Оңтүстік Африка дәстүрлі емшілері

Кіріспе

Оңтүстік Африканың дәстүрлі медицинасын ұстанатындар

Оңтүстік Африканың дәстүрлі емшілері – Оңтүстік Африкада дәстүрлі африка медицинасын ұстанатын адамдар. Олар қоғамда түрлі әлеуметтік және саяси рөлдерді атқарады, мысалы, болжау, физикалық, эмоционалдық және рухани ауруларды емдеу, туу немесе өлім рәсімдерін басқару, жоғалған малдарды табу, жауынгерлерді қорғау, сиқыршылыққа қарсы тұру және өз дәстүрлерінің тарихын, космологиясын және ұғымдарын баяндау. Оңтүстік Африканың нгуни, сото, цвана және цсонга қоғамдарында дәстүрлі емшілердің екі негізгі түрі бар: болжаушы (сангома) және шөп дәрігері (иньянга). Бұл емшілер – Оңтүстік Африканың шамандары, олар қоғамда өте құрметке ие және қадірленеді, себебі аурулардың себебі сиқыршылық, ластану (таза емес заттармен немесе оқиғалармен байланыс) немесе ата-бабаларды естен шығару деп есептеледі. Оңтүстік Африкада биомедициналық тәжірибеде оқытылған 25 000 дәрігермен салыстырғанда 200 000-ға жуық дәстүрлі емші бар деп есептеледі. Оңтүстік Африка халқының шамамен 60% дәстүрлі емшілерге жүгінеді, көбінесе қазіргі заманғы биомедициналық қызметтермен бірге. Өмір мен өлім арасындағы үйлесімділік, тыныш өмір үшін қажетті нәрсе, сондықтан дәстүрлі емшілер ата-бабаларға құрмет көрсету керек деп санайды, оны рәсімдер мен жануар құрбан ету арқылы көрсетеді. Олар импефо (Helichrysum petiolare) сияқты өсімдіктерді жағу, билеу, ән шырқау, медитация жасау немесе барабан ойнату арқылы шақыру рәсімдерін орындайды. Дәстүрлі емшілер науқастарына өсімдіктерден, жануарлардан және минералдардан жасалған, рухани мағынасы бар мути – дәрі-дәрмектер береді. Бұл мутидің көбінесе күшті символикасы бар; мысалы, балалардың батылдығын арттыру үшін арыстан майын дайындауға болады. Дене және психикалық аурулардан бастап, әлеуметтік келіспеушіліктер мен рухани қиындықтарға дейін, қорғаныш, махаббат және сәттілік үшін дәрілер бар. Сангома – зулу тіліндегі термин, ол Оңтүстік Африканың барлық дәстүрлі емшілерін сипаттау үшін жиі қолданылады, бірақ тәжірибелер арасында айырмашылықтар бар: иньянга негізінен өсімдіктер мен жануарлардан жасалған дәрі-дәрмектермен айналысады, ал сангома емдеу үшін негізінен болжауға сенеді және оны болжаушының бір түрі деп санауға болады. Сангоманы оқытуға келген (ithwasane) Ukuthwasa немесе ubungoma (ксоса тілінде) саяхатын бастайды, бұл сангома болуға «шақырумен» байланысты, бірақ бұл құбылысқа шизофрениямен ауыратын адамдар да қатысты болуы мүмкін. Amafufunyana деген ұқсас термин ксоса халқының мүшелерінде аномальды мінез-құлық пен психологиялық алаңдаушылықтарға байланысты жын-періге иелік ету туралы айтылатын мәлімдемелерді білдіреді. Зерттеулер көрсеткендей, бұл термин шизофренияның әртүрлі түрлеріне шалдыққан адамдарға қатысты қолданылады. Дәстүрлі емшілер әртүрлі рөлдерді ауыстыра алады: жалпы ауруларды диагностикалау, медициналық шағымдарға арналған дәрі-дәрмектерді сату және тарату, рухани немесе әлеуметтік мәселелердің себептерін болжау және оларға шешімдер ұсыну. Әр мәдениетте дәстүрлі емшілерді атау үшін өзіндік терминология бар. Ксоса халқының дәстүрлі емшілері amaxhwele (шөп дәрігерлері) немесе amagqirha (болжаушылар) деп аталады. Солтүстік сото және оңтүстік сото тілдеріндегі терминдер – нгака және селаоли, ал венда халқы оларды мунгоме деп атайды. Тсонга халқы емшілерін н'анга немесе мунгома деп атайды.

