Кіріспе

Уитби – Дарем аймағындағы қала. Уитби Оңтүстік Онтариода, Аякстан шығысқа қарай және Ошауадан батысқа қарай, Онтарио көлінің солтүстік жағалауында орналасқан және Дурхам аймағының бас кеңсесі осы қалада орналасқан. 2021 жылғы халық санауы бойынша халқы 138 501 адамды құрайды. Бұл Торонтодан шамамен шығысқа қарай орналасқан және Дурхам аймағындағы, Үлкен Торонто аймағының шығысындағы қала маңы ретінде танымал. Уитбидің оңтүстік бөлігі көбінесе қалалық және экономикалық орталық болса, муниципалитеттің солтүстік бөлігі көбірек ауылдық және Эшберн, Бруклин, Мертл, Мертл станциясы және Македония ауылы сияқты елді мекендерді қамтиды.

Тарих

Уитби қалашығы (қазіргі Уитби қаласы) Англияның Йоркшир графтығындағы Уитби портының атымен аталыпты. 1792 жылы қалашықтың алғашқы жоспары жасалғанда, Англияның солтүстігінен келген геодезист Торонтоның шығысындағы қалашықтарға Англияның солтүстік-шығысындағы қалалардың аттарын берді: Йорк, Скарборо, Пикеринг, Уитби және Дарлингтон. "Уитби" атауының түбірі даниялықтарға дейін барып жетеді, шамамен 867 жылы Британияға шабуыл жасаған кезде пайда болған. Бұл "Ақ ауыл" деген мағына беретін "Whitteby" сөзінің қысқартылған түрі. Бұл атау Йоркширдегі және Онтариодағы Уитбидегі ақ маякқа сілтеу болуы мүмкін. Қоныстану 1800 жылдан басталыпты, бірақ Уитбидің негізін қалаушы Питер Перри 1836 жылға дейін қалалық бизнес орталығын құра алмады. Уитбидің басты артықшылығы – Онтарио көліндегі табиғи порты болды, одан 1833 жылы солтүстік жерлерден алғаш рет астық жіберілді. 1840 жылдары Уитби портынан Симко көліне және Джорджиан шығанағына сауда және қоныс аудару үшін жол салынды, бұл солтүстіктегі бай жерлермен байланыстыруға мүмкіндік берді. 1852 жылы Уитби қаласы жаңа құрылған Онтарио округінің әкімшілік орталығы болып таңдалды және 1855 жылы қала мәртебесін алды. Уитби қалашығының қалған бөлігі дербес муниципалитет болып қала берді, ал Ошаваны қоршаған шығыс жартысы 1857 жылы Шығыс Уитби қалашығы болып құрылды. 1870 жылдары "Порт-Уитби және Порт-Перри темір жолы" салынды, ол Уитби портынан Порт-Перриге дейін созылды, кейіннен Линдсейге дейін "Уитби, Порт-Перри және Линдсей темір жолы" деп аталып, ұзартылды. Уитбиде 1874 жылы құрылған жеке қыздар мектебі – Трафалгар замогы мектебі орналасқан. 1859-62 жылдары Онтарио округінің шерифі үшін елизаветалық стильдегі сарай ретінде салынған бұл ғимарат маңызды сәулеттік ескерткіш және Уитбидегі жалғыз провинциялық тарихи орын, ол тақтамен белгіленген. Мектеп 1999 жылы 125 жылдығын тойлады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уитбиде Сэр Уильям Стивенсоннің, "Батыл адам" деп аталған, құпия тыңшыларды даярлайтын X лагері орналасқан. Ғимараттар бұзылғанымен, 1984 жылы Онтарионың вице-губернаторы Джон Блэк Эйрд X лагері орнында ескерткіш ашты. Соғыстан кейін кеңестік диссидент Игорь Гузенко әйелімен бірге Оттавадан (Онтарио) қашқаннан кейін құпия күзетпен қамтамасыз етіліп, осы мекемеге әкелінді.

Құрастыру

1968 жылы Уитби қаласы мен Уитби кенті бірігіп, қазіргі муниципалитетті құрады. 1970 жылы қала әкімі Дес Ньюман басшылығымен, жерсерік кеңселерде жұмыс істейтін муниципалды қызметкерлерді біріктіруге арналған қала әкімдігін салу жоспарлау басталды. Реймонд Морияма жобалаған ғимараттың құрылысы 1975 жылы басталды және 1977 жылдың 8 қаңтарында мэр Джим Гартшор салтанатты түрде ашты. 1974 жылы Дурхам аймақтық муниципалитеті (немесе жергілікті тұрғындар оны Дурхам аймағы деп атайды) құрылған кезде муниципалитет шекаралары өзгертілмеді және бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Бүгінде Уитби Дурхам аймағының әкімшілік орталығы болып табылады. Ол көбінесе Үлкен Торонто аймағының құрамына жатқызылады, бірақ статистикалық деректер бойынша Ошава қалалық аймағына кіреді. Екеуі де Алтын ат баспалдағы аймағының шығыс бөлігінде орналасқан.

География

Уитби батыста Аякспен, солтүстік-батыста Пикерингпен, солтүстікте Скугог муниципалитетімен, шығыста Ошавамен шектеседі. 1990 жылдардың ортасынан бері халық санының өсуіне байланысты жаңа аудандар салу көбінесе солтүстік бағытта, Бруклинде де дамумен бірге жүргізілуде. Оңтүстігінде Онтарио көлі жатыр.

Тез жәрдем қызметі

Уитбиді Дурхам облыстық полициясының Орталық-Батыс бөлімшесі қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, Онтарио провинциялық полициясының бөлімшесі қалада орналасқан, негізінен Дурхам облысының провинциялық тас жолдарын патрульдеу үшін. Уитби өрттен қорғау және төтенше жағдайлар қызметі бес өрт бекетінен өрт сөндіру қызметін ұсынады, ал жедел жәрдем/шұғыл медициналық көмек Дурхам облысы жедел жәрдем станциясының Уитби бөлімшесінде (сонымен қатар жедел жәрдем бас штабы ретінде) көрсетіледі.

Экономика

Көптеген тұрғындар жұмыс үшін Үлкен Торонто аймағының басқа қалаларына қатынайды. Уитбидің өзінде Gerdau Ameristeel компаниясы басқаратын болат зауыты, Sobeys компаниясы басқаратын бөлшек сауданы қолдау орталығы және Онтарионың Арақақылық бақылау кеңесінің ірі қоймасы орналасқан. Уитбиде Patheon фармацевтикалық өндірушісі, Lear Corporation, Automodular Assemblies, McGraw Hill Ryerson және тағы бірнеше компаниялар да бар.

Білім

Уитбидегі мемлекеттік білім беру Durham District School Board арқылы қамтамасыз етіледі, оның бас кеңсесі де Уитбиде орналасқан. Жиырма төрт бастауыш мектеп және бес орта мектеп бар: Андерсон колледждік кәсіптік институты, Бруклин орта мектебі, Дональд А. Уилсон орта мектебі, Генри Стрит орта мектебі және Синклер орта мектебі. Durham Catholic District School Board Durham аймағындағы католиктік мемлекеттік білім беруді басқарады. Он екі католиктік бастауыш мектеп және екі орта мектеп бар: Әке Лео Дж. Остин католиктік орта мектебі және Барлық Әулиелер католиктік орта мектебі. Француз тіліндегі толық білім беруді Conseil scolaire catholique MonAvenir ұсынады. Уитбиде бір бастауыш мектеп бар, École élémentaire catholique Jean Paul II (JK – 6 сынып), сондай-ақ Durham аймағының барлық аудандарын қамтитын École secondaire catholique St Charles Garnier орта мектебі (7–12 сыныптар). Жоғарыда айтылғандай, Уитбиде Трафалгар қамалы мектебі орналасқан, ол қыздарға арналған жекеменшік мектеп, университеттік дайындық бағдарламасы бойынша 4-ден 12-ге дейінгі сыныптарды ұсынады. 1859 жылы Онтарио округінің шерифі Нельсон Гилберт "Iron" Рейнольдс салған Трафалгар қамалы – Канаданың бірегей құндылығы. Мектеп 1874 жылы есігін ашты және 1979 жылға дейін "Онтарио қыздар колледжі" деп аталды, содан кейін "Трафалгар қамалы мектебі" деп өзгертілді. Сондай-ақ, бастауыш сыныптарға арналған бағдарламаларды ұсынатын бірнеше Монтессори мектептері бар. Уитбиде сонымен қатар Durham College дағдыларды оқыту орталығы да орналасқан. Колледждің бас кампусы Ошауада орналасқан, сондай-ақ Ontario Tech University да сол жерде. Canada Christian College де Уитбиде орналасқан.

Денсаулық сақтау

Уитби Канададағы ең ірі 100 қаланың бірі болғанымен, толыққанды қызмет көрсететін ауруханасы жоқ. 1998 жылға дейін қалаға Уитби қалалық ауруханасы қызмет көрсеткен, содан кейін Дарем ауруханалары Лейкеридж денсаулық корпорациясымен біріктірілді. Біріктірілген жүйе аясында аурухана Лейкеридж денсаулық Уитби болып өзгерді және мамандандырылған медициналық орталыққа айналды. Ең жақын толыққанды қызмет көрсететін ауруханалар – Лейкеридж денсаулық Ошава, Лейкеридж денсаулық Ажакс және Пикеринг, сондай-ақ Лейкеридж денсаулық Порт Перри. Көл жағасында Онтарио психикалық денсаулық ғылымдары орталығы орналасқан. Бұл орталық бастапқыда Уитби психиатриялық ауруханасы, кейін Уитби психикалық денсаулық орталығы деп аталған.

Көлік

Онтарио тас жолы 401 Уитбидің оңтүстік жағынан өтеді, Брок көшесі мен Тиксон жолындағы қиылыстар арқылы. Онтарионың 407-ші магистралі 2016 жылы Уитбиде ашылды. Ақылы автомобиль жолы Бруклин мен қаланың құрылыс бөлігі арасында орналасқан. 401-ші және 407-ші тас жолдарды байланыстыратын 412-ші Онтарио тас жолы да сол жылы қозғалысқа ашылды. Бұл тас жол Уитби-Айакс шекарасының шығысында орналасқан, солтүстік-оңтүстік бағытта және 2022 жылдың 22 сәуірінде ақысыз болды. 12-ші тас жолдың оңтүстік соңы да Уитбиде орналасқан. Бұрын ол 401-ші тас жолдан солтүстікке қарай Брок көшесінің бөлігі ретінде созылған, бірақ 1997 жылы бұл бөлігі Дарем облысына берілді. Оңтүстік соңы қазір Бруклиннің оңтүстігінде, 407-ші тас жолында орналасқан. Соңында, 7-ші тас жол Бруклин мен Пикеринг қаласы арасында шығыстан батысқа қарай өтеді. Бруклинде жол солтүстік-оңтүстік бағытына өтеді және қаланың солтүстік шекарасына дейін 12-ші тас жолмен біріктіріледі. Уитби арқылы төрт теміржол өтеді. Канадалық Ұлттық теміржолы мен Канадалық Тынық мұхиты теміржолының Торонто-Монреаль дәлізінің басты жолдары қаланың оңтүстік жағынан шығыстан батысқа қарай өтеді. Торонтодан Хавелокқа дейінгі екінші CP желісі де Уитбидің солтүстік бөлігінен өтеді. Via Rail пойыздары Уитби арқылы өтеді, бірақ ең жақын станция Ошауада орналасқан. Соңында, GO Transit өздің Lakeshore East желісі арқылы үнемі қызмет көрсетеді, ол (Уитбиде) CN теміржолдарына параллель жүреді. Қалада GO станциясы бар. Жергілікті көлік қызметтерін аймақтық Durham Region Transit көрсетеді. Аймақтық қызметке дейін қала өз қызметін ұсынды. GO Transit автобустары Уитбиді Дарем облысымен (соның ішінде Порт Перри және Бивертонмен солтүстікке қарай) және одан да алыс аймақтармен байланыстырады. Уитби гавані, қаланың дамуындағы маңызды фактор, қазір 420 орындық демалыс кемежайына ие. Ең жақын халықаралық әуежай – Торонто Пирсон халықаралық әуежайы, ол батыста Миссиссаугада орналасқан.

Спорт

Уитбидің ең танымал спорттық командасы – Уитби Данлопс, 1958 жылы Норвегияның Осло қаласында әлем чемпионатын жеңген әйгілі хоккей командасы. Бұл командада Бостон Брюинс клубының ұзақ жылғы президенті Гарри Синден және Уитби қаласының бұрынғы мэрі Боб Аттерсли ойнаған. 2004 жылы Данлопс командасы Шығыс Онтарионың аға хоккей лигасы аясында қайта құрылды. Онтарио көліне қарап тұрған Уитби гаванінде жарыс, круиз, әлеуметтік және желкенді жаттығу бағдарламаларын ұсынатын Уитби Яхт Клубы 1966 жылы құрылған. Лакросс та Уитбиде кең таралған спорт түрі. Бруклин Редмендер А сыныбы лакросс клубы Канада спорт тарихындағы ең табысты клубтардың бірі, ал А сыныбы Уитби Уорриорс 1984 жылдан бері төрт рет Минто кубогын жеңіп алды. Уитбиде Солтүстік Америкадағы ең ірі жасөсперімдер спорт орталықтарының бірі – Ирокез паркі спорт орталығы орналасқан. Онда алты мұз айдыны, жергілікті олимпиадашы Энн Оттенбриттің есімімен аталған бассейн, алты теннис корты, бес бейсбол алаңы, үш жаттығу алаңы, скейтпарк, футбол алаңы, The Sports Garden Cafe мейрамханасы және Уитби спорттық даңқы залы бар. Уитби сонымен қатар үш мұз айдыны, екі теннис корты және скейтпарк бар МакКинни спорт кешенін, сондай-ақ Бруклиндегі бір мұз айдыны бар Лютер Випонд аренасын да дамытты. Бұл үш спорт кешенінде көптеген спорттық іс-шаралар өтеді. 2008 жылы OJHL командасы Уитбиге көшіріліп, Ирокез кешенінде Уитби Фьюри деп аталды.