Дэвид Арнесон: «Жас толқын» ойын дизайнінің әкесі

Кіріспе

Американдық ойын дизайнінің шебері (1947–2009)

Дэвид Лэнс Арнесон (1 қазан 1947 – 7 сәуір 2009) – американдық ойын дизайнінің шебері, 1970-ші жылдардың басында Гари Джигакспен бірлесіп алғаш рет жарияланған рөлдік ойын (RPG) – Dungeons & Dragons ойынын жасағандығымен әйгілі. Арнесонның ерте жұмыстары рөлдік ойын жанрының (RPG) дамуына зор үлес қосты, қазіргі таңда архетипті деп есептелетін, мысалы, жеке бәсекелестік ойынның орнына оқиға желісін дамытуға бағытталған кооперативтік ойын және түрме, қала және дала жағдайларындағы оқиғалар сияқты құрылғыларды енгізді. Ойынды бейтарап төреші ұйымдастырып, ол ойыншылар емес кейіпкерлердің дауысы мен санасы болатын. Арнесон 1960 жылдары жасөспірім шағында стратегиялық ойындармен танысып, оларды рөлдік ойын концепциясымен үйлестіре бастады. Ол 1960 жылдардың соңында Gen Con ойын конвенциясында Джигакспен танысты, ол кезде Миннесота университетінің студенті болған. 1971 жылы Арнесон Blackmoor деп аталатын ойын мен ойдан туған әлемді жасады, өзіндік ережелер жазып, оны ортағасырлық фантастика элементтеріне негіздеді. Арнесон ойынды Guidon Games баспасының өкілі Джигаксқа ұсынды, олар бірлесіп Dungeons & Dragons (D&D) есімді ережелер жинағын жасады. Кейін Джигакс 1974 жылы ойынды жариялау үшін TSR, Inc. компаниясын құрды. Арнесон 1976 жылы TSR компаниясында жұмыс істеу үшін Висконсин штатының Женева көліне көшті, бірақ жыл соңына дейін жұмыстан кетті. 1979 жылы Арнесон ойынға байланысты авторлық құқықтары мен есімдерін сақтау үшін сотқа жүгінді. Ол тәуелсіз ойын дизайнімен айналысып, 1980 жылдары TSR компаниясына тапсырылған жұмыстарды да орындады және өмірінің соңына дейін ойын ойнауды жалғастырды. Арнесон компьютерлік бағдарламалаумен де айналысты, сонымен қатар 1990 жылдардан бастап 2009 жылы қайтыс болғанға дейін Full Sail университетінде компьютерлік ойын дизайны және ойын ережелерін жасауды оқытты.

Минималды соғыс ойындарымен тәжірибе

Арнесонның ойын дизайнындағы рөлдік ойындарға деген қызығушылығы соғыс ойындарынан өркендеді. Оның ата-анасы оған Avalon Hill компаниясының "Геттисбург" әскери ойынын сатып алды. Арнесон достарына ойынды үйреткеннен кейін, топ өздерінің ойындарын жасауға кірісіп, қолданыстағы ойындарды ойнаудың жаңа тәсілдерін сынап көрді. Арнесон теңіз соғыс ойындарын ерекше ұнататын. Рөлдік ойындарға қатысу оның кейінгі ойын дизайнына әсер етті. Колледждегі тарих сабақтарында ол тарихи оқиғаларды рөлдік ойнап, соғыс ойындарындағы "не болғанда еді" сценарийлеріне ұқсас түрде тарихтан ауытқуды жөн көрді. 1960 жылдардың соңында Арнесон Веслидің соғыс ойындарының сценарийлеріне қатысты, және Арнесон өз сценарийлерін өткізуді жалғастырғанда, ол "Жүзіктердің иесі" және "Қараңғы көлеңкелер" сияқты көздерден идеяларды енгізе бастады. Арнесон Весли армияға шақырылғаннан кейін Браунштейндерді басқаруға алды және осы сценарийлерді әртүрлі дәуірлер мен орталарда жиі өткізді. Осы кезде Арнесон Халықаралық соғыс ойындары федерациясының мүшесі болған еді. Ол 1969 жылдың тамызында екінші Gen Con ойын конвенциясына қатысты (сол кезде соғыс ойындары әлі басты назарда болды) және осы шарада ол 1960 жылдары Висконсин штатындағы Женева көлінде Халықаралық соғыс ойындары федерациясының құрамында Castle & Crusade Society-ді құрған Гэри Джигакспен кездесті.