Traditional healers of Southern Africa are practitioners of traditional African medicine in Southern Africa. They fulfill different social and political roles in the community like divination, healing physical, emotional, and spiritual illnesses, directing birth or death rituals, finding lost cattle, protecting warriors, counteracting witchcraft and narrating the history, cosmology, and concepts of their tradition. There are two main types of traditional healers within the Nguni, Sotho Tswana, and Tsonga societies of Southern Africa: the diviner (isangoma) and the herbalist (inyanga). These healers are effectively South African shamans who are highly revered and respected in a society where illness is thought to be caused by witchcraft, pollution (contact with impure objects or occurrences) or through neglect of the ancestors. It is estimated that there are as many as 200,000 traditional healers in South Africa compared to 25,000 doctors trained in bio medical practice. Traditional healers are consulted by approximately 60% of the South African population, usually in conjunction with modern biomedical services. For harmony between the living and the dead, vital for a trouble free life, traditional healers believe that the ancestors must be shown respect through ritual and animal sacrifice. They perform summoning rituals by burning plants like impepho (Helichrysum petiolare), dancing, chanting, channeling or playing drums. Traditional healers will often give their patients muthi—medications made from plant, animal and minerals—imbued with spiritual significance. These muthi often have powerful symbolism; for example, lion fat might be prepared for children to promote courage. There are medicines for everything from physical and mental illness, social disharmony and spiritual difficulties to potions for protection, love and luck. Although sangoma is a Zulu term that is colloquially used to describe all types of Southern African traditional healers, there are differences between practices: an inyanga is concerned mainly with medicines made from plants and animals, while a sangoma relies primarily on divination for healing purposes and might also be considered a type of fortune teller. A trainee sangoma (or ithwasane) starts his Ukuthwasa or ubungoma (in Xhosa) journey which is associated with the "calling" to become a sangoma, though this event also involves those with schizophrenia. A similar term, Amafufunyana refers to claims of demonic possession due to members of the Xhosa people exhibiting aberrant behaviour and psychological concerns. After study, it was discovered that this term is directed toward people with varying types of schizophrenia. Traditional healers can alternate between these roles by diagnosing common illnesses, selling and dispensing remedies for medical complaints, and divining cause and providing solutions to spiritually or socially centred complaints. Each culture has their own terminology for their traditional healers. Xhosa traditional healers are known as amaxhwele (herbalists) or amagqirha (diviners). Ngaka and selaoli are the terms in Northern Sotho and Southern Sotho respectively, while among the Venda they are called mungome. The Tsonga refer to their healers as n'anga or mungoma.

Діндер мен дәстүрлер

Сангома – Нгоманың іскері, ата-баба рухтарына (сисуати: amadloti; зулу: amadlozi; сесото: badimo; кхоса: izinyanya) және дәстүрлі африкалық медицинаны қолдануға негізделген философия. Бұл көбінесе емдік өсімдіктер мен түрлі жануарлардың майлары немесе терісінен жасалған құрастарды қамтиды. Сангома Оңтүстік Африка банту халықтарының нанымдарына сүйене отырып, емдеудің толыққанды және символдық түрін жүзеге асырады. Сангомаларды емдеуге шақырады және олар арқылы рухтар әлемінен келген ата-бабалар ауруды, әлеуметтік келіспеушілікті және рухани қиындықтарды жеңуге қатысты нұсқаулар мен кеңестер бере алады деп сендіреді. Дәстүрлі емшілер қасиетті емдеу үйі немесе индумбада жұмыс істейді, онда олардың ата-бабаларының мекендейтініне сенеді. Егер нақты "индумба" болмаса, имсамо деп аталатын шағын киелі орын пайдаланылуы мүмкін. Сангомалар өздерінің науқастарына ата-бабаларынан кеңес алуға, медиумдық арқылы, сүйектерді тастау немесе түстерді түсіндіру арқылы мүмкіндік алады деп санайды. Рухқа ие болған күйде сангома барабан, би және ән айту арқылы транстық күйге енеді, содан кейін ата-бабасының денесіне кіруіне және науқаспен тікелей байланысқа түсуіне немесе олардың айтқан қабілеттерінен асып түсетін құштарлықпен билеуіне мүмкіндік береді. Сангома науқастың проблемалары туралы нақты ақпарат береді. Кейбір сангомалар науқастарымен әдеттегі әңгімелер арқылы сөйлейді, ал басқалары науқастарына беймәлім тілдерде сөйлейді, бірақ сангомалар қолданатын барлық тілдер Оңтүстік Африканың жергілікті тілдері болып табылады. Сангомалардың барлығы бірдей рәсімдер мен сенімдерді ұстанбайды. Ата-баба рухтары сангоманың немесе науқастың жеке ата-бабалары болуы мүмкін, немесе олар географиялық аймақпен немесе қоғаммен байланысты жалпы ата-бабалар болуы мүмкін. Рухтардың адамдардың өміріне араласуға қабілетті екеніне сендіреді, егер олар сангоманы олардың азапты жағдайға түсірген рухтармен байланыстыруға тырысса. Мысалы, краб адам мен рухтар әлемі арасындағы делдал ретінде шақырылуы мүмкін, өйткені ол құрлық пен теңіз арасында еркін қозғала алады. Көмектесетін және зиян келтіретін рухтар өздерінің қақтығыстары үшін адам денесін майдан ретінде пайдаланады деп есептеледі. Нгоманы қолдану арқылы сангома рухтар арасында үйлесімділік құруға болады деп санайды, бұл науқастың азабын жеңілдетуге көмектеседі. Сангома ата-баба рухтарын қуанту үшін құрбандыққа хош иіс жағу (мысалы, impepho) немесе жануарларды шалуы мүмкін. Ата-бабалармен дұға арқылы байланысу үшін де тамақ қолданылады.

