Кіріспе

Үнді Малаял тіліндегі киноиндустриясы – Үндістанның Керала штатында кең таралған Малаял тілінде фильмдер өндіруге арналған үнді киносының бір бөлігі. 1982 жылы «Элипатайям» Лондон кинофестивалінде Сазерленд жүлдесін және Британдық кино институтының 1982 жылғы «Ең шығармашыл фильм» сыйлығын жеңіп алды. «Марана Симахасанам» фильмі 1999 жылы Канн кинофестивалінде «Алтын камера» сыйлығына ие болды. Раджив Анчалдың «Гуру» (1997), Салим Ахмедтің «Адаминте Макан Абу» (2011), Лиджо Жозе Пеллиссеридің «Жалликкатту» (2019) және Джуд Антони Джозефтің «2018» (2023) фильмдері Үндістанның «Оскар» сыйлығының «Ең үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясына ресми түсініктеме ретінде жіберілді. Әлемдік деңгейде танымал болған басқа фильмдердің қатарында Чикаго халықаралық кинофестивалінде «Құрмет грамотасын» және Канн кинофестивалінде «Ең үздік операторлық жұмысы» үшін алтын медаль алған «Chemmeen» (1965) фильмі бар. «Swaham» (1994) Италиядағы Бергамо кинофестивалінде «Бронза Роза Камуна» жүлдесін жеңіп алды. Үндістанда түсірілген алғашқы 3D фильм – «My Dear Kuttichathan» (1984) – Малаял тілінде түсірілді. Малаял тілінде түсірілген алғашқы CinemaScope фильмі – «Thacholi Ambu» (1978). Алғашқы Малаял көркем фильмі – Дж. С. Дэниелдің режиссерлік және продюсерлік жұмысы болған «Vigathakumaran» фильмі. Фильмнің өндірісі 1928 жылы басталды және 1930 жылдың 23 қазанында Тируванантапурамдағы Capitol Theatre-де көрсетілді. 1920 жылдары Малаял киноиндустриясы Тируванантапурамда орналасқан, бірақ киноиндустриясы 1940 жылдардың соңында ғана дамып, гүлденді. Кейіннен индустрия Оңтүстік Үндістан киноиндустриясының астанасы болған Ченнаиге (бұрынғы Мадрас) көшті. 1980 жылдардың соңында Малаял киноиндустриясы қайтадан Кералаға оралды және Кочи мен Тируванантапурам қалаларында орналасқан көптеген локациялармен, студиялармен, өндіріс және пост-өндіріс құрылыстарымен бекітілді. Көптеген БАҚ Кочиді киноиндустриясының орталығы деп сипаттайды. 2018 жылдың мәліметтері бойынша, Малаял киносы Ұлттық кино сыйлықтарында «Ең үздік актер» номинациясында 14 сыйлық, «Ең үздік актриса» номинациясында 6 сыйлық, «Ең үздік фильм» номинациясында 12 сыйлық және «Ең үздік режиссер» номинациясында 13 сыйлық жеңіп алды.

