Инфрадыбыс – 20 Гц төмен жиілікті дыбындар. Жер сілкінісін, жанартауларды бақылауға, геологияны зерттеуге, сондай-ақ жүрек-қан тамыр жүйесін зерттеуге қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
20 герцтен төмен жиілікті тербелістер
Vibrations with frequencies lower than 20 hertz
Инфрадыбыс, кейде төмен жиілікті дыбыс деп аталады, адам естіп тұратын ең төменгі шектен төмен жиілікті дыбыс толқындарын сипаттайды (әдетте 20 Гц, ANSI/ASA S1.1 2013 стандартымен анықталғандай). Жиілік төмендеген сайын есту сезімталдығы біртіндеп азаяды, сондықтан инфрадыбысты сезіну үшін дыбыс қысымы жеткілікті деңгейде болуы керек. Құлақ – төмен жиілікті дыбысты сезінуге арналған негізгі орган болғанымен, жоғары интенсивтілікте инфрадыбыс тербелісін дененің әртүрлі бөліктерінде сезінуге болады. Мұндай дыбыс толқындарын зерттеуді кейде инфрасоника деп атайды, ол 20 Гц-тен төменгі дыбыстарды 0,1 Гц-ке дейін (ал сирек жағдайларда 0,001 Гц-ке дейін) қамтиды. Адамдар осы жиілік диапазонын жер сілкінісі мен жанартауларды бақылауға, жер астындағы тау жыныстары мен мұнай кен орындарын іздеуге, сондай-ақ баллистокардиография және сейсмокардиография арқылы адамның жүрек-қан тамыр жүйесінің жұмысын зерттеуге пайдаланады. Инфрадыбыстың ерекшелігі – кедергілерді аз шығындармен айналып өту қабілеті. Музыкада үлкен орган құбырлары сияқты акустикалық толқын жетектері немесе дыбысты көбейтуге арналған ерекше динамиктер, мысалы, тарату желісі, айналмалы вуфер немесе дәстүрлі сабвуфер конструкциялары төмен жиілікті дыбыстарды, соның ішінде инфрадыбысты шығара алады. Инфрадыбыс шығаруға арналған сабвуферлер коммерциялық сабвуферлерге қарағанда октава немесе одан да төмен жиілікті дыбысты қайта жасай алады және көбінесе олардан 10 есе үлкен болады.
Infrasound, sometimes referred to as low frequency sound, describes sound waves with a frequency below the lower limit of human audibility (generally 20 Hz, as defined by the ANSI/ASA S1.1 2013 standard). Hearing becomes gradually less sensitive as frequency decreases, so for humans to perceive infrasound, the sound pressure must be sufficiently high. Although the ear is the primary organ for sensing low sound, at higher intensities it is possible to feel infrasound vibrations in various parts of the body. The study of such sound waves is sometimes referred to as infrasonics, covering sounds beneath 20 Hz down to 0.1 Hz (and rarely to 0.001 Hz). People use this frequency range for monitoring earthquakes and volcanoes, charting rock and petroleum formations below the earth, and also in ballistocardiography and seismocardiography to study the mechanics of the human cardiovascular system. Infrasound is characterized by an ability to get around obstacles with little dissipation. In music, acoustic waveguide methods, such as a large pipe organ or, for reproduction, exotic loudspeaker designs such as transmission line, rotary woofer, or traditional subwoofer designs can produce low frequency sounds, including near infrasound. Subwoofers designed to produce infrasound are capable of sound reproduction an octave or more below that of most commercially available subwoofers, and are often about 10 times the size.
Тарих және зерттеу
Бірінші дүниежүзілік соғыста одақтастар артиллерияны табу үшін алғаш рет инфразвук қолданды. Инфрадыбыстық зерттеулердің алғашқыларын жасағандардың бірі француз ғалымы Владимир Гавро болды. Оның инфрадыбыстық толқындарға деген қызығушылығы 1957 жылы ол және оның зерттеу тобы жұмыс істеп жатқан үлкен бетон ғимаратта туды. Топ мүшелері мерзім-мерзіммен, терең жағымсыз құлайтын сезімге тап болды. Көп апта бойы құлайтын сезімнің себебін іздегеннен кейін, команда бұл патоген немесе ғимараттағы із жазылмаған зиянды химиялық газдардың ағыны деп ойлады. Бірақ олар "төмен жылдамдықты, дұрыс бекітілмеген мотор [осындай] "құлайтын тербелістерді" тудыратынын" анықтады. Осы және осыған ұқсас жағдайлардың нәтижесінде, жаңа архитектуралық құрылыстарда қуыстардағы инфрадыбыстық резонанстарды тексеру және жою, сондай-ақ дыбыс өткізбейтін және ерекше дыбыстық қасиеттері бар материалдарды пайдалану қалыпты жағдайға айналды.