A sangoma is a practitioner of Ngoma, a philosophy based on a belief in ancestral spirits (siSwati: amadloti; Zulu: amadlozi; Sesotho: badimo; Xhosa: izinyanya) and the practice of traditional African medicine, which is often a mix of medicinal plants and various animal body fats or skin. Sangomas perform a holistic and symbolic form of healing by drawing on the embedded beliefs of the Bantu peoples in South Africa, who believe that ancestors in the afterlife guide and protect the living. Sangomas are called to heal, and through them, it is believed that ancestors from the spirit world can give instruction and advice to heal illness, social disharmony and spiritual difficulties. Traditional healers work in a sacred healing hut or indumba, where they believe their ancestors reside. Where no physical 'indumba' is available, a makeshift miniature sacred place called imsamo can be used. Sangomas believe they are able to access advice and guidance from their ancestors for their patients through spirit possession by an ancestor, or mediumship, throwing bones, or by dream interpretation. In possession states, the sangoma works themself into a trance through drumming, dancing and chanting, and allows their ego to step aside for an ancestor to take possession of his or her body and communicate directly with the patient, or dancing fervently beyond their stated ability. The sangoma will provide specific information about the problems of the patient. Some sangomas speak to their patients through regular conversation, whilst others speak in tongues or languages foreign to their patients, but all languages used by sangomas are indigenous Southern African languages depending on the specific ancestors being called upon. Not all sangomas follow the same rituals or beliefs. Ancestral spirits can be the personal ancestors of the sangoma or the patient, or they might be general ancestors associated with the geographic area or the community. It is believed that the spirits have the power to intervene in people's lives who work to connect the sangoma to the spirits that are acting in a manner to cause affliction. For example, a crab could be invoked as a mediator between the human world and the world of spirits because of its ability to move between the world of the land and the sea. Helping and harming spirits are believed to use the human body as a battleground for their own conflicts. By using ngoma, the sangoma believes they can create harmony between the spirits, which is thought to bring an alleviation of the patient's suffering. The sangoma may burn incense (like impepho) or sacrifice animals to please the ancestral spirits. Snuff is also used to communicate with the ancestors through prayer.

