Кіріспе
Бұрын қолданылған елдердің атаулары үшін код ISO 3166 3 – Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) жариялаған ISO 3166 стандартының бір бөлігі болып табылады және 1974 жылы алғаш рет жарық көргеннен бастап ISO 3166 1-ден жойылған елдердің атауларына арналған кодтарды анықтайды. Стандарттың ресми атауы – Елдердің және олардың әкімшілік-аймақтық бөлімшелерінің атауларын ұсыну кодтары. 3-бөлім: Бұрын қолданылған елдердің атаулары үшін код. Ол алғаш рет 1999 жылы жарық көрді. ISO 3166 3-тегі әрбір бұрынғы ел атауына төрт әріптен тұратын әліпбилік код тағайындалады. Алғашқы екі әріп – бұрынғы елдің ISO 3166 1 alpha 2 коды, ал соңғы екі әріп келесі ережелерге сәйкес беріледі: Егер ел атауы өзгерсе, жаңа ISO 3166 1 alpha 2 коды қолданылады (мысалы, Бирма өз атын Мьянма деп өзгертті, оның жаңа alpha 2 коды ), немесе егер оның alpha 2 коды өзгермесе, арнайы код қолданылады (мысалы, Белоруссия КСР өз атын Белоруссия деп өзгертті, ол сол alpha 2 кодын сақтап қалды). Егер ел басқа елге біріктірілсе, осы елдің ISO 3166 1 alpha 2 коды қолданылады (мысалы, Германия Демократиялық Республикасы Германияға біріктірілді, оның alpha 2 коды – ). Егер ел бірнеше бөлікке бөлінген болса, сол кезде мұрагер елдің болмауы туралы көрсету үшін арнайы код қолданылады (мысалы, Чехословакия Чехия және Словакияға бөлінді), бірақ Сербия мен Черногорияға қатысты ерекше жағдай бар, олар үшін бірдей ISO 3166 3 кодын қайта пайдаланудан аулақ болу үшін қолданылады, себебі alpha 2 коды ISO 3166 1-ден екі рет жойылды, алғашқысы Чехословакияның бөлінуіне байланысты, екіншісі – Сербия мен Черногорияның бөлінуіне байланысты. Бұрынғы ел атауы мен оның ISO 3166 3 кодынан басқа, ISO 3166 3-тегі әрбір жазбада оның бұрынғы ISO 3166 1 коды, жарамдылық мерзімі, сондай-ақ ISO 3166 1-ден жойылғаннан кейін қолданылатын жаңа ел атауы мен ISO 3166 1 коды да болады. Ел ISO 3166 1-ден жойылғаннан кейін, оның alpha 2 және alpha 3 кодтары кем дегенде елу жылдық уақытша кезеңге сақталады. Уақытша кезең аяқталғаннан кейін бұл кодтарды қайта тағайындауға болады. Егер ел аумақтық өзгерістерсіз атауын өзгертсе, оның ISO 3166 1 сандық коды өзгермейді. Мысалы, 1989 жылы Бирманың атауы аумақтық өзгерістерсіз Мьянма деп өзгертілгенде, оның әліпбилік кодтары өзгерді, бірақ сандық коды сол күйінде қалды. Қазіргі уақытта жойылған alpha 2 кодтарын пайдаланатын бірнеше ccTLD әлі де қолданыста немесе тоқтатылу үстінде. Дегенмен, 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Домендік атаулар жүйесінің танымал болғанға дейін жойылған alpha 2 кодтары Интернеттің елдік домендік аймақтарына (ccTLD) ешқашан қолданылмады. Сонымен қатар, 1998 жылы алғаш рет жарияланған ISO 3166 2 стандарты бойынша елдердің әкімшілік-аймақтық бөлімшелерінің кодтары көптеген alpha 2 кодтары жойылғанға дейін жарық көрді.