The Allies of World War I first used infrasound to locate artillery. One of the pioneers in infrasonic research was French scientist Vladimir Gavreau. His interest in infrasonic waves first came about in 1957 in the large concrete building that he and his research team were working in. The group was experiencing bouts of periodic and deeply unpleasant nausea. After weeks of speculation on the source of the nausea — the team was convinced that it was a pathogen or an untraced leak of noxious chemical fumes in the facility — they discovered that a "loosely poised low speed motor was developing [these] 'nauseating vibrations'". As a result of this and similar incidents, it has become routine in new architecture construction to inspect for and eliminate any infrasonic resonances in cavities and the introduction of sound proofing and materials with specialized sonic properties.
Жануарлар реакциясы
Кейбір жануарлар жер бетінде табиғи апаттардың нәтижесінде пайда болатын инфразұм толқындарын сезінеді және оларды ерте ескерту ретінде пайдаланады деп саналады. 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі мен цунами осыған мысал бола алады. Цунами Азия жағалауына жеткенге бірнеше сағат бұрын жануарлар аумақтан қашып кеткені хабарланды. Бұл құбылыстың нақты себебі белгісіз, бірақ кейбір ғалымдар жануарлардың қашуына инфразұм емес, электромагниттік толқындар ықпал еткен болуы мүмкін деп болжайды. АҚШ Геологиялық қызметінің 2013 жылғы зерттеуіне сәйкес, үй құстары (көгершін) бағыт табу үшін төмен жиілікті инфразұмды пайдаланады.
Some animals have been thought to perceive the infrasonic waves going through the earth, caused by natural disasters, and to use these as an early warning. An example of this is the 2004 Indian Ocean earthquake and tsunami. Animals were reported to have fled the area hours before the actual tsunami hit the shores of Asia. It is not known for sure that this is the cause; some have suggested that it may have been the influence of electromagnetic waves, and not of infrasonic waves, that prompted these animals to flee. Research in 2013 by Jon Hagstrum of the US Geological Survey suggests that homing pigeons use low frequency infrasound to navigate.
Адамның реакциясы
20 Гц адам есту қабілетінің ең төменгі жиілік шегі деп есептеледі. Таза синустық толқындар идеалды жағдайларда және өте жоғары дыбыс деңгейінде қайта өндірілгенде, адам 12 Гц дейін төмен жиілікті дыбыстарды анықтай алады. 10 Гц-тен төмен дыбыстың жеке циклдарын сезінуге болады, сонымен қатар құлақ барабанында қысым сезімі туындайды. Шамамен 1000 Гц жиіліктен бастап, есту жүйесінің динамикалық диапазоны жиіліктің төмендеуімен азаяды. Бұл сығылу тең дыбыс деңгейінің графиктерінде байқалады және бұл тіпті дыбыс деңгейінің аздап өсуі сезілмейтін дыбыстан қатты дыбысқа дейін қабылданатын дыбыс деңгейін өзгерте алады дегенді білдіреді. Халық арасындағы есту қабілетінің табиғи айырмашылықтарымен байланысты, өте төмен жиілікті дыбыс кейбір адамдар үшін естілмейтін болса, басқалары үшін қатты болып сезілуі мүмкін. Бір зерттеу инфрадыбыс адамдарда қорқыныш немесе әжуа сезімін тудыруы мүмкін екенін көрсеткен. Сондай-ақ, ол саналық қабылдаусыз болғандықтан, адамдарға ерекше немесе табиғаттан тыс оқиғалар болып жатқандай сезім тудыруы мүмкін. Сидней университетінің есту нейробиологиялық зертханасындағы ғалым инфрадыбыс кейбір адамдардың нерв жүйесіне әсер етуі мүмкін екенін көрсететін дәлелдердің артып келе жатқанын хабарлады. 