Михајло Пупин: Серб ғалымының өмір жолы мен ғылыми еңбектері

Кіріспе

Сербиялық физик және физикалық химик (1858–1935)

Михайло Идворски Пупин (, ; 4 қазан 1858 – 12 наурыз 1935), сонымен қатар Майкл Пупин деп те белгілі, – АҚШ-тағы сербиялық физик, физикалық химик және қайырымдылық шараларын қолдаушы. Пупин көптеген патенттерімен, соның ішінде ұзақ қашықтыққа телефон байланысының радиусын арттыру тәсілімен танымал – беру сымы бойымен белгілі бір аралықта жүктеу орамдарын (сымдарды) орналастыру арқылы (“пупинизация” деп аталады). Пупин 1915 жылғы 3 наурызда Ұлттық аэронавтикалық кеңес комитетінің (NACA) негізін қалаушылардың бірі болды, кейіннен ол NASA-ға айналды, сондай-ақ Америка математикалық қоғамы мен Америка физикалық қоғамын құруға қатысты. 1924 жылы ол өзінің автобиографиясы үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Пупин Америка электр инженерлері институты, Нью-Йорк ғылым академиясы, Америка радио институты және Америка ғылымын дамыту қауымдастығы сияқты ең жоғары ғылыми және техникалық институттардың президенті немесе вице-президенті болып сайланды. Сонымен қатар, ол 1912–1920 жылдары АҚШ-та Сербияның құрметті консулы болды және жаңадан құрылған Сербтер, хорваттар және словендер Корольдығының шекараларын анықтауда маңызды рөл атқарды.

Ерте өмір және білім

Михайло Пупин – этникалық серб, 1858 жылы 4 қазанда (ескі стиль бойынша 22 қыркүйекте) Банат аймағындағы Идвор ауылында (қазіргі Сербияның Ковачица муниципалитеті) Австрия империясының әскери шекарасында дүниеге келген. Ол анасының сөздерін әрқашан есінде сақтап, 1925 жылы жарық көрген «Көшпеліден өнертапқышқа дейін» атты өмірбаянында былай деп келтіреді: «Балам, егер сен көршілер жиналысында естіген әлемді аралағың келсе, өзіңе бір жұп көзді қосымша алуың керек – оқу мен жазудың көзін. Әлемде оқу мен жазу білмесең қол жеткізе алмайтын көптеген ғажайып білім мен үйрену бар. Білім – көкке көтерілетін алтын баспалдақ, білім – осы өмірдегі жолымызды жарықтандырып, болашақта мәңгілік даңққа жеткізетін нұр. Пупин туған жеріндегі бастауыш мектепте, серб православие мектебінде, кейін Перлездегі неміс бастауыш мектебінде оқыды. Ол Панчеводағы гимназияға, содан кейін Реал гимназиясына түсті. Ол ондағы үздік оқушылардың бірі болды; жергілікті архиерей оның зор әлеуеті мен талантын байқап, Пупинге стипендия беру үшін билікке ықпал етті. «Серб жастары» қозғалысындағы белсенділігі үшін, сол кезде Аустрия-Венгрия полициясымен көптеген мәселелер туындағандықтан, Пупин Панчевоны тастауға мәжбүр болды. 1872 жылы ол Прагаға барып, жетінші жылдың алтыншы және бірінші жартысын аяқтады. 1874 жылдың наурыз айында әкесі қайтыс болғаннан кейін, жиырма жастағы Пупин қаржылық қиындықтарға байланысты Прагадағы білімін тоқтатып, АҚШ-қа көшуді шешті. Мен 48 жыл бұрын Касл-Гарденге келгенімде, қалтамда бес центтен артық ақша болмады. Егер мен бес цент емес, бес жүз доллар әкелсем, жаңа және маған мүлдем беймәлім елдегі мансабым да сол болар еді. Мен сияқты жас иммигрант өзімен бірге әкелген ақшасын жұмсамайынша мансабын бастамайды. Мен бес цент әкелдім және бірден оны құрма пісірілген пирогқа жұмсадым, ол жалған пирог болып шықты. Оның ішінде тек құрманың қабықтары ғана болды. Егер мен бес жүз доллар әкелсем, оны жұмсауға сәл көбірек уақыт кетірер едім, көбінесе жалған нәрселерге, бірақ күткен күрес әр жағдайда да бірдей болар еді. Иммигрант баланың мұнда ақшасыз келуі қиындық тудырмайды, егер ол күтіп отырған қиындықтарға төзуге жеткілікті күшке ие болса, өзінше мансап құруға тырысқанда ақшасыз қалу да қиындық тудырмайды.