Тарих

Малаялам тіліндегі фильмдердің белсенді өндірісі 20 ғасырдың екінші жартысына дейін басталмады: 1947 жылға дейін бар болғаны екі нұсқасыз фильм және үш малаялам тіліндегі фильм түсірілді. Керала мемлекеттік үкіметінің қолдауымен өндіріс 1950 жылдары жылына шамамен 6 фильмнен, 1960 жылдары жылына 30 фильмге, 1970 жылдары жылына 40 фильмге дейін, ал 1980 жылы 127 фильмге дейін өсті. Малаялам тілінде түсірілген алғашқы фильм – «Вигатакумаран». Өндіріс 1928 жылы басталды және ол 1930 жылдың 23 қазанында Тируванантапурамдағы «Капитолий» театрында көрсетілді. Бұл фильмді бұрын кино тәжірибесі жоқ бизнесмен, малаялам киносының әкесі деп есептелетін Дж. С. Даниэль өндірді және режиссерлік етті. Даниэль Кераладағы алғашқы киностудия – «Траванкор Ұлттық Суреттер» компаниясын құрды. Фильмді С. Ноттани режиссерлік етті, ал сценарийін және әндерін Мүтукулам Рагхаван Пиллай жазды. Ол көршілес Тамил Наду штатындағы Салемдегі «Modern Theatres» компаниясымен өндірілді. «Балан» фильмінен кейін 1940 жылы С. Ноттани режиссерлік еткен «Гнанамбика» фильмі түсірілді. Содан кейін 1941 жылы Мадрастың К. Субрамониам режиссерлік еткен, Гуру Гопинатх пен Танкамани Гопинатхтың қатысуымен «Прахлада» фильмі түсірілді. 1947 жылға дейін малаялам фильмдерінің көп бөлігін тамил продюсерлер жасады, ал Дж. С. Даниэльден кейін П. Дж. Чериан осы салаға кірген алғашқы малаяли продюсері болды. П. Дж. Чериан 1948 жылы Джозеф Чериан мен оның ұлы және келіні Бейби Джозефті басты рөлдерде ойнатып, «Нирмала» фильмін өндірді. Ол сондай-ақ көптеген басқа отбасы мүшелерін басқа рөлдерге тартты, ақсүйек отбасы мүшелері актерлік өнерге айналыспайды деген табуды бұзуға тырысты. Осылайша, «Нирмала» ән салуды енгізуде көптеген алғашқылықтарды жасады. П. Дж. Чериан малаялам киносында ән салуды енгізді. Фильмнің мәтінін Г. Шанкара Куруп жазған әндері танымал болды. «Udaya Studios» компаниясының «Vellinakshatram» (1949) фильмі – Кералада толығымен түсірілген және аудиосы бар алғашқы фильм болды.

1950 жылдар

Малаялам киносы әрқашан өзекті әлеуметтік мәселелерді тақырыбына алады және пайда болған сәттен бастап әдебиет, драма және саясат материалдарымен өріліп келеді. Мұндай фильмдердің бірі – «Дживита Нука» (1951) музыкалық драмасы, онда бірлескен отбасының проблемалары туралы айтылады. 1954 жылы «Нілеқұйыл» фильмі Президенттің күміс медалін жеңіп алып, ұлттық қызығушылықты қозғады. Оның сценарийін белгілі малаялам жазушысы Уруб жазды, режиссурасын П. Бхаскаран мен Раму Кариат жүзеге асырды. «Газет жігіті» (1955) итальяндық неореализм элементтерін қамтиды. Бұл фильм колледждің әуесқой кинорежиссерлері тобының туындысы ретінде ерекшеленеді. Онда баспахана қызметкері мен оның отбасының қатал кедейлікке тап болғаны туралы әңгіме айтылады. Музыка тамил және хинди әндерін көшіруден бас тартып, жаңа бағытқа бұрылды. Осы кезеңде Тирунайнаркуричи Мадхаван Наир, П. Бхаскаран, О. Н. В. Куруп және Ваялар Рамаварма ақындары кино лириктері ретінде танылды. Бауырлары Лакшманнан, Дакшинамурти, К. Рагхаван, Г. Деваражан, М. С. Бабураж және Пухентей Велаппан Наир малаялам музыкасының ерекше стилін қалыптастырды. Камукара Прушотаман, Мехбуб, Кожикод Абдул Кадер, АМ Раджа, П. Б. Сринивас, К. П. Удаябхану, Санта П. Наир, П. Лила, С. Джанаки, П. Сушела, Б. Васанта, Ренука және Джикки 1950-ші жылдардың ең танымал әншілері болды. Драма артисі және мектеп мұғалімі Мүтукулам Рагхаван Пиллай осы кезеңде өзінің көптеген дағдыларын кино өнеріне сыйлады.