2006 жылы жел турбиналарынан шығатын дыбыс эмиссиясының жақын жердегі халыққа тигізетін әсерін зерттеуде, инфрадыбыс оның қарқындылығына байланысты, мазалау немесе шаршау сияқты әсерлермен байланыстырылды, инфрадыбыстың адам сезіміне жетпейтін деңгейде физиологиялық әсерін қолдайтын аз ғана дәлел бар. Бірақ кейінгі зерттеулер естілмейтін инфрадыбысты толықтық сезімі, қысым немесе құлақтағы шумен байланыстырды және оның ұйқыны бұзуы мүмкін екенін мойындады. Басқа зерттеулер де турбиналардағы шу деңгейі мен жақын жердегі халықтың ұйқының бұзылуы арасындағы байланысты көрсетті, бірақ инфрадыбыстың осы әсерге қосқан үлесі әлі толыққанды түсінілмегенін қосты. Жапониядағы Ибараки университетінің зерттеушілері ЭЭГ тестілері жел турбиналары шығаратын инфрадыбыс "қазіргі үлкен жел турбинасының жанында жұмыс істейтін техниктерге мазасыздық тудыратынын" көрсетті. Дыбыстық қарулар жөніндегі сарапшы, Дортмунд техникалық университетінің Юрген Альтманн, инфрадыбыс тудыратын жүрек айну мен құсуға сенімді дәлелдер жоқ екенін мәлімдеді. Концерттердегі субвуферлердің жоғары дыбыс деңгейі субвуферлерге өте жақын тұрған адамдарда, әсіресе биік және жіңішке темекі шегушілерде өкпелердің құлауына себеп болуы мүмкін. 2009 жылдың қыркүйек айында Лондон студенті Том Рид "көктің қатты бассы" "жүрегіне тиіп жатқанына" шағымданғаннан кейін кенеттен аритмиялық өлім синдромынан (САДС) қайтыс болды. Сот сараптамасы табиғи себептерге байланысты өлімге ұшыраған деген қорытынды шығарды, бірақ кейбір сарапшылар басс тудыруға себеп болуы мүмкін екенін айтты. Ауа - трансдьюсерден адам денесіне төмен жиілікті тербелісті беру үшін өте тиімсіз орта. Алайда, тербеліс көзінің адам денесіне механикалық түрде қосылуы қауіпті комбинацияны құрайды. АҚШ ғарыш бағдарламасы зымыран ұшуының астронавттарға тигізетін зиянды әсерінен алаңдап, "қоңыр нота" және басқа да жиіліктерді тікелей адамдарға беру үшін тербеліс үстелдеріне орнатылған кабина орындықтарында сынақтар жүргізді. 2-3 Гц жиілікте 160 дБ дейін өте жоғары қуат деңгейлеріне қол жеткізілді. Сынақ жиіліктері 0,5 Гц-ден 40 Гц-ге дейін ауытқып отырды. Сынаққа қатысушылар моторлық атаксия, жүрек айну, көру қабілетінің бұзылуы, тапсырмаларды орындаудың нашарлауы және қарым-қатынас қиындықтарынан зардап шекті. Зерттеушілер бұл сынақтар қазіргі қалалық аңыздың бастауы деп санайды. "Төмен жиілікті шу және оның әсерлері туралы жарияланған зерттеулердің шолуы" атты есепте адамдар мен жануарлардың жоғары деңгейдегі инфрадыбысқа ұшырауы туралы зерттеулердің кең тізімі бар. Мысалы, 1972 жылы Борредон 42 жас жігітті 7,5 Гц жиілікті 130 дБ дыбысқа 50 минутқа ұшыратты. Бұл әсер есеңгіреу және қан қысымының аздап көтерілуінен басқа жағымсыз әсерлерге әкелмеді. 1975 жылы Сларв пен Джонсон төрт ер адамды 1 мен 20 Гц жиілікті инфрадыбысқа сегіз минуттан бірнеше рет, 144 дБ SPL деңгейіне дейін ұшыратты. Ортаңғы құлақтың ауыртпалығынан басқа зиянды әсерлер байқалған жоқ. Жануарларға жоғары қарқынды инфрадыбыспен жасалған сынақтарда жасушалардың өзгеруі және қан тамырларының қабырғаларының жарылуы сияқты өлшенетін өзгерістер байқалды. Инфрадыбыс - 1959 жылы Дятлов асуында өлі табылған тоғыз кеңес туристерінің өліміне себеп болған гипотезалардың бірі.