Блэкмур

1970 жылдың қазан айында Дэвид Уэсли армия резервтерінде қызмет етуге кеткеннен кейін Арнесон және оның қос қаладағы әріптестері «Браунштейн» ойындарының баламалы сценарийларын ойластыра бастады. Арнесон «Браунштейн» ойынын жасады, онда оның ойыншылары өзінің фантастикалық бейнелерін ортағасырлық Блэкмур барониясында ойнады – фантастикалық монстрлер мекендейтін жер. Ойын тез дамып, кейіпкерлер қалыптасқан сайын, Арнесон олардың сиқыр мен алтын іздеуге, керуендерді сүйемелдеуге, жақсылық немесе жамандық күштеріне қарсы әскерлерге басшылық етуге және Блэкмур қамалының төменгі қабаттарына (Бранзолл қамалының Kibri жиынтығымен бейнеленген) тереңдейтін сценарийлерді құрастырды. Ойынға шабыттандырған нәрсені түсіндіре келген Арнесон: «Ойынның өзі қазіргі D&D ойыншыларына таныс болар, онда өмірлік ұпайлар, бронь класы, кейіпкерлерді дамыту және тұңғышқа ену сияқты элементтер бар». Бұл орта уақыт өте келе толықтырылды және бүгінгі күнге дейін ойналып келеді. D&D-нің көптеген фантастикалық ортағасырлық негіздері, сондай-ақ «тұңғыштарда» оқиға бастан кешіру тұжырымы Blackmoor-дан туындады, ол сонымен қатар уақыт саяхаты және ғылыми фантастика элементтерін де қамтиды. Бұл TSR (әсіресе «City of the Gods») баспасынан шыққан DA модульдер сериясында кейін көрінеді, бірақ 1970 жылдардың басынан ортасына дейін Джон Снайдер басқарған бастапқы кампанияда және қатарлас, өзара байланысқан ойындарда да болды. Оның ережелері осы оқиғалардан дамыды және 1974 жылдан бастап TSR баспасынан алғашқы ғылыми фантастика RPG ретінде жариялауға арналған. Арнесон Блэкмурды «дәстүрлі емес ортағасырлық ортада рөлдік ойын ойнау» деп сипаттады. «Менде бу күші, оқ-дәрі және шектеулі санда су асты кемелері бар. Бір кезде танк та жүріп-тұрды. Басты назар оқиға мен рөлдік ойынға аударылған». Ойын туралы алғашқы мәліметтер 1972 жылдың шілдесінде «Castle & Crusade Society» қоғамының жаңалықтар бюллетені «Domesday Book» #13 санында қысқаша жарияланды, ал кейіннен 1977 жылы «Judges Guild» баспасынан шыққан «The First Fantasy Campaign» кітабында кеңінен жарияланды. 1972 жылдың қарашасында Дейв Арнесон мен Дейв Мегарри Женева көліне барып, Гари Джигакспен кездесіп, «Blackmoor» және «Dungeon!» ойындарын көрсетуге келді. Джигакс үйінде өткен кездесуде Дейв Арнесон Женева көлінің ойыншыларын «Blackmoor» ойынының алғашқы сессиясынан өткізді. Роб Кунц Дейв Арнесонды төреші ретінде, ал Женева көлінің ойыншыларын Гари Джигакс, Эрни Джигакс, Терри Кунц және өзі ретінде сипаттады. Кунц Дейв Мегарриді топтың іс жүзіндегі басшысы ретінде бағалады, өйткені ол «Blackmoor» ойыны мен науқанының әлемін жақсы түсінді. «Wargaming» журналында Роб Кунц олардың алғашқы «Blackmoor» сессиясының қысқаша қорытындысын жазды: «Гари, мен және тағы бірнеше жергілікті wargamers Женева көлінен шыққан алғашқы «бақытты» ойыншылар едік, олар «Blackmoor» ойынының қиындықтарын сезінді. Бұл идея Гариге қызықты оқиғадан кейін қатты әсер етті. Біздің батырлар тобы тролльмен шайқасып, сиқыршыдан от шарына ұшырады, содан кейін ашыққа қашып кетті (сиқыршы мен оның қол астындағылары қуып жететін), төрт (демалыссыз!) Бальрогпен шайқасты, карта бойынша 16 жыртқышқа жетіп, бұрын бақытсыз тролльден алған қылыштың тілегімен оларды жойды».

