邵逸夫: Гонконгтық кәсіпкер, кино өндіруші және қайырымдылық шаруасы
Run Run Shaw
Сэр Ран Ран Шоу (1907-2014) – гонконгский медиамагнат, основатель Shaw Brothers и TVB. Филантроп, пожертвовал миллиарды на образование в Гонконге и Китае.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гонконгтық ойын-сауық магнаты және меценаты (1907–2014)
Hong Kong entertainment mogul and philanthropist (1907–2014)
Сэр Рун Рун Шоу (19 қараша 1907 ж. – 7 қаңтар 2014 ж.), Шао Ифу және Сиу Ятфу деп те белгілі, Гонконг бизнесмені, кино өндірушісі және меценаты болған. Ол Шығыс Азия және Гонконг ойын-сауық индустриясындағы ең ықпалды кино магнаттарының бірі еді. Ол Гонконгтағы ең ірі кино өндіріс компанияларының бірі – Шоу Бразерс студиясын және Гонконгтағы басты телекомпания – TVB-ді құрды. Белгілі меценат Шоу Гонконг пен Қытайдағы білім беру мекемелеріне миллиардтаған Гонконг долларын (HKD) сыйлады. Қытай университеттерінің кампустарындағы 5000-нан астам ғимарат оның есімін иеленеді. Оның туғандағы аты Шао Ренленг (邵仁楞) болса, кейіннен Шао Ифу (邵逸夫) деп өзгертілді, себебі ол орташа қытай адамы 楞 (léng) таңбасын қалай оқуға болатынын білмейді деп ойлады. Оның ағылшынша аты Рун Рун Шоудың пайда болуына қатысты бірнеше түсініктер бар.
Sir Run Run Shaw (19 November 1907 – 7 January 2014), also known as Shao Yifu and Siu Yat fu, was a Hong Kong businessman, filmmaker, and philanthropist. He was one of the foremost influential movie moguls in the East Asian and Hong Kong entertainment industry. He founded the Shaw Brothers Studio, one of the largest film production companies in Hong Kong, and TVB, the dominant television company in Hong Kong. A well known philanthropist, Shaw donated billions of Hong Kong dollars, HKD, to educational institutions in Hong Kong and mainland China. More than 5,000 buildings on Chinese college campuses bear his name, His name at birth was Shao Renleng (邵仁楞), which was later changed to Shao Yifu (邵逸夫) because he thought that the average Chinese person would not know how to pronounce the character 楞 (léng). There are a number of explanations given for the use of his English name Run Run Shaw,
Ол туған күнін қытай күнтізбесінің 10-шы айының 14-ші күні тойлаған, ол 2007 жылдың қарашасына сәйкес келді – оның ай күнтізбесі бойынша 100 жылдығы. Дегенмен, қытай күнтізбесінің 10-шы айының 14-ші күні Григориан күнтізбесі бойынша 1907 жылдың 19 қарашасына сай келеді, China Daily басылымының мәліметінше, осы күні ол дүниеге келген. Бала кезінде оның отбасы Шанхайға көшіп келді. Ол Шанхай YMCA мектебін бітірді, онда ағылшын тілін үйренді.
He celebrated his birthdays on the 14th day of the 10th month of the Chinese calendar, which fell in November 2007, his 100th Lunar Calendar birthday. However, the 14th day of the 10th month of the Chinese calendar corresponds to 19 November 1907 on the Gregorian calendar, which according to China Daily was his birthdate. As a child, his family moved to Shanghai. He graduated from the Shanghai YMCA School, where he learned English.
