Кіріспе

Канаданың Монреальдегі заң мектебі, Квебек

Заң факультеті – Канаданың Монреальдегі Макгилл университетінің кәсіби магистратуралық білім беру мектептерінің бірі. Бұл Канададағы ең көне заң мектебі. Кез келген оқу жылына 180 үміткер қабылданады. 2021 жылғы түлектердің қабылдау көрсеткіші 10% құрады. Көрнекті түлектерінің арасында премьер-министрлер Джон Эбботт және сэр Уилфрид Лориер, Жоғарғы соттың он үш судьясы (соңғы тағайындалғандар Махмуд Джамал және Николас Казирерді қоса алғанда), сондай-ақ Парламент мүшелері бар. Канаданың қазіргі кабинетінің мүшесі Марк Миллер осы факультеттің түлегі. Факультетте Макгилл университетіндегі алғашқы факультеттік кәсіби одақ – Макгилл заң профессорларының қауымдастығы орналасқан. 2024 жылдың 24 сәуірінен бастап, барлық толық штатты оқытушылар Макгилл университетінің жақсы ниетпен келісімдер жасаудан бас тартуына байланысты мерзімі шексіз ереуілге шықты.

Азаматтық құқық бакалавры және заңгер докторы бағдарламасы

Макгилл заң факультеті азаматтық құқық бакалавры (БҚБ) және юрис доктор (ЖД) біріктірілген бірегей бағдарламасын ұсынады. BCL/JD бағдарламасы жалпы құқық пен азаматтық құқықты, кейде бір сыныптың ішінде біріктіретін транссистемдік және полиюридикалық көзқарасты қадағалайды. Факультет жақында Канада заң мектептеріне арналған Ақиқат және келісім комиссиясының ұсынымдарына жауап ретінде оқу бағдарламасына халықтың дәстүрлі құқығын енгізді. 2016 жылы факультет оқу бағдарламасын қайта қарап, бірінші курс студенттері үшін топтық жұмыс пен лекциялардан тұратын кіріспе аптасы – Интеграция аптасын қосты. Сондай-ақ, студенттерге бір апталық интенсивті курстар алуға мүмкіндік беретін екі «Фокус аптасы» – күзде біреуі, қыста біреуі енгізілді. 2023 жылдың қысында жоюшылық тәжірибесі және трансформациялық әділет туралы алғашқы студенттік семинар өтті. BCL/JD бағдарламасының мерзімі шартты түрде икемді: бағдарламаны 3, 3,5 немесе 4 жылда аяқтауға болады. Мамандық немесе бакалаврлік бағдарламаны таңдаған студенттер әдетте диплом алу үшін 4 жыл оқуы керек. Халықаралық адам құқықтары мен даму, сондай-ақ коммерциялық келіссөздер мен дауларды шешу мамандықтары ұсынылады. Заң факультеті Desautels менеджмент факультетімен және өнер факультетінің әлеуметтік жұмыс мектебімен бірлесіп, BCL/JD бағдарламасын бизнес-әкімшілік магистрі (MBA) немесе әлеуметтік жұмыс магистрі (MSW) бағдарламасымен үйлестіретін бірлескен бағдарламаларды ұсынады.

Заң магистрі (LLM)

Факультет студенттерге төрт LLM бағдарламасын ұсынады: бір жалпы LLM бағдарламасы және әуе және ғарыш құқығы, қоршаған орта және биоэтика салаларында үш мамандандырылған LLM бағдарламасы. Биоэтика LLM бағдарламасынан басқа, барлық бағдарламаларда диссертациялық және диссертациясыз таңдау мүмкіндігі бар. Диссертациясыз Заң магистрі бағдарламасы курстық жұмыстарға басымдық береді және оны он екі айда аяқтауға болады. Диссертациялық бағдарлама зерттеуге басымдық береді, оны аяқтауға он алтыдан жиырма төрт айға дейін уақыт кетеді. Биоэтика LLM бағдарламасының студенттері диссертация жазады.

