Кіріспе
XVIII ғасырдағы британдық сарбаз және саясаткер генерал-лейтенант сэр Ральф Аберкромби (7 қазан 1734 – 28 наурыз 1801) – шотландтық сарбаз және саясаткер. Ол британ армиясында генерал-лейтенант шеніне жетті, Тринидад аймағының губернаторы болып тағайындалды, Ирландияда Бас қолбасшы болып қызмет етті және француз революциялық соғыстары кезінде, соның ішінде Египет жорығындағы қызметімен ерекше көзге түсті. Оның стратегиялары британ армиясының ең батыл және данышмандық іс-қимылдарының қатарына жатады.
Lieutenant General Sir Ralph Abercromby (7 October 173428 March 1801) was a Scottish soldier and politician. He rose to the rank of lieutenant general in the British Army, was appointed Governor of Trinidad, served as Commander in Chief, Ireland, and was noted for his services during the French Revolutionary Wars, ultimately in the Egyptian campaign. His strategies are ranked amongst the most daring and brilliant exploits of the British army.
Ерте өмір
Ральф Аберкромби 1734 жылдың 7 қазанында Клэкманнанширдегі Менстри қамалында дүниеге келген. Ол Джордж Аберкромбидің (1705-1800) екінші (бірақ ең үлкен тірі қалған) ұлы, заңгер және Абердинширдің Биркенбог Аберкромби отбасының ұрпағы, сондай-ақ Пертширдің Манурдегі Ральф Дандастың қызы Мэри Дандас (1767 жылы қайтыс болған). Оның кіші ағалары – адвокат Александр Аберкромби, Аберкромби лорды және генерал Роберт Аберкромби. Отбасы 1719 жылы Менстри қамалын сатып алған, бірақ олардың негізгі үйі 1700 жылдар шамасында салынған Туллибоди үйі болды. Ральф балалық шағының көп бөлігін осы үйde өткізді. Аберкромбидің білімін жеке репетитор бастады, содан кейін ол Алоадағы М. Моир мектебінде жалғастырды, ол Якобит көзқарастарына қарамастан, Шотландиядағы ең жақсы мектептердің бірі саналды. Ральф 1748 жылдың 12 маусымында Рагби мектебіне қабылданды және 18 жасқа дейін онда оқыды. 1752-1753 жылдары ол Эдинбург университетінде білім алды. Ол онда моральдық және табиғи философия, сондай-ақ азаматтық құқық пәндерін оқыды және профессорлары оны аса дарынды емес, бірақ епті деп бағалады. Ол 1754 жылдың күзінен бастап Германиядағы Лейпциг университетінде оқуын аяқтады, адвокаттық мансабына дайындалу үшін азаматтық құқықты терең зерттеді.
Мансап
Континенттен оралғанда Аберкромби әскери мансапты қатты қалауын білдірді, сол себепті оған 3-ші драгун гвардиясында корнет шені берілді (1756 жылғы наурыз). Ол Жеті жылдық соғыста өз полкімен қызмет етті, осылайша Ұлы Фридрихтің әдістерін зерттеу мүмкіндігіне ие болды, бұл оның әскери сипатын қалыптастырды және тактикалық ойларын дамытты. Аберкромби ортаншы шендерден өсіп, 1773 жылы полк подполковнигі, ал 1780 жылы полк полковнигі шеніне жетті, 1781 жылы жаңадан құрылған Корольдің Ирландиялық жаяу әскерінің полковнигі болды. 1783 жылы полк таратылғанда, ол жартылай жалақымен зейнетке шықты. 1791 жылы ол Эдинбургтегі 66-шы Квин-стритте үлкен қала үйін салдырды. Аберкромби Америка Тәуелсіздік соғысында американдықтарды ыстық қолдады және отаршылдарға қарсы күресуден қашу үшін Ирландияда қалды. 