Алғашқы бастамалары
1925 жылы Шоу ағалары, ағасы Рунье Шоудың жетекшілігімен, Шанхайда «Tianyi Film Company» (сондай-ақ Unique Film Productions) компаниясын құрып, 1932 жылы алғашқы кантон тіліндегі үнді фильмді түсірді. Бұл фильм үлкен табысқа ие болды, сондықтан 1934 жылы Тяньи Гонконгта филиал ашты. 1937 жылы жапон әскері Шанхайға шабуыл жасауға азықтанған кезде, Tianyi өзінің қызметін Гонконгқа көшіріп, жабдықтарын Шанхайдан жеткізді. Жапондықтар қаланы басып алғанда, Шанхайдағы студиясы қирады. Гонконгта Tianyi Nanyang Studio болып қайта ұйымдастырылды, кейіннен Shaw Brothers Studio атанды. Run Run Shaw 1937 жылы түсірілген «Country Bumpkin Visits His In-laws» комедиялық фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын атқарды. 1927 жылы Малайяда кинотеатрлардың аз екенін байқаған Рунме өз фильмдерін көрсету үшін онда төрт кинотеатр ашуға шешім қабылдады. 1939 жылға қарай ағалар аймақ бойынша 139 кинотеатр желісіне ие болды; бұл желіге кейін Сингапурдың алғашқы кондиционерленген кинотеатры, Бич Роудтағы кинотеатр да кірді. Олар Борнео, Таиланд және Ява сияқты аймақта бірнеше ойын-сауық парктерін де құрды, мысалы Ким Сенг жолындағы Ұлы әлем ойын-сауық паркі. 1937 жылы Сингапурда малай фильмдерін түсіре бастады. Малай көрермендеріне арналған фильмдердің табысына шабыттанған, мысалы 1934 жылғы «Лейла Маджнун» фильмінен кейін, бұл компания ақыры 160-тан астам малай фильмін шығарды, олардың көпшілігі П. Рамлидің қатысуымен түсірілді және режиссерлік жұмысын орындады, 1967 жылы Jalan Ampas-тағы студиясы өндірісті тоқтатқанға дейін. 1940-шы жылдардың соңы мен 1960-шы жылдардың басы аралығы Малай киносының алтын ғасыры деп есептеледі, осы кезеңде MFP және Cathay Keris компаниялары 300-ден астам фильм түсірді. 1941 жылы жапондықтар Сингапур мен Малайяны басып алып, олардың кино жабдықтарын тәркіледі. Run Run Shaw-дың айтуынша, ол және оның ағасы соғыс кезінде жасырынған және үйінің ауласына 4 миллион доллардан астам алтын, әшекейлер мен ақшаны көміп, соғыс аяқталғаннан кейін оны қазып алып, бизнесін қайта құру үшін пайдаланған. Оның Шанхай, Сингапур және Гонконгтағы компаниялары 1000-нан астам фильм түсірді, ал 1974 жылы Шоу «Азия фильмдерінің патшасы» деп аталған кезде жылдық өндіріс 50 фильмге жетті. Шоу ағаларының танымал ностальгиялық костюмдік драмалары Қытайдың дәстүрлі құндылықтары мен мәдениетін мақтан тұтты, бұл сол кездегі Қытайдың коммунистік құрлығындағы дәстүрге қарсы идеологиядан (әсіресе Мәдени революция кезінде) өзгеше болды, бірақ Тайваньның ұлттық үкіметінің саясатына және АҚШ-тың антикоммунистік стратегиясына сәйкес келді, сонымен қатар Гонконгтың отарлық үкіметінің аса қауқыпты емес тәсіліне де қайшы келмеді. Шоу студиясы сондай-ақ Джон Ву мен Квентин Тарантино сияқты режиссерлерге әсер еткен кунг-фу фильмдерінің ерте (Вуксия) түрін танымал етті. Гонконгтағы кино өндірісінде дерлік монополияны ұстаған студия 1970-ші жылдары Raymond Chow құрған Golden Harvest компаниясының бәсекелестігіне және Shaw-дың көптеген бұрынғы қызметкерлерін жұмыстан босатуына байланысты құлдырады. «Алтын орақ» бұрын Шоу ағалары қабылдамаған Брюс Ли арқылы танымал болды. Шоу өзінің күш-жігерін теледидарға шоғырландырды. Шоу сонымен қатар АҚШ-та мүмкіндіктер іздеді және бірнеше американдық фильмдерді бірлесіп өндірді, соның ішінде 1982 жылғы ғылыми-фантастикалық классикалық «Блэйд Раннер» фильмін де.
