Кіріспе

Ұлыбританиядағы Unitarian church general assembly

Unitarian және Free Christian Churches (GAUFCC) Бас Ассамблеясы (көбінесе британдық Unitarian деп аталады) – Ұлыбритания мен Ирландиядағы Unitarian, Free Christians және басқа да либералды діни қауымдардың бас ұйымы. Ол 1928 жылы құрылды, оның тамырлары 1662 жылғы Ұлы шығарылымға дейін жетеді. Штаб-пәтері Лондонның орталық бөлігіндегі Эссекс залында орналасқан, бұл Англиядағы алғашқы Unitarian шіркеуінің орны, ол 1774 жылы салынған. GAUFCC Unitarianдықтан өзге, ағылшын пресвитериандығы, жалпы баптистер, методистер, либералды христиандық, христиандық универсализм, діни гуманизм және Unitarian Universalism сияқты әртүрлі бағыттар мен дәстүрлерді біріктірді. Unitarianдықтар қазір әртүрлі сенімдерді қабылдайтын ашық діни қауымдастық; оның кейбір мүшелері өздерін буддистер, язычниктер немесе яһудилер деп есептейді, ал көптеген басқалары гуманистер, агностиктер немесе атеистер.

Қазіргі Британияның алғашқы кезеңдері

Кристофер Хиллдің айтуынша, ғалымдар ежелгі заманнан бастау алатын Үштікке қарсылық сияқты идеялар "16 ғасырда ашыққа шыққан қарапайым халықтың еретикалық мәдениетінің" ажырамас бөлігі болған. Бұл мәдениеттің негізгі қағидалары антиклерикализм (Шіркеу билігіне қарсылық) және Киелі кітапты жан-жақты зерттеу болды, бірақ "ерекше тұрақтылық" танытқан нақты еретикалық ілімдер де болды. Үштікке қарсылықтан өзге, тағдырға сенбеушілік, мыңжылдық күту, өлімнен кейінгі жайлылық туралы сенім және герметизм де кең тараған. Мұндай идеялар "17 ғасырдағы баптистер, левеллер, жер қазушылар, іздеушілер, ерте квакерлер және Англия революциясының ашық пікір-таластарына қатысқан басқа да радикалды топтар үшін кеңінен таралған" еді. Стюарт монархиясының қайта орнатылуынан және 1662 жылғы Бірыңғайлық заңынан кейін, шамамен 2000 дін қызметкері Англия шіркеуін тастап кетті (Ұлы шығарылым). 1689 жылғы Толеранттылық заңынан кейін, осы дін қызметкерлерінің көптегені қауымдық емес жиналыстарда уағыз айта бастады. Қазіргі унитариялық дінбасының бастауы осы протестанттар тобында, Англиялық пресвитериандарда болды, олар қарсыласушыларға айналуға құлшынбады. Алайда, 18 ғасырдың соңына қарай, дінбасыға жалпы баптистік қауымдардың қосылуы осы радикалды ортамен тікелей байланыстың негізін қалады, бірақ қазір еретикалық мәдениетке байланысты стигманың көп бөлігі жойылған.