1793 жылы Франция Ұлыбританияға соғыс жариялағаннан кейін Аберкромби қызметін қайта бастады. Ол Нидерландыдағы қызметі үшін Йорк герцогының қол астында бригада командирі болып тағайындалды, онда Ле-Като шайқасында алдыңғы жасаққа басшылық етті. 1794 жылы Голландияға қайтарылғанда ол Бокстель шайқасында одақтас күштерге басшылық етті және Ваалдағы Сент-Андри фортындағы операцияларды басқарғанда жараланды. 1795 жылы ол Эдинбургтегі 66-шы Квин-стриттегі қала үйін салдырды. 1795 жылдың шілдесінде Аберкромбиді Батыс Үндістанға экспедиция басқаруға соғыс министрі Генри Дандас ұсынды. Дандастың нұсқауымен Аберкромбидің алдыңғы адамы, Ямайканың вице-губернаторы сэр Адам Уильямсон Сент-Домингтің француз отаршылдарымен келісімге келді, ол бұрынғы тәртіпті, құлдықты және аралас нәсілді отаршылдарға қарсы кемсітуді қалпына келтіруге уәде берді. Бұл қадам құлдыққа қарсы күрескерлер Уильям Уилберфорс пен Томас Кларксонның сынауына ұшырады. Сол айда ол Бат орденінің рыцары атанды және тамызда Уайт аралының лейтенант-губернаторы болып тағайындалды – оның қызметі үшін сыйлық, сонымен қатар Кариб теңізіндегі армияны басқаруға ынталандыру. 1796 жылдың 17 наурызында Аберкромби Аретуза кемесімен Барбадостың Карлайл шығанағына келді. Одан бұрын аралға келген 6000 әскердің үштен бірі Сент-Винсент пен Гренадаға жіберілді, сондықтан генералдың тартуында 3700 сарбаз қалды. Сент-Винсенттің көп бөлігі 1795 жылдың басынан бастап француз плантаторлары мен жергілікті карибтерге қарсы көтеріліске ұшырады, ал Гренада Жюльен Федон басқаратын көтерілістің ортасында болды. Гренадаға келген күшейтулер генерал Николзге 25 наурызда Порт-Рояльдің оңтүстігіндегі жау постыларына шабуыл жасауға мүмкіндік берді, бұл Гваделупадан келген француз күшін тоқтатып тұрды. Үш айдан кейін Аберкромби қосымша күштермен келіп, 19 маусымда Федонның лагеріне шабуыл жасап, көтерілісшілерді жеңіп, бүлікті тоқтатты. Британдық флот 1796 жылдың 25 сәуірінде Сент-Люсияға бағытталды, келесі күні жағаға қонды және плацдарм құрды. Француздар көп ұзамай шегініп, Морн Фортундағы фортқа қайтты, оны Аберкромби қоршауға алуға шешім қабылдады. Генерал Гойран басқаратын гарнизон 26 мамырда британдық әскерге берілді. Аралды басып алу 566 адамның өміріне түсті. Сент-Люсияны ұстауға полковник Джон Мур басқаратын 4000-ға жуық адам қалды, ал Аберкромби маусымның басында Сент-Винсентке кетті. Аберкромби 7 маусымда Сент-Винсентке 4000-нан астам сарбаздан тұратын күшпен келді. Ол әскерлерін Виги Риджіндегі көтерілісшілердің базасына жақындатты және британдықтар қоршау қозғалысын бастағанда жақын маңдағы лагерьге орналасты: генерал-квартирмейстер Джон Нокс жаудың солтүстікке шегінуіне жол бермеу үшін әскерін теңіз жағынан маневрледі, ал подполковник Диккенс қарсы жақтан 34-ші полктің күшін бұрмалау үшін пайдаланды. Нокс Вигимен байланысты үзіп тастады, ал Диккенс жақын маңдағы карибтерді қуып шығып, қоршауды аяқтады. Қара француз командирі Маринье 11 маусымда, ал карибтер 4 күннен кейін берілу шарттарына қол қойды. Британдықтар 200-ге жуық тұтқынға алды, тағы 200-і орманға қашып кетті. Кейбір карибтер