Адалдық, диагностика және емдеу

Сангоманың емдеудегі мақсаты – ауыратын науқас пен оның ауруын немесе проблемасын тудырған рухтар арасында тепе-теңдік пен зиянсыз қарым-қатынас орнату. Емші науқас пен өлгендер әлемі арасындағы қарым-қатынасты қалпына келтіру үшін араласады. Бұл көбінесе жол табу (сүйектерді тастау немесе ата-бабалар арқылы хабар алу), тазару рәсімдері немесе күнәні өтеу арқылы рухтарды ынталандыру үшін жануар құрбан ету арқылы жасалады. Ата-бабалардың кеңесін алу үшін сүйектерді тастау – ата-бабалардың иеленуінің шаршатарлық ритуалына балама болып табылады. Әдеттегі сеанста науқас сангомаға келеді, ал сангома науқастың неден ауыратынын немесе оның көмек сұрау себебін анықтауы керек. Сүйектерді тастау алдында емші науқастың аты-жөнін сұрайды; емші ата-бабаларды атымен шақырады, бастауыштарының есімдерінен бастап, содан кейін өзінің есімін, одан кейін науқастың ата-бабаларының есімдерін айтады. Науқас немесе жол табушы жерге сүйектерді тастайды, олардың ішінде жануар омыртқалары, домино, ойыншықтар, монеталар, қабықшалар мен тастар болуы мүмкін, олардың әрқайсысы адам өмірі үшін ерекше маңызға ие. Мысалы, гиена сүйегі ұрыны білдіреді және ұрланған заттар туралы ақпарат береді. Сангома немесе науқас сүйектерді тастайды, бірақ олардың қалай түсетінін ата-бабалар бақылайды. Сангома бұл метафораны науқастың ауруларымен байланыстырып, науқастың ата-бабалары нені қалайтынын және қалай үйлесімсіздікті шешуге болатынын түсіндіреді. Сол сияқты, сангомалар өздерінің немесе науқастарының түсіндегі метафораларды да түсіндіреді. Егер ол мәселені дұрыс түсініп, науқас келіскен соң, ол сүйектерді қайтадан тастап, ата-бабалардан науқасқа көмектесе ала ма деп сұрайды. Сүйектерден алынған жауапқа байланысты, олар науқасқа емдеу курсын ұсынады, ол джоманы, шөп емшіге (иньяңга, егер сангоманың өзінде білім болмаса) жолдауды немесе батыс медицинасының тәртібін қамтуы мүмкін.

A sangoma's goal in healing is to establish a balanced and harmless relationship between the afflicted patient and the spirits that are causing their illness or problem. The healer intercedes between the patient and the world of the dead in order to make restitution. This is generally performed through divination (throwing the bones or ancestral channelling), purification rituals, or animal sacrifice to appease the spirits through the atonement. Throwing the bones to access the advice of ancestors is an alternative practice to the exhausting ritual of possession by the ancestor. In a typical session, a patient will visit the sangoma, and the sangoma must determine what the affliction is or the reason the patient has come to them for help. Before the throwing of the bones, the healer should first ask for the name and surname of the patient; the healer then calls the ancestors by names, starting with their initiators' names, then his/hers, followed by the patient's ancestor's names. The patient or diviner throws bones on the floor, which may include animal vertebrae, dominoes, dice, coins, shells and stones, each with a specific significance to human life. For example, a hyena bone signifies a thief and will provide information about stolen objects. The sangoma, or the patient, throws the bones, but the ancestors control how they lie. The sangoma then interprets this metaphor in relation to the patient's afflictions, what the ancestors of the patient require, and how to resolve the disharmony. In the same way, sangomas will interpret metaphors present in dreams, either their own or their patients. When the diviner comes to an acceptable understanding of the problem and the patient agrees, the diviner then throws the bones again to ask the ancestors if he/she could help the patient. Depending on the feedback from the bones, they will instruct the patient on a course of medicine, which may include the use of ngoma, referral to a herbalist, inyanga (if the sangoma does not have the knowledge themselves), or recommend a Western medicine regimen.

