Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бела Бартоктың До мажордағы №4 скрипкалық квартеті 1928 жылдың шілдесінен қыркүйегіне дейін Будапештте жазылған. Бұл Бартоктың алты скрипкалық квартетінің бірі. Шығарма Pro Arte Quartet тобына арналған, бірақ оның алғашқы қоғамдық орындалуын 1929 жылдың 20 наурызында Будапештте Waldbauer Kerpely Quartet тобы берді. Ол алғаш рет сол жылы Universal Edition баспасында жарық көрді.
The String Quartet No. 4 in C major by Béla Bartók was written from July to September 1928 in Budapest. It is one of six string quartets by Bartok. The work is dedicated to the Pro Arte Quartet but its first public performance was given by the Waldbauer Kerpely Quartet in Budapest on 20 March 1929. It was first published in the same year by Universal Edition.
Талдау
Бартоктың музыкалық сөздігі, әсіресе оның скрипкалық квартеттерінде көрініп тұрғандай, дәстүрлі мажор және минор тональдық жүйелерден алшақтап, хроматикалық гаммаға көбірек назар аударады және әрбір нотаны тең пайдалануға тырысады. Дегенмен, Барток ешқандай сериалдық жүйеге ермейді, керісінше хроматикалық гамманы симметриялық бөліктерге бөледі, ал тональдық орталықтар «симметрия осіне» негізделген. Ол сондай-ақ толық тонды, пентатоникалық және октатоникалық гаммаларды, сондай-ақ диатоникалық және гептатониялық секунда гаммаларын хроматикалық гамманың ішкі жиынтықтары ретінде қолданады. Осы гаммалардың қолданылуы оған кеңейтілген гармониялық жүйеге көптеген халық музыкасын енгізуге мүмкіндік берді. Шындығында, оның Венгрияның ауылдық аймалдарын, сондай-ақ Шығыс және Орталық Еуропаны кеңінен зерттеуден алған көптеген үлгілерін зерттеуі мен өңдеуі оның музыкалық сөздігінің кеңеюіне маңызды ықпал етті. Барток математикаға және оның музыкамен байланысына ұзақ уақыт бойы қызығушылық танытты. Ол алтын қима және Фибоначчи тізбесін шығармаларына енгізумен тәжірибе жасады. Бұл қызығушылықтар оның Төртінші скрипкалық квартетінде айқын көрінбесе де, ол симметриялық құрылымдарды қолданды: I және V бөлімдері, II және IV бөлімдері сияқты ұқсас; III бөлімі орталықта орналасқан және басқа бөлімдерден күрт өзгеше. I және V бөлімдерінде ұқсас мотивтер бар; бірінші бөлімдегі екінші тақырып бесінші бөлімде маңызды орын алады. II және IV бөлімдері де ұқсас идеяларды бөліседі, бірақ осы екі бөлімдегі идеяларды бұрынғы тақырыптардың вариациялары деп қарастыруға болады, бірінші және бесінші бөлімдерде ұсынылған идеяларды кеңейтіп, дамытады. III бөлімі басқа төрт бөлімнен текстурасымен және тыныштығымен ерекшеленеді. Бөлімдердің симметриясы тек тақырыптармен ғана шектелмейді; бөлімдердің ұзақтығы да симметрияны көрсетеді. Бірінші, үшінші және бесінші бөлімдер шамамен алты минуттық, ал екінші және төртінші бөлімдер қысқа, әрқайсысы шамамен үш минуттық.
Bartók’s musical vocabulary, as demonstrated in his string quartets particularly, departs from traditional use of major and minor keys, focusing more on the chromatic scale and attempting to utilize each note equally. Regardless, Bartók doesn’t follow any form of serialism, instead dividing the chromatic scale into symmetrical units, with tonal centers being based on “axes of symmetry”. He also incorporates whole tone, pentatonic, and octatonic scales — as well as diatonic and heptatonia seconda scales — as subsets of the chromatic scale. His use of these subset scales allowed him to incorporate a wide range of folk music in an expanded harmonic system. Indeed, his original studies and settings of many examples gleaned from his extensive explorations of the Hungarian countryside and Eastern and Central Europe served as a major influence upon his expanded musical vocabulary. Bartók held a long fascination with mathematics and how it pertained to music. He experimented with incorporating the golden section and the Fibonacci sequence into his writing. Though these fascinations aren’t obviously present in his Fourth String Quartet, he did incorporate symmetrical structures: Movements I and V are similar, as are movements II and IV; movement III is at center, greatly contrasting with the other movements. Movements I and V share similar motifs; the second theme in the first movement is prominent in the fifth. Movements II and IV share similar ideas as well, but the ideas present within these two movements can be considered variations on themes presented earlier, expanding and building on ideas presented in the first and fifth movements. Movement III differs from the other four movements in that it is textured and quiet. The symmetry of the movements isn’t limited only to the themes; the lengths of the movements show symmetry as well. The first, third and fifth movements are approximately six minutes long, whereas the second and fourth are shorter, at about three minutes each.