Азаматтық құқық докторы (DCL)

Факультет жалпы құқық, салыстырмалы құқық және әуе және ғарыш құқығы бойынша үш DCL бағдарламасын ұсынады. Студенттер DCL бағдарламасын әдетте 3-4 жыл ішінде аяқтайды.

Бітіруші куәліктер

Факультет салыстырмалы құқық және әуе-ғарыш құқығы салаларында магистратура сертификаттарын ұсынады. Магистратура сертификаттары белгілі бір мөлшердегі кредиттерді аяқтағаннан кейін табыс етіледі. Сертификаттар курстық жұмыстар негізінде беріледі, дипломдық жұмыс қажет емес.

Тарих

Заң факультеті 1853 жылы ресми түрде құрылды, бұл 1848 жылы Монреальде заң оқыған жас жігіттердің қол қойған өтінішінің нәтижесінде Макгиллге жіберілді. 1969 жылғы түлектермен бірге факультет Канаданың басқа провинцияларында заң практикасына сәйкес келетін, дербес немесе дәстүрлі азаматтық құқық оқу бағдарламасымен біріктіріле алатын дербес заң мамандығын қосты. Ортақ мамандық сол кезде Ұлттық бағдарлама деп аталды, ол жалпы құқық пен азаматтық құқықты жеке курстарда оқытты, бірақ олардың оқуын бір жылдық кіріспелік «Негіздер» курсында және жоғары курс семинарларында біріктірді. 1951 жылы Макгилл әуе және ғарыш құқығы институтын құру арқылы алғашқы аспирантуралық заң бағдарламасын ашты. Институтты Pan American World Airways және Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының бұрынғы қызметкері болған Джон Кобб Купер құрды. Канаданың Біріккен Ұлттар Ұйымының жалғыз органы – Халықаралық азаматтық авиация ұйымының бас кеңсесі Монреальде орналасқан. 1999 жылғы түлектермен бірге факультет азаматтық, жалпы және ұлттық бағдарламаларды жойып, оларды бірыңғай бағдарламамен алмастырды, ол бірінші курсқа міндетті курстарды және жалпы және азаматтық құқықты біріктіретін жоғары курс курстарын қамтиды. Бұл ортақ және екі тілдегі мамандық, оны барлық студенттер алуға міндетті, қазірде трансжүйелік бағдарлама деп аталады. Бұл бағдарлама 2016 жылы оқу бағдарламасын жаңарту кезінде шағын өзгерістерге ұшырады. Жаңадан қарастырылған бағдарлама бойынша қылмыстық және мүліктік құқық әртүрлі оқытылады; жаңадан келген студенттер екі «біріктіру аптасын» (біреуін күзде және біреуін қыста) өтеді. Трансжүйелік бағдарлама бұрынғы деканы Стивен Тоуптың басшылығымен құрылды, осы бағдарлама бойынша әрбір студент азаматтық және жалпы құқық бойынша мамандық алады. Бұл дегеніміз, бірінші курс студенттерінен бастап, курстар азаматтық және жалпы құқық ұғымдарын тығыз салыстырып зерттейді. Студенттер екі дәстүрді, олардың тарихын, әлеуметтік, саяси және мәдени контекстін талдап, сын тұрғысынан бағалайды. Бакалавриат студенттері халықаралық алмасу бағдарламаларына және 2006 жылы халықаралық деңгейдегі жетістіктері үшін Scotiabank AUCC сыйлығын алған Халықаралық соттар мен трибуналдар бағдарламасына қатыса алады. 1976 жылдан бері Заң факультетінің Әуе және ғарыш құқығы институты әуе және ғарыш құқығы саласындағы алғашқы және жалғыз екі тілді журнал – «Әуе және ғарыш құқығының жылнамасы» журналын жыл сайын жариялап келеді. Заң факультетінің басқа да екі тілді басылымдары: «Макгилл заң журналы» және «Макгилл тұрақты даму заңы журналы».

