Кіріспе

Француз джаз пианині Мишель Петруччани (miʃɛl petʁutʃani; petrutˈtʃaːni; 28 желтоқсан 1962 – 6 қаңтар 1999) музыкалық отбасында өскен. Оның әкесі Тони гитарада ойнаған, ағасы Луи бас-гитарада, ал ағасы Филипп де гитарада ойнайды. Мишель остеогенез имперфектамен дүниеге келді, бұл генетикалық ауру сүйектердің нашарлауына және оның жағдайында бойдың аласа болуына себеп болады. Бұл ауру көбінесе өкпе ауруларымен байланысты. Ауру оның жасөспірім шағына дейін 100-ден астам сүйек сындыруға және өмірі бойы ауырсынумен күресуге мәжбүр етті. "Мен үнемі ауырып жүремін. Қолдарымның ауыруына үйреніп қалдым", - деді ол. Мишельдің мансабының басында әкесі мен ағасы оны көтеріп жүретін, өйткені ол өздігінен алысқа баруға шамасы келмейтін. Ол мүгедектігін бір жағынан артықшылық деп есептеді, себебі ол басқа балалардың спортпен айналысуына кеткен уақытын үнемдеді. Сондай-ақ, мүгедектігі өмірінің басқа салаларында да көмектескенін айтты. Ол: "Кейде жоғарыдағы күш мені әдеттегі адам болудан сақтап қалғандай көрінеді", - деді. Осыдан кейін Мишельдің әкесі оған нағыз фортепиано сатып алды. Петруччани әрқашан музыкаға бейім болған, тілі шыққан кезде Вес Монтгомеридің сололарын ырғақтап айтқан. Ол төрт жасында классикалық фортепианоны оқуға кірісті, ал тоғыз жасында отбасымен бірге музыкамен айналысты. Петруччаниге ең көп әсер еткен музыкант – Билл Эванс болды, оның музыкасын шамамен он жасында тыңдай бастады. Петруччанидің қабатты гармониясы, лирикалық стилі және әуендік өрнегінің айқындығы әрқашан Эванстың музыкасына ерте танысуымен байланысты.

Париждегі музыкалық мансап

Петруччани өзінің алғашқы кәсіби концертін 13 жасында өткізді. Өмірінің осы кезеңінде ол әлі де осал еді, оны пианиноға алып барып, қайта алып кетуге тура келді. Оның қолының ұзындығы орташа болғанмен, денесінің кішілігі пианиноның педальдеріне жету үшін қосымша құралдар қажет екенін білдірді. Петруччани музыкалық мансабын бастау үшін Парижге бару қажет деп ойлады, бірақ үйден кетуге қиналды. Әкесі ұлының қамын ойлап, оның қауіпсіздігіне үнемі алаңдап, оны қандай да бір қауіпке тікелей ұрындырудан тартынды. Петруччанидің барабаншысы Алдо Романо Мишельдің әкесі туралы былай деді: «Ол ақымақ еді. Ол ешкімге сенбеді. Ол Петруччаниді өзімен серіктес ретінде ұстап, бірге музыка ойнағысы келді. Ол өте қызғанышпен қарады. Сондықтан мен оны Парижге алып кетуге күш салып бақтым, себебі әкесі оған келіспеді, оны өзінде ұстап қалуды қалады, сіздер жыртқышты қамқорлыққа алғандай». Петруччани мен Ллойдтың АҚШ-тың батыс жағалауындағы гастрольдік сапары үлкен табысқа ие болды және олар халықаралық сахнада да табыспен өнер көрсетті. 1985 жылдың 22 ақпанында Ллойд Петруччаниді құшағына алып, Нью-Йорк қаласындағы Town Hall сахнасына шықты және оны пианиноның орындығына отырғызды. Бұл джаз тарихындағы маңызды кеш болды: «One Night with Blue Note» фильмінің түсірілімі. Фильмнің режиссері Джон Чарльз Джопсон кейін қайта жарықтанған альбомның қосымша жазбаларында сол сәт оны көз жасына жеткізгенін айтты. Петруччани мен Ллойдтың Монтрё джаз фестиваліндегі өнер көрсетуі альбом ретінде жарық көрді, ал 1982 жылы олар 1982 жылғы Prix d'Excellence сыйлығын жеңіп алды. Ол сонымен қатар АҚШ джаз сахнасының әртүрлі өкілдерімен, соның ішінде Диззи Гиллеспимен бірге ойнады. Бірақ ол жеке пианинода орындауға басымдық берді. Ол былай деді: «Шынымен, піанист толыққанды болып саналар үшін, ол өздігінен ойнай білуі керек деп есептеймін. Мен 1993 жылдың ақпан айында жеке концерттер бере бастадым, мен агентімнен бір жылға триолық концерттерімді тоқтатуды сұрадым, осылайша тек жеке орындаулармен айналыстым. Мен жалғыз ойнаудан, пианиноны жаңаша танудан және әр түнде оны зерттеуден ләззат алдым. Мен аспап туралы көп нәрсе үйрендім және көрерменмен тікелей байланыс орнатуды сезіндім. Бұл керемет тәжірибе болды. Мен оны қатты ұнаттым, содан кейін тағы да сахнаға шығып, басқалармен ойнау өте оңай болды!»

