Ирактағы Бағдат ядролық ғылыми-зерттеу орталығы: бомбалау салдары, радиоактивтік қалдықтар, тонау және қауіпті материалдар туралы ақпарат. Ядролық қауіпсіздік.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бағдад қаласының жанындағы ядролық объекті
Nuclear facility site near Baghdad, Iraq
Туваита "Сары торт фабрикасы" немесе Туваита ядролық зерттеу орталығының іргесінде орналасқан Бағдад ядролық зерттеу орталығы 1980 жылы Иран, 1981 жылы Израиль және 1991 жылы АҚШ бомбалаған ядролық реакторлардың қалдықтарын қамтиды. Бұл орын пайдаланылған реакторлық отынды, сондай-ақ өнеркәсіптік және медициналық қалдықтарды сақтау үшін пайдаланылды. Радиоактивті материал ядролық бомба жасауға жарамсыз, бірақ "кір бомба" жасау үшін қолданылуы мүмкін. 2003 жылы Иракқа басып кіргеннен кейін, объектіні жүздеген ирактықтар тонады, алайда қандай заттар алынғаны әлі анықталған жоқ.
The Baghdad Nuclear Research Facility adjacent to the Tuwaitha "Yellow Cake Factory" or Tuwaitha Nuclear Research Center contains the remains of nuclear reactors bombed by Iran in 1980, Israel in 1981, and the United States in 1991. It was used as a storage facility for spent reactor fuel and industrial and medical wastes. The radioactive material would not be useful for a fission bomb, but could be used in a dirty bomb. Following the 2003 invasion of Iraq, the facility was heavily looted by hundreds of Iraqis, though it is unclear what was taken.
Тарих
Туваита ядролық зерттеу орталығы – Иракта ядролық материалдарды өңдеумен айналысқан негізгі ядролық нысан. Ол 1967 жылы үш негізгі ядролық қондырғы мен қалдықтарды сақтау орны іске қосылған кезде құрылды. Бұл IRT 2000 зерттеу реакторы, радиоизотоптар өндіру ғимараты және төгілгіш станция (қалдықтар қоймасы) болды. Кейіннен осы жерде көптеген басқа ядролық қондырғылар салынды, сондай-ақ IRT 2000 реакторы IRT 5000-ға жаңартылды. 1991 жылға дейін Хидир Хамзаның басшылығымен бұл нысан ядролық зерттеулер жүргізетін орталық болды. Құрылыс төрт шақырым (6,4 км) көлемінде және 160 фут (50 м) биіктігіндегі құм қоршауымен қоршалған. 1981 жылы Израиль жойған француз жасаған Osirak зерттеу реакторы осы жерде орналасқан. Израильдің мәлімдемесінше, жер астында плутоний өндіруге арналған құпия бөлімше болған. Плутоний селекторлық реакторларда, ядролық реактор сияқты, нейтрон көзін U 238 «қаптамасымен» қоршау арқылы өндіріледі. Ядролық бөлінуден босатылған нейтрондар U 238-ді Pu 239-ға айналдырады, бұл плутонийді кең көлемде өндірудің ең арзан және оңай жолы. Кешенді жүйелі түрде тексерген МАГАТЭ директоры реактордың активінен 40 метр тереңдіктегі құпия бөлімше тиімді болмайтынын айтты, ал Израиль бастапқы мәлімдемесін 4 метрге түзету арқылы жауап берді. МАГАТЭ мұндай бөлімше туралы білген, бірақ реактор едені қоршалған және бөлімшеде бақылау таяқшаларын көтеру механизмдері орналасқан, оларға техникалық қызмет көрсету үшін қол жеткізу қажет. МАГАТЭ директорының пікірінше, қоршау U 238-ді Pu 239-ға айналдыру үшін қажетті нейтрондарды тоқтатып, бөлімше уранмен толтырылса реактор жұмыс істей алмайды. Ирактағы жалғыз реактор орны ретінде реакторлар Франциядан импортталған отынға тәуелді болды және көп мөлшерде байытылған уран өндіре алмады. 1991 жылы Ирак ядролық отын таяқшаларының барлық қорын өңдеген болса, олар 69 элементтен тұратын өте ауыр отынды бөлуді орындай алады деп есептесек, олардың тек 41 кг U 235-і болар еді, бұл Little Boy бомбасында пайдаланылған 64 кг-нан аз. 52 кг 93% HEU – уран бомбасын жасау үшін қажетті ең төменгі критикалық масса. Олардың аз U 235 қолданатын, бірақ күрделі линзалар мен бастауыштарды қажет ететін имплозиялық құрылғыны жасауға техникалық мүмкіндіктері мен ресурстары болмады.