Following the departure of David Wesely to service in the Army Reserves in October 1970, Arneson and his fellow players in the Twin Cities began to imagine alternate settings for "Braunstein" games. Arneson developed a Braunstein in which his players played fantasy versions of themselves in the medieval Barony of Blackmoor, a land inhabited in part by fantastic monsters. As the game quickly grew and characters developed, Arneson devised scenarios where they would quest for magic and gold, escort caravans, lead armies for or against the forces of evil, and delve into the dungeons beneath Castle Blackmoor (which was represented by a Kibri kit model of Branzoll Castle). To explain his inspiration for the game, Arneson said: The gameplay would be recognizable to modern D&D players, featuring the use of hit points, armor class, character development, and dungeon crawls. This setting was fleshed out over time and continues to be played to the present day. Many of the fantasy medieval foundations of D&D, as well as the concept of adventuring in "dungeons" originated with Blackmoor, which also incorporated time travel and science fiction elements. These are visible much later in the DA module series published by TSR (particularly City of the Gods), but were also present from the early to mid 1970s in the original campaign and parallel and intertwined games run by John Snider, whose ruleset developed from these adventures and was intended for publication by TSR from 1974 as the first science fiction RPG. Arneson described Blackmoor as "roleplaying in a non traditional medieval setting. I have such things as steam power, gunpowder, and submarines in limited numbers. There was even a tank running around for a while. The emphasis is on the story and the roleplaying." were first brought to print briefly in issue #13 of the Domesday Book, the newsletter of the Castle & Crusade Society in July 1972, and later in much expanded form as The First Fantasy Campaign, published by Judges Guild in 1977. In November 1972, Dave Arneson and Dave Megarry traveled to Lake Geneva to meet with Gary Gygax, to provide a demonstration of Blackmoor and Dungeon! While meeting at Gygax's house, Dave Arneson ran the Lake Geneva gamers through their first session of Blackmoor. Rob Kuntz describes Dave Arneson as the referee, and the Lake Geneva players as being Gary Gygax, Ernie Gygax, Terry Kuntz, and himself. Kuntz describes Dave Megarry as the de facto leader of the group, as he understood the Blackmoor game and campaign world. In Wargaming magazine, Rob Kuntz wrote a short summary of their first Blackmoor session:

Gary, myself and a few other local wargamers were the first "lucky" fellows from Lake Geneva to experience the rigors of Blackmoor. This idea caught on deeply with Gary after an exciting adventure in which our party of heroes fought a troll, were fireballed by a magic user, then fled to the outdoors (being chased by the Magic user and his minions), fought four (gulp!) Balrogs, followed a map to sixteen ogres and destroyed them with a wish from a sword we had procured from the hapless troll earlier.