I. Аллегро
I бөлім толық тонды элементтерді қолданады. Дәстүрлі түрде тоналды болмаса да, ол «До» төңірегінде құрылған. Бөлім біртіндеп кластер тәрізді элементтерден толық аккордтарға өтеді. Бұл, әсіресе, бөлімнің алты минуты бойында кернеуді күшейтуге септігін тигізеді.
Movement I utilizes whole tone elements. Though not traditionally tonal, it is centered on ‘C’. The movement gradually progresses from cluster like elements to full chords. This, in part, helps with building tension through the movement’s six minutes.
II. Престиссимус, консордино
Екінші бөлім бірінші бөлімнен жылдамдап өтеді, асығысқандай сезім тудырады. Хроматикалық гамма кеңінен қолданылады, төменгі регистрлерден басталып, жоғары регистрлерде қайталанады. Жылдам гаммалар, трельдер және вибрато түс пен текстураны байыту үшін пайдаланылады. Пентатоникалық гамма бүкіл шығарма бойына анық естіледі. Бұған қоса, скрипкалар горн мен соққы аспаптарының дыбыстарын шығару үшін қолданылады.
The second movement moves quicker than the first, giving off a hurried feeling. The chromatic scale is widely utilized, starting off in the lower registers and being answered in higher registers. Fast scales, trills, and vibrato are all used to add color and texture. The pentatonic scale is present and apparent throughout. Additionally, the strings are used to produce horn like and percussive effects.
III. тым баяу емес
Үшінші бөлімде Бартоктың түнгі музыка стилінің тамаша мысалы бар. Ол алғашқы екі бөлімнен түбірінен өзгеше, себебі ол көбірек үйлесімді, диатоникалықты және көптеген халықтық элементтерді кеңінен пайдаланады. Пентатоникалық шкаланың қолданылуы анық байқалады.
The third movement includes a great example of Bartók's night music style. It completely departs from the first two movements in that it is more consonant, widely using diatonic and many folk like elements. Usage of the pentatonic scale is more apparent.
IV. Аллегретто пиццацота
Төртінші бөлім екінші бөлімге ұқсас және бұрынғыдан жылдам, бірінші екі бөлімдегідей жеделдік сезімін береді. Музыканттар осы бөлімнің барлық уақытында пиццикатомен орындайды. Барток сонымен қатар бүкіл бөлімде Барток пиццикатосын қолданады. Музыка симметрияны сақтай отырып, екінші бөлімдегі идеяларды қайталайды және дамытады.
The fourth movement is similar to the second and is faster than the previous, instilling the same hurry as in the first two movements. The musicians play pizzicato throughout. Bartók also utilizes Bartók pizzicato throughout the movement. Staying symmetrical, the music references and builds on ideas in movement II.
V. Allegro molto (көп қуанышты)
Соңғы бөлім бірінші бөлімді көрінеді, бірінші бөлімнің екінші тақырыбы кеңінен қолданылады. Кездейсоқ басымды тоқсандық ноталар соққылы және мүйіз сияқты дыбысталады. Бөлім бойында тақырыптың инверсиясы мен ретрограды әртүрлі октаваларда естіледі. Жалпы алғанда, бесінші бөлім бірінші бөлімдегі тақырыптардың өзгерістерін пайдалануда еркін.
The final movement mirrors the first, the second theme of the first movement seeing extensive use. The randomly accentuated quarter notes sound percussive and horn like. Inversions and retrogrades of the theme are heard throughout the movement, utilized in different octaves. Overall, the fifth movement is more liberal in using variations of themes present in the first movement.