harmony, craftsmanship, and mastery of the tradition beginning with New Orleans jazz up to Ornette Coleman. Jazz critic Scott Yanow regards Marsalis as talented but criticizes his "selective knowledge of jazz history" and has said Marsalis considers "post 1965 avant garde playing to be outside of jazz and 1970s fusion to be barren" and the unfortunate result of the "somewhat eccentric beliefs of Stanley Crouch". When he met Miles Davis, one of his idols, Davis said, "So here's the police ". Marsalis responded to criticism by saying, "You can't enter a battle and expect not to get hurt." Marsalis was raised Catholic.
Марапаттар мен құрметтер
1983 жылы 22 жасында ол бір жылы джаз және классикалық музыка саласында Грэмми сыйлығын жеңіп алған жалғыз музыкант болды. 1997 жылы ол «Кендердегі қан» ораториясы үшін музыка бойынша Пулитцер сыйлығын алған алғашқы джаз музыканты атанды. Зарин Мехта оған жолдаған хатында: «Сіздің «Кендердегі қан» шығармасы үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алғаныңызға мен таңқалмадым. Бұл кең, көркем суреттелген, әсерлі және шабыттандыратын туынды. Ол біздің барлығымызға үн қосады. Мен сенемін, бір жерде аспанда Бадди Болден, Луи Армстронг және тағы да көптеген музыканттар сізге күлімсіреп қарап отырған болар», – деп жазды. Уинтон Марсалис Ұлттық өнер медалімен, Ұлттық гуманитарлық медальмен марапатталды және NEA Джаз шебері деп танылды. 2001 жылы ол БҰҰ-ның бейбітшілік елшісі болып тағайындалды. Оның жазбаларының әлем бойынша шамамен жеті миллион данасы сатылды. Ол Антарктиданы қоспағанда, 30 елде және барлық континенттерде гастрольдік сапарлар жасады. Оған Луи Армстронгтың естелік медалі және Алгур Х. Медоус өнердегі жетістіктері үшін сыйлығы табыс етілді. Ол Америка жетістіктері академиясына қабылданды және «Менің арманым бар» қоры оны құрметті арманшы деп жариялады. Нью-Йорк қалалық лигасы Марсалиске ерекше басшылық қабілеті үшін Фредерик Дуглас медальонын табыс етті. Америка өнер кеңесі оған өнер білімі саласындағы сыйлық берді. Ол Голландияның Эдисон сыйлығы мен Францияның Grand Prix du Disque сыйлығын жеңіп алды. Испанияның Витория қаласының мэрі оған қаланың ең жоғары наградасы – алтын медальін табыс етті. 1996 жылы Ұлыбританияның жетекші консерваториясы – Корольдік музыка академиясы оны құрметті мүше етіп қабылдады, бұл академияның британдық емес азаматқа берілетін ең жоғары наградасы. Францияның Марсиак қаласында оның құрметіне қоладан жасалған мүсін орнатылды, ол фестиваль тарихындағы оның маңызды рөлін көрсетті. Францияның Мәдениет министрлігі оған өнер және әдебиет орденінің рыцары атағын берді. 2008 жылы ол Францияның ең жоғары наградасын – «Құрмет легионының кавалері» белгісін алды. Ол Майами университетінің (1994), Скрантон университетінің (1996), Кенион колледжінің (2019), Нью-Йорк университетінің, Колумбия университетінің, Коннектикут колледжінің, Гарвард университетінің, Говард университетінің, Норт-Уэстерн университетінің, Принстон университетінің, Вермонт университетінің, Нью-Йорк штаты университетінің және Мичиган университетінің (2023) құрметті докторы атағын алды.
In 1983, at the age of 22, he became the only musician to win Grammy Awards in jazz and classical music during the same year. In 1997, he became the first jazz musician to win the Pulitzer Prize for Music for his oratorio Blood on the Fields. In a note to him, Zarin Mehta wrote, "I was not surprised at your winning the Pulitzer Prize for Blood on the Fields. It is a broad, beautifully painted canvas that impresses and inspires. It speaks to us all I'm sure that, somewhere in the firmament, Buddy Bolden, Louis Armstrong and legions of others are smiling down on you." Wynton Marsalis has won the National Medal of Arts, the National Humanities Medal, and been named an NEA Jazz Master. In 2001, he was also named a UN Messenger of Peace. Approximately seven million copies of his recordings have been sold worldwide. He has toured in 30 countries and on every continent except Antarctica. He was given the Louis Armstrong Memorial Medal and the Algur H. Meadows Award for Excellence in the Arts. He was inducted into the American Academy of Achievement and was dubbed an Honorary Dreamer by the I Have a Dream Foundation. The New York Urban League awarded Marsalis the Frederick Douglass Medallion for distinguished leadership. The American Arts Council presented him with the Arts Education Award. He won the Dutch Edison Award and the French Grand Prix du Disque. The Mayor of Vitoria, Spain, gave him the city's gold medal, its most coveted distinction. In 1996, Britain's senior conservatoire, the Royal Academy of Music, made him an honorary member, the academy's highest decoration for a non British citizen. The city of Marciac, France, erected a bronze statue in his honor for the key role he played in the story of the festival. The French Ministry of Culture gave him the rank of Knight in the Order of Arts and Literature. In 2008, he received France's highest distinction, the insignia Chevalier of the Legion of Honour. He has received honorary degrees from the Frost School of Music at the University of Miami (1994), University of Scranton (1996), Kenyon College (2019), New York University, Columbia, Connecticut College, Harvard, Howard, Northwestern, Princeton, Vermont, the State University of New York, and the University of Michigan (2023).