20 Hz is considered the normal low frequency limit of human hearing. When pure sine waves are reproduced under ideal conditions and at very high volume, a human listener will be able to identify tones as low as 12 Hz. Below 10 Hz it is possible to perceive the single cycles of the sound, along with a sensation of pressure at the eardrums. From about 1000 Hz, the dynamic range of the auditory system decreases with decreasing frequency. This compression is observable in the equal loudness level contours, and it implies that even a slight increase in level can change the perceived loudness from barely audible to loud. Combined with the natural spread in thresholds within a population, its effect may be that a very low frequency sound which is inaudible to some people may be loud to others. One study has suggested that infrasound may cause feelings of awe or fear in humans. It has also been suggested that since it is not consciously perceived, it may make people feel vaguely that odd or supernatural events are taking place. A scientist working at Sydney University's Auditory Neuroscience Laboratory reports growing evidence that infrasound may affect some people's nervous system by stimulating the vestibular system, and this has shown in animal models an effect similar to sea sickness. In research conducted in 2006 focusing on the impact of sound emissions from wind turbines on the nearby population, perceived infrasound has been associated to effects such as annoyance or fatigue, depending on its intensity, with little evidence supporting physiological effects of infrasound below the human perception threshold. Later studies, however, have linked inaudible infrasound to effects such as fullness, pressure or tinnitus, and acknowledged the possibility that it could disturb sleep. Other studies have also suggested associations between noise levels in turbines and self reported sleep disturbances in the nearby population, while adding that the contribution of infrasound to this effect is still not fully understood. In a study at Ibaraki University in Japan, researchers said EEG tests showed that the infrasound produced by wind turbines was "considered to be an annoyance to the technicians who work close to a modern large scale wind turbine". Jürgen Altmann of the Technical University of Dortmund, an expert on sonic weapons, has said that there is no reliable evidence for nausea and vomiting caused by infrasound. High volume levels at concerts from subwoofer arrays have been cited as causing lung collapse in individuals who are very close to the subwoofers, especially for smokers who are particularly tall and thin. In September 2009, London student Tom Reid died of sudden arrhythmic death syndrome (SADS) after complaining that "loud bass notes" were "getting to his heart". The inquest recorded a verdict of natural causes, although some experts commented that the bass could have acted as a trigger. Air is a very inefficient medium for transferring low frequency vibration from a transducer to the human body. Mechanical connection of the vibration source to the human body, however, provides a potentially dangerous combination. The U. S. space program, worried about the harmful effects of rocket flight on astronauts, ordered vibration tests that used cockpit seats mounted on vibration tables to transfer "brown note" and other frequencies directly to the human subjects. Very high power levels of 160 dB were achieved at frequencies of 2–3 Hz. Test frequencies ranged from 0.5 Hz to 40 Hz. Test subjects suffered motor ataxia, nausea, visual disturbance, degraded task performance and difficulties in communication. These tests are assumed by researchers to be the nucleus of the current urban myth. The report "A Review of Published Research on Low Frequency Noise and its Effects" contains a long list of research about exposure to high level infrasound among humans and animals. For instance, in 1972, Borredon exposed 42 young men to tones at 7.5 Hz at 130 dB for 50 minutes. This exposure caused no adverse effects other than reported drowsiness and a slight blood pressure increase. In 1975, Slarve and Johnson exposed four male subjects to infrasound at frequencies from 1 to 20 Hz, for eight minutes at a time, at levels up to 144 dB SPL. There was no evidence of any detrimental effect other than middle ear discomfort. Tests of high intensity infrasound on animals resulted in measurable changes, such as cell changes and ruptured blood vessel walls. Infrasound is one hypothesized cause of death for the nine Soviet hikers who were found dead at Dyatlov Pass in 1959.
Қоңыр белгі
Қоңыр нота – адам ішегінде акустикалық резонанс туғызып, нәжіс ұстамауға (фекальдық инконтиненцияға) әкелуге қабілетті гипотетикалық инфраүнді жиілік. Ауа арқылы берілетін дыбыс толқындарымен "қоңыр нотаның" бар екенін көрсетуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. 2005 жылдың ақпан айында MythBusters телешоуы "қоңыр нотаның" шындыққа сәйкес екенін тексеруге тырысты. Олар 5 Гц-ке дейін жиілікті және 153 дБ-ға дейін дыбыс қысымын сынап көрді. Олар ірі рок концерттерінде қолданылатын, ал бастың күшіне жету үшін арнайы модификацияланған субвуферді пайдаланды. Күтілген физиологиялық әсерлер байқалмады. Шоу "қоңыр нота" туралы мифті "дәлелсіз" деп жариялады.
