Кіріспе
Адвокаттардың кәсіби бірлестігі адвокаттардың кәсіби бірлестігі.
the professional body of lawyers
Адвокаттар алқасы – бұл англо-американдық құқық жүйесін қабылдаған елдерде құрылған адвокаттардың кәсіби ұйымы. "Бар" деген сөздің шығу тегі – сот ісі жүргізілетін аймақты көрермендерден бөлу үшін қолданылған физикалық қоршау салтынан бастау алады. Кейіннен бұл сот залында судья отыратын орынды белгілейтін, айыпталушылар тұратын және адвокаттар сотта сөйлейтін ағаш қоршау деген мағынада қабылдана бастады. Көбінесе қазіргі сот залдарында заңгерлердің, қылмыстық қылмыскерлердің және сотта ісі бар азаматтардың отыру орны да қоршаумен белгіленеді.
Комонвеллдің юрисдикцияларында
Көптеген одақтастық юрисдикцияларда, Англия мен Уэльс сияқты, "бар қауымдастығы" адвокаттар немесе сотта сөйлейтін адвокаттардан (жинап айтқанда "бар" немесе "бар мүшелері") тұрады, ал "заң қоғамы" – солитситорлардан. Бұл ұйымдар кейде бір-бірінен бөлек болады, ал басқа юрисдикцияларда "бар" заңмен айналысатын барлық адамдардың қауымдастығын білдіруі мүмкін.
Канада
Канадада заңгерлік мектептен кейінгі білімді провинциялық заңгерлік қоғам бағдарламасында оқығаннан кейін және тәжірибеден өткеннен кейін немесе шәкірттікке алынғаннан кейін адвокаттыққа қабылданады. Заң қауымдастықтары провинциялық заң қоғамдары деп аталады, бірақ Жаңа Шотландияда бұл Nova Scotia Barristers' Society, ал Квебекте Barreau du Quebec деп аталады. Канада адвокаттар қауымдастығы (және оның провинциялық және аумақтық бөлімшелері) – адвокаттардың, солиситорлардың және қорғаушылардың кәсіби бірлестігі болып табылады, ол мамандықтың мүдделерін қорғайды, үздіксіз құқықтық білім беруді және мүшелеріне артықшылықтар ұсынады. Дегенмен, ол мамандықты реттеуге қатыспайды.
Үндістан
1961 жылғы Адвокаттар туралы заңға сәйкес, құқық бітірушілер Үндістан Адвокаттар Кеңесінде тіркелуге міндетті. Тіркеу процесі Үндістан Адвокаттар Кеңесімен штаттық адвокаттар кеңестеріне жүктелген, және әр штаттың дерлік өзінің адвокаттар кеңесі бар. Штаттық адвокаттар кеңесіне тіркелгеннен кейін, құқық бітіруші екі жылға адвокат ретінде шартты түрде танылады, осы мерзім ішінде ол Үндістан Адвокаттар Кеңесі ұйымдастыратын Бүкілүндік адвокаттық емтиханды (AIBE) тапсыруы керек. Адвокат AIBE емтиханын тапсырғаннан кейін, ол Үндістандағы кез келген сотта іс жүргізуге және қорғануға құқылы. Кез келген адвокаттар алқасына қосымша мүше болудың ресми талабы жоқ. Дегенмен, адвокаттар танылу мен осы алқалар ұсынатын мүмкіндіктер үшін түрлі жергілікті немесе ұлттық адвокаттар қауымдастықтарына мүше болады. Үндістандағы белгілі адвокаттар қауымдастықтарының қатарында Жоғарғы Сот адвокаттар қауымдастығы, Дели жоғары сотының адвокаттар қауымдастығы, Бомбей адвокаттар қауымдастығы, Дели адвокаттар қауымдастығы, Үндістанның Ұлттық адвокаттар қауымдастығы, Бүкілүндік адвокаттар қауымдастығы және т.б. бар.
Пәкістан
Пәкістанда адам белгілі бір талаптарды орындағаннан кейін провинциялық адвокаттар кеңесінің лицензиясын алады. Ол Пакистан адвокаттар кеңесі мойындаған университеттен заңгерлік мамандық бойынша LL.B дәрежесін алуы, белгілі бір міндеттемелерді қабылдауы және провинциялық адвокаттар кеңесінің жарнасын төлеуі тиіс. Бұдан бөлек, ол адвокаттар қауымдастығының мүшесі болуы керек. Техсил адвокаттар қауымдастықтары аудандық адвокаттар қауымдастығының, ал аудандық адвокаттар қауымдастықтары провинциялық адвокаттар кеңесінің, мысалы, Пәкістанның Пенджаб адвокаттар кеңесі, Синд адвокаттар кеңесі, Белуджистан адвокаттар кеңесі және Хайбер-Пахтунхва адвокаттар кеңесінің басшылығымен жұмыс істейді. Адвокат болу үшін алдымен Жоғарғы сотта тәжірибелі адвокаттың қасында алты айлық тәжірибеден өтуі керек, осы кезеңде ол кем дегенде он іске көмектесуге міндетті. Пәкістанның белгілі адвокаттар қауымдастықтарының қатарында Пәкістан Жоғарғы сотының адвокаттар қауымдастығы, Лахор жоғары сотының адвокаттар қауымдастығы және т.б. бар.
