Кіріспе
Норвегияның Ставангер қаласындағы футбол клубы, Viking FK ерлер секциясы.
Viking FK's men's section
Viking Fotballklubb клубы, халықаралық аренада Viking немесе Viking Stavanger деп белгілі, Ставангер қаласындағы норвегиялық футбол клубы. Клуб 1899 жылы құрылған. Норвегия футболындағы ең сәтті клубтардың бірі болып саналады, 8 рет Норвегияның жоғары лигасының чемпионы атанды, соңғы рет 1991 жылы, ал 6 рет Норвегия кубогын жеңіп алды, соңғы рет 2019 жылы. Клуб Норвегиядағы кез келген клубтан көп жоғары лига матчтарын өткізді. Лига құрылғаннан бері, 1966-67, 1987-88 және 2018 жылдарды қоспағанда, әрдайым жоғары дивизионда ойнап келеді. Еуропалық аренадағы маңызды жетістіктеріне 2002-03 маусымда УЕФА кубогынан ағылшынның "Челси" клубын, ал 1999-2000 маусымда "Спортинг" (Лиссабон) клубын шығару, сондай-ақ 2005-06 УЕФА кубогының топтық кезеңіне қатысу кіреді.
Тарих
Viking 1899 жылы Ставангерде құрылды және алғашқы жылдары негізінен жергілікті ойындар ойнады. 1930 жылдан бастап клуб ұлттық деңгейде нығайып, 1933 жылы кубок финалына шықты, онда Мьёндаленге есе жіберді. 1930 жылдары клуб бірнеше танымал ойыншыларын тәрбиеледі, олардың ең танымалсы – Рейдар Кваммен. Ол 1936 жылғы Олимпиадада Норвегия құрамасының қола медалін жеңіп алды. Оның інісі Артур Кваммен де Норвегия құрамасының құрамында ойнады, ал Бернхард Лунд кейін клубтың әнұранын жазды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Viking 1950 жылдары үстемдікке ие болды, 1953 жылы кубок финалында Lillestrøm, 1959 жылы финалда Sandefjord командаларын жеңіп, 1957–58 жылдары лига чемпионы атанды. Ұзақ жылдар бойы қақпашы болған Сверре Андерсен осы буынның ең көрнекті ойыншысы болды, ал Эдгар Фальх Норвегия құрамасының намысын қорғады. Ролф пен Каре Бьёрнсен, Асбьорн Скьерпе және Лейф Николайсен де көзге түсті, ал жас Олав Нильсен 1959 жылы өзінің сәнді мансабын бастады. Клубтың көрермендер рекорды да 1959 жылғы кубоктың жартылай финалынан басталады, онда 18 892 жанкүйер Viking-тің Odd командасын 4:0 есебімен жеңгенін көрді. 1960 жылдар Viking үшін тыныш жылдар болғанымен, клуб 1970 жылдары Норвегия футболында қайтадан үстемдікке ие болды. Viking 1972–1975 жылдары төрт рет қатарынан лига чемпионы атанды, сондай-ақ 1979 жылы кубок пен лиганы бірдей жеңіп алды. 1972 жылы инновациялық жаттықтырушы Кьелл Шу Андреасен командалық жұмыстың маңыздылығын және жылдам, шабуылға бағытталған қорғаушылар Сигбьорн Слиннинг пен Анбьорн Экеландты табысты пайдалану арқасында табысқа негіз салды. Алайда, команданың әр жылдары басқа жаттықтырушылар болды, Сверре Андерсен, Стюарт Уильямс және Олав Нильсен оларды келесі жылдары жеңіске жеткізді, ал Тони Кнап 1979 жылғы команданы басқарды. Жартылай қорғаушы Олав Нильсен де онжылдықтың бірінші жартысында алаңдағы маңызды ойыншы болды, ол «Олав Викинг» деген лақап атын алды, ал оның әріптесі Свейн Квиа бірнеше рет Норвегияның үздік ойыншысы атанды. Арвид Кнутсен, Рейдар Гоа, Ханс Эдгар Полсен, Эрик Йоханнессен, Инге Вален, Йоханнес Волд, Свейн Хаммерё, Гуннар Берланд және Тригве Йоханнессен де маңызды ойыншылар қатарында болды. 