The brown note is a hypothetical infrasonic frequency capable of causing fecal incontinence by creating acoustic resonance in the human bowel. Attempts to demonstrate the existence of a "brown note" using sound waves transmitted through the air have failed. In February 2005 the television show MythBusters attempted to verify whether the "brown note" was a reality. They tested notes down to 5 Hz in frequency and up to 153 dB in sound pressure. They used a type subwoofer used for major rock concerts, and which had been specially modified for deeper bass extension. The rumored physiological effects did not materialize. The show declared the brown note myth "busted."
Инфрадыбыстық 17 Гц дыбыс сынағы
2003 жылдың 31 мамырында Ұлыбританиялық зерттеушілер тобы жаппай эксперимент жүргізді, онда шамамен 700 адамды «есту шегіне жақын» деңгейде ойнатылған жұмсақ 17 Гц синустық толқындары бар музыкаға ұшыратты. Бұл жеті метрлік пластикалық кәріз құбырының үштен екісіне орнатылған, өте ұзын импульстік субвуфер арқылы жасалды. Эксперименттік концерт (Infrasonic деп аталды) Purcell Room залында екі қойылымда өтті, әрқайсысы төрт музыкалық туындыдан тұрды. Әр концерттегі екі туындының астына 17 Гц тон қосылды. Екінші концертте 17 Гц тоны бар туындылар ауыстырылды, нәтижелер нақты бір музыкалық туындыға қатысты болмауы үшін. Қатысушыларға қай туындыларда төмен деңгейдегі 17 Гц инфраүндіс тоны бар екені айтылмады. Тонның болуы нәтижесінде респонденттердің көпшілігінің (22%) дененің қалқып кетуі, қайғы сезімі, мойыннан қорқыныш сезімі немесе жирену сезімі пайда болды. Тэндидің болжамы бойынша, осы себепті ол көшпенді бейне көріпті – ол, оның ойынша, оның көз шарларының резонансқа түсуінен туған оптикалық иллюзия. Бөлме дәл жарты толқын ұзындығына тең болды, ал үстел ортасында тұрды, бұл фольганың дірілдеуіне себеп болған тұрақты толқынды тудырды. Тэнди бұл құбылысты одан әрі зерттеп, «Машинадағы әуесқой» деген мақала жазды. Ол әртүрлі шарапатты жерлерде, соның ішінде Ковентри соборы мен Эдинбург қамалының жанындағы Туристік ақпарат бюросының жертөлесінде бірқатар зерттеулер жүргізді.
On 31 May 2003, a group of UK researchers held a mass experiment, where they exposed some 700 people to music laced with soft 17 Hz sine waves played at a level described as "near the edge of hearing", produced by an extra long stroke subwoofer mounted two thirds of the way from the end of a seven meter long plastic sewer pipe. The experimental concert (entitled Infrasonic) took place in the Purcell Room over the course of two performances, each consisting of four musical pieces. Two of the pieces in each concert had 17 Hz tones played underneath. In the second concert, the pieces that were to carry a 17 Hz undertone were swapped so that test results would not focus on any specific musical piece. The participants were not told which pieces included the low level 17 Hz near infrasonic tone. The presence of the tone resulted in a significant number (22%) of respondents reporting feeling uneasy or sorrowful, getting chills down the spine or nervous feelings of revulsion or fear. This, Tandy conjectured, was why he had seen a ghostly figure—it was, he believed, an optical illusion caused by his eyeballs resonating. The room was exactly half a wavelength in length, and the desk was in the centre, thus causing a standing wave which caused the vibration of the foil. Tandy investigated this phenomenon further and wrote a paper entitled The Ghost in the Machine. He carried out a number of investigations at various sites believed to be haunted, including the basement of the Tourist Information Bureau next to Coventry Cathedral and Edinburgh Castle.