In 1925, Shaw's brothers, led by the eldest brother Runje Shaw, established Tianyi Film Company (also called Unique Film Productions) in Shanghai, and made the first Cantonese sound film in 1932. It was highly successful, and Tianyi established a branch in Hong Kong in 1934. Just before the Japanese invasion of Shanghai in 1937, Tianyi moved its operation to Hong Kong, shipping its equipment from Shanghai. Its studio in Shanghai was destroyed when the Japanese occupied the city. In Hong Kong, Tianyi was reorganised as Nanyang Studio, which later became Shaw Brothers Studio. Run Run Shaw was credited with scripting and directing the 1937 comedy film Country Bumpkin Visits His In laws. In 1927, having noticed that there were few cinemas in Malaya, Runme decided to open four cinemas there to show their films. By 1939, the brothers owned a chain of 139 cinemas across the region; the chain would later include Singapore's first air conditioned cinema, at Beach Road. They also established a number of amusement parks throughout the region, including Borneo, Thailand and Java, such as the Great World Amusement Park at Kim Seng Road. The brothers began to make Malay films in Singapore in 1937. Inspired by the success of films intended for Malay audiences, for example Leila Majnun in 1934, This company would eventually produce over 160 Malay films, many of them starring and directed by P. Ramlee, until their studio at Jalan Ampas ceased production in 1967. The period between the end of the 1940s and the beginning of the 1960s is known as the Golden Age of Malay Cinema, with over 300 films made between MFP and Cathay Keris. In 1941, the Japanese invaded Singapore and Malaya and confiscated their film equipment. According to Run Run Shaw, he and his brother went into hiding during the war and buried more than $4 million in gold, jewellery and cash in their backyard, digging it up after the war and using it to rebuild their business. His companies in Shanghai, Singapore and Hong Kong made more than 1,000 movies, with annual production peaking at 50 pictures in 1974 when Shaw was described as the "Czar of Asian Movies". The popular nostalgic costume dramas of Shaw Brothers celebrated traditional Chinese values and culture, which was in contrast to the then anti traditional ideology of Communist mainland China (particularly during the Cultural Revolution), but fit with the policy of the Nationalist government of Taiwan and US anti Communist strategy, while not conflicting with the less provocative approach of the colonial government of Hong Kong. Shaw Studios also popularised an early (Wuxia) variant of kung fu film genre that had influence on directors such as John Woo and Quentin Tarantino. The studio, which held virtual monopoly of filmmaking in Hong Kong, declined in the 1970s, partly due to competition from Golden Harvest formed by Raymond Chow and employing many former ex employees of Shaw that have been dismissed. Golden Harvest came to prominence through Bruce Lee whom Shaw Brothers had previously turned down. Shaw began to focus his efforts on television. Shaw also looked for opportunities in the United States and co produced a handful of US films, including the 1982 sci fi classic Blade Runner.
Теледидарлық хабар таратулар лимитет
1967 жылы ол Гонконгтағы алғашқы тегін эфирлік телеарна TVB-ді құрды, оны АҚШ, Канада және Тайвань сияқты 30 нарықта таралатын миллиардтаған долларлық телеимперияға дейін өркендетті, бұл оны әлемдегі қытай тіліндегі бағдарламаларды ең көп өндіретін компанияға айналдырды. Шоу 1980 жылы қайтыс болған Харольд Лиден кейін TVB төрағасы болғаннан бастап, телеарнаға көбірек қызығушылық танытты. 1983 жылы Шоу Шоу Бразерс киностудиясының көп бөлігін TVB-ге жалға берді. Оның төрағалығы кезінде TVB Чоу Юн Фат және Мэгги Ченг сияқты халықаралық жұлдыздардың, Лесли Ченг және Анита Муй сияқты әншілердің, сондай-ақ Вонг Кар вай сияқты режиссерлердің мансабын сәтті бастады. 2006 жылы TVB Гонконг көрермендерінің 80 пайызын және қаланың телереклама нарығының 78 пайызын қамтыды. Ол 2006 жылдың наурыз айында HTC корпорациясының төрағасы Шер Ван және ITC корпорациясының төрағасы Чарльз Чанды қоса алған инвесторлар тобына өзінің бақылау үлесін 6,26 миллиард гонконг долларына сатты. Сатудан кейін ол құрметті төраға аталды. Оның басқа да қоғамдық лауазымдарына Гонконг қыздар скауттары қауымдастығының вице-президенті және Гонконг мүгедектерді оңалту қоғамы кірді. Ол сондай-ақ Гонконг Қызыл Крестінің алғашқы азиялық президенті болды және Гонконгтың «Қоғамдық қазына» қоры құрылғаннан бері қаржы жинаудағы жетекші тұлға болды. Қытайдағы жоғары оқу орындарындағы 5000-нан астам ғимарат Шоудың қытайша атымен, «Ифу» деп аталады, бұл есім соншалықты кең таралғандықтан, оны көптеген адамдар жалпылама есім деп қате түсінеді. Оның басқа да маңызды қайырымдылықтарына 1990 жылы Оксфорд университетінде Ран Ран Шоу Қытай істері институтын құруға көмектесу үшін 10 миллион британ фунт стерлингі кіреді. Бұл сыйлықтың сомасы 1 миллион АҚШ долларына дейін жетеді және алғашқы жүлде 2004 жылы табысталды.