Mihajlo Pupin was an ethnic Serb, born on 4 October (22 September, O. S.) in the village of Idvor (in the modern day municipality of Kovačica, Serbia) in the region of Banat, in the Military Frontier of the Austrian Empire, 1858. He always remembered the words of his mother and cited her in his autobiography, From Immigrant to Inventor (1925):

My boy, If you wish to go out into the world about which you hear so much at the neighborhood gatherings, you must provide yourself with another pair of eyes; the eyes of reading and writing. There is so much wonderful knowledge and learning in the world which you cannot get unless you can read and write. Knowledge is the golden ladder over which we climb to heaven; knowledge is the light which illuminates our path through this life and leads to a future life of everlasting glory. Pupin went to elementary school in his birthplace, to Serbian Orthodox school, and later to German elementary school in Perlez. He enrolled in high school in Pančevo, and later in the Real Gymnasium. He was one of the best students there; a local archpriest saw his enormous potential and talent, and influenced the authorities to give Pupin a scholarship. Because of his activity in the "Serbian Youth" movement, which at that time had many problems with Austro Hungarian police authorities, Pupin had to leave Pančevo. In 1872, he went to Prague, where he continued the sixth and first half of the seventh year. After his father died in March 1874, the twenty year old Pupin decided to cancel his education in Prague due to financial problems and to move to the United States. When I landed at Castle Garden, forty eight years ago, I had only five cents in my pocket. Had I brought five hundred dollars, instead of five cents, my immediate career in the new, and to me perfectly strange, land would have been the same. A young immigrant such as I was then does not begin his career until he has spent all the money which he has brought with him. I brought five cents, and immediately spent it upon a piece of prune pie, which turned out to be a bogus prune pie. It contained nothing but pits of prunes. If I had brought five hundred dollars, it would have taken me a little longer to spend it, mostly upon bogus things, but the struggle which awaited me would have been the same in each case. It is no handicap to a boy immigrant to land here penniless; it is not a handicap to any boy to be penniless when he strikes out for an independent career, provided that he has the stamina to stand the hardships that may be in store for him.

Америкада оқып , докторлық дәрежесін алған .

Келесі бес жыл бойы Америка Құрама Штаттарында Пупин қол жұмысымен айналысты (әсіресе Манхэттендегі Кортландт көшесіндегі печенье фабрикасында), сонымен қатар ағылшын, грек және латын тілдерін үйренді. Ол жеке лекциялар да оқыды. Үш жыл түрлі курстардан өткен соң, 1879 жылдың күзінде ол емтихандарын сәтті тапсырып, Колумбия колледжіне қабылданды, онда ол ерекше спортшы және ғалым ретінде танылды. Пупиннің досы оның дене бітімі керемет ескекқұмар болатынын және Колумбия жақсы ескекқұмар үшін барлығын істеуге дайын тұратынын болжады. Ол өзінің курсының президенті болып сайланды. 1883 жылы құрметпен бітіріп, сол кезде Америка азаматы атанды. Пупин физика және математика салаларын терең зерттеген оқуын аяқтағаннан кейін, Еуропаға, бастапқыда Ұлыбританияға (1883–1885) оралды, онда ол Джон Тиндаллдың қадағалауымен Кембридж университетінде білімін жалғастырды. Ол 1889 жылы Берлин университетінде Герман фон Гельмгольцтың жетекшілігімен философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алды және Колумбия университетіне оралып, жаңа құрылған Электр инженерия кафедрасында математикалық физикадан лекция оқушысы болды. Пупиннің зерттеулері тасымалдаушы толқынды анықтау және ток талдауына негіз салды. Ол рентгендік суреттеуді алғаш зерттегендердің бірі болды, бірақ оның АҚШ-та алғашқы рентгендік суретті жасады деген мәлімдемесі дұрыс емес. Ол Рентгеннің ағаш, қағаз, изоляторлар және жұқа металдар арқылы өтіп, фотопластинкада із қалдыратын белгісіз сәулелерді ашқанын естіп, оны өзі сынап көрді. Бұрын электрдің сиретілген газдар арқылы өтуін зерттеу үшін қолданған вакуум түтігін пайдалана отырып, ол 1896 жылдың 2 қаңтарында сәтті суреттерге түсірді. Эдисон Пупинге кальций тунгстатынан жасалған флюороскопиялық экранды ұсынды, ол пленканың алдына қойылғанда экспозиция уақытын жиырма есе қысқартты, бір сағаттан бірнеше минутқа дейін. Тәжірибелердің нәтижелеріне сүйене отырып, Пупин негізгі рентген сәулелерінің әсерінен екінші рентген сәулелері пайда болады деген қорытындыға келді. Рентген сәулелері саласындағы жұмысымен Пупин Нью-Йорк ғылым академиясында лекция оқыды. Ол медицинада рентген сәулелерін күшейту үшін флуоресцентті экранды алғаш қолданған адам болды. Нью-Йорк хирургі доктор Булл Пупинге бір науқасты сол қолының рентген суретін алу үшін жіберді. Алғашқы суретке түсіру әрекеті сәтсіз аяқталды, өйткені науқас, танымал заңгер, "бір сағатқа жуық тұруға тым әлсіз және шаршаған" болды, ал сол кезде рентген суретін түсіру үшін осы уақыт қажет болды. Келесі әрекетте Эдисонның флуоресцентті экраны фотопластинкаға қойылды және науқастың қолы экранға орналастырылды. Рентген сәулелері науқастың қолынан өтіп, экранның жарқырауына себеп болды, содан кейін фотопластинкаға түсірілді. Бірнеше секунд ішінде түсірілген сурет "қаламмен және бояумен салынған" сияқты көрінді. Доктор Булл барлық қорғасын шарларын өте қысқа уақыт ішінде алып тастады.

