Кіріспе
Фотоға түсіру линзасының дизайны
Тессар – 1902 жылы неміс физигі доктор Пол Рудольф Zeiss оптикалық компаниясында жұмыс істеген кезінде жасалған және Zeiss компаниясы Германияда патент алған фотоға түсіру линзасының дизайны. Бұл линза түрі көбінесе Zeiss Tessar деп танылады. Ол пайда болғаннан бері Zeiss және басқа өндірушілер миллиондаған Tessar және Tessar негізіндегі линзаларды өндірді, және олар әлі де жақсы аралық диафрагмалы линзалар ретінде шығарылуда. Тессар дизайны үш топқа бөлінген төрт шар тәрізді линза элементін пайдаланады: алдыңғы жағында бір оң тажык шыны элементі, ортасында бір теріс кремний шыны элементі, ал артқы жағында оң дөңгелек тажык шыны элементімен біріктірілген теріс ойыс кремний шыны элементі.
Басталуы
Жалпыға ортақ сенімге қарамастан, Тессар 1893 жылғы Кук үштік дизайнынан туындамаған, бірақ Тессар Кук үштігінің бір артқы линзасын цементтелген ахроматикалық дублетпен алмастырғанға ұқсайды. Керісінше, Тессар Пауль Рудольфтің 1890 жылғы Анастигмат линзасынан параллельдік эволюцияны бастан өткерді, онда екі цементтелген топта төрт линза болды. Бір нұсқасында Анастигмат дизайнындағы алдыңғы топ тар ауа саңылауын қосу арқылы модификацияланды, ол оң линза ретінде жұмыс істеді және зоналық түзетуді жақсартты.
Жағдайдың жақсаруы мен өзгеруі
Алғашқы Tessar линзасы ең жоғары апертурасымен пайда болды, бірақ 1917 жылға қарай ең жоғары апертурасы артты. 1930 жылы Zeiss компаниясынан Эрнст Вандерслеб және Вилли Мерте линза апертурасы және болатын Tessar линзаларын жасады. 1925 жылы E. Вандерслеб және W. Мерте Zeiss компаниясы алдыңғы жағында екі элементі біріктірілген, ортасында бір теріс элемент және артқы жағында үш элементі біріктірілген Biotessar линзасын жасады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияның бөлінуі кезінде Эйсфельдтегі Zeiss фабрикасы Шығыс Германияға айналды; Zeiss Jena қала арқылы өтетін Werra өзенінің атымен "Werra" деп аталатын танымал камералар желісін жасады. Көптеген модельдер "Zeiss Tessar" деп белгіленген Tessar линзаларымен жабдықталған, нәтижесінде Батыс Германиядағы Zeiss компаниясы сотқа жүгінді. Бір кездері Werra Tessar линзалары жай ғана "T" деп белгіленсе, ақырында оларға "Carl Zeiss – Jena Tessar" деп сатуға рұқсат берілді.
In 1925, E. Wandersleb and W. Merté of Zeiss created the Biotessar consisting of two elements cemented in the front, a single negative element in the center, and three cemented in the rear. After World War II and the partitioning of Germany, the Zeiss factory at Eisfeld ended up in East Germany; Zeiss Jena developed a popular camera line named the 'Werra', after the Werra river which runs through the town. Many models were equipped with Tessar lenses, which were marked as "Zeiss Tessar", resulting in legal action from the Zeiss company in Western Germany. For a while the Werra Tessar lenses were marked simply as "T", but eventually they were allowed to market the lenses as "Carl Zeiss – Jena Tessar".