Тхваса және Укутхваса

Ерлер де, әйелдер де дәстүрлі емші бола алады. Сангома бастауыш ауру арқылы "шақырылған" деп есептеледі; симптомдары психоз, бас ауруы, емделуге келмейтін асқазан ауруы, иық, мойынның сырқауы, тынысқырудың қиындығы, аяқ-қолдың ісінуі, белдегі проблемалар немесе дәстүрлі әдістермен емделмейтін ауруларды қамтиды. Сангома бұл проблемаларды тхаваса, яғни ата-бабалардың шақыруы ретінде қарастыруы керек, бірақ бұл құбылыс шизофрениямен ауыратындарда да кездеседі. Сангомалар шақыруға жауап бермесе, адамның денсаулығы нашарлай береді, оған дейін емді қабылдап, оқуға бармайынша. Тхаваса сөзі "жаңа айдың шуағы" деген мағына беретін тхавасадан немесе "жарыққа бастау" дегенді білдіретін ку му тхавасадан шыққан. Оқушы сангома (немесе итвасане) басқа сангоманың қанатында бірнеше айдан бірнеше жылға дейін ресми түрде оқып үйренеді. Оқу барысында ата-бабаларға құрмет көрсету, бумен тазарту, құрбандық шалған малдың қанымен жуу және рухани күші бар дәрі-дәрмектерді қолдану үйретіледі. Итваса оқу кезінде отбасымен көріспеуі керек, жыныстық қатынастан аулақ болуы керек және көбінесе қатал жағдайларда өмір сүруі тиіс. Бұл емшіні өмір бойына емдеу қызметіне дайындау үшін жасалатын тазарту процесінің бір бөлігі болып табылады, ал оқудың күшті әсерлері сангоманың естелігінде терең із қалдырады. Оқу кезеңі немесе утхаваса – түрлі рәсімдерге, үйретуге және дайындықтарға толы, жеке және рухани маңызы зор кезең. Утхаваса процесінің ұзақтығы әртүрлі болуы мүмкін, кейбір деректер бойынша, тәлімгердің қабілеттерін және білімін толыққанды зерттеп, дамыту үшін кем дегенде тоғыз ай уақыт керек. Ксоса тіліндегі "укутхаваса" сөзі "шығу" немесе "қайта туу" деп аударылады, бұл оқиғаның трансформациялық сипатын көрсетеді. Ал Amafufunyana деген ұқсас термин, Ксоса халқының мүшелерінде аномальды мінез-құлық пен психологиялық проблемалар байқалғанда, демонмен иелену туралы айтылатын мәлімдемелерді білдіреді. Добаны соғу – ата-бабаларды шақырудың маңызды бөлігі. Салтанатты шараларда (мысалы, бастама рәсімінде) иеленген сангома би билеп, ата-бабаларын құрметтейді. Сангома транстық күйге енеді (транста сангома не болып жатқанын сезбейді, сондықтан кейін оған айтылған сөздері туралы хабарлайды), осы кезде ата-бабалардың рухы оған кіреді (зулу дәстүрінде бұл құбылыс құрысумен белгіленеді), содан кейін ата-бабаларға арналған әндер орындалады. Бұл әндерге тыңдаушылар жауап қайырып, шақыру-жауап әдісімен қосылады. Содан кейін, иеленген сангома ата-бабаларының дәстүрлі киімдерін киіп, қарқынды би билейді, ал басқалары барабанды соғып, ән айтып мерекелейді.

Both men and women can become traditional healers. A sangoma is believed to be "called" to heal through an initiation illness; symptoms involve psychosis, headaches, intractable stomach pain, shoulder, neck complaints, short breath, swollen feet and waist issues or illness that cannot be cured by conventional methods. These problems together must be seen by a sangoma as thwasa or the calling of the ancestors, though this event also involves those with schizophrenia. Sangomas believe that failure to respond to the calling will result in further illness until the person concedes and goes to be trained. The word thwasa is derived from thwasa which means 'the light of the new moon' or from ku mu thwasisa meaning 'to be led to the light'. A trainee sangoma (or ithwasane) trains formally under another sangoma for a period of anywhere between a number of months and many years. The training involves learning humility to the ancestors, purification through steaming, washing in the blood of sacrificed animals, and the use of muti, medicines with spiritual significance. The ithwasa may not see their families during training and must abstain from sexual contact and often live under harsh and strict conditions. This is part of the cleansing process to prepare the healer for a life's work of dedication to healing and the intense experiences of training tend to earn a deeply entrenched place in the sangoma's memory. The training period or ukuthwasa is a deeply personal and spiritual one, marked by various rituals, teachings, and preparations. The process of ukuthwasa can vary in length, with some sources suggesting a minimum duration of nine months to fully explore and develop the abilities and knowledge of an initiate. The Xhosa term "ukuthwasa" translates to "come out" or "be reborn," symbolising the transformative nature of the experience. A similar term, Amafufunyana refers to claims of demonic possession due to members of the Xhosa people exhibiting aberrant behaviour and psychological concerns. and drumming is an important part of summoning the ancestors. During times of celebration (e. g. at an Initiation) the possessed sangoma is called to dance and celebrate their ancestors. The sangoma will fall into trance (when in trance the Sangoma is not conscious of what is happening, so after that he/she will be told of the things he/she had said) where the ancestors will be channeled (which is signified in Zulu traditions by episodes of convulsive fits) followed by the singing of ancestral songs. These songs are echoed back to the ancestor via the audience in a process of call and response. The possessed sangoma will then change into their traditional ancestral clothing and dance vigorously while others drum and sing in celebration.