For the next five years in the United States, Pupin worked as a manual laborer (most notably at the biscuit factory on Cortlandt Street in Manhattan) while he learned English, Greek and Latin. He also gave private lectures. After three years of various courses, in the autumn of 1879 he successfully finished his tests and entered Columbia College, where he became known as an exceptional athlete and scholar. A friend of Pupin's predicted that his physique would make him a splendid oarsman, and that Columbia would do anything for a good oarsman. A popular student, he was elected president of his class in his Junior year. He graduated with honors in 1883 and became an American citizen at the same time. After Pupin completed his studies, with emphasis in the fields of physics and mathematics, he returned to Europe, initially the United Kingdom (1883–1885), where he continued his schooling supervised by John Tyndall at the University of Cambridge. He obtained his Ph. D. at the University of Berlin under Hermann von Helmholtz and in 1889 he returned to Columbia University to become a lecturer of mathematical physics in the newly formed Department of Electrical Engineering. Pupin's research pioneered carrier wave detection and current analysis. He was an early investigator into X ray imaging, but his claim to have made the first X ray image in the United States is incorrect. He learned of Röntgen's discovery of unknown rays passing through wood, paper, insulators, and thin metals leaving traces on a photographic plate, and attempted this himself. Using a vacuum tube, which he had previously used to study the passage of electricity through rarefied gases, he made successful images on 2 January 1896. Edison provided Pupin with a calcium tungstate fluoroscopic screen which, when placed in front of the film, shortened the exposure time by twenty times, from one hour to a few minutes. Based on the results of experiments, Pupin concluded that the impact of primary X rays generated secondary X rays. With his work in the field of X rays, Pupin gave a lecture at the New York Academy of Sciences. He was the first person to use a fluorescent screen to enhance X rays for medical purposes. A New York surgeon, Dr. Bull, sent Pupin a patient to obtain an X ray image of his left hand prior to an operation to remove lead shot from a shotgun injury. The first attempt at imaging failed because the patient, a well known lawyer, was "too weak and nervous to be stood still nearly an hour" which is the time it took to get an X ray photo at the time. In another attempt, the Edison fluorescent screen was placed on a photographic plate and the patient's hand on the screen. X rays passed through the patients hand and caused the screen to fluoresce, which then exposed the photographic plate. A fairly good image was obtained with an exposure of only a few seconds and showed the shot as if "drawn with pen and ink." Dr. Bull was able to take out all of the lead balls in a very short time.

