Кіріспе
Коаксиалды кабельдерге арналған радиожиіліктік жалғауыш
N жалғауышы (сондай-ақ, N типіндегі жалғауыш) – бұрандалы, ауа райына төзімді, орташа өлшемді радиожиіліктік жалғауыш, коаксиалды кабельдерді қосу үшін қолданылады. Бұл микротолқынды жиілік сигналдарын тасымалдай алатын алғашқы жалғауыштардың бірі болды және 1940 жылдары Пол Нилл (Bell Labs) ойлап тапты, оның құрметіне жалғауыш осылай аталды. Алғашқыда жалғауыш әскери қолдануда 1 ГГц дейін жиіліктегі сигналдарды тасымалдауға арналған, бірақ бүгінгі танымал N типі 11 ГГц дейін жиіліктерді оңай басқарады. Hewlett Packard компаниясындағы Джулиус Ботка жасаған соңғы жаңартулар оның мүмкіндіктерін 18 ГГц-қа дейін арттырды. Еркек жалғауышы қолмен бекітіледі (бірақ алтыбұрышты гайкасы бар нұсқалары да бар) және орталық және сыртқы өткізгіштер арасында ауа кеңістігі болады. Бұл жалғауышта 5/8-24 UNEF бұрандасы қолданылады. Amphenol компаниясы белгілі бір моментпен бекітуді ұсынады, ал Andrew Corporation өздерінің алтыбұрышты гайкалы нұсқалары үшін басқа шама ұсынады. Бекіту моменты тек бұранданың сапасы мен тазалығына байланысты болғандықтан, ал негізгі талап – маңызды аралықтар немесе бос кеңістіктер болмаған жақсы радиожиіліктік байланыс болғандықтан, бұл мәндерді анықтамалық ретінде қарастыру керек.
Күштік көрсеткіш
N коннекторының жоғары қуат деңгейі орталық штырға жақын ауаның кернеуге қанағаттанбауы/иондануымен анықталады. Орташа қуат деңгейі кедергілік енгізу жоғалтуларынан орталық контактінің қызып кетуімен анықталады, сондықтан ол жиілікке байланысты. Жаңа, таза коннектор үшін, өндірушілердің стандартты қисықтарындағы мәліметтер (VSWR = 1.0) 20 МГц жиілігінде ≈5000 Вт, ал 2 ГГц жиілігінде ≈500 Вт шегі көрсетілген. Бұл жиіліктің квадрат түбіріне кері пропорционалдық заң, жиілік артуымен тері тереңдігінің азаюынан күтіледі. Төменгі жиіліктерде сол өндіруші ≈1000 В RMS дейін жоғарғы шек ұсынады. Ұзақ мерзімді сенімді жұмыс істеуді қамтамасыз ету үшін, қауіпсіздік коэффициенті 5 немесе одан да жоғары болуы жиі кездеседі, әсіресе егер стандартты емес бөлшектер қолданылса немесе жұмыс ортасы контактілердің уақыт өте келе тозуына мүмкіндік берсе.
Импеданс опциялары
N коннекторы MIL STD 348 стандартына сәйкес келеді, бұл АҚШ әскері анықтаған стандарт, және 50 және 75 Ом нұсқаларында шығарылады. 50 Омдық нұсқасы құрлықтағы мобильді байланыс, сымсыз деректер, пейджинг және ұялы байланыс жүйелерінің инфрақұрылымында кеңінен қолданылады. 75 Омдық нұсқасы негізінен кабельдік теледидар жүйелерінің инфрақұрылымында қолданылады. Осы екі түрлі коннекторды бір-бірімен қосу орталық контактінің диаметрінің айырмашылығынан зақымдануға және/немесе жұмыстың тұрақсыз болуына әкелуі мүмкін. Өкінішке орай, көптеген N типті коннекторлар белгіленбеген, сондықтан аралас кедергі ортасында мұндай жағдайды болдырмау қиын болуы мүмкін. Жағдайды одан әрі усложнырақ ететіні, кейбір 75 Омдық розеткаларды жасаушылар оларды үлкен 50 Омдық контактіні қалпына келтірілмейтін зақымдаусыз қабылдауға жеткілікті серпімділікпен жасаса, ал басқалары олай етпейді. Жалпы алғанда, 75 Омдық контакті 50 Омдық розеткаға зақым келтірмейді, бірақ бос жайғасу контактінің сапасын кепілдемейді; бұл нашар немесе үзіліссіз жұмыс істеуге алып келуі мүмкін, өйткені жіңішке 75 Омдық еркек контактісі үлкен 50 Омдық розеткаға тығыз жабыспайды. 50 Омдық N типті коннектор микротолқынды қолданыстарда және микротолқынды өлшеу құралдарында, мысалы спектр анализаторларында жиі қолданылады. 50 Ω N коннекторлары UHF жолақтарында жұмыс істейтін әуесқой радио құрылғыларында (мысалы, трансиверлерде) да кеңінен қолданылады.
SnapN
SnapN бастапқыда 2006 жылы Rosenberger Hochfrequenztechnik компаниясымен жасалған және кеңінен қолданылатын N типті жалғауыштың бұрандалы интерфейсін жылдам құлыптаумен алмастырады. Quick Lock Formula Alliance (QLF) құрамына кірсе де, Rosenberger инженерлері QLF-тың жылдам құлыптаушы N жалғауышы, QN-нің өнімділік мәселелерін шешу үшін SnapN-ді дербес жобалады. Бұл конструкция, QN-нен айырмашылығы, сыртқы өткізгіштің ішкі өлшемдері 7,00 мм және ішкі өткізгіштің сыртқы өлшемдері 3,04 мм болатын бастапқы N типтің негізгі құрылымдық параметрлерін сақтай отырып, жақсырақ электрондық өнімділікке қол жеткізеді. Аталық N жалғауышы аналық SnapN-ге қосылуы мүмкін.
Сол жақ жіп
Сол жақ бұранда немесе кері бұранда, бірдей 5/8 24 UNEF бұранда өлшемін пайдаланады, бірақ қарсы бағытта бұрандаланады. Олар кейбір сымсыз LAN жүйелерінде қолданылады.
Кері полярлығы N
Кері полярлылықты қосымшалар бірдей сыртқы қабықты қолданады, бірақ ішкі тігінің жынысын өзгертеді. Олар кейбір сымсыз LAN жүйелерінде пайдаланылады.
Қолданбалар
N типті жалғауыштар төмен жиілікті микротолқынды жүйелерде кеңінен қолданылады, мұнда сенімділік және/немесе төмен құн қажет. Көптеген спектр анализаторлары кіріс үшін осындай жалғауыштарды пайдаланады, ал 0-11 ГГц жиілік диапазонында жұмыс істейтін антенналар көбінесе N типті жалғауыштары бар коаксиалды кабельге қосылады. N жалғауыштары тарихи түрде 10BASE5 "thicknet" Ethernet желілерімен қолданылған. Кейбір орташа тіркемелік құрылғыларда еркек және әйел N жалғауыштары болды, бұл MAU-ға екі N жалғауыштарымен жабылган қалың коаксиалды кабельдердің арасына тиімді түрде қосылуға мүмкіндік берді. Дегенмен, MAU-ны үзіліссіз кабельдерге "вампирлік" қосылымдар арқылы бекіту көбірек таралған.