қазан айына дейін қарсылық көрсеткенмен, көтеріліс 17 офицер мен 168 сарбаздың қаза болуымен немесе жаралануымен тоқтатылды. Содан кейін Аберкромби Оңтүстік Америкадағы Демерара мен Эссекибо елді мекендерін және Тринидад аралын басып алды, екі тараптың да ауыр шығынға ұшырауымен аяқталды. Аберкромби Еуропаға оралды және қызметі үшін сыйлық ретінде 2-ші (Корольдік Солтүстік Британдық) драгун полкінің полковнигі болып тағайындалды. Ол сонымен қатар Уайт аралының лейтенант-губернаторы, Шотландияның таулы аймағындағы Форт Джордж және Форт Августус губернаторы болып тағайындалды және генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Ол 1796 жылдан 1798 жылға дейін Клэкманнаншир округінен парламентке депутат болып қайта сайланды. 1798 жылы Аберкромби Ирландиядағы күштердің Бас қолбасшысы болып тағайындалды, онда көтеріліс болып жатқан және француз араласуын күтіп отырған. 1888 жылғы Encyclopædia Britannica-дағы биографиялық жазбадан цитата келтірейік: "[Ол] армияның тәртібін сақтауға, өрбудегі көтеріліске тоқтау беруге және халықты әскери қысымнан қорғауға үлкен генерал мен осы заманғы және қайырымды мемлекеттік қайраткерге лайық күтіммен еңбек етті. Ол Ирландияда қолбасшылыққа тағайындалғанда, француздың елге басып кіруі британдық үкімет тарапынан сенімді күтілді. Ол толығымен бұзылған армияның тәртібін қалпына келтіру үшін бар күшін жұмсады; ал бірінші қадам ретінде, ол азаматтық биліктің үстемдігін қайта орнатуға және әскери күштерді заңды күшімен және тәртіпті сақтау үшін қажет болған жағдайларда ғана шақыруға тырысты. 1801 жылы Аберкромби Франциядан Мысырды қайтару үшін армиямен жіберілді. Нидерландыдағы және Батыс Үндістандағы тәжірибесі оны осы жаңа қолбасшылыққа ерекше дайындады, өйткені ол армиясын денсаулығымен, көңіл-күйімен және белгіленген әрекет орнына қажетті жабдықтармен үлкен қиындықтарға қарамастан жеткізді. Абукирдегі әскерлердің түсірілуі, қарсылыққа қарамастан, британдық армияның ең батыл және керемет жетістіктерінің бірі болып есептеледі. Аберкромбидің ескі досы және қолбасшысы Йорк герцогы Аберкромбидің естелігіне арналған бұйрықта құрмет көрсетті: Бұл бастионды Валлеттаның бекіністерімен байланыстыратын жақын орналасқан қабырғалық қасқыр, бұрын Санта Убальдеска қасқыр деп аталған, сондай-ақ Аберкромби қасқыр деп аталды."
Танымал мәдениет
Аберкромби туралы көптеген еңбектер жазылған. Манчестердің орталық бөлігінде "Сэр Ральф Аберкромби" деп аталатын қоғамдық орын (паб) бар. Таллибодиде бастауыш мектеп және паб та бар. Лондонның Блэкфриарс Бридж жолында Джон Хоппнер салған оның портретімен безендірілген тағы бір "Генерал Аберкромби" пабы да бар. Үш кеме генералдың құрметіне "HMS Abercrombie" деп аталған, бірақ оның есімінің сәл өзгеше жазылуы қолданылған.
Екіншілік көздер
Дивалл, Кароль. Генерал сэр Ральф Аберкромби және француз революциялық соғыстары 1792–1801. (Барнсли: Pen & Sword Military, 2019). Говард, Мартин Р. Даңқтан бұрын өлім: Француз революциялық және Наполеон соғыстарындағы Батыс Индиядағы британ әскері, 1793–1815. (Барнсли: Pen & Sword Military, 2015).