Тессардан алынған линзалар
Цейсс Тессар дизайнына толық бақылау жасады, өйткені Рудольфтің патенты өте жалпы сипатта болды. Тессар дизайнының патенты екі онжылдық бойы Цейсске тиесілі болды және Ұлыбританиядағы Росс, АҚШ-тағы Бауш және Ломб, ал Франциядағы Краусс компанияларына лицензияланды. Тек лицензия алған өндірушілер ғана Tessar тауарлық атауын пайдалануға құқылы болды. Көптеген басқа өндірушілер Тессар линзаларының дизайнын көшіруге тырысты, бірақ патенттің ауқымдылығына байланысты оларға мұңкіндік болмады. Ең оңай жолы – артқы топқа екі линзадан тұратын топтың орнына үш линзадан тұратын цементтелген топты пайдалану еді. 1913 жылы осы типтегі көптеген жобалар пайда болды, соның ішінде Дж. Стюарт пен Дж. В. Хасселькус жасаған Росс Xpress, Гундлах Радар және Флорианның Бертиот Олор линзалары. Патент мерзімі біткеннен кейін Тессар линзалары көптеген өндірушілермен әртүрлі тауарлық атаулармен кеңінен шығарылды. Мысалы, Minox M. D. C және GT E модельдеріндегі Minoxar 35/2.8 линзасы – лантанды шыны элементтерін қолдану арқылы жасалған ең жылдам және ең кең Тессар типті линза. Сурет сапасы өте жақсы болды. Тессар типті басқа линзалар: Эльмар линзалары алғашқы Leica камераларында қолданылды. Тессар мен Эльмар линзалары құрылысы жағынан ұқсас болғанымен, линзаның дизайны мен өнімділігі шыны элементтерінің орналасуынан әлдеқайда көп нәрсеге байланысты. Диафрагманың орны, әр элемент үшін қолданылатын шынылардың оптикалық қасиеттері, әр линза бетінің қисықтығы және линзаның қамтуға тиіс теріс форматтың бәрі линзаның жұмыс істеуі үшін маңызды, ал Leica линзасында бұл көрсеткіштер Тессардан өзгеше болды. Leica әзірленген кезде Оскар Барнак 50 мм Tessar линзасын сынап көрді, бірақ ол тек 18×24 мм кино кадрын қамтуға арналғандықтан, Leica-ның 24×36 мм форматын қамтуға жеткіліксіз деп тапты. Leica қашықтық өлшегіш камерасы үшін жасалған de линзасы – Кук үштік линзасының модификацияланған түрі, үш топқа бөлінген, үшінші тобы үш цементтелген элементтен тұрады және диафрагма бірінші ауа кеңістігінде орналасқан. Бұл линза Elmax деп аталды, 24×36 мм форматты жақсы қамтиды және оптикалық шынының жақсаруына байланысты үшінші топты екі цементтелген линзаға алмастырғанда Elmar деп қайта аталды. Zeiss Ikon компаниясы Contax камерасын Leica-мен бәсекелесу үшін әзірлегенде ғана Tessar 24×36 мм негативті қамтуға арналған етіп қайта жобаланды.
The Tessar design patent was held by Zeiss for two decades, and licensed to Ross in the United Kingdom, Bausch & Lomb in the United States, and to Krauss in France. Only licensed manufacturers were allowed to use the brand name Tessar. Many other manufacturers tried to copy the design of the Tessar lenses but due to the breadth of the patent, they could not. The simplest way was to use a cemented triplet for the rear group instead of a doublet. In 1913, many designs of this type appeared, including the Ross Xpress by J. Stuart and J. W. Hasselkus, Gundlach Radar, and Berthiot Olor by Florian. After the patent expired, Tessar derived lenses were widely made by many manufacturers under different trade names. For example, the Minoxar 35/2.8 lens on the Minox M. D. C and GT E is the fastest and widest Tessar type lens achieved so far by using lanthanum glass elements. The picture quality was outstanding. Other Tessar type lenses include: The Elmar lenses were used in the first Leica cameras. Although the Tessar and Elmar lenses appear similar in layout, there is a lot more to the design and performance of a lens than simply the layout of the glass elements. The position of the stop, the optical characteristics of the glasses used for each element, the curvature of each lens surface, and the negative format that the lens is designed to cover, are all vital to the performance of the lens, and in the Leica lens these were all different from the Tessar. When the Leica was being developed, Oskar Barnack tried a 50 mm Tessar, but because it had been designed to cover only the 18×24 mm field of a cine frame, he found it inadequate for coverage of the Leica 24×36 mm format. The lens designed by de for the Leica rangefinder camera was a modified Cooke triplet with five elements in three groups, the third group being three cemented elements, with the aperture stop in the first air space. This lens, called the Elmax, gave good coverage of the 24×36 mm format and was used until improved optical glass allowed the third group to be simplified to a cemented pair when it was renamed Elmar. It was not until Zeiss Ikon was developing the Contax camera to compete with the Leica that the Tessar was redesigned to cover a 24×36 mm negative.
