Кіріспе

Форт-Бриджер – 1842 жылы құрылған, 19 ғасырдағы тері саудасының аванпосты. Ол Грин-Ривер өзенінің Блэкс-Форк саласында, қазіргі Вайоминг штатының Уинта округінде орналасқан. Форт-Бриджер Орегон, Калифорния және Мормон жолдарымен саяхаттайтын керуендер үшін маңызды жабдықтау орталығы болды. 1858 жылы Юта соғысы кезінде армия мұнда әскери бекініс құрды, ол 1890 жылы жабылды. Форт Бриджер деген атпен Вайоминг штатында шағын қала сақталған, ол форттың атын мұра еткен.

Бриджер сауда бекеті

Бұл бекетті таушы Джим Бриджер мен Луис Васкес салған. 1843 жылдың желтоқсанында Бриджер Пьер Шутоға былай деп жазды: «Грин-Ривердің Қара саласында, көшпелілер жолында кішкентай форт салдым, онда қарастың шеберханасы мен темір қоры бар, жағдайы жақсы көрінеді». Стэнли Весталдың сөзінше, «Оның форты сегіз футтық қамалдан және солтүстігіне іргелес қоршаудан тұрды. Осы қамалдың ішінде төрт бөрелі үй болды. Біреуінде Бриджердің ұстаханасы мен ағаш өңдеу станогы, екіншісінде оның дүкені, үшіншісінде отбасысы мен мүліктері, ал төртіншісі серігінің үйі болды». 1852 жылдың 19 қазанында Бенджамин Г. Феррис әйелімен бірге фортқа келді және оны «ұзын, төмен, мықты салынған бөрелі үй, биік бөрелі қабырғамен қоршалған, аяқтары жерге кіргізілген» деп сипаттады. 1854 жылдың 9 наурызында Бриджер АҚШ Жер басқармасына форт маңындағы жерге талап арыз берді. Ричард Фрэнсис Бертон 1860 жылдың тамызында фортта болып, кейін былай деп жазды: «Полковник Бриджер, үнді саудагері болған кезде, бұл бекетті солтүстіктегі Иеліктер мен Қарғалар (Хапсароке), шығыста Оглала және басқа Сиу тайпалары, оңтүстіктегі Арапахо және Шайендер, ал оңтүстік-батыста Юта тайпаларының (Юта) арасындағы бейтарап аймаққа орналастырды». 1845 жылы Лансфорд Хейстингс «Орегон мен Калифорнияға көшпелілер нұсқаулығы» атты нұсқаулық жариялады, онда Калифорнияға көшпелілерге Форт Бриджерде Орегон жолын тастап, Уасач жотасы арқылы Ұлы Тұзды көл шөлінен (80 шақырымдық сусыз жол) өтуді, Руби тауларын айналып, қазіргі Элкодан (Невада) батысқа қарай жеті шақырымдай жерде Калифорния жолымен қосылуды кеңес берді. Тағдырлы Донер-Рид тобы сол жолмен жүрді, сол жерде оларды Хейстингстің жіберген атшысы кездестірді, ол көшпелілерге хаттар жеткізді. 12 шілдеде Донерлер мен Ридтерге осындай хаттардың бірі берілді, онда басқа хабарлармен қатар Хейстингс «Калифорнияға жаңа және жақсы жол жасағанын» мәлімдеді және эмигранттарды жаңа бағытпен жүргізу үшін Форт Бриджерде күтіп отыратынын айтты.

Мормондар мен форт-запас

1847 жылы 7 шілдеде Орсон Пратт фортқа келген мормондардың алғашқы тобының бірі болды. Ол фортты былай сипаттады: "Бриджердің бекінісі екі жалғасқан ағаш үйден, топырақ шатырлардан және жерге орнатылған, шамамен екі метрлік кішкентай қоршаудан тұрады". Жақын жерде тума тайпалардың тоғыз шаңырағы орналасқан. 1847 жылы мормон пионерлері келгеннен кейін Бриджер мен жаңа қоныс аударушылар арасында жанжалдар туды. 1853 жылы мормон жасағы оны тума тайпаларға спирттік ішімдіктер мен қару-жарақ сатқаны үшін тұтқындауға жіберілді, бұл Федералдық заңға қайшы келеді. Ол тұтқындалудан қашып, уақытша шығысқа қайтып оралды. Сол жылы, қазіргі форттың жанында мормондар өздерінің Форт-Саплай бекінісін салды. 1855 жылы мормондар Форт-Бриджерді алтын монеталармен 8000 долларға сатып алды деген хабар тарады. Мормондар Бриджердің қарсылығына қарамастан, фортты Васкезден сатып алғанын мәлімдеді. 1855 жылғы 3 тамыздағы, 1858 жылғы 21 қазанда Солт-Лейк-Ситиде тіркелген, Б кітабының 128-бетіндегі құжат Форт-Бриджерді ЛДС шіркеуіне сатқандығын көрсетеді. Бриджер мен Васкездің қолдарына Х.Ф. Моррелл Алинерин Гроу және Уильям Адамс Хикманның куәлігімен, сенімхат бойынша қол қойылған. Бриджер 1855 жылы бұл аймақта болған жоқ, ол сэр Сент-Джордж Горға жетекші болды. Эндрю Дженсон: "1853 жылдан 1857 жылға дейін Форт-Бриджер өте маңызды «мормон» бекінісі болды" деп атап өтті. Орсон Хайд 1853 жылғы 13 қарашада 39 мормон қоныс аударушысымен фортқа келді. Олар Форт-Бриджерден оңтүстік-батысқа қарай 19 шақырым жерде орналасқан Уиллоу-Крикке Форт-Саплай бекінісін салды. Дженсон былай деді: "Форт-Бриджер мен Форт-Саплай 1857 жылдың қыркүйек айында полковник Джонстон армиясы жақындаған кезде «мормондар» тастап кетті".

Сақтау

Тарихи Форт-Бриджерде әлі де бірнеше қызықты ескі ғимараттар сақталған: Пони Экспресс аттары сақталған ескі сарай және мормондардың қорғау қабырғасы.