Кіріспе
Жүзуге арналған киім
Суға жүзу, су астына түсу және серфинг сияқты су спортымен немесе күнге күйіну сияқты күнге байланысты іс-әрекеттермен айналысатын адамдар киюге арналған киім. Әр түрлі үлгілері ерлер, әйелдер және балаларға арналған. Суға түсу костюмін әртүрлі атаулармен атауға болады, олардың кейбіреулері белгілі бір аймақтарда немесе костюмнің нақты түрлері үшін ғана қолданылады, мысалы, жүзуге арналған киім, шомылуға арналған киім, суға түсуге арналған киім, жүзу костюмі, шомылу костюмі, жүзуге арналған киім, жүзушілер, жүзу шапандары, суға түсушілер, косси ( "костюм" сөзінің қысқартылған түрі) немесе жүзу трусы (әдетте ерлер киеді) және тағы да басқалар. Суға түсу костюмін суық суда жүзу, су шаңғысы, сүңгуіштік, серфинг және вейкборд сияқты спорт түрлерінде қолданылатын гидрокостюм немесе құрғақ костюмнің астына киюге болады. Суға түсу костюмдері сондай-ақ киген адамның дене бітімін көрсету үшін де қолданылуы мүмкін, мысалы, сұлулық конкурстары немесе дене шынықтыру жарыстарында, сондай-ақ модельдер мен спортшыларды суға түсу костюмдерінде бейнелейтін Sports Illustrated Swimsuit Issue сияқты әдемі фотосуреттерде және журналдарда. Қазіргі заманғы суға түсу костюмдерінің көптеген стильдері бар, олар дене жабыны мен материалдарына қарай әртүрлі болады. Стильдің таңдалуы қоғамдық ұстамдылық стандарттарына, сондай-ақ қазіргі сәндерге және жеке талғамға байланысты болуы мүмкін. Таңдау кезінде жағдай да ескеріледі, мысалы, күнге күйіну сияқты пассивті іс-шара үшін немесе серфинг немесе суға түсу жарысы сияқты белсенділік үшін киіледі ме. Суға түсу киімдері әртүрлі жағдайда кем дегенде киген адамның кіндігін жабады. Еркектер үшін, қазіргі заманғы жүзу киімдері әдетте дененің жоғарғы бөлігін ашық қалдырады, ал әйелдерге арналған жүзу костюмдері әдетте кем дегенде көкектерді жабады, егер костюм жоғарғы жағы болмаса.
Материалдар
1930 жылға дейін жүзу костюмдері көбінесе жүннен жасалатын, бірақ мұндай костюмдер денеге жақын жатпайтын және суға толғанда ауыр болатын. 1920 жылдары rayon материалы тығыз киілетін жүзу костюмдерін жасау үшін қолданыла бастады, алайда оның беріктігі, әсіресе суға ішкенде, мәселе тудырды, сондай-ақ кейде трикотаж және жібек те пайдаланылды. 1930 жылдары жүзу киімдерінде латекс пен нейлон сияқты жаңа материалдар қолданыла бастады, және костюмдер бірте-бірте денеге жақын киіле бастады, әсіресе әйелдер костюмдері. 1960 жылдары спандекс (Lycra) жүзу костюмдерінде қолданыла бастады, көбінесе нейлонмен бірге қолданылып, оларды денеге тығыз жабысатындай етіп жасады. Дегенмен, спандекс, әсіресе бассейн мен джакузидегі хлорланған суда, аса берік немесе ұзақ қызмет ететін материал емес. Полиэстер жүзу костюмдері үшін берік, жеңіл мата ретінде жиі қолданылады, бірақ ол спандекс сияқты серпімді емес. Кейбір компаниялар жүзу киімдерін жасауда қайта өңделген материалдарға көшкен. Олар балық аулау торларын, нейлон қалдықтарын және жағалау, су жолдары мен жағалаудағы қауымдастықтардан жиналған пластикті мата компоненттеріне айналдыратын компаниялармен ынтымақтастық етеді.
Ерлер суға түсу костюмі
Аты Суреттемесі Boardshorts (Австралияда "boardies" деп те аталады) Boardshorts – тізеге дейін немесе одан да ұзын келетін, трустардың ұзартылған нұсқасы. Әдетте, олардың белбеуі иілгіш емес, денеге жақын орналасады. Boardshorts бастапқыда серфинг, паддлборд және вейкборд сияқты түрлі спорт түрлері үшін жасалды. Jammer – жарысқа қатысатын спортшылар киетін, велосипедші шорты немесе компрессиялық шортқа ұқсайтын ерлерге арналған жүзу киімінің түрі. Төртбұрышты кесілген жүзу трустары – жүзу трустарына ұқсас стиль, бірақ көбірек консервативті кесімі бар. Оларды боксерлік трустармен салыстыруға болады, бірақ нейлон/спандекс композиты немесе полиэстер матасынан жасалған. Жүзу трустары (сондай-ақ, жарысқа арналған трустар, Speedos, жарыс трустары, жүзушілер, қысқа немесе төмен белді суға түсу киімдері, жарыс жүзушілер, трустар немесе Австралияда "жүзушілер" деп те аталады) Жүзу трустары, көбінесе жүннен жасалған және белінде әскери стильдегі кенептен жасалған белбеумен бекітілген, кем дегенде 1930 жылдарға дейін тамыр тартады. Оларды жүздеген жарнамаларда, Чарльз Атлас сияқты мысықшылар кигенін көруге болады және олар өте танымал болды. Бүгінгі күнгі іш киімге ұқсас болғанымен, жүзу киімі іш киімнен бұрын пайда болған болуы мүмкін. 1956 жылғы Мельбурн Олимпиадасында Speedo компаниясы белісіз нейлон нұсқасын (сол жақта суретте көрсетілген) ұсынды. Жүзу трустары көбінесе нейлон мен спандекс қоспасынан жасалады, ал кейбір берік үлгілер полиэстерден жасалған. Стилі толық жағдайдан бастап стринге дейін өзгереді. Көптеген жүзу трустарының ішкі жағында бежевый немесе ақ матадан жасалған астар бар. Танк топ және шалбар Duke Kahanamoku, серфер, 1920 жыл Trunks (сондай-ақ, жалпы жүзу шорты ретінде белгілі, сондай-ақ Австралияда boardshorts немесе Ұлыбританияда шорты ретінде белгілі) АҚШ-та бұл 100% полиэстерден немесе 100% нейлоннан жасалған, жамбастың ортасына дейін жететін, кең стильдегі жүзу киімін білдіреді. Олар әдетте боксерлік шорттан қысқарақ, бірақ одан ұзын. Олардың ішінде полиэстер астар бар. 1940 жылдан бері трустар жүзу киімі ретінде қолданылып келеді, бірақ олардың ең жақсы кезеңі 1990 жылдары болды, олар Baywatch сияқты телешоулардың арқасында кең танылды. Бүгінде Солтүстік Америкада және басқа да аймақтарда жасөспірімдер мен жастар арасында жағажай киімі ретінде boardshorts оларды ығыстырды. Олар үлкен жастағылар мен кішкентай балалар арасында әлі де кең таралған. Басқа мәдениеттерде (әсіресе Ұлыбританияда) "trunks" термині жүзу трустарын сипаттау үшін қолданылады, бірақ кез келген ерлер жүзу киімін жалпы "trunks" деп атау жиі кездеседі.
Дененің жабылуы
Суға түсу костюмдері теріге жақын немесе кең болуы мүмкін. Сыртқы мата суланғанда көрініп қалса, көбінесе олардың ішкі жағына матаның қосымша қабаты тігіледі. Суға түсу костюмдерінің дизайны денеге дерлік толық жабысатындай, немесе дененің көп бөлігін ашатындай болуы мүмкін. Суға түсу костюмін таңдау, ең алдымен, киюшінің қызметіне байланысты: бәсекелі суға секіру және су полосы үшін ерлерге тар трустар, ал серфинг үшін шорттар. Бірақ қызығы, әйелдер бәсекелі суға секіру кезінде көбінесе бір бөліктен тұратын костюмдерді, ал серфингші әйелдер бикини киеді. Екінші маңызды факторлар – жеке және қоғамдық ұстамдылық нормалары, орналасқан жерге және әлеуметтік ортаға қарай, күннен қаншалықты қорғану қажеттігі және сәнге қатысты талаптар. Көптеген суға түсу костюмдері, танг немесе жіп иірімдерді (бразилиялықтар деп те аталады) қоспағанда, жыныс мүшелері мен шашық бөліктерді қоса алғанда, жеке дене бөліктерін жабады, ал көбінесе жамбастардың көп бөлігін немесе барлығын жабады. Батыс мәдениетіндегі көптеген суға түсу костюмдері бас, иық, қолдар және тізеден төменгі аяқ бөлігін ашық қалдырады. Әйелдерге арналған суға түсу костюмдері көбінесе ең болмағанда көкжауық және кеуденің төменгі жартысын жабады. Ерлер де, әйелдер де суық суда жүзу кезінде дененің көбірек бөлігін жабатын костюмдерді кие алады (сондай-ақ, ылғал өткізбейтін және құрғақ костюмдерді қараңыз). Суық ауа райында дене жылуын сақтау және дене ортасын гипотермиядан қорғау үшін суға түсу костюмі қажет.
Суға түсу киімдері мен гигиена
Жылдам ылғалданатын суға түсу костюмінде микробтар, бактериялар және саңырауқұлақтар тез өседі. Медицина мамандары ылғалды суға түсу киімін ұзақ уақыт кию балалар мен ересектерде түрлі инфекциялар мен бөртпелерге себеп болуы мүмкін екенін ескертеді және оны басқалармен бөлісуден сақтандырады. Олар ылғалданған суға түсу костюмін дереу ауыстыру қынап инфекциясының, қышудың және/немесе паштегіштің алдын алуға көмектеседі деп кеңес береді. Франциядағы қоғамдық бассейнделерде гигиеналық талаптарға байланысты, жақын келетін суға түсу киімдерін ғана киюге рұқсат етіледі. Мысалы, ерлер "Speedo" стиліндегі суға түсу костюмін киюі керек, ал кең шорттар мен трустар киюге болмайды.
20 ғасыр
1907 жылы Сиднейде суға түсу костюмдеріне қатысты наразылықтар Австралияда еркектерден юбка тәрізді киім киюді талап ететін жарлық ұсынылғаннан кейін болды. 1935 жылы ұқсас жарлық ұсынылып, еркектер «ұятты» шорттардың орнына «Спунер» суға түсу костюмін киюге міндеттелді. 1907 жылы Австралиялық жүзуші Аннет Келлерман АҚШ-қа «су асты балеринасы» ретінде келді, бұл әйнек резервуарларға суға сүңгіп кіретін синхронды жүзудің бір түрі еді. Ол қолдары, аяқтары мен мойны көрінетіндіктен, инабатсыздық көрсеткені үшін тұтқындалды. Келлерман костюмді ұзын қолдармен, аяқтармен және жағамен өзгертті, бірақ астындағы пішіндерді көрсететін тығыз кесімді сақтап қалды. Кейін ол өзінің өмірі туралы фильмді қоса алғанда, бірнеше фильмде ойнады. Ол суға түсу костюмдерінің желісін сатты және оның бір бөліктен тұратын костюмдер стилі «Аннет Келлерман» деп аталды. Аннет Келлерман 1920 жылдары ең ұятсыз суға түсу костюмі деп есептелді және цензураның назарына ілікті. Кейбір топтардың қарсылығына қарамастан, формаға сәйкес стиль танымал болды. Суға түсу киімдері көп ұзамай тағы да қысқара бастады. Алдымен қолдар, содан кейін жамбастың ортасына дейін аяқтар ашық болды. Декольте мойыннан төмендеп, кеудеге дейін жетті. Жаңа маталардың пайда болуы жаңа, ыңғайлы және практикалық суға түсу киімдерін жасауға мүмкіндік берді. Бұл киімдердің денеге жақын кесілуіне байланысты, 1940-1950 жылдардан бері суға түсу костюмін киген адамдарды көрсететін глэмюрлық фотосуреттер көптеп түсірілді. Бұл сұлулық фотосуреті ақырында жыл сайынғы Sports Illustrated Swimsuit Issue-да көрсетілгендей, суға түсу костюмінің фотосуретіне айналды. Сұлулық конкурстарының қатысушылары да формаға сәйкес суға түсу костюмдерін киюге тиіс болды. Француз автомобиль инженері және киім дизайнері Луи Реар 1946 жылдың 5 шілдесінде екі бөліктен тұратын бикиниді таныстырды. Ол өзінің дизайнын Бикини атоллында ядролық қаруды сынақтан өткізгеннен кейін төрт күн өткен соң ұсынды. Газеттер бұл жаңалыққа толы болды, ал Реар өзінің дизайнымен де осындай қызығушылықты тудыруды үміттенеді, сондықтан оған осы ат берді. 1950 жылдары бикинидің төменгі бөлігі кіндікті жабу үшін жеткілікті биік болуы керек деп есептелді. 1960 жылдардан бастап бикини барлық жағынан кішірейді, кейде тек кеуделер мен жыныс мүшелерін жабатын болды, бірақ кеудеге көбірек қолдау көрсететін, азырақ ашық модельдер де танымал болды. 1964 жылы монокини, сондай-ақ «топлес бикини» немесе «уникани» деп аталды, жарыққа шықты. Ол 1964 жылдың 20 қаңтарында суға түсу костюмінің мұқабасында болды. 1980 жылдары Бразилиядан «танга» немесе «стринг» пайда болды, ол Амазонкадағы жергілікті тайпалардың дәстүрлі киімдерінен шабыттанды деп айтылады. Алайда, бір бөліктен тұратын костюм өзінің қарапайымдылығымен танымал болды. Бұл кезеңде ерлердің суға түсу костюмдері де әйелдердікімен шамамен қатар дамыды, шорттар бірте-бірте қысқара бастады. Ақырында жарысқа арналған «спидо» костюмдері танымал болды, олар жылдамдық артықшылықтары үшін ғана емес. Стринг, г-стринг және бикини стиліндегі костюмдер де киіледі. Әдетте олар тропикалық аймақтарда көбірек танымал, бірақ оларды қоғамдық бассейндерде және ішкі көлдерде де киюге болады. Бірақ 1990 жылдары ұзын және кең шорттар танымал болды, олардың жиектері жиі тізеге дейін жетеді. Көп жағдайда олар қарапайым шорттан гөрі беліне төмен киілетін. Энн Коул (1926–2017), Кейбір әйелдер суға немесе күн сәулесінде жүруге ұнайды, олардың денесінің жоғарғы жағы ашық болады. Бұл практиканы көбінесе «топлесс» немесе «еркіндік» деп атайды. Әлемнің кейбір жерлерінде жасанды жағажайлар жасанды жағажайда жүруге ұмтылған адамдар үшін бөлінген. Суға түсу костюміне балама ретінде кейбір адамдар шалбар, іш киім немесе футболка киеді, немесе олар суға түсу костюміне қарағанда қарапайым киімдерді артық көреді. Футболка кию күннен қорғауға да көмектеседі. Бұл практика жағажайларда, бассейндегіден гөрі көбірек қабылданады, өйткені бассейнде әдеттегі киімдерді суға түсу костюмі ретінде қолдануға рұқсат етілмейді, өйткені олар астарсыз, мөлдір болуы мүмкін және таза емес деп есептелуі мүмкін.
Судан тыс суға түсу костюмі
Суға түсу киімін судан тыс жерде де киюге болады, мысалы, сәндеу үшін, спортпен айналысуға не күнге шаруа болуға.