1960 жылдар

Раму Кариат, «Нейлакуйл» фильмінің режиссерлерінің бірі (П. Бхаскаранмен бірге), 1960-1970 жылдары сәтті режиссер болды. П. Бхаскаран 1960-70 жылдары көптеген танымал және сәтті фильмдерге режиссерлік етті. «Нейлаккюйл» фильмінің операторы А. Винсент те 1960-1970 жылдары белгілі режиссер атанды. Осы онжылдықтың ең танымал фильмдері: «Одайил Нинну», «Бхаргави Нилаям» (1964), «Чеммеен» (1965), «Мураппенну» (1965) және «Ируттинте Атмаву» (1966). Малаялам киносының алғашқы түсті фильмі – «Кандам Бача Коат» (1961). Раму Кариаттың режиссерлік еткен «Чеммеен» (1965) фильмі, Тахаджи Сивасанкара Пиллайдың осы аттас романы негізінде түсірілді, өте танымал болды және Ұлттық кино сыйлығын «Ең үздік көркем фильм» номинациясында жеңіп алған Оңтүстік Үндістанның алғашқы фильмі болды. 1960 жылдардағы фильмдердің көпшілігі ұлтшылдық және социалистік идеялармен сіңірілген, олар қастық және сыныптық қанау, қараңғы сенімдерге қарсы күрес, феодалдық топтың құлдырауы және бірлескен отбасы жүйесінің бұзылуы сияқты мәселелерге ден қойды. 1960 жылдары М. Кришнан Наир, Кунчако және П. Субраманиям – малаялам тіліндегі жетекші өндірушілер болды. Тиккуруси Сукумаран Наир, Прем Назир, Сатьян, Мадху, Адур Бхаси, Бахадур, С. П. Пиллай, К. П. Уммер, Коттакара Сридхаран Наир, Рагхаван, Г. К. Пиллай, Мутукулам, Жозепракаш, Паравур Бхаран, Мутайя, Шанкаради, Говинданкутти, К. Р. Виджая, Падмини, Рагини, Шарода, Шила, Амбика, Джаябхаратхи, Арумула Поннамма және Садана – осы кезеңде ең танымал актерлердің қатарында болды. 1950, 1960 және 1970 жылдары Кунчако малаялам киносына өндіруші және кейбір танымал фильмдердің режиссері ретінде маңызды үлес қосты. Ол 1947 жылы Аллеппиде (Алаппужа) «Удая» студиясын ашып, кинотоп пен актерлердің Мадрасқа (Ченнай) сапарларын азайтты. Бұл Кераладағы малаялам кино өндірісін дамытуға ықпал етті. Осы кезеңде көптеген жаңа режиссерлер пайда болды. П. Н. Менон «Рози» фильмін жасады, содан кейін «Чемпаранти» фильмін түсірді. Г. Аравиндан мен Адур Гопалакришнан да 1960 жылдары жұмыс істей бастады және кейін танымал атанды.

1970 жылдар

70-ші жылдары малаялам киносында жаңа толқын пайда болды. Кераладағы киноқайтарушылар қозғалысының дамуы француз және итальяндық жаңа толқын режиссерлерінің туындыларын малай киносүйер қауымына таныстырды. Адур Гопалакришнаның тұңғыш фильмі «Сваямварам» (1972) малаялам киносын халықаралық аренаға алып шықты. 1973 жылы М.Т. Васудеван Наир, малаялам әдебиетінде маңызды автор ретінде танылғаннан кейін, өзінің алғашқы фильмін – «Нирмалиямды» түсірді, ол «Үздік көркем фильм» номинациясы бойынша Ұлттық кино жүлдесін жеңіп алды. Г. Аравиндан 1974 жылы «Уттараянам» фильмімен Адурдың жолын жалғады. К.П. Кумаранның «Адхити» (1974) фильмі де сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. 1970-ші жылдары малаялам фильмдеріндегі жұмысы үшін Ұлттық жүлде алған операторлар: «Сваямварам» (1972) үшін Манкада Рави Варма, «Мохиниаттам» (1977) үшін П.С. Нивас және «Тампу» (1979) үшін Шажи Н. Карун. Джон Абрахам, К.Р. Моханан, К.Г. Джордж және Г.С. Паниккар – Пуне кино институтының түлектері, олар маңызды үлес қосты. 1970-ші жылдардың соңында бірқатар жас суретшілер малаялам киносын өрнек құралы ретінде қарастыра бастады және оны қоғамды жаңарту құралы деп ойлады. Белгілі режиссер Аравиндан киноға түсуден бұрын Кералада карикатурашы ретінде танымал болған. Оның маңызды фильмдері: «Канчана Сита» (1977), «Тампу» (1978), «Кумматти» (1979), «Чидамбарам» (1985), «Оридатху» (1986) және «Вастухара» (1990). 1970-ші жылдары танымал режиссер П.Г. Вишвамбхаранның дебюттік «Ожукинетир» және мифологиялық «Сатьяван Савитри» фильмдері де жақсы қабылданды. Сонымен қатар, осы кезеңдегі коммерциялық кинода жұмысшы табына арналған бірнеше фильмдер түсірілді, олардың басты рөлдерін М.Г. Соман, Сукумаран және Судиер сомдады, одан кейін Жаян бастаған қозғалыста таза экшн фильмдерінің жаңа жанры пайда болды. Алайда, бұл ұзаққа созылмады және 1980 жылы «Колилаккам» фильмінде трюк жасау кезінде Жаян қаза болғаннан кейін тоқтап қалды.