Шри-Ланка
Шри-Ланкада адам, егер Шри-Ланка заңгерлік білім беру кеңесі ұйымдастыратын Шри-Ланка заң колледжіндегі заң емтихандарын тапсырып, кемінде 8 жыл тәжірибесі бар заңгердің басшылығымен алты ай стажерлік өткерсе, Шри-Ланка Жоғарғы Сотының адвокаты атанады. Адвокаттар Шри-Ланка адвокаттар қауымдастығының мүшесі болуға құқылы.
АҚШ-та
Адвокаттыққа қабылдану – міндеттермен жүктелген құрметті дәреже. —Бенджамин Н. Кардозо, In re Rouss, 221 N. Y. 81, 84 (1917)
Америка Құрама Штаттарында адвокаттыққа қабылдау – адвокатқа сол жүйеде заңдық тәжірибе жүргізуге белгілі бір сот жүйесі берген рұқсат. Бұл адвокаттар алқасына мүшеліктен өзгеше. Америка Құрама Штаттарында кейбір штаттар барлық адвокаттардың мемлекеттік адвокаттар алқасына мүше болуын талап етеді, ал басқалары талап етпейді. Адвокаттар алқалары тарихи түрде корпорацияланбаған ерікті ұйымдар ретінде құрылған, бірақ қазіргі кезде барлық адвокаттар алқалары корпорация ретінде ұйымдастырылды (немесе қайта ұйымдастырылды). Бұған қоса, олардың кейбіреулеріне мүшелік (төмендегі келесі бөлімді қараңыз) енді міндетті емес, сондықтан олардың кейбіреулері «алқа» деген сөзді алып тастап, өздерін жай ғана «мемлекеттік адвокаттар» деп атайды, бұл олардың штаттың барлық заңгерлік қоғамдастығын құрайтын тіркелген орган екенін көрсетеді.
Міндетті, біріктірілген немесе біріктірілген адвокаттар алқалары
Кейбір штаттарда заңгерлерге сол штатта заңгерлік қызмет атқаруға рұқсат беру үшін, көбінесе мемлекеттік адвокаттар алқасы деп аталатын реттеуші агенттікке мүше болу қажет. Мұндай ұйым міндетті, біріктірілген немесе толыққанды адвокаттар алқасы деп аталады және ол үкіметтік монополия болып табылады. Олар қазіргі уақытта АҚШ штаттарының көпшілігінде бар: Алабама, Аляска, Аризона, Флорида, Джорджия, Гавай, Айдахо, Кентукки, Луизиана, Мэн, Мичиган, Миссисипи, Миссури, Монтана, Небраска, Невада, Нью-Гэмпшир, Нью-Мексико, Солтүстік Дакота, Оклахома, Орегон, Род-Айленд, Оңтүстік Каролина, Оңтүстік Дакота, Техас, Юта, Виргиния, Вашингтон штаты, Батыс Виргиния, Висконсин және Вайоминг. Колумбия округі, АҚШ Виргин аралдары, Гуам және Солтүстік Мариан аралдарында да толыққанды адвокаттар алқасы бар. Пуэрто-Рико адвокаттар алқасының міндетті мәртебесі 2009 жылы заң шығарушы орган актісімен жойылып, Пуэрто-Рико Жоғарғы Сотының жақында тағайындалған көпшілігімен бекітілді. Пуэрто-Риконың заң шығарушы органы 2014 жылдың маусым айында міндетті мәртебені қайта орнатты. Пуэрто-Риконың Жоғарғы Соты 2014 жылдың қазан айында бұл акт конституцияға қайшы екенін анықтап, оның өкілеттігін басып алды. Висконсин сияқты кейбір штаттарда міндетті мүшелік талабы штаттық жоғарғы соттың бұйрығы арқылы іске асырылады, оны соттың қалауынша кез келген уақытта қайтарып алуға немесе жоюға болады. Басқаларында, мысалы Орегон штатында, мемлекеттік заң шығарушы орган заң қабылдап, мемлекеттік агенттік құрды. Калифорния басқа штаттардан да асып түсіп, Калифорния штатының адвокаттар алқасын өз конституциясына енгізді. Біріктірілген адвокаттар алқасын алғаш құрған штат 1921 жылы Солтүстік Дакота болды.