1980 жылдар клуб үшін сәтті басталды. Кьелл Шу Андреасен 1982 жылы клубты лига чемпионы атанды. Олар сондай-ақ 1981 және 1984 жылдары лигада және 1984 жылы кубокта күміс жүлдегер атанды. Бұл командада Бьярне Бернтсен, Пер Хенриксен, Эрик Торстведт, Свейн Фьелберг, Нильс Ове Хеллвик, Тоннинг Хаммер, Исак Арне Рефвик, Торбьёрн Свендсен, Тригве Йоханнессен және Гэри Гудчайлд сияқты ойыншылар өнер көрсетті. Алайда, 80-ші жылдардың ортасында клуб Екінші дивизионға түсіп қалды, ал 1987 жыл клуб тарихындағы ең қиын маусым болды, себебі клуб Екінші дивизионда 8-ші орынға түсті, ал жергілікті қарсыластары Bryne кубокты жеңіп алды, ал көршілес Vidar командасы Tippeligaen-ге көтерілуге жақын болды. Швед жаттықтырушысы Бенни Леннартсон және ойыншылар Кьелл Йоневрет пен Пер Холмберг клубты құтқару үшін жоғары жалақымен келді. Бұл тәуекел сәтті аяқталды, өйткені харизматикалық шабуылшы Альф Каре Твейт 1988 жылғы маусымның соңғы лига ойынында Vard командасына қарсы 95-ші минутта даулы пенальти соқты. Арил Равендал осы пенальтиді голға айналдырып, Viking-ке жеңіс сыйлады және жоғары дивизионға жолдама алды, бұл «Гаугесундтағы керемет» деп аталды. Бұл жаңа дәуірдің басталуы болды, клуб 1989 жылы кубокты, ал 1991 жылы лиганы жеңіп алды. Ларс Гауте Бё, Роджер Нильсен, Кент Кристиансен, Эгиль Фетланд, Ян Фетланд, Тронд Эгиль Солтведт, Майк МакКейб және Бьорре Майнсеф жас Viking командасының негізгі ойыншылары болды. Алайда, 1991 жылғы лига жеңімпазынан шыққан көптеген жас ойыншылар өздерінің үміттерін толыққанды іске асыра алмады, ал 1992 жылы жаңа жаттықтырушы Арне Ларсен Окландтың басшылығымен клубтың төмендеуіне шамалы қалды. Бьярне Бернтсен маусымның ортасында жаттықтырушы болып тағайындалды және Tippeligaen-дегі мәртебесін сақтап қалды. Viking FK әлемге әйгілі Барселона клубын, 100 миллион Facebook қолданушысы бар екінші спорттық команданы Еуропа кубогынан шығарып жіберуге жақын болды. 1990 жылдары клуб Премьер-лига медальдары үшін күресті, бірақ Розенборгқа қарсы күресте жеңіске жете алмады. 1990 жылдар Норвегия футболында ойыншыларды экспорттау дәуірі болды, ал Viking шабуылшы Эгиль Остенстадты 1996 жылы 900 000 фунт стерлингке Southampton клубына, ал 1997 жылы дарбазашы Томас Майрды 800 000 фунт стерлингке Everton клубына сатудан едәуір табыс тапты. Гуннар Аас, Ларс Гауте Бё, Магнус Свенссон, Бьярте Аарсхайм, Кеннет Сторвик, Роджер Нильсен және Ингве Бё осы буынның негізгі ойыншылары болды. 2000 жылы Бенни Леннартсон даниялық Poul Erik Andreasenнің орнын басып, екі қола жүлде, кубок жеңісі және Chelsea клубына қарсы Еуропа кубогындағы есімді ойынға қол жеткізді. 2003 жылы Кьелл Инге Ольсен жаттықтырушы болып тағайындалды, ал клуб лигада бесінші орынды иеленді. 2004 жылдың басында клуб жаңа стадионға, Jåttåvågen-ге, Viking Stadion деп аталды. Сонымен қатар, ағылшын Рой Ходжсон жаттықтырушы болып тағайындалды. Клуб жаңа стадиондағы алғашқы маусымында тоғызыншы орынды, ал 2005 жылғы маусымда бесінші орынды иеленді. Бреде Хангеланд, Эгиль Остенстад, Петер Коптефф және Фроде Хансен осы кезеңдегі көрнекті ойыншылар болды. 2005 жылдың соңында Рой Ходжсон Viking бапкері қызметінен кетіп, Финляндия құрамасын басқарды, ал оның орнына Том Прал келді. 2006 жылғы маусым Пралдың командасы үшін жаман басталды, ал жаман жағдай нашарлап кетті. Жеңіліске жеті матч қалғанда, бұрынғы қорқынышты команда турнир кестесінің соңғы орындарында болды. Бұрынғы Start клубының жаттықтырушысы Том Нордли Viking-ті құтқару үшін үш айлық келісімшартқа шақырылды. Жаңа басшылық астында Viking алғашқы төрт ойынның үшеуінде жеңіске жетіп, турнир кестесінде он бірінші орынға көтерілді, бірақ кейін қатарынан екі ойында жеңіліске ұшырап, қайтадан төмендеу аймағына түсті. Соңғы орында екінші болып тұрған Viking-ке плей-оффқа өтуден басқа ештеңе күтпеді. Алайда, маусымның соңы тамаша болды, өйткені Viking өз алаңында Brann командасын 5:0 есебімен жеңіп, HamKam және Odd Grenland командаларын басып өтіп, Tippeligaen-дегі орнын сақтап қалды. Том Нордли маусымнан кейін жаттықтырушы лауазымына үміткер болды, бірақ оның орнына Lillestrøm клубына кетті. 