Шымшықшалар

1899 жылы Пупиннің архаикалық түрде "Пупин катушкалары" деп аталатын жүктеу катушкаларына алған патенты, ағылшын ғалымы Оливер Хевисайдтың жеті жыл бұрын жасаған новаторлық жұмысына тікелей байланысты болды. Патенттің маңыздылығы, оның америкалық құқықтарын American Telephone & Telegraph (AT&T) компаниясы сатып алып, Пупинге байлық әкелген кезде анықталды. AT&T Пупиннің патентын сатып алғанымен, оны көп пайдаланбады, себебі олар Джордж Кэмпбелл басқаратын өздерінің әзірлемелерін жүзеге асырып жатқан еді және осыған дейін Кэмпбеллдің жеке патентымен Пупинге қарсы тұрған болатын. AT&T ұзын қашықтықтағы, әсіресе теңіз асты телефон байланысын едәуір кеңейтуге мүмкіндік беретін, өте құнды өнертабыстың бақылауын жоғалтудан қорқып отырды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс зерттеулері

1917 жылы АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда Пупин Колумбия университетінде су асты кемелерін анықтау технологияларын зерттеу тобын ұйымдастырып жұмыс істеді. Ол профессорлар Уилс және Моркрофтпен бірге Ки-Уэст және Нью-Лондонда су асты кемелерін табу мақсатында көптеген тәжірибелер жасады. Одан бөлек, ол әртүрлі жерлер арасында телекоммуникация құру саласында да зерттеулер жүргізді. Соғыс жылдары Пупин мемлекеттік ғылыми-зерттеу кеңесінің және авиация жөніндегі мемлекеттік консультативтік кеңесінің құрамына кірді. Оның еңбегі үшін президент Уоррен Г. Хардинг оны мақтады, бұл мақтау оның автобиографиясының 386-бетінде жарияланды.

Югославия шекаралары

Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Пупин серб ұлтшылдығымен де, ғылыммен де танымал болды. Ол 1914 жылғы маусымда Франц Фердинандты өлтіруді "Венада дайындалды" деп жазды, себебі 1878 жылы Босния мен Герцеговинада Австрия-Венгрия үкімдігі басталды. Пупин айтқандай, пансерб идеологиясы – "әрбір нағыз сербтің табиғи мұрасы" болды. Америкадағы саяси беделді тұлға ретінде Пупин соғыстан кейін Париж бейбіт келісімдерінің соңғы шешімдеріне қатысты, онда болашақ корольдіктің (сербтер, хорваттар және словендер) шекаралары белгіленді. Үкіметтің талабымен Пупин бейбіт келіссөздер кезінде (1919 жылғы сәуір-мамыр) екі ай бойы Парижде болды. Менің туған қалам – Идвор, бірақ бұл факт көп айтпайды, өйткені Идворды картадан табу мүмкін емес. Бұл – Банат аймағындағы басты жолдың жанында орналасқан шағын ауыл, ол бұрын Австрия-Венгрияға қарасты, ал қазір Серб, хорват және словен корольдігінің маңызды бөлігі. Бұл аймақ 1919 жылғы Париж бейбіт келісімдерінде румындар тарапынан сұралған, бірақ олардың өтініші күшін жойды. Олар тұрғындардың көп бөлігінің сербтер екенін, әсіресе Идвор аймағында, жоққа шығара алмады. Президент Уилсон және Лансинг мырза мені жеке таныды, және мен Банаттан екенімді білгенде, румындардың себептері маңызын жоғалтты. 1915 жылғы Лондон келісіміне сәйкес Италияға Далмация берілуі тиіс болды. Кейін, құпия Лондон келісімінен кейін Франция, Англия және Ресей Сербиядан Румыния мен Болгарияға аумақтық жеңілдіктер сұрады. Румыния Банатты, ал Болгария – Скопьеге дейінгі Македонияның бір бөлігін алуға тиіс болды. Ол өмірі бойы анасы Олимпиаданың қолдауына риза болды. Қордың қаражаты Ескі Сербия мен Македониядағы мектептерге көмек көрсетуге жұмсалды, ал стипендиялар әр жыл сайын Аяз Әулие күнінде тағайындалды. 1930 жылы Охридтегі бір көшеге Михайло Пупиннің есімі берілді. Ол сондай-ақ Югославия Корольдігіндегі жеке мүлігінен қаржыландырылған "Михайло Пупин қорын" құрды, кейін ол "Привредникке" жастарды оқыту және "ауыл шаруашылығындағы ерекше жетістіктері" үшін сыйлықтар беруге, сондай-ақ Идворда оқушыларға сыйлық беруге және шіркеу округіне көмектесуге берілді. Пупиннің қайырымдылықтарының арқасында Идвор кітапханасы оқу залына ие болды, ауыл шаруашылығы ғылымдары бойынша жастарды оқыту құрылды, сондай-ақ Идворда электрлендіру және су құбыры салынды. Пупин Белградтағы Табиғат тарихы және өнер мұражайында қор құрды. Қордың қаражаты серб суретшілерінің музейге арналған көркем туындыларын сатып алуға және кейбір басылымдарды басып шығаруға жұмсалды. Пупин қорға миллион доллар инвестициялады. Басқа эмигрант ұйымдары Сербияның ірі ұлттық қорына бірікті, ал Пупин оның негізін қалаушыларының бірі және ұзақ жылдар бойы президенті болды (1909-1926). Ол сондай-ақ "Сербиялық әйелдер шеңбері" ("Kolo srpskih sestara") ұйымын құрды, ол Сербиялық Қызыл Крестке көмек жинады, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сербияға еріктілерді жинауға көмектесті, бұл жұмысты ол құрған және басқарған "Сербиялық Ұлттық Қорғаныс Кеңесі" ұйымының көмегімен істеді. Кейін, Екінші дүниежүзілік соғыстың басында бұл ұйымды Жован Дучич жаңартып, сол мақсатпен жұмыс істеді. Пупин Сербияға азық-түлік жеткізілімін жеке қаражатымен кепілдеді, сондай-ақ ол соғыс құрбандарына көмек көрсеткен комитеттің төрағасы болды. Ол сондай-ақ соғыста жетім қалған балаларға дәрі-дәрмек, киім-кешек және баспана берген серб балаларға көмек қорына негіз салды.