In 1967, he co founded TVB, the first free to air television station in Hong Kong, growing it into a multibillion dollar TV empire with channels broadcast in 30 markets including the US, Canada and Taiwan, making it the world's largest producer of Chinese language programs. Shaw took a greater interest in TVB after succeeding the deceased Harold Lee as its chairman in 1980. Shaw leased most of Shaw Brothers' filmmaking facilities to TVB in 1983. Under his chairmanship, TVB successfully launched the careers of international stars such as Chow Yun fat and Maggie Cheung, singers such as Leslie Cheung and Anita Mui, and directors like Wong Kar wai. In 2006, TVB had 80 percent of Hong Kong's viewers and 78 percent of the city's TV advertising market. after selling his controlling stake to a group of investors including HTC Corporation chairman Cher Wang and ITC Corporation chairman Charles Chan for HK$6.26 billion in March. He was then named chairman emeritus. Other public posts included vice president of the Hong Kong Girl Guides Association and the Hong Kong Society for Rehabilitation. He was also the first Asian president of the Hong Kong Red Cross, and a leading figure in the fund raising of the Community Chest of Hong Kong since its inception. More than 5,000 buildings in China's college campuses bear Shaw's Chinese name, "Yifu", which has become so ubiquitous that many mistake it as a generic name. His other major donations include 10 million British pounds in 1990 to help establish the Run Run Shaw Institute of Chinese Affairs at Oxford University, The award is up to US$1 million, and the first prize was awarded in 2004.
Жеке өмір
Шоу отбасындағы жеті баланың алтыншысы болған ол «Алтыншы аға» (Люк Сук) деген лақап атымен танымал болды. Оның үш үлкен ағасы – Рундже Шоу, Рунде Шоу және Рунме Шоу – Шоу студиясының басшылары еді. Оның үшінші үлкен ағасы Рунме Шоу, ол осы студияны бірге құрған еді, 1985 жылы қайтыс болды. Шоудың бірінші әйелі Лили Вонг Ми Чун болды, ол 1987 жылы 85 жасында дүние салды. 1997 жылы ол Лас-Вегаста Мона Фонгқа үйленді. Бұрын әнші болған Мона Фонг 1969 жылы ТВБ-ға сатып алу жөніндегі менеджер болып жұмысқа орналасты, ал 2000 жылы ТВБ төрағасының орынбасары болды.
He was the sixth of the seven children in the Shaw family, and was nicknamed Uncle Six (Luk Sook). His three elder brothers, Runje Shaw, Runde Shaw and Runme Shaw were all heads of the Shaw Studio. Runme Shaw, the third elder brother who co founded the Shaw Studio with him, died in 1985. Shaw's first wife was Lily Wong Mee chun, who died at age 85 in 1987. In 1997, he married Mona Fong in Las Vegas. A former singer, Mona Fong joined TVB as a procurement manager in 1969 and became the deputy chairman of TVB in 2000.
Өлім
2014 жылғы 7 қаңтарда 106 жасында өз үйінде дүние салды. Ол төрт баласы, тоғыз немересі және бірнеше шөберелерімен қалды. Отбасы өлімнің себебін жария етпеді.
He died at his residence on 7 January 2014, aged 106, and survived by his four children, nine grandchildren and several great grandchildren. The family did not give the cause of the death.
Құрметтер
1964 жылы Марс пен Юпитер арасындағы шағын астероид белдеуін ашқаннан кейін, қытайлық астрономдар оны Шоудың құрметіне "2899 Рунрун Шоу" деп атады. 1974 жылы Шоу Британ империясы орденінің командирі (CBE) болып тағайындалды. 1977 жылы Елизавета II патшайымынан рыцарлық атақ алды, ал 1998 жылы Гонконг үкіметінен Ұлы Баухиния медалімен (GBM) марапатталды. 1981 жылы Гонконгтың Қытай университеті оның университет пен қоғамға қосқан үлесі үшін әлеуметтік ғылымдар докторының құрметті дәрежесін берді.
In 1964, after their discovery of a small main belt asteroid between Mars and Jupiter, Chinese astronomers at the Purple Mountain Observatory named it "2899 Runrun Shaw" in Shaw's honour. In 1974, Shaw was appointed a Commander of the Order of the British Empire (CBE). He received a knighthood in 1977 from Queen Elizabeth II and the Grand Bauhinia Medal (GBM) from the Hong Kong government in 1998. He was awarded an honorary degree of Doctor of Social Science by the Chinese University of Hong Kong in 1981 for his contribution to the university and community.
Танымал мәдениетте
Дуглас Лим «П. Рамли» мюзиклінде сомдады.
Portrayed by Douglas Lim in P. Ramlee The Musical.