ISO 3166 3 is part of the ISO 3166 standard published by the International Organization for Standardization (ISO), and defines codes for country names which have been deleted from ISO 3166 1 since its first publication in 1974. The official name of the standard is Codes for the representation of names of countries and their subdivisions – Part 3: Code for formerly used names of countries. It was first published in 1999. Each former country name in ISO 3166 3 is assigned a four letter alphabetic code. The first two letters are the ISO 3166 1 alpha 2 code of the former country, while the last two letters are allocated according to the following rules:
If the country changed its name, the new ISO 3166 1 alpha 2 code is used (e. g., Burma changed its name to Myanmar, whose new alpha 2 code is ), or the special code is used if its alpha 2 code was not changed (e. g., Byelorussian SSR changed its name to Belarus, which has kept the same alpha 2 code). If the country merged into an existing country, the ISO 3166 1 alpha 2 code of this country is used (e. g., the German Democratic Republic merged into Germany, whose alpha 2 code is ). If the country was divided into several parts, the special code is used to indicate that there is no single successor country (e. g., Czechoslovakia was divided into the Czech Republic and Slovakia), with the exception of Serbia and Montenegro, for which is used to avoid duplicate use of the same ISO 3166 3 code, as the alpha 2 code had twice been deleted from ISO 3166 1, the first time due to the split of Czechoslovakia and the second time due to the split of Serbia and Montenegro. Besides the former country name and its ISO 3166 3 code, each entry in ISO 3166 3 also contains its former ISO 3166 1 codes, its period of validity, and the new country names and ISO 3166 1 codes used after its deletion from ISO 3166 1. After a country is deleted from ISO 3166 1, its alpha 2 and alpha 3 codes will be transitionally reserved for a transitional period of at least fifty years. After the expiration of the transitional period, these codes are free to be reassigned. If a country changes its name without any territorial change, its ISO 3166 1 numeric code remains the same. For example, when Burma was renamed Myanmar without territorial change in 1989, its alphabetic codes were changed, but its numeric code has remained the same. Currently, a few ccTLDs using deleted alpha 2 codes are still active or being phased out. However, alpha 2 codes which were deleted before the popularization of the Domain Name System in the late 1980s and early 1990s were never used for the Internet's country code top level domains (ccTLDs). Likewise, ISO 3166 2, the ISO standard for country subdivision codes which was first published in 1998, predated the deletion of many alpha 2 codes.
Өзгерістер
Қажет болған жағдайда ISO 3166/MA ISO 3166 3-ті жаңартады. ISO 3166 3-ті жаңарту ISO 3166 1-тің жаңартылуына толығымен байланысты. Бұрын ISO өзгерістерді хабарламалар арқылы жариялап, қолданыстағы стандартты жаңартып, жаңа редакцияларды шығаратын. 2013 жылдың шілдесінен бастап өзгерістер тек ISO онлайн каталогында жарияланады және енді хабарламалар шығарылмайды. Бұрынғы хабарламалар ISO веб-сайтында қолжетімді. Басылым/Хабарлама Шығарылған күні Бұрынғы ел атауы қосылды Ескертулер ISO 3166 3:1999 1999 03 11 ISO 3166 3 хабарламасының бірінші басылымы I 1 2002 11 15 Шығыс Тимор ISO 3166 1 хабарламасы V 5 және V 6 хабарламасы I 2 2002 11 22 Франция, Metropolitan Correction. 1999 жылы жарияланған ISO 3166 3 стандартынан қателікпен алынып тасталған жазба I 3 2003 07 23 Югославия ISO 3166 1 стандартына сәйкес V 8 хабарламасы I 4 2006 09 26 Сербия және Черногория ISO 3166 1 V 12 хабарламасы I 5 2006 12 01 Жоқ Сербия мен Черногорияны белгілеу үшін кодты тағайындау арқылы I 4 хабарламасын түзету I 6 2011 03 14 (2013 02 06 күні түзетілді) Нидерланд Антильдері ISO 3166 1 VI 8 хабарламасы ISO 3166 3:2013 2013 11 19 ISO 3166 3 стандартының екінші басылымы (бұл ISO 3166 3 стандартының соңғы баспа басылымы; барлық келесі өзгерістер онлайн каталогта жарияланады) ISO 3166 3:2020 2020 08 ISO 3166 3 стандартының үшінші басылымы.