Тарих және негіз

Зулу тіліндегі префиксі бар сөз – isangoma (көпше түрі izangoma), сондай-ақ ол umngoma (көпше түрі abangoma) деп те жазылады, «sa ngoma» сөзі «ngoma жасауды» білдіреді, ал «i sa ngoma» – «ngoma жасайтын адамдарды» білдіреді, сондықтан sangoma немесе isangoma – нақты ngoma практикасын жүзеге асыратын адамды білдіреді. Sangoma термині көбінесе Оңтүстік Африкада басқа банту мәдениеттеріндегі ұқсас кәсіптерді білдіру үшін қолданылады. Ngoma ритуалының түрлері Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Африканың Оңтүстік Африка, Эсватини, Зимбабве, Мозамбик, Лесото, Кения және Батсвана сияқты елдерінде кең таралған. Солтүстік аймақтардағы практикалар көбінесе оңтүстік аймақтардағыдан гөрі әртүрлі және нашар ұйымдастырылған. Конго халқы арасында бұл практика loka немесе теріс мағынада doga деп аталады, бұл термин сиқыршылықты білдіреді. Ngomaның шамамен б.з.д. 2000 жылдары басталган батыс банту көші-қоны кезінде Оңтүстік Африкаға келгеніне сену бар, және ол б.з. 500 жылға дейін болған шығыс банту көші-қонының әсеріне де тап болды. Бұл практика оның пайдаланушыларының әлеуметтік проблемаларымен бірге дамыды. Колониялық кезеңге дейінгі ngoma әндері негізінен аң ауру мәселелеріне арналған. Уақыт өте келе жүйе қару-жарақтардың енгізілуіне бейімделді, ал кейінірек отаршылдық билік астындағы практиктердің нәсілдік және таптық күресін қамтыды. Зимбабведе азаматтық соғыс тәжірибесі соғыс құрбандарының рухтарына жаңа басымдық беріліп, ngoma практикасының қайта жандануына әкелді. Бұл қызмет sangoma-ға адамдарға өздері жасаған және олардың құрбаны болған зорлық-зомбылық әрекеттерімен күресуге көмектесуге мүмкіндік берді. Мысалы, тсонга халқы көзге көрінетін және сиқыршылықты анықтау қабілетін беретін басты шетелдік рухтың бірі – Ндау рухы деп санайды. Ндау рухы Газа сарбаздарының ұрпақтарына ие, олар Ндау халқын өлтіріп, олардың әйелдерін тартып алған.

Құқықтық мәртебе

Сангомалар Оңтүстік Африкада 2007 жылғы «Дәстүрлі денсаулық сақтау мамандары туралы» заңға сәйкес (Заң. 22/2007) «дәстүрлі денсаулық сақтау мамандары» ретінде заң жүзінде мойындалды, олардың ішінде болашақты болжайтындар, шөп емшілер, дәстүрлі босандырушылар және дәстүрлі хирургтар бар. Заңда дәстүрлі денсаулық сақтау мамандарының ұлттық кеңесін құру және елдегі сангомаларды тіркеуді реттеу көзделген. Алайда, Ұлттық денсаулық сақтау министрлігі тек 2011 жылдың желтоқсанында әрекет етіп, уақытша кеңеске кандидаттарды іріктеуді бастады. 2012 жылдың қазан айында Денсаулық сақтау министрлігінің өкілі Джо Майла министрліктің кеңесті 2012 жылдың соңына дейін іске қосуды жоспарлап отырғанын хабарлады. Дәстүрлі денсаулық сақтау мамандарының уақытша кеңесі 2013 жылдың 12 ақпанында ресми түрде ашылды. Заңның ұлттық кеңесті құру және басқару, сондай-ақ мамандарды тіркеу мәселелеріне қатысты бірнеше тарауы 2014 жылдың 1 мамырында күшіне енді. Бұрын Оңтүстік Африка Парламенті 2004 жылғы «Дәстүрлі денсаулық сақтау мамандары туралы» заңды (Заң. 35/2004) қабылдаған болатын. Алайда, «Doctors for Life International» ұйымы Конституциялық сотқа шағымдануы нәтижесінде заң конституциялық емес деп танылды, себебі заң жобасын әзірлеу кезінде провинциялық деңгейде халықтың қатысуы жеткіліксіз болды. Оңтүстік Африка Заң реформасы комиссиясы дәстүрлі емшілер ұйымынан 1957 жылғы «Қарқындылықты жою туралы» заңның және 2007 жылғы Мпумаланганың «Қарқындылықты жою туралы» заңның конституциялық сәйкестігін зерттеуді сұрады, сондай-ақ 2008 жылы әзірлеуі тоқтатылған заң жобасын да қарастыру қажет болды. 2010 жылдың 23 наурызында Әділет және конституциялық даму министрі Оңтүстік Африка Заң реформасы комиссиясының қарқындылыққа қатысты заңнаманы қайта қарау жобасын бекітті. 2012 жылдың наурыз айында Оңтүстік Африка Заң реформасы комиссиясы Дженифер Джонидың зерттеуші, ал судья Деннис Дэвис 135-ші жобаның жетекшісі болып тағайындалғанын хабарлады: «Қарқындылық заңнамасын қайта қарау». 2009 жылы қарқындылыққа байланысты қылмыстар тақырыбында докторлық диссертациясын қорғаған доктор Теодор Петрус осы мәселені зерттеуге көмектесу үшін кеңесші комитетке шақырылды.