Ерікті адвокаттар алқасы
Атаулары шатастыруы мүмкін болғанымен, ерікті адвокаттар қауымдастығы – адвокаттар мен басқа да заң мамандарының жеке ұйымы. Бұл қауымдастықтар әлеуметтік, білім беру және лоббилік функцияларды қамтитын мәселелерге назар аударады. Әдептік тәртіпті сақтау органының функциялары мемлекеттік ерікті адвокаттар қауымдастығынан бөлек болатын штаттарда, ерікті адвокаттар қауымдастығы заңгерлік қызметті ресми түрде реттемейді, адвокаттарды практикаға қабылдамайды немесе этикалық бұзушылықтар үшін тәртіптік жаза қолданбайды. Мысалы, «Калифорния штатының адвокатурасы» – міндетті, реттеуші орган, ал Калифорния заңгерлері қауымдастығы – ерікті білім беру және байланыс орнату тобы. Міндетті немесе біріктірілген адвокаттар қауымдастығы жоқ штаттардың барлығында штаттық ерікті адвокаттар қауымдастығы бар. Штаттық ұйымдардан басқа, қала, округ немесе басқа да аффилирленген қауымдастықтар ұйымдастырған көптеген ерікті адвокаттар қауымдастықтары бар. Мұндай қауымдастықтар көбінесе ортақ кәсіби мүдделерге (мысалы, банкроттық заңгерлері немесе ішкі кеңесшілер) немесе ортақ этникалық мүдделерге (мысалы, жынысы, нәсілі, діні немесе ұлттық мұрасы) бағытталған, мысалы, Испаниялық Ұлттық адвокаттар қауымдастығы немесе Лос-Анджелес округінің адвокаттар қауымдастығы. Мұндай қауымдастықтар көбінесе заң реформасын қолдайды және адвокаттық журналдарда, pro bono қызметтерінде немесе жалпы жұртшылыққа адвокаттық қызмет көрсетуде ақпарат ұсынады. 2017 жылы Калифорния штатының заң шығарушы органы сол штаттың адвокатурасының білім беру, лоббилік және жас заңгерлер бөлімдерін бөлді, нәтижесінде ерікті Калифорния заңгерлері қауымдастығы құрылды. Бұл бөліну 1990 жылғы шешімнің негізін және мағынасын бекіту үшін жасалды, ол шешім саяси мақсаттарда міндетті адвокаттық тіркеу төлемдерін пайдалануға тыйым салды және АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуіне сүйенді. Барлық адвокаттық реттеу штаттық деңгейде жүзеге асырылады, сондықтан міндетті федералды адвокаттар қауымдастығы жоқ. Федералды адвокаттар қауымдастығы – жеке, ерікті топ. Сонымен қатар, атау бойынша адвокаттар қауымдастығы деп аталмаған, бірақ мүшелеріне пайдалы жарияланымдар, байланыс мүмкіндіктері және үздіксіз құқықтық білім беру ұсынатын бірқатар тақырыптық жеке бірлестіктер бар. Қорғау тарапынан қорғаушылардың ең ірі қауымдастығы – Қорғау зерттеу институты, ол өзін «Қорғау адвокатының дауысы» деп сипаттайды, ал талапкерлер тарапынан қорғаушылардың ең үлкен қауымдастығы – Американдық әділет қауымдастығы (бұрынғы Американың сот адвокаттары қауымдастығы). Американдық адвокаттар қауымдастығы (АБА) – АҚШ-тағы ең ірі ерікті адвокаттар қауымдастығы, оның мүшелері қорғау, талапкер, азаматтық, қылмыстық және басқа да мамандықтарды қамтиды. Ұлттық адвокаттар гильдиясы (NLG) – прогрессивті адвокаттар мен заң қызметкерлерінің қауымдастығы, ол барлық нәсілдер мен діндер үшін ашық мүшелікпен адвокаттар үшін алғашқы ұлттық қауымдастық ретінде құрылды. Американың көптеген заң мектептерінде студенттік адвокаттар қауымдастығы бар, бұл студенттік ұйым әр түрлі функцияларды орындайды, кейде студенттік үкімет ретінде де қызмет етеді.
Судьялар
Судьялар адвокаттық алқа мүшелері болуы да, болмауы да мүмкін. Этимологиялық тұрғыдан алғанда, олар "орындыққа" отырады, ал олардың қарауына түскен істер "сот алдында" немесе "орындық алдында" болады. АҚШ-тың көптеген штаттарында судьялардың біразының немесе барлығының адвокаттық алқа мүшесі болуы талап етіледі; көбінесе бұл судьялар судья қызметін атқару кезінде заңгерлікпен айналысуын шектейді немесе толығымен тыйым салады. АҚШ Конституциясында федералды судьялардың немесе АҚШ Жоғарғы Сотының судьяларының адвокаттық алқа мүшесі болуы талап етілмейді. Дегенмен, қазіргі кезде АҚШ Президентінің адвокаттық алқа мүшесі емес кандидатты ұсынуына немесе АҚШ Сенатының оған кеңес беруіне және келісім беруіне ешқандай мысал жоқ. Америка адвокаттар қауымдастығының сот судьяларына үміткерлердің біліктілігін жария түрде бағалауы, адвокаттық алқаға мүше адвокаттарды ұсыну қажеттілігін арттырды. Соттардың әр түрлі кәсіби бірлестіктері бар, мысалы Америкалық соттар қауымдастығы, олар адвокаттар қауымдастықтарының білім беру және басқа да қызметтік функцияларын атқарады.