By World War I, Pupin was as well known for Serbian nationalism as science. He wrote that the assassination of Franz Ferdinand in June 1914 "was prepared in Vienna" when Austro Hungarian rule in Bosnia and Herzegovina began in 1878. Pan Serb ideology was, Pupin said, "a natural heritage of every true Serb". As a politically influential figure in America, Pupin participated in the final decisions of the Paris peace conference after the war, when the borders of the future kingdom (of Serbs, Croats and Slovenians) were drawn. Pupin stayed in Paris for two months during the peace talk (April–May 1919) on the insistence of the government. My home town is Idvor, but this fact says little because Idvor can't be found on the map. That is a small village which is found near the main road in Banat, which belonged to Austro Hungary, and now is an important part of Serbs, Croatians and Slovenians Kingdom. This province on the Paris Peace Conference in 1919, was requested by the Romanians, but their request was invalid. They could not negate the fact that the majority of the inhabitants were Serbs, especially in the Idvor area. President Wilson and Mr. Lancing knew me personally and when found out that I was originally from Banat, Romanian reasons lost its weight. According to the London agreement from 1915. it was planned that Italy should get Dalmatia. After the secret London agreement France, England and Russia asked from Serbia some territorial concessions to Romania and Bulgaria. Romania should have gotten Banat and Bulgaria should have gotten a part of Macedonia all the way to Skoplje. to commemorate his mother Olimpijada for all the support she gave him through life. Fund assets were used for helping schools in old Serbia and Macedonia, and scholarships were awarded every year on the Saint Sava day. One street in Ohrid was named after Mihajlo Pupin in 1930 to honour his efforts. He also established a separate "Mihajlo Pupin fund" which he funded from his own property in the Kingdom of Yugoslavia, which he later gave to "Privrednik" for schooling of young people and for prizes in "exceptional achievements in agriculture", as well as for Idvor for giving prizes to pupils and to help the church district. Thanks to Pupin's donations, the library in Idvor got a reading room, schooling of young people for agriculture sciences was founded, as well as the electrification and waterplant in Idvor. Pupin established a foundation in the museum of Natural History and Arts in Belgrade. The funds of the foundation were used to purchase artistic works of Serbian artists for the museum and for the printing of certain publications. Pupin invested a million dollars in the funds of the foundation. Other emigrant organizations in to one large Serbian national foundation, and Pupin was one of its founders and a longtime president (1909–1926). He also organized "Kolo srpskih sestara" (English: Circle of Serbian sisters) who gathered help for the Serbian Red Cross, and he also helped the gathering of volunteers to travel to Serbia during the First World War with the help of the Serbian patriotic organization called the "Serbian National Defense Council" which he founded and led. Later, at the start of the Second World War this organization was rehabilitated by Jovan Dučić and worked with the same goal. Pupin guaranteed the delivery of food supplies to Serbia with his own resources, and he also was the head of the committee that provided help to the victims of war. He also founded the Serbian society for helping children which provided medicine, clothes and shelter for war orphans.