Sangomas are legally recognized in South Africa as "traditional health practitioners", under the Traditional Health Practitioners Act of 2007 (Act. 22 of 2007) as diviners alongside herbalists, traditional birth attendants, and traditional surgeons. The act calls for the establishment of a national council of traditional health practitioners to regulate and register a. o. sangomas in the country. However, it was only in December 2011 that the National Department of Health took action and opened nominations for seats on an interim council. In October 2012, Health Department spokesperson Joe Maila advised that the department aimed to have the council up and running by the end of 2012. The Interim Traditional Health Practitioners Council was eventually inaugurated on 12 February 2013. Several sections of the act, dealing with the establishment and governance of the national council and the registration of practitioners, came into effect on 1 May 2014. Previously, the South African Parliament had passed the Traditional Health Practitioners Act of 2004 (Act. 35 of 2004). However, the act was ruled unconstitutional after Doctors for Life International challenged it at the Constitutional Court, citing the insufficient public participation at provincial level in the drafting of the act. The South African Law Reform Commission received a submission from the Traditional Healers Organisation requesting the investigation of the constitutionality of the Witchcraft Suppression Act of 1957 and the Mpumalanga Witchcraft Suppression Bill of 2007, the drafting of which was suspended in 2008. On 23 March 2010 the Minister of Justice and Constitutional Development approved a South African Law Reform Commission project to review witchcraft legislation. In March 2012 the South African Law Reform Commission advised that Ms Jennifer Joni has been designated as researcher and Judge Dennis Davis has been designated as project leader for Project 135: Review of witchcraft legislation. Dr Theodore Petrus, who completed a doctoral thesis on witchcraft related crime in 2009, was invited to become part of an advisory committee to assist in the review.

Ақ сангома

1994 жылға дейін ақ сангомалардың тіркелген деректері болғанмен, 1994 жылдан бері Оңтүстік Африкада көбірек ақ адамдар сангома ретінде ашық оқып жатыр. Оның нақтылығы мәселесі әлі де талқыланып жатыр. Икамагу институтының өкілі, соса сангома және Кейптаун университетінің бұрынғы дінтану оқытушысы Нокузола Мнденде былай дейді: "Игqirha – ата-бабалары емдеу үшін шақырған адам, аналық немесе әкелік тарапынан болсын, оны [басқа біреудің] ата-бабалары шақыра алмайды". Дәстүрлі медицинамен айналысатын дәрігерлер, шөп емшілер және рухани жазылушылар қауымдастығының директоры Филип Кубекели және дәстүрлі емшілер ұйымының өкілі Фепхисиле Масеко ақ сангомаларға қарсы ештеңе таппады. Кубекели мен Масеко дәстүрлі емнің түс танымайтындығын айтады. 2010 жылы The Big Issue журналына сұхбат берген бірнеше ақ сангома Оңтүстік Африкадағы қара халықтың оларды құшақтап алғанын, тек шамалы жағдайларда ғана қарсылыққа тап болғанын мәлімдеді. Оңтүстік Африканың бірнеше дәстүрлері (мысалы, свази және тсонга/шангаан) шетелдік немесе бөтен рухтың дәстүрлі емші болуға шақыруы мүмкін екеніне сенеді, оны олар Абандзаво деп атайды.