The Tuwaitha Nuclear Research Center was the main nuclear site in Iraq that was involved with handling nuclear material. It was started in 1967 when three main nuclear facilities and waste location were put in operation. These were the IRT 2000 research reactor, the radioisotope production building and the dumping station (waste store). Many other nuclear facilities were subsequently constructed at this site, and the IRT 2000 reactor was also upgraded to IRT 5000. Until 1991, the facility was a nuclear research facility supposedly under the direction of Khidir Hamza. The facility is surrounded by a sand berm four miles (6.4 km) around and 160 feet (50 m) high, and contained the French built research reactor Osirak, destroyed by Israel in 1981. Israel contended that there was a secret underground compartment for the production of plutonium. Plutonium is produced in breeder reactors by surrounding a neutron source, such as a nuclear reactor, with a 'blanket' of U 238. The neutrons released by nuclear fission are donated, producing Pu 239 and is the cheapest and easiest way to achieve large scale production of plutonium. The director of the IAEA, which conducted regular inspections of the complex, argued that a secret vault 40 meters below the reactor core would not be very effective, to which Israel responded by correcting their original statement to 4 meters. The IAEA was aware of such a vault but the reactor floor was shielded and the vault contained the mechanisms for raising the control rods which requires access for maintenance. According to the Director of the IAEA, the shielding would block the neutrons needed to turn U 238 into Pu 239 and the reactor would not be able to operate if the vault was blocked by being filled with uranium. As the sole reactor site in Iraq, the reactors relied on fuel imported from France and was unable to produce significant quantities of enriched uranium. In 1991, If Iraq had converted their entire stockpile of nuclear fuel rods, assuming they were able to perform the extremely difficult task of separation from highly irradiated fuel which contained 69 elements, they would only have 41 kg of U 235, less than the 64 kg used in Little Boy. 52 kg of 93% HEU is the minimum critical mass required to create a uranium bomb. They did not have the technical capabilities or resources to produce an implosion type device that uses less U 235 but requires complex lenses and initiators.
Зерттеу жетістіктері
Комплексте жүргізілген зерттеулер өздігінен ядролық бағдарлама құруға қажетті жаңа нәтижелерге қол жеткізді. IRT 5000 реакторы өте шектеулі көбейту реакторы ретінде пайдаланылды, ол 3 Иракта жасалған табиғи уран таяқшасы және 10% байытылған таяқшаны пайдаланды, сондай-ақ МАГАТЭ рұқсатымен қайта өңделді. PUREX технологиясын қолдана отырып, 22-жоба 5 грамм плутоний өндірді. EMIS (магниттік ажырату) технологиясын пайдалана отырып, 7,6% байыту жүзеге асырылды, 1985 жылдан 1991 жылға дейін барлығы 640 г өндірілді. Газ центрифугасы, лазерлік изотоптық ажырату және газдық диффузия технологиялары зерттелді, бірақ Ирак экономикасының мұндай күш-жігерді қолдауға қажетті өндірістік инфрақұрылымы болмағандықтан тоқтатылды. Ирак үкіметі елге бірнеше темір және көміртекті талшықты центрифуга құрылғыларын контрабандалық жолмен әкелгенімен, өнеркәсіптік көлемде өңдеу үшін кем дегенде мыңдаған бірлік қажет болды. Өте жоғары дәлдіктегі құралдар мен өндіріс орындарының жеткіліксіздігі, қару-жарақ таратпау эмбаргосының жағдайында бұл міндетті орындау мүмкін болмады. Ресей және АҚШ ғарыш жарысы кезінде ғана қажетті жоғары дәлдікті машина жасау технологиясын дамытты.
Research conducted at the complex produced novel results necessary to establish a self sufficient nuclear program. The IRT 5000 was used as an extremely limited breeder reactor using 3 Iraqi manufactured natural uranium rods and a 10% enriched rod and reprocessed with the permission of the IAEA. Using PUREX based technology, Project 22 produced 5 grams of plutonium. 7.6% enrichment using EMIS (magnetic separation) technology, producing a total of 640g from 1985 to 1991. produced 100 kg of polyvinyl, phenylpyridine based, macroreticular anion exchange resin over a 2 year period. Gas centrifuge, laser isotopic separation and gas diffusion technology were investigated but abandoned due to the Iraqi economy lacking the industrial infrastructure to support such an effort. Although the Iraqi government was able to smuggle some steel and carbon fiber centrifuge units into the country, they needed at least a thousand to process industrial quantities. Without wide availability of extremely high precision instrumentation and production facilities, the task was impossible under anti proliferation embargoes. Russia and the U. S. A. only developed the high precision machining technology required during the space race.