Про Тессар
Tessar линзасының алдыңғы элементін ауыстыру арқылы ұзақ фокусқа немесе кең бұрышты линзаға айналдыруға болады. 1957 жылы Carl Zeiss компаниясы Zeiss Ikon Contaflex Super B камераларында қолдану үшін 115 мм f/4 және 85 мм f/4 ұзын фокусты Pro Tessar және 35 мм f/3,2 кең бұрышты Pro Tessar ұсынды.
Лицензиялы Tessar линзалары / Vario-Tessar
Басқа Tessar линзалары, мысалы, кейбір Nokia ұялы телефондарында қолданылатындары, түпнұсқа Tessar линзасымен тек атауымен ғана ортақ, ал төрт элементтен, үш топтан тұратын құрылымымен емес. Олар, мысалы, бір топта 5 элементтен тұратын, диафрагмасы кішкентай және асфералық линзалардан тұрмайтын линзалар, сияқты Nokia 808 Pureview және Nokia Lumia 800 камераларында қолданылады. Vario Tessar линзалары да тек Tessar атауымен ғана ортақ. Zeiss компаниясы Vario Tessar атауын Sony камераларына орнатылатын әртүрлі зум линзалары үшін пайдаланған, соның ішінде Sony Cyber-shot DSC P100, DSC P200 және DSC W330 цифрлық камералары, сондай-ақ Sony Alpha Carl Zeiss Vario Tessar T* E 4/16 70mm ZA OSS (Sony SEL 1670Z) және Sony Alpha Carl Zeiss Vario Tessar T* FE 4/16 35mm ZA OSS линзалары. Sony сонымен қатар Vario Tessar линза брендін HDR CX405 сияқты тұтынушылық видеокамераларында қолданады, бұл 1.9 мм-ден 57 мм-ге дейінгі зум диапазонымен кең бұрышты көруді кеңейтеді.
Жалпы қолданылу
Tessar линзалары орта деңгейдегі камераларда жиі кездеседі, себебі олар қолжетімді бағамен өте жақсы оптикалық көрсеткіштерді ұсынады және көбінесе тым ықшам болады. Олар фотосурет үлкейтілген кескіндерін жасау құралдарында да жиі қолданылады, өйткені олардың линза беттеріндегі ауа-шыныш арасындағы шектеулі контактілердің арқасында көптеген басқа линза конструкцияларына қарағанда жоғары контраст береді.
Тоқтату әдістері
Барлық линзаларды линза жинағын пленкаға жақындату немесе алыстату арқылы ("бірлікке фокустау") фокустауға болады, және Tessar да одан ерекшеленбейді. Бірлікке фокустауға арналған Tessar линзалары Contaflex Super B, Rolleiflex TLR және Maximar сияқты үлкен форматты пластинкалық камераларда қолданылды. Кейбір линзалар, Tessar линзалары да оның ішінде, линза элементтерін бір-біріне қатысты жылжыту арқылы фокустауға қабілетті; бұл әдетте оптикалық сапаны біршама нашарлатады, бірақ оны жасау арзан. Tessar линзасының алдыңғы элементінің күші, линзаның жалпы күшінен үш есе жоғары болғандықтан, оны сол нүктеге фокустау үшін линзаның қозғалуы керек қашықтықтың үштен бірін қозғау қажет. Алдыңғы және екінші элементтер арасындағы үлкен ауа кеңістігі тек алдыңғы элементті жылжыту арқылы фокустауға мүмкіндік береді; орын ауыстыру ауа кеңістігімен салыстырғанда шағын болғандықтан, бейне сапасына елеулі кері әсер тигізбейді. Бірлікке фокустау линзасынан арзан болғандықтан, Tessar линзасының алдыңғы элементін фокустау, көптеген орта деңгейдегі Zeiss Ikon камераларында кеңінен қолданылды.