1980 жылдар

Осы кезеңдегі малаялам киносы күнделікті өмірге арналған егжей-тегжейлі сценарийлермен ерекшеленді, олар оқиғаның ашық баяндалуымен, юмор мен қайғының үйлесімімен сипатталды. Бұған операторлық жұмыс пен жарық беру де көмектесті. Фильмдерде жылы фондық музыка қолданылды. 1981 жылы Фазыл «Манжил Виринжа Пұкал» фильмін түсірді, бұл фильм сол кездегі романтикалық жұлдыз Шанкарды (актер) және кейін актер Моханлалды әлемге таныстырды. Адур Гопалакришнан 1981 жылы «Элиппатайам» фильмін жасады. Бұл фильм Британ кино институтының сыйлығын жеңіп алды. 1981 жылы П. Г. Висвамбхаранның «Сфоданам» фильмі арқылы актер Маммутти танымал болды. 1980-ші жылдары Падмаражан малаялам киносындағы маңызды фильмдердің бірін жасады, соның ішінде «Оридатору Пайалван» (1981), «Кудевиде» (1983), «Тинкалаажча Налла Дивасам» (1985), «Арапта Кеттия Граматил» (1986), «Намукку Паркан Мунтритхоппукал» (1986), «Тоуванумбатхикал» (1987), «Монамон Паккам» (1988), «Иннале» (1989) және «Сезон» (1989) кірді. Ол мазмұны мен ұсынылысы ерекше бірнеше әңгімелер жазды. Оның романдары ең қараңғы сезімдерді қамтиды және классикалық туындылар саналады. Көптеген сюжеттер сол дәуір әдебиеті үшін жаңа болды. Барлық туындылар өте кинематографиялық және оларды жеңіл көруге болады. К. Г. Джордж «Яваника» және «Адаминте Ваариелю» фильмдерін шығарды. Осы кезеңде сценарийші М. Т. Васудеван Наир режиссер Харихаранмен бірлесіп «Панчагни», «Нахакшатангал», «Араньякам» және «Ору Вадаканн Веерагата» сияқты туындыларды жасауды бастады. Джон Абрахамның «Амма Ариян» сияқты фильмдері халықтың мәселелерін көтерді және қаржыны тікелей халықтан жинады. Бұл кезеңде Прияддаршан, Сатьяна Антикад, Камал және Сиддик Лал сияқты режиссерлердің юмористик фильмдері түсірілді. Шажи Н. Карунның «Пирави» (1989) фильмі Канн кинофестивалінде «Алтын камера» сыйлығын алған алғашқы малаялам фильмі болды.