Әдеби шығармашылық

Өзінің патенттерінен басқа ол бірнеше ондаған ғылыми еңбек, мақала, шолу және «Майкл Пупин, Иммигранттан өнертапқышқа» (Scribner's, 1923) деген атпен 396 беттік автобиография жариялады. Ол білімі және өмірбаяны үшін жыл сайынғы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Ол 1929 жылы серб тілінде «Жайлымнан ғалымға» (Od pašnjaka do naučenjaka) деген атаумен жарық көрді. Бұдан басқа, ол мыналарды жариялады:

Пупин Михаэль: Осмотикалық қысым және оның еркін энергиямен байланысы, доктор дәрежесін алу үшін диссертация, Gustav Shade баспаханасы, Берлин, 1889 жылдың маусымы. Пупин Майкл: Газдар мен қаныққан булардағы қайтымды циклдардың термодинамикасы, John Wiley & Sons. 1894 жыл. Пупин Михаил: Серб православие шіркеуі (Оңтүстік славян ескерткіштері), J. Murray. Лондон, 1918 жыл. Пупин Майкл: Югославия. (Халықаралық келісімді жандандыру қауымдастығының Америка филиалы — Югославия). Халықаралық келісімді жандандыру жөніндегі Америка қауымдастығы. 1919 жыл. Пупин Майкл: Жаңа реформация; Физикалық шындықтардан рухани шындықтарға дейін, Scribner, Нью-Йорк, 1927 жыл. Пупин Майкл: Машинаның романтикасы, Scribner, Нью-Йорк, 1930 жыл. Пупин Майкл: М. Пупин және басқа да көрнекті инженерлердің «Цивилизацияға қарай» (редакторы К. А. Борода) еңбегіндегі талқылауы, Longmans, Green & Co. Нью-Йорк, 1930 жыл.

Пупин залы

1927 жылы салынған Колумбия университетінің физикалық зертханалар ғимараты оның құрметіне Пупин залы деп аталды. Онда университеттің физика және астрономия кафедралары орналасқан. Пупин қызмет еткен кезеңде Гарольд К. Урей сутегінің дейтерий изотопымен жұмыс істеп, ауыр судың бар екенін көрсетті, бұл жаңа құрылған зертханалардағы тұңғыш маңызды ғылыми табыс болды (1931). 1934 жылы Урей Пупин залында жүргізген және "ауыр сутегін" ашуға қатысты жұмысы үшін химия саласындағы Нобель сыйлығына ие болды.

Жеке өмір

Америкаға барғаннан кейін, ол өзінің тегін еске салып, есімін Майкл Идворский Пупин деп өзгертті. Әкесі Константин, анасы Олимпиада еді, және Пупиннің төрт ағасы мен бес қарындасы болды. 1888 жылы ол Нью-Йорктік Сара Кэтрин Джексонға үйленді, олардың 1899 жылы Йонкерсте, Нью-Йоркте дүниеге келген Барбара Иванка Пупин есімді қызы болды, ол 1962 жылдың 2 тамызында Нью-Йоркте қайтыс болды. Пупин мен оның әйелі сегіз жыл бірге өмір сүрді; ол 37 жасында пневмониядан қайтыс болды. Пупин ғалым ретінде ғана емес, сонымен қатар жақсы адам ретінде де танымал болды. Ол әдептілігімен, терең білімімен, туған жеріне деген сүйіспеншілігімен және баршаға көмектесуге дайындығымен белгілі болды. Пупин – зор қайырымдастықшы және өнерді қолдаушы. Ол православие дінін ұстанды және 1923 жылы құрылған Санкт-Сава монастырының негізгі қаржы демеушісі болды. Михайло Пупин 1935 жылы 76 жасында Нью-Йорк қаласында қайтыс болды және Бронкстағы Вудлон зиратына жерленді.

Мұра

Ол "Ең көрнекті сербтердің 100-і" тізіміне енген.