Ғимараттар

Ескі Канцлер күні залы мен Жаңа Канцлер күні залы – Макгилл университетінің қалалық кампусындағы, құқық факультеті орналасқан екі біріккен ғимараттың атауы. Ескі Канцлер күні залы белгілі сәулетші Брюс Прайс бизнесмен Джеймс Росс үшін жобалаған. Жаңа Канцлер күні залы 1967 жылы Bland, Lemoyne, Edwards және Shine архитектура фирмасымен аяқталды. Ескі және Жаңа Канцлер күні залы жер асты жолымен және атриуммен байланысты, ол сонымен қатар Нахум Гелбер заң кітапханасына қосылады. Бүгінде Ескі Канцлер күні залы әкімшілік және факультет кеңселері үшін пайдаланылады. Жаңа Канцлер күні залында барлық оқу сыныптары, сот отырыстар залы, студенттерге арналған кеңістіктер, құқық студенттеріне қызмет көрсету орталықтары, сондай-ақ әкімшілік және факультет кеңселері орналасқан.

Ескі канцлер күні залы

1892 жылы канадалық инженер-құрылысшы, бизнесмен және меценат Джеймс Росс Монреальдің Алтын шаршы милясындағы Пил көшесінде шато стиліндегі сарайды жобалау үшін архитектор Брюс Прайсты (оның басқа шедеврлері Виндзор станциясы және Шато Фронтенак) жалдады. Негізінен Нью-Брансуиктен әкелінген сары құмтастан салынған Джеймс Росс үйі, тоғызыншы ғасырда Канадада салынған ең қымбат жеке үйлердің бірі болды. Бұл үй Алтын шаршы миляның әлеуметтік орталығына айналды. 1919 жылы Дж. К. Л. Росс Троубридж және Ливингстон архитекторларын үйдің барлық бөлмесіне әсер ететін 600 000 долларлық жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін шақырды. Джон Росс 1928 жылы банкротқа ұшырады, ал Джеймс Росс үйі 1929 жылы аукционда бар болғаны 51 000 долларға сатылды. Кейіннен 1948 жылы бұл сарайды Дж. У. МакКоннелл Макгилл университетіне сыйлық ретінде сатып алды. Университет бастапқыда оны студенттер жатақханасы ретінде пайдалануды жоспарлағанмен, 1950 жылдың 9 ақпанында өткен салтанатты шарада Заң факультеті ресми түрде сарайға көшіп кірді, оған сот жүйесінің және Монреаль адвокатурасының көптеген өкілдері қатысты. Салтанатта Макгиллдің канцлері Орвилл С. Тиндейл Губернаторлар кеңесі атынан сарайдың атауын Макгиллдің алғашқы канцлері Чарльз Дьюи Дэйдің құрметіне Канцлер Дей Холл деп атауға бұйырды. Ашылу рәсімі студенттердің сәнді жиһазбен жабдықталған ортақ бөлмесінде өтті, бұл сыйлық Морис Поллактан болды. 2014 жылдың 9 шілдесінде Ескі Канцлер Дей Холл ғимараттың жылыту, электр жүйелерін, сантехниканы, терезелерді және тағы да басқаларын жаңарту мақсатында 14 айға жөндеуге жабылды. Отыз төрт қызметкер мен оқытушы Жаңа Канцлер Дэй Холлға және Макгилл колледжі даңғылындағы уақытша кеңселерге көшірілді.