Жұлдыздар мен айдаһарлар

Арнесон төрелік еткен Блэкмур ойынында ойнағаннан кейін, Гигакс дерлік бірден өзінің ұқсас науқанын бастады, оны "Грейхок" деп атады және Арнесоннан ойын ережелерінің жобасын сұрады. Гигакс ойынды мүмкіндігінше жылдам жариялау қажеттігін түсінді, себебі басқа жерлерде де ұқсас жобалар жоспарланып жатты, сондықтан ережелер асығыс түрде дайындалды және Арнесонның соңғы жобасы пайдаланылмады.

TSR-ден кейін

1977 жылы, TSR-де жұмыс істемей тұрса да, Арнесон 38 беттік «Dungeonmaster's Index» кітапшасын жариялады, ол сол кезге дейін TSR-дің D&D өнімдерінің барлығын тізімдеді. TSR барлық D&D өнімдері үшін Арнесонға авторлық төлемдерді төлеуге келісті, бірақ 1977 жылы «Advanced Dungeons & Dragons» (AD&D) шыққанда, компания AD&D едәуір өзгеше өнім екенін мәлімдеп, оған авторлық төлемдерді төлемеді. Жауап ретінде Арнесон 1979 жылы Гигакс пен TSR-ға қарсы бес сот ісінің біріншісін қозғады. 1981 жылдың наурыз айында құпия келісім аясында Арнесон мен Гигакс соттан тыс келісімге келді, олар D&D өнімдерінің қаптамасында осы уақыттан бастап «бірлескен авторлар» ретінде көрсетіледі. Бұл олардың арасындағы шиеленісті толығымен аяқтамады. 1980-жылдардың басында ол өзінің «Adventure Games» ойын компаниясын құрды, ол негізінен Арнесонның достарынан құралды, олардың көпшілігі Америка Азамат соғысын қайта жаңғырту тобының мүшелері болды. Ол «Harpoon» (1981) және «Johnny Reb» (1983) миниатюралық ойындарын, сондай-ақ өзінің «Adventures in Fantasy» рөлдік ойынының жаңа басылымын (1981) жариялады. Компания автор М.А.Р. Баркермен Арнесонның достығының арқасында «Tékumel» тақырыбына қатысты бірнеше кітаптарды да жариялады. Арнесон 1985 жылы «Adventure Games» құқықтарын «Flying Buffalo» компаниясына сатты; Арнесон «Flying Buffalo» компаниясының бір бөлігіне ие болғандықтан, ол «Adventure Games» компаниясын жапқаннан кейін компанияның қалған акцияларын және зияткерлік меншігін оларға басқаруға рұқсат етуді қалады. Арнесон компьютер индустриясына қадам басып, Миннесота штатында «4D Interactive Systems» компьютерлік компаниясын құрды, ол кейін таратылды. Ол сондай-ақ компьютерлік бағдарламалаумен айналысып, бірнеше ойынды жасады. Кейін ол компьютерлік компанияларға кеңесші болып жұмыс істеді. 1980-жылдардың соңында Калифорнияда тұрған Арнесон арнайы білім берумен айналысатын балалармен жұмыс істеу мүмкіндігіне ие болды. Миннесотаға оралғаннан кейін ол оқытушылыққа кірісіп, мектептерде рөлдік ойындардың оқудағы қолданылуы және математиканы оқыту үшін көп жақты текшелерді пайдалану туралы лекциялар оқыды. «Full Sail University» университетінде «Ойын ережелері» курсын оқытты және 2008 жылдың 19 маусымында қызметтен кетті. «Zork Zero» (1988), «Citadel: Adventure of the Crystal Keep» (1989), «Uncharted Waters» (1990) және «Renegade Legion: Interceptor» (1990). 