19 ғасыр

1813 жылы «Унитариандық көмек туралы» заң қабылданғанға дейін, Құдайдың үштік екенін жоққа шығару қылмыс саналды. 1825 жылы жаңа ұйым – Британдық және шетелдік унитариандық қауымдастық құрылды, ол бұрынғы үш қоғамның бірігуінен пайда болды және діни қызметті үйлестіру мақсатында жұмыс істеді. Бірақ 1837 жылы «пресвитериан/унитариан мүшелері Лондон және оның айналасындағы ескі, орнықты конформист топтарының бір ғасырдан астам уақыт бойы білдіріп келген ортақ мүдделерін қорғайтын протестант министрлерінің бас кеңесінен шығуға мәжбүр болды». Осы кезде пресвитериан/унитариандық пікірлер тағы да бөлінді, деноминацияның «унитариандық» аталымымен қаншалықты байланыста болуы керек екені талқыланды. Бұрын Ливерпульде қызмет еткен пресвитериан пасторы Джеймс Мартино, өзінің заманындағы «сынға алушы, суық және сенімсіз» унитариандықтан гөрі «жылы» дінге шақыру жасады. 1881 жылы ол Унитариандық, Либералды Христиандық, Еркін Христиандық, Пресвитериандық және басқа да жазылмаған немесе туысқандық қауымдардың Ұлттық конференциясын құруға көмектесті – «бұл викториялық дәуірдің сөзшешірлігінің жемісі деуге болады. Атының ұзақтығы Мартинеудің көрегендігінің кеңдігін көрсетеді». Осылайша, 1881 жылдан бастап GAUFCC құрылғанға дейін деноминация «бір жағы «унитариандық» деп белгіленген, ұйымдастыру мен насихаттауға құштар екі шеңберден тұрды, екінші жағы аталымдарды қабылдамай, жан-жақтылықты бағалады. Әрбір тараптың өз колледжі, газеті және ән жинағы болды». GAUFCC қауымдастықтарында түрлі пікірдегі мүшелер бар. Шындығында, унитариандықтар әлемдік ірі діндердің, философияның, өнердің және қазіргі ғылымның білімін қабылдап, олардан түсінік ала алады. Унитариан шіркеуі нақты бір ережелерді ұстанбайды, осы себепті көптеген протестанттық конфессиялар мен католиктік діндегі басшылар оның орындайтын шүкірлік дұғасын немесе некелерін мойындамайды. Ресми атау ресми жағдайларда қолданылады, бірақ күнделікті қолданыста ұйым өзін және мүшелерін жай ғана «унитариандық» деп атайды; веб-сайт мекенжайы – unitarian.org.uk, ал BBC дін беті де осыны көрсетеді. Деноминация бір жынысты некелерін қолдайды.

Мүшелік шіркеулер

Көптеген шіркеулер сәулеттік жағынан маңызды және қорғалатын ғимараттар тізіміне енгізілген, көбінесе "Диссиденттік готика" деп аталатын стильде салынған. Басқа шіркеулер қауымдастары немесе пасторлары арқылы қоғамдық өмірге әсер еткен, тарихи тұлғалармен байланысты. Осы екі түрдің кез келгені туралы Уикипедияда мақала болуы мүмкін.

Қауымдастықтар

Британдық унитариандар Халықаралық унитариандар мен универсалистер кеңесінің және Еуропалық либералды протестанттық желісінің мүшелері болып табылады. Ирландияның жазбаға бағынбаған пресвитериандық шіркеуі GAUFCC-мен келісім сақтайды. Бас Ассамблеяға шамамен 170 қауым мүше болса, оның ішінде тағы да топтар бар. Олардың кейбіреулері мүдделерді (тарих, музыка, халықаралық даму және т.б.) білдірсе, ал басқалары діни сенімдерді, ең бастысы – Унитариандық христиандық қауымдастығы мен Унитариандық жер рухы желісін ұстанады.

Қызметкерлер

Британдық унитариандықтардың ұлттық құрылымын бір жылға сайланған президент басқарады. Бұл лауазымдағы адам ұйымның беделді басшысы болып табылады. Күнделікті басқару ісі Атқару комитетінің қолында, оны Конвенер басқарады, сондай-ақ Құрметті қазынашы, Бас хатшы (кейде Бас директор деп аталады) және басқа Атқару комитетінің мүшелері көмектеседі. Аймақтық деңгейде британдық унитаризм округтерге біріктірілген. Қазіргі уақытта Англияда 13 округ, Уэльсте екеу, ал Шотландияда біреу бар. Әр округтің құрылымы ұлттық деңгейдегі құрылымға ұқсас, президенті мен округтік Атқару комитеті болады. Кейбір округтер округтік пастор тағайындайды. Жергілікті қауымдардың мөлшері, құрылымы және практикасы әртүрлі, бірақ әр қауымда белгілі бір қалыптасқан және ресми басшылық болуы міндетті. Көп жағдайда бұл жергілікті кеңес пен әдетте унитариандық пасторды қамтиды.