Жаңа канцлер күні залы

1967 жылы Заң факультетінің кеңейіп келе жатқан оқу бағдарламасы мен студенттер санын арттыру мақсатында Жаңа Канцлер күні залы салынды. Блэнд, Лемойн, Эдвардс және Шайн архитектуралық фирмасы жобалаған алты қабатты жиналмалы бетон мұнара Канцлер Дей Холлдың батыс жағына орнатылып, 1,825 миллион долларлық дәліз арқылы оған қосылды. Ғимарат 1967 жылдың 21 қаңтарында пайдалануға берілді. Екі тілде өткен салтанатты шарада Заң факультеті жеті құрметті дипломмен марапаттады, оның ішінде Канаданың Бас судьясы Роберт Ташеро, АҚШ-тың Бас судьясы Эрл Уоррен және Ұлыбританияның Лорд Деннингі болды. 2005 жылы Заң факультетінің барлық студенттік қызметтері Жаңа Канцлер күні залының төртінші қабатында біріктірілді. 2008-2009 жылдары Жаңа Канцлер күні залында ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілді. Жоба аясында үшінші, бесінші және алтыншы қабаттар толықтай жаңартылды. Жаңа архитектуралық элементтерге бесінші және алтыншы қабаттар арасындағы баспалдақ үстіндегі үлкен люк, алтыншы қабаттағы жаңа терезелер және кеңселер арасындағы жартылай мөлдір шыны бөліктер, олар кеңселерге табиғи жарық түсіруге мүмкіндік берді. Үшінші қабат студенттерге арналған кеңістіктерге толы – жылжымалы қабырғалары бар мультимедиалық сынып пен семинар залы бар. Сондай-ақ, үшінші қабатта студенттік клубтар, студенттік құқықтық журналдар мен аспиранттардың демалыс бөлмесі орналасқан. Бесінші және алтыншы қабаттарда конференц-зал, сондай-ақ факультеттің ғылыми-зерттеу бөлімдерінің бір бөлігі, профессорлар, қызметкерлер, аспиранттар мен қонақ ғалымдардың кеңселерi орналасқан. Гелбер кітапханасында 1958 жылы француз құқығының тарихына арналған бірнеше жүз томдық кітаптарды сатып алу арқылы құрылған Уэйнрайт жинағы сақталады. Бұл жинақ негізінен 1804 жылғы Кодификацияға дейінгі азаматтық құқық саласындағы ерте француз заңгерлерінің еңбектерінен тұрады және француз құқықтық тарихшысы Франсуа Оливье Мартиннің жеке кітапханасы болған. Уэйнрайт қорының арқасында кітапхана жинағын Франциядағы азаматтық құқықтың классикалық көзқарасынан асырып, оның түрлі тілдер мен континенттердегі жаһандық ықпалын көрсететіндей кеңейтуге мүмкіндік болды. Бүгінде жинақта 1200 томнан тұратын 800 жұмыс бар және олар Гелбер құқық кітапханасының екінші қабатындағы Питер М. Лэйнг бөлмесінде бақыланатын атмосфералық жағдайда сақталады.

Беделі

Факультет түлектері Канада Жоғарғы Соты кеңселерінің төрттен бір бөлігін құрайды, бұл Канаданың басқа кез келген заң мектебінен артық. Халықаралық соттың (ICJ) кеңсе қызметкері лауазымдарына үміткерлік беруге құқығы бар халықаралық деңгейдегі элиталық заң мектептерінің бірі ретінде, ол түлектерін ICJ-ге тұрақты түрде орналастырады және басқа канад заң мектептерінен жақсы нәтижелерге қол жеткізеді. Оның бас флагмандық заң журналы – Макгилл заң журналы, Канада Жоғарғы Сотының ең көп сілтеме жасайтын заң факультетінің журналы болып табылады және АҚШ-тан тыс әлемдегі ең жақсы студенттік заң журналы деп саналады. Сонымен қатар, ол «Канадалық бірыңғай құқықтық цитаталау жөніндегі нұсқаулықты» жариялайды, ол Канаданың барлық заң шолулары, заң мектептері мен соттары үшін стандартты анықтамалық еңбек болып табылады. Макгилл университетінің заң факультеті Канададағы үздік заң мектебі ретінде тұрақты түрде танылады және ең жоғары талаптарға ие. Макгилл университетінің заң факультетінің түлектері әлемдік деңгейдегі көрнекті көшбасшылардың алуан тобын құрайды. Ол тарихи түрде әртүрлі рейтинг жүйелерінде әлемнің ең жақсы 20 заң мектебінің қатарында болды. Соңғы рет 2019 жылғы QS World Ranking бойынша әлемдегі ең жақсы 22-ші заң мектебі деп танылды. 2023 жылғы рейтинг бойынша Times Higher Education факультетті әлемдегі ең жақсы 17-ші заң мектебі деп бағалады.