Жеке өмір

Оның бес маңызды жеке қарым-қатынасы болды: Эрлинда Монтано (неке), Эужениа Моррисон, Мари Лоре Роперх, итальяндық пианист Гилда Бутта (неке үш айға созылып, ажырасып кетті) және Изабел Майле (онымен қабірін бөліседі). Мари Лоредан ол өзінің генетикалық ауруын мұра еткен Александр есімді ұлды болды. Оның Рашид Роперх есімді әкесінен туған баласы да болды. 1994 жылы Париждегі "Құрмет легионы" орденімен марапатталды. 1990 жылдардың соңында Петруччанидің өмір салты күшті сынаққа ұшырады. Ол жылына 100-ден астам рет өнер көрсетті, ал 1998 жылы, қайтыс болғанға дейін 140 рет сахнаға шықты. Ол қолдаушы таяқтарды қолдана алмай, коляскаға отыруға мәжбүр болды. Оның соңғы менеджері: "Ол тым көп жұмыс істеді – жазбалар жасап, концерттер бергені ғана емес, ол үнемі теледидарда болды, сұхбаттар берді. Ол өзін шаршатып алды, оны көруге болады. Ол өзін тым қиын жағдайға түсірді", – деді. Соңғы жылдары Петруччанидің көп ішетіні белгілі болды.

Жеке тұлғасы мен музыкалық стилі

Остеогенез имперфекта Петруччанидің мінезіне де, оның ойнау өнеріне де зор ықпал еткен секілді. Өзінің мойындауынша, ол дерлік үнемі физикалық ауыртпалыққа тап болған.

Құрметтеулер

Эдуард Детмердің пианино мозаикасы оның құрметіне Париждің 18-ші округіндегі Мишель Петруччани алаңына орнатылды. Мишель "Why Do You Do Things Like That?" әніне соло орындады, ол Патрик Рондаттың "On the Edge" альбомында жарық көрді, бұл альбом Петруччани қайтыс болған жылмен бірге шықты. Патрик Рондат осы альбомды оған арнады. Фин джаз триосы "Töykeät" тобының "Kudos" альбомындағы "Waltz For Michel Petrucciani" әні оған арналған. Кристиан Джейкобтың "Contradictions" альбомы Петруччанидің он бір композициясын оның құрметіне жасалған интерпретация ретінде ұсынады. "Simply Marvellous (Celebrating the Music of Michel Petrucciani)" - 2012 жылы Томмазо Стараче шығарған джаз альбомы, онда Петруччанидің ең танымал туындыларының тоғызы бар. Итальян джаз пианині Нико Марзильяноның "To Mike P." композициясы оған арналған.