Алдамшы сангомалар мен алаяқтар

Дәстүрлі медицинаның идеясын көбінесе «пластикалық шамандар» деп аталатын адамдар қаржылай пайда үшін пайдаланған. Көптеген адамдар осы шарлатандардың алаяқтығына, айла-шарғысына және жалған уәделеріне алданып, көп ақшаларын жоғалтты. Көптеген әйелдер көшедегі жасырын аборттар салдарынан репродуктивті мүшелеріне зиян келтіріп, бала туу қабілетін жоғалтты. Заңды сангомалар осы шарлатандарға ашуланып, реттеу, сот шаралары және хабардар ету арқылы жалған дәстүрлі емшілер мен жалған сангомалардың саудасын тоқтатуға тырысуда. Олардың пікірінше, шарлатандар заңды дәстүрлі емшілердің беделін түсіріп, көптеген күнәсіз адамдардың өміріне зиян келтіреді. Әдетте, сангомалар парақшалар мен плакаттар арқылы жарнама жасамайды. Олар көбінесе өздерінің беделіне, ауыздан ауызға тараған сөздеріне және дұрыс клиенттерді әкелу үшін ата-бабаларына деген сенімдеріне сүйенеді. Сангома Мэри Бунгени былай түсіндіреді: Сангомалар керемет жасамайды және адамның ақшасын еселеу деген нәрсе жоқ. Олар тек ата-бабалармен байланысқа түсуге көмектеседі, ал ата-бабалар емдеу және мұқтаж адамдарға көмектесу жолдарымен оларды нұсқайды. Ата-бабалар өздерінің есімін ойыншыққа айналдырған адамдарға ашуланып, оларға берілген күшті және дарыны жоққа шығарады. Нағыз сангомалар бай болмайды, себебі олар ата-бабаларымен бақыланады. Жалған сангомалар адамдардың ата-бабаларына сенбеуіне себеп болады, өйткені олар ата-бабалармен жұмыс істегендері туралы өтірік айтады. Медициналық зерттеулер кеңесінің Жергілікті білім бөлімінің директоры доктор Мотлалепула Матсабиса, көптеген жалған дәстүрлі емшілердің бар екенін айтады, бірақ реттеудің болмауы салдарынан олар бақылаусыз қалған. Ол, егер біреу сәттілік әкеліп, лотерея нөмірлерін болжаса, өзі кедей болмас еді дейді. Бірақ ол адамдардың алдануға бейім емеу керектігін ескертеді. Дәстүрлі емшілер ұйымының (THO) ұлттық үйлестірушісі Фефиле Масеко былай дейді: Нағыз емші – бұл осы саланың сарапшысынан білім алған, қатаң оқудан өткен және сырттан емдеу курстарын аяқтаған адам. Егер науқас бас ауруынан шағымданса, оған ауырсынды басатын шөптер беріледі. Бірақ емші бас ауруының себебін анықтап, оны да емдеуге тырысады. Бұл емшінің науқасқа кеңес беруін білдіреді. Емдеу әдетте кешенді болады және бір рет майлау көмектеспейді. Көптеген клиенттер қарым-қатынас немесе неке мәселелерімен көмек сұрап келеді. Жұбайлар арасындағы байланыс арналарын ашу үшін, олар өздерінің проблемалары туралы ашық сөйлей алуы үшін, оларға эликсир берілуі мүмкін. Сонымен қатар кеңес беру қызметі де ұсынылады, бірақ тез шешім табу мүмкін емес.

The notion of traditional medicine has been exploited for financial gain by what are often called plastic shamans. Many people have lost significant amounts of money from scams, tricks and false promises that these charlatans use in their cons. Many women have significantly damaged their reproductive organs and the ability to reproduce, due to back street abortions. Legitimate sangomas are angered by these charlatans and are working to end the trade of bogus traditional healers and fake sangomas through regulation, legal action and awareness. They believe the charlatans harm the reputation of the legitimate traditional healers and also damage the lives of many innocent people. As a general rule, sangomas tend not to advertise through flyers or posters. They tend to rely more on their reputation, word of mouth and their trust in their ancestors to bring them the right clients. Mary Bungeni, a sangoma herself, explains: Sangomas don’t do miracles and there is no such a thing as doubling a person’s money. They only help to connect with the ancestors, who gives them directions on how to heal and assist people in need. The ancestors get angry when people play with their name and end up taking away the powers and calling given to a person. The [real] sangomas are not rich because they are controlled by the ancestors. The bogus sangomas cause people to not believe [in the] ancestors, because they lie about their work with the ancestors. Dr Motlalepula Matsabisa, director of the Medical Research Council's Indigenous Knowledge Unit, says there appears to be many fake traditional healers around, however because of a lack of regulation, they go unchecked and explains that if anyone can bring about good luck and predict lotto numbers, they would not be poor themselves. However, he also warns that people should not be gullible. Phephsile Maseko, national coordinator of the Traditional Healers Organization (THO), says: A true healer is someone who has been through initiation, inducted by an expert in the field, who has undergone rigorous training and completed external healing courses. If a patient complains of headaches, they will be given plants with painkilling properties. But the healer will also try to establish the root cause of the headaches, and treat that too. This may mean the healer will provide counselling to the patient. Treatment is usually holistic, and a once off ointment will generally not do the trick. Many clients come for help with their relationships or marriages. A potion may be given to open the communication channels between couples, so that they can speak about their problems. Counselling will also be on offer, but there is no quick fix solution.