Даулар

2018 жылы факультет, сондай-ақ МкГилл университетінің мүмкіндігі шектеулі студенттерге арналған кеңсесі, соқыр заң студенті тарапынан сотқа берілді. Ол өз құқықтарын қорғау үшін іс жүргізіп, қажетті шаралардан жүйелі түрде бас тартуға шағымданды. Оның сот процесі жергілікті және ұлттық БАҚ-та кеңінен жарияланды. МкГилл университетінің COVID-19 пандемиясын басқаруына наразылық білдіріп, факультет шешімдеріне үнемі араласу немесе оларды шектеу жалғасқаннан кейін, Заң факультетінің штаттық профессорлары МкГилл заң профессорларының қауымдастығын (AMPL) құрды және 2021 жылдың 7 қарашасында Квебек әкімшілік еңбек сотына тіркеу үшін өтініш берді. МкГилл кәсіподақтың тіркелу құқығын жоққа шығарды, бірақ 2022 жылдың 8 қарашасында сот алдында жеңілді. Тараптар бірден ұжымдық шарт бойынша келіссөздерді бастады. МкГилл университетінің адал ниетпен келіссөздер жүргізбеуіне байланысты, AMPL мүшелері 2024 жылдың 13 ақпанында бір күндік ереуіл ұйымдастырып, келіссөздерді алға жылжытуға тырысты. Университет келіссөздерді кешіктіріп, AMPL-ді 2024 жылдың 24 сәуірінде басталған мерзімі шексіз ереуілге шақыруға мәжбүр етті, өйткені қарсы ұсыныстар жасалмады. Ереуіл басталғаннан кейін көп ұзамай, МкГилл университетінің проректоры және атқарушы вице-президенті Кристофер Манфреди, МкГилл университетінің президенті және вице-канцлері Дип Саиниге және заң факультетінің деканы Роберт Леккиге жеке электрондық хат жолдады. Ол хатқа заң студенті мен журналисті қатемен қосып алды. Манфреди МкГилл заң студенттерінің оқу қабілетіне күмән келтіріп, «Заң саласына біз жіберіп жатқан адамдар туралы алаңдап отырмын» деген қорытындыға келді. Манфреди МкГилл заң студенттерінің ереуіл кезінде AMPL-ді жақтап сөйлегеніне алаңдады. Манфреди студенттерден кешірім сұрады, бірақ Саини мен Лекки Манфредидің алғашқы пікірінен бас тартқан жоқ.

Заң студенттері қауымдастығы

Басты студенттік ұйым – Заң студенттері қауымдастығы (LSA): студенттерді ұсынып, сайланған заң студенттерінен құралған топ. LSA 1912 жылы құрылған және 1992 жылы тіркелген. LSA-ның басшылары мен өкілдері Макгилл университетінің заң студенттерімен сайланады. Оқу жылы бойы LSA бейсенбі кештері апта сайын кофехана өткізеді, оның мақсаты студенттердің тамақ пен сусындар ішіп, байланыс орнатуына және әлеуметтесуіне көмектесу. Кофехана дәстүрін 1989 жылы Дэвид Ламетти LSA мүшесі болғанда бастады. Кейбір кофехана шараларын заң фирмалары студенттермен байланыс үшін демеушілік етеді, ал қалғандарын студенттік қауымдастықтар мен клубтар ұйымдастырады. Кристи велосипедпен саяхаты 2009 жылы түлек Дугальд Кристинің құрметіне ұйымдастырылды.