Анықтау және өлшеу
NASA Langley компаниясы бұрын мүмкін болмаған жерде пайдалы инфрақұныс өлшеуін жасауға болатын инфрақұныс анықтау жүйесін жобалап, әзірледі. Жүйеге 3 дюймдік диаметрлі мембранасы бар 377M06 үлгісіндегі электреттік конденсаторлық микрофон және шағын, ықшам жел экран кіреді. Электрет негізделген технология ең төменгі мүмкін фоновый шуды қамтамасыз етеді, себебі қолдау электроникасында (преамплификаторда) туындайтын Джонсон шуы барынша азайтылады. Жабық ұялы полиуретан көбігі осы мақсатқа жақсы қызмет етеді. Ұсынылған сынақта сезімталдық, фондық шу, сигналдың адалдығы (гармоникалық бұрмалау) және уақытша тұрақтылық сынақ параметрлері болады. Микрофон конструкциясы дәстүрлі аудио жүйеден инфрақұныстың ерекшеліктері ескерілетін тұрғысынан өзгешеленеді. Біріншіден, инфрақұныс Жер атмосферасы арқылы өте төмен атмосфералық сіңірудің және Жер беті мен стратосфера арасында көп рет қайшылануға мүмкіндік беретін рефракциялық каналдардың нәтижесінде ұзақ қашықтыққа таралады. Екінші қасиет, бұған дейін көп назар қойылмаған, инфрақұныстың қатты заттар арқылы терең ену қабілеті – жүйе жел экрандарын жобалау және жасауда пайдаланылатын қасиет. IMS инфрақұныс станциялары шамамен 1-9 км² аумақты қамтитын массивке орналастырылған сегіз микробарометрлік сенсорлардан және кеңістіктік сүзгілерден тұрады. Қолданылатын кеңістіктік сүзгілер – ұзындығы бойынша кіріс тесіктері бар сәулелендіретін құбырлар, олар жел турбуленттігі сияқты қысым өзгерістерін орташалау үшін жасалған, бұл дәл өлшеулерді қамтамасыз етеді. Ядролық сынақтарға толық тыйым салу шарты ұйымының Дайындық комиссиясы сейсмикалық, гидроакустикалық және атмосфералық радионуклидтерді бақылаумен қатар инфрақұнысты өзінің бақылау технологияларының бірі ретінде пайдаланады. Бақылау жүйесімен тіркелген ең күшті инфрақұныс – 2013 жылғы Челябинск метеорынан туындаған.
NASA Langley has designed and developed an infrasonic detection system that can be used to make useful infrasound measurements at a location where it was not possible previously. The system comprises an electret condenser microphone PCB Model 377M06, having a 3 inch membrane diameter, and a small, compact windscreen. Electret based technology offers the lowest possible background noise, because Johnson noise generated in the supporting electronics (preamplifier) is minimized. Close cell polyurethane foam has been found to serve the purpose well. In the proposed test, test parameters will be sensitivity, background noise, signal fidelity (harmonic distortion), and temporal stability. The microphone design differs from that of a conventional audio system in that the peculiar features of infrasound are taken into account. First, infrasound propagates over vast distances through the Earth's atmosphere as a result of very low atmospheric absorption and of refractive ducting that enables propagation by way of multiple bounces between the Earth's surface and the stratosphere. A second property that has received little attention is the great penetration capability of infrasound through solid matter – a property utilized in the design and fabrication of the system windscreens. IMS Infrasound stations consist of eight microbarometer sensors and space filters arranged in an array covering an area of approximately 1 to 9 km2. The space filters used are radiating pipes with inlet ports along their length, designed to average out pressure variations like wind turbulence for more precise measurements. The Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty Organization Preparatory Commission uses infrasound as one of its monitoring technologies, along with seismic, hydroacoustic, and atmospheric radionuclide monitoring. The loudest infrasound recorded to date by the monitoring system was generated by the 2013 Chelyabinsk meteor.
Танымал мәдениетте
2017 жылы шыққан "The Sound" фильмі сюжеттің маңызды бөлігі ретінде инфразвуктарды пайдаланады. 2020 жылғы франко-бельгиялық "Астрид және Рафаэль" телесериалының "Fermata" атты эпизодында, Франция радиосының Париждегі бас кеңсесі – "Maison de la Radio et de la Musique" үйінің Grand Auditorium-ындағы трубалық органға жасырылған генератордан тараған инфразвук кісі өлтіру қаруы ретінде қолданылады.
The 2017 film The Sound uses infrasound as a major plot element. In "Fermata", a 2020 episode of the Franco Belgian TV series Astrid et Raphaëlle, infrasound from a generator hidden in the pipe organ of the Grand Auditorium in the Maison de la Radio et de la Musique, the Paris headquarters of Radio France, is used as a murder weapon.