22 қараша 2006 жылы Viking Uwe Röslerді (бір апта бұрын Lillestrøm клубында Том Нордлимен ауыстырылған) жаңа жаттықтырушы болып тағайындады. Rösler басшылығымен Viking қайтадан Норвегия футболының көшбасшыларының біріне айналды және 2007 жылы үшінші орынды иеленді. Алайда, келесі маусымдар сәтті болмады, Viking 2008 жылы алтыншы, ал 2009 жылы оныншы орынды иеленді. Олар сондай-ақ 2008 жылы UEFA кубогында Финляндияның FC Honka командасынан күтпеген жеңіліске ұшырады, ал 2009 жылы жергілікті қарсыластары Bryne командасынан ұялтарлықтай жеңіліс тапты. Екі маусым қатарынан үміттерге сай келмеген соң, Rösler 18 қараша 2009 жылы жаттықтырушы лауазымынан кетті. 2009 жылдың желтоқсан айының басында, жергілікті газеттерде кең талқылаудан кейін, Viking Норвегия ұлттық футбол құрамасының бұрынғы жаттықтырушысы Åge Hareide-ді жаңа жаттықтырушы болып тағайындады. Ставангерге ешқандай жүлде әкеле алмаған Hareide 9 маусым 2012 жылы клубтан босатылды. Кьелл Йоневрет 19 маусым 2012 жылы клубтың жаңа жаттықтырушысы болып тағайындалды. Йоневрет бұрынғы ойыншысы ретінде 1988 жылдан 1990 жылға дейін Viking құрамында ойнаған. Йоневрет клубтың қаржылық қиындықтарына қарамастан, төрт жылдан астам команданы басқарды және жақсы нәтижелерге қол жеткізді. 2015 жылдың тамызында ол 2018 жылдың соңына дейін келісімшартын жаңартты. Алайда, 2016 жылғы маусымнан кейін клуб Йоневретпен келісімшарды бұзу туралы өзара келісімге келді. 24 қараша 2016 жылы ағылшын Ian Burchnall клубтың жаңа жаттықтырушысы болып тағайындалды. Viking тәжірибесіз жаттықтырушыны тағайындағанымен және қаржылық қиындықтарға тап болғанымен, норвегиялық БАҚ 2017 жылғы маусымда Viking-тің ортаңғы көрсеткіштерге қол жеткізе алатынын болжады.
Стадион
2004 жылғы маусымнан бері Viking Stadion – «Викингтің» үй стадионы. Бұрын клуб 17 555 көрерменге арналған Ставангер стадионында ойнаған. Ставангер стадионы 1899 жылы клуб құрылғаннан бастап оның үй стадионы болып келді.
Қатысушылар саны
Viking Stadion-дағы алғашқы маусымда 2003 жылы орташа келушілер саны 6 712 болса, 2004 жылы 12 450-ге дейін өсті. Стадион ашылғалы бері орташа келушілер саны шамамен 10 мыңға жуықтап келеді. Ең төменгі орташа келушілер саны 2017 жылы тіркелді, ол кезде «Викинг» 16-шы орында аяқталып, Eliteserien лигасынан төмендеді. 2007 жылы «Викинг» стадионға орташа есеппен 15 842 жанкүйер келді, бұл «Викинг» тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. «Викинг» клубының ресми жанкүйерлер клубы – «Викингхорден» (Викингтер тобы). Басқа жанкүйерлер топтары: F19 Stavanger, Viking Oslo, Blå Brigade 99 және Vecchia Guardia.
Жарыстар
Викингтің ең басты қарсыластары жергілікті және тарихи тұрғыдан Бранн, Брайн, Хаугесунд, Санднес Ульф, Старт және Розенборг БК болып табылады. Бранн және Хаугесунд арасындағы бәсекелестік көбінесе «Вестландсдербиі» (Батыс Норвегия дербиі) деп аталады. Стартпен бәсекелестік әдетте «Сёрвестландсдербиі» (Оңтүстік-Батыс Норвегия дербиі) деп белгілі. Брайн, Хаугесунд және Санднес Ульф – Викингтің өзі орналасқан Рогаланд округіндегі клубтар. Брайн мен Санднес Ульф географиялық тұрғыдан ең жақын қарсыластар. Брайн көбінесе Викингтің ең басты қарсыласы саналады. 2003 жылғы маусым Брайн мен Викингтің лигада соңғы рет кездескен маусымы болды, бірақ одан кейін клубтар кубокта бірнеше рет ойнады.