Макгилл заң журналы

McGill Law Journal (MLJ) журналын Джеральд Ле Дэн мен Жак Иван Морин 1952 жылы құрды. MLJ жалпы құқық тақырыптары бойынша жылына төрт том жариялайды. MLJ Канада Жоғарғы Сотында жиі сілтеме жасалады және Соттың студенттер басқаратын ең көп сілтеме жасалған құқық журналы болып табылады. McGill Law Journal сонымен қатар Канаданың бірыңғай құқықтық сілтемелер жөніндегі нұсқаулығын шығарады. Алғашқы нұсқаулық 1986 жылы жарық көрді және канадалық құқықтық сілтемелерді стандартизациялау мақсатында жасалған. Бүгінде нұсқаулықты көптеген канадалық құқықтық журналдар қолданады.

McGill Journal of Sustainable Development Law (Макгиллдің тұрақты даму заңдары журналы)

McGill Journal of Sustainable Development Law (MJSDL) 2004 жылы құрылған және тұрақты даму және қоршаған ортаны қорғау құқығы мен саясатына бағытталған. Ол рецензияланып, жылда екі рет жарияланады.

McGill Journal of Law and Health журналы

McGill Journal of Law and Health (MJLH) 2007 жылы құрылған. Бұл сарапшылармен тексерілетін, ашық қолжетімділікпен жарияланатын, жыл сайын шығарылатын журнал. MJLH денсаулық саласының құқығына қатысты мәселелерге бағытталған және Канада Жоғарғы Соты оны төрт рет сілтеме ретінде пайдаланған. Соңғы рет журналдан алынған мақала "Көмекші репродуктивтік технологиялар туралы референциялық іс" құжатында келтірілген.

McGill дауларды шешу журналы

McGill Journal of Dispute Resolution (MJDR) – төрелік, медиация, жандандыру, келіссөздер және дауларды шешудің басқа да түрлері саласындағы ғылыми еңбектерге арналған, екі тілде жарияланатын, сарапшылармен қаралатын академиялық журнал. McGill Journal of Dispute Resolution журналы алғаш рет 2015 жылы жарық көрді.

Макгиллдегі құқықтық ақпарат клиникасы

McGill-дегі құқықтық ақпарат клиникасы – McGill студенттері мен Монреаль қауымдастығы үшін коммерциялық емес құқықтық ақпарат беру орталығы. Құқықтық ақпарат клиникасы McGill университетінен тәуелсіз, бірақ оны McGill заң факультетінің студенттері басқарады. 1973 жылы сол кездегі студент Майкл Бергман құрған клиника жыл сайын 2000-нан астам мәселені қарастырады. Клиника сонымен қатар тәртіптік бұзушылықтар жасады деген айыппен күйелген немесе McGill университетімен дауларын шешуге мұқтаж McGill студенттеріне адвокаттық көмек көрсетеді. Quid Novi оқу жылы бойы апта сайын жарияланады.

Л.Э.Х. ақпараттық бағдарламасы

Макгилл университетінің заң факультеті 2006 жылы «Law Éducation Connexion Outreach Program» бағдарламасын, сондай-ақ «Л.Э.Х. аутрич бағдарламасы» деп аталатын бағдарламаны құрды. Бағдарлама аясында заң студенттері-еріктілер жергілікті мектептерде презентациялар жасап, оқушылардың сұрақтарына жауап береді. Бағдарламаның мақсаты – дәстүрлі түрде құқық саласында өкілдігі аз қамтылған аймақтардың жастарын және оқудан шығып қалу көрсеткіші жоғары мектептердің оқушыларын жоғары білім мен құқық саласындағы білім алуға ынталандыру. 2009 жылы Beaverbrook Canadian Foundation-ның қаржылық көмегі арқасында бағдарлама кеңейтілді.