1990 жылдар

Мысалы, Адур Гопалакришнанның «Матилукал» (1990) фильмін, П.Г. Висвамбхаранның «Каттукутира» (1990) фильмін, Бхаратанның «Амарам» (1991) фильмін, Камалдың «Улладаккам» (1992) фильмін, Приядаршанның «Киллуккам» (1991) фильмін, Сиби Малайилдің «Камаладам» (1992) фильмін, Адур Гопалакришнанның «Видеян» (1993) фильмін, И.В. Сасидің «Девасурам» (1993) фильмін, Фазылдың «Маничитратхазу» (1993) фильмін, Т.В. Чандранның «Понтан Мада» (1993) фильмін, Бадранның «Спадикам» (1995) фильмін, Шажи Кайластың «Король» (1995) фильмін, Сиддиктің «Гитлер» (1996) фильмін және Джаярадждың «Десаданам» (1997) фильмін атауға болады. 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың соңы аралығында түсірілген комедиялық фильмдердің арқасында Джагадиш, Сиддики, Мукеш, Шреенивасан және Джаярам секілді актерлер комедиялық рөлдерде өте танымал болды. Бұл комедиялық фильмдер сериясы 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Сатьян Антикад пен Сиддик Лалдың «Ponmuttayidunna Tharavu», «Mazhavilkavadi», «Ramji Rao Speaking», «Thalayana Manthram», «In Harihar Nagar» және «Godfather» сияқты комедиялық фильмдерімен басталды. Олардың кейбіреулерін басқа режиссерлер тамил, хинди, телугу және басқа тілдерде қайта түсірді. «In Harihar Nagar» фильмінің сәттілігі 1990 жылдардың басында және ортасында комедиялық фильмдер сериясының жасалуына ықпал етті. Шажи Н. Карунның режиссерлігімен түсірілген «Свахам» (1994) Канн халықаралық кинофестивалінде көрсетілген алғашқы малаялам фильмі болды және ол «Алтын пальма» сыйлығына үміткер болды. Мурали Наирдің «Марана Симахасанам» фильмі кейін 1999 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын камера» жүлдесін жеңіп алды. Ражив Анчалдың режиссерлігімен түсірілген «Гуру» (1997) фильмі сол жылы «Оскар» сыйлығына «Ең үздік шетелдік фильм» номинациясына ұсынылды, бұл малаялам тіліндегі фильмнің «Оскар» номинациясына ие болуының алғашқы жағдайы болды. Белгілі сценарийші А.К. Лохиттас «Бхутаканнади» фильмімен режиссерлік дебютін жасады және ол үшін режиссердің ең үздік дебюті үшін Индира Ганди сыйлығын жеңіп алды.

2010 жылдар

Бірнеше жыл бойы сапасы төмендеп келгеннен кейін, 2010 жылдан кейін малаялам фильмдері бірнеше эксперименталды фильмдердің (жаңа толқын немесе жаңа буын фильмдері деп аталады) шығарылуымен, негізінен жаңа режиссерлерден үлкен қайта өрлеудің белгілерін көрді. Жаңа толқын жаңа және ерекше тақырыптар мен жаңа баяндау әдістерімен сипатталады. Бұл фильмдер 1990-шы және 2000-шы жылдардағы дәстүрлі тақырыптардан ерекшеленеді және малаялам индустриясына бірнеше жаңа үрдістерді енгізді. Жаңа буынның форматтары мен стильдері әлемдік және үнділік трендтердің әсеріне ие болғанымен, олардың тақырыптары малайлардың өмірі мен ой-өрісіне терең сіңген. Жаңа буын малаялам киносы саласының бұрынғы даңқын қайтаруға көмектесті. Салим Ахметтің "Адамнат Макан Абу" фильмі 2011 жылы "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясына қаралатын "Оскар" сыйлығына Үндістанның ресми түсінігі ретінде таңдалды. "Christian Brothers" (2011) 18 наурызда бүкіл әлем бойынша 310 данамен шықты; ол Кераладағы 154 орталыққа, Кераладан тыс 90 орталыққа және шетелдегі 80 орталыққа барып, сол кездегі малаялам фильмінің ең кең таралған көрсетілімі болды. Бұл рекорд кейіннен 29 тамызда әлем бойынша 500 экранға шыққан "Peruchazhi" (2014) фильмімен бұзылды. "Drishyam" (2013) бокс-офисте 500 миллионнан астам түсім жинаған алғашқы малаялам фильмі болды. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және төрт