Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық геометр
Canadian geometer
Харольд Скотт МакДональд "Дональд" Коксетер (9 ақпан 1907 – 31 наурыз 2003) – британдық-канад геометрі және математик. Ол 20-шы ғасырдың ең көрнекті геометрілерінің бірі саналады.
Harold Scott MacDonald "Donald" Coxeter (9 February 1907 – 31 March 2003) was a British Canadian geometer and mathematician. He is regarded as one of the greatest geometers of the 20th century.
Өмірбаян
Коксетер Англияның Кенсингтон қаласында Харольд Сэмюэл Коксетер мен Люси отбасында дүниеге келді. Оның әкесі хирургиялық аспаптар мен қысылған газдар (соның ішінде хирургиялық науқастарды азот оксидімен анестезиялау механизмін қоса алғанда) өндіретін Коксетер және Ұлы компаниясының отбасылық бизнесін басқарды, бірақ ерте зейнеткерлікке шығып, мүсін жасау мен баритонмен ән салуға көшті. Люси Коксетер Корольдік өнер академиясына қатысқан портреттер мен пейзаждар салушы суретші болды. Оның анасының туысы – сәулетші сэр Джайлс Гилберт Скотт. Коксетер математика мен музыка тығыз байланысты деген пікірде болды және 1962 жылы «Музыка және математика» атты мақаласында Canadian Music Journal журналында өз ойларын жариялады. 1932 жылы ол Рокфеллер стипендиаты ретінде бір жылға Принстон университетіне барды, онда Герман Вейл, Освальд Веблен және Соломон Лефшецпен бірге жұмыс істеді. Ол 1892 жылы W. W. Rouse Ball жариялаған еңбектерді зерттеді. 1948 жылы профессор атағын алды. 1948 жылы Канада Корольдік қоғамының, ал 1950 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1954 жылы М. К. Эшермен танысып, өмір бойына дос болды; оның геометриялық фигуралар туралы жұмысы Эшердің кейбір туындыларына, әсіресе гиперболалық теселяцияларға негізделген Circle Limit сериясына әсер етті. Ол Бакминстер Фуллердің кейбір инновацияларына да ықпал етті. Коксетер Торонто университетінде 60 жыл жұмыс істеді және он екі кітап жариялады.
Coxeter was born in Kensington, England, to Harold Samuel Coxeter and Lucy His father had taken over the family business of Coxeter & Son, manufacturers of surgical instruments and compressed gases (including a mechanism for anaesthetising surgical patients with nitrous oxide), but was able to retire early and focus on sculpting and baritone singing; Lucy Coxeter was a portrait and landscape painter who had attended the Royal Academy of Arts. A maternal cousin was the architect Sir Giles Gilbert Scott. He felt that mathematics and music were intimately related, outlining his ideas in a 1962 article on "Music and Mathematics" in the Canadian Music Journal. In 1932 he went to Princeton University for a year as a Rockefeller Fellow, where he worked with Hermann Weyl, Oswald Veblen, and Solomon Lefschetz. originally published by W. W. Rouse Ball in 1892. He was elevated to professor in 1948. He was elected a Fellow of the Royal Society of Canada in 1948 and a Fellow of the Royal Society in 1950. He met M. C. Escher in 1954 and the two became lifelong friends; his work on geometric figures helped inspire some of Escher's works, particularly the Circle Limit series based on hyperbolic tessellations. He also inspired some of the innovations of Buckminster Fuller. He worked for 60 years at the University of Toronto and published twelve books.
Жеке өмір
Коксетер вегетариандық болған. Ол өзінің ұзақ өмірін вегетариандық диетасына, күнделікті жаттығуларға, мысалы, елу рет иықтан көтерілуге және әр таңертең он бес минут бойы басын төңкеріп тұруға, сондай-ақ Kahlúa, персика шнапсы және соя сүтінен жасалған түнгі коктейль ішуге байланыстырды. 1997 жылы ол Канада орденінің серігі атағын алды. 1973 жылы ол Джеффри–Уильямс сыйлығымен марапатталды. 2004 жылы Торонтода өткен Коксетер симпозиумының материалдары негізінде 2006 жылы «Коксетер мұрасы» атты екінші том жарық көрді.
Coxeter was a vegetarian. He attributed his longevity to his vegetarian diet, daily exercise such as fifty press ups and standing on his head for fifteen minutes each morning, and consuming a nightly cocktail made from Kahlúa, peach schnapps, and soy milk. and in 1997 was made a Companion of the Order of Canada. In 1973 he received the Jeffery–Williams Prize. A second such volume, The Coxeter Legacy, was published in 2006 based on a Toronto Coxeter symposium held in 2004.