1990-жылдары ол «Devir» ойын баспасының шақыруымен Бразилияға барды. Ол баспа компаниясының иесімен достық қарым-қатынас орнатып, оған D&D ағаш астығынан жасалған қорабын және бірнеше кітабын сыйға берді. 1997 жылы «Wizards of the Coast» компаниясы «TSR» компаниясын сатып алғаннан кейін Питер Адкисон Арнесонға D&D-ге қатысты әлі төленбеген авторлық жарнадан босату үшін белгісіз сома төледі; бұл «Wizards» компаниясына «Advanced Dungeons & Dragons» атауын жай ғана «Dungeons & Dragons» деп өзгертуге мүмкіндік берді. Олардың бір қызы болды. Арнесон 2009 жылдың 7 сәуірінде екі жыл бойы қатерлі ісікпен күрескеннен кейін қайтыс болды (сонымен қатар «Charles Roberts Awards» атақ залында да саналады) және 1999 жылы «Pyramid» журналы оны «кем дегенде приключенческая ойындар саласында» Мыңжылдықтың ең ықпалды тұлғаларының бірі деп атады. Ол «Flying Buffalo» компаниясының 2008 жылғы «Famous Game Designers Playing Card Deck» карталық палубасында «танымал ойын дизайнері» ретінде көрсетілді. Арнесонның қайтысынан үш күн өткен соң «Wizards of the Coast» компаниясы өз веб-сайтының «Dungeons & Dragons» бөлімінің бірінші бетін Арнесонға арналған құрметпен уақытша ауыстырды. Ойын әлеміндегі басқа да құрметтер: «Order of the Stick» #644 және «Dork Tower» 2009 жылдың 8 сәуірінде. «Activision Blizzard» видео ойын баспасы Арнесонға арналған құрметті өз веб-сайтында жариялады және 2009 жылдың 14 сәуірінде «World of Warcraft» онлайн-рөлдік ойынының 3.1 жаңқасын, «The Secrets of Ulduar» Арнесонға арнап шығарды. «Turbine's Dungeons and Dragons Online» ойыны «Threnal» құламасында Арнесонға арналған ескерткіш құрбандық алтарын орнатты. Олар сондай-ақ Арнесонның өзі айтқан «Threnal» квест тізбегін аяқтаған үшін сыйақы ретінде берілетін «Дүниеге әсер етуші мантия» деп аталатын ойын элементін жасады. Мантияның сипаттамасында былай делінген: «Осы шапанды ұстағанда, сізді жұбаныш пен жігерге толы сезім қамтиды. Шапанның шеттерінде құпия рундар жүреді, ал жібек астарда «Blackmoor» деп аталатын жердің керемет егжей-тегжейлі картасы суреттелген». 2010 жылдың 30 қазанында «Full Sail University» университеті студенттік ойын әзірлеу студиясын Арнесонның құрметіне «Dave Arneson's Blackmoor Studios» деп атады. 2008 жылы «Braunstein» тарихы және 2012 жылы Джон Петерсеннің ғылыми еңбегі «Playing at the World» басылғаннан бері Дейв Уэсли мен Дейв Арнесонның үстел үстіндегі рөлдік ойындардың шығу тегі туралы кең ауқымды әңгімедегі рөлі қалпына келтірілді. Роберт Кунц 2017 жылы «Dave Arneson's True Genius» кітабын жариялады және қазіргі үстел үстіндегі рөлдік ойындардың ойын процесі Арнесонмен қалай жобаланғанын «Kotaku» сайтына сұхбат беріп баяндады. 2019 жылы «The Secrets of Blackmoor» деректі фильмінде Дейв Арнесонның алғашқы ойыншыларымен сұхбаттасулар көрсетілді және оның инновациялары мойықталды.

In 1977, despite the fact that he was no longer at TSR, Arneson published Dungeonmaster's Index, a 38 page booklet that indexed all of TSR's D&D properties to that point in time. TSR had agreed to pay Arneson royalties on all D&D products, but when the company came out with Advanced Dungeons & Dragons (AD&D) in 1977, it claimed that AD&D was a significantly different product and so did not pay him royalties for it. In response, Arneson filed the first of five lawsuits against Gygax and TSR in 1979. In March 1981, as part of a confidential agreement, Arneson and Gygax resolved the suits out of court by agreeing that they would both be credited as "co creators" on the packaging of D&D products from that point on, This did not end the lingering tensions between them. In the early 1980s he established his own game company, Adventure Games – staffed largely by Arneson's friends, most of whom were involved in an American Civil War reenactment group – that published the miniatures games Harpoon (1981) and Johnny Reb (1983), as well as a new edition of his own Adventures in Fantasy role playing game (1981). The company also published several Tékumel related books, owing to Arneson's friendship with author M. A. R. Barker. Arneson sold the rights to Adventure Games to Flying Buffalo in 1985; because Arneson owned part of Flying Buffalo, he wanted to let them handle the rest of his company's stock and intellectual property after shutting down Adventure Games. Arneson stepped into the computer industry and founded 4D Interactive Systems, a computer company in Minnesota that has since dissolved. He also did some computer programming and worked on several games. He eventually found himself consulting with computer companies. Living in California in the late 1980s, Arneson had a chance to work with special education children. Upon returning to Minnesota, he pursued teaching and began speaking at schools about educational uses of role playing and using multi sided dice to teach math. At Full Sail University he taught the class "Rules of the Game", He retired from the position on June 19, 2008. Zork Zero (1988), Citadel: Adventure of the Crystal Keep (1989), Uncharted Waters (1990), and Renegade Legion: Interceptor (1990). During the 1990s, he was invited to Brazil by Devir, a game publisher. He became friends with the owner of the publishing company and he gave him his D&D woodgrain box and some of his books as a gift. In 1997, after Wizards of the Coast purchased TSR, Peter Adkison paid Arneson an undisclosed sum to free up D&D from royalties that were still owed to Arneson; this allowed Wizards to retitle Advanced Dungeons & Dragons to simply Dungeons & Dragons. they had one daughter,

Arneson died on April 7, 2009, after battling cancer for two years. (also known as the Charles Roberts Awards Hall of Fame) and in 1999 was named by Pyramid magazine as one of The Millennium's Most Influential Persons, "at least in the realm of adventure gaming". He was honored as a "famous game designer" by being featured on the king of hearts in Flying Buffalo's 2008 Famous Game Designers Playing Card Deck. Three days after his death, Wizards of the Coast temporarily replaced the front page of the Dungeons & Dragons section of their web site with a tribute to Arneson. Other tributes in the gaming world included Order of the Stick #644, and Dork Tower for April 8, 2009. Video game publisher Activision Blizzard posted a tribute to Arneson on their website and on April 14, 2009, released patch 3.1 of the online role playing game World of Warcraft, The Secrets of Ulduar, dedicated to Arneson. Turbine's Dungeons and Dragons Online added an in game memorial altar to Arneson in the Ruins of Threnal location in the game. They also created an in game item named the "Mantle of the Worldshaper" that is a reward for finishing the Threnal quest chain that is narrated by Arneson himself. The Mantle's description reads: "A comforting and inspiring presence surrounds you as you hold this cloak. Arcane runes run along the edges of the fine cape, and masterfully drawn on the silken lining is an incredibly detailed map of a place named 'Blackmoor'." On October 30, 2010, Full Sail University dedicated the student game development studio space as "Dave Arneson's Blackmoor Studios" in Arneson's honor. Since the release of the history of Braunstein in 2008 and Playing at the World in 2012, a scholarly work by Jon Petersen, the role of Dave Wesely and Dave Arneson was restored in the broad conversation on the origins of the tabletop role playing games. Robert Kuntz published Dave Arneson's True Genius in 2017 and gave interviews to Kotaku to detail how the gameplay of the current tabletop role playing games was designed by Arneson. In 2019, the documentary The Secrets of Blackmoor presented interviews of the first players of Dave Arneson and acknowledged his innovations.