Кіріспе

Қозғалмалы немесе тоқтаған қатты дененің тікелей артында немесе ағыс бағытындағы қайта айналымды ағын аймағы. Сұйық динамикасында ояну (wake) екі түрлі болуы мүмкін: тұтқырлықтың салдарынан қозғалмалы немесе тоқтаған жуан дененің тікелей артында пайда болатын қайта айналымды ағын аймағы, бұл ағынның бөлінуімен және турбуленттілікпен қатар жүруі мүмкін, немесе ағындағы дененің артындағы су бетіндегі толқынды үлгі, немесе қозғалмалы дененің (мысалы, кеме) тудырған, еркін беттегі және астыңғы сұйықтықтардың тығыздық айырмашылығы мен гравитациядан (немесе беттік кернеуден) туындаған құбылыс.

Сiлтектiлiгi

Ағынның соңы – бұл сұйықтық арқылы қозғалатын қатты дененің қалдырған іздегі бұзылған (көбінесе турбулентті) ағын аймағы, ол дененің айналасындағы сұйықтың ағынынан туындайды. Мысалы, Аполлон немесе Орион капсулаларының құлау және қону кезіндегі дауыстан төмен сыртқы ағындағы жуан дене үшін, ағын күшті бөлінеді және дененің артында ағын денеге қарай бағытталған кері ағын аймағы пайда болады. Бұл құбылыс әдетте ұшақтарды жел тоннелінде сынау кезінде байқалады және парашют жүйелері қолданылғанда ерекше маңызды, себебі парашюттың сымдары шатырды кері ағын аймағынан тысқары созбаса, парашют қабынуға сәтсіздікке ұшырап, құлайды. Ағынның соңына түскен парашюттер күтілетін қарсылық күштерін азайтатын динамикалық қысым тапшылығына ұшырайды. Ағын ағындарын модельдеу үшін көбінесе жоғары дәлдіктегі есептеу сұйықтық динамикасы симуляциялары жүргізіледі, бірақ мұндай модельдеуде турбуленттік модельдеумен (мысалы, RANS және LES жүзеге асырулары) және сондай-ақ тұрақсыз ағын эффектілерімен байланысты белгісіздіктер бар. Мысалға, ракета сатысын бөлу және ұшақтан жүкті ағызу сияқты қолданыстарды келтіруге болады.

Тығыздық айырмашылығы

Су сияқты сығылмайтын сұйықтықтарда, мысалы суда, кеме қозғалғанда доға тәрізді толқын пайда болады. Сұйықтықты сығылуға болмайтындықтан, оны ығыстыру қажет, нәтижесінде толқын туады. Барлық толқындар сияқты, бұл толқын да энергиясы сарқылып немесе жойылғанға дейін, әдетте үйкеліс немесе таралу арқылы кеңірек таралады. Маңызды өлшемсіз параметр – Фруде саны.

Басқа әсерлер

Жоғарыда су бетіндегі дененің қозғалысының басқа да әсерлер тудырмайтын, идеалды толқынды сипаттады. Іс жүзінде, V пішіндес толқын фронттары арасындағы толқын мүсіні көбінесе қайықтың (көбінесе тік қырлы) кортуындағы пропеллердің кері ағыны мен айдамалардың әсерімен араласады. Келвин бұрышы терең су үшін, сұйықтықтың тереңдікке қарай жылдамдығы мен бағыты өзгермейтін жағдайда ("қиылыс") есептеледі. Егер суда (немесе сұйықтықта) қиылыс болса, нәтижелер одан да күрделі болуы мүмкін. Сонымен қатар, терең су моделі беттік кернеуді ескермейді, яғни толқын көзі капиллярлық ұзындықтан әлдеқайда үлкен болады.

Демалыс

"Ояңсыз аймақтар" мариналарда, тұғырлардың жанында және жағалаудан белгілі бір қашықтықта ояңды тыйымдауы мүмкін, басқа кемелерде демалуға мүмкіндік беру және ояңдардың келтіретін зиянын азайту үшін. Ұлыбритания каналдарында қозғалтқышпен жүретін тар қайықтар жағалауды тозуына себеп болатын үлкен толқын (жаратын толқын) жасауға рұқсат етілмейді. Бұл ереже әдетте осы кемелерді немесе одан төмен жылдамдықпен шектейді. Ояңдар кейде ойын-сауық үшін қолданылады. Жүзушілер, жеке су шанасындағылар және дельфиндер сияқты су сүтқоректілері ояңның алдыңғы жиегінде сырғанауы мүмкін. Уейкборд спортында ояң секіру платформасы ретінде пайдаланылады. Уейксерфинг спортында серфингшіні жылдамдату үшін де қолданылады. Су полосы спортында допты алып жүруші допты алға жылжыта отырып жүзе алады, алға жылдамдық алғанда, қолдармен суды кезектестіре соғу арқылы ояңның күшімен итеріледі, бұл техника дриблинг деп аталады. Сонымен қатар, каноэ марафонында қатысушылар энергияны үнемдеу және басқа каноэлердің ояңында отыру арқылы үстемдік алу үшін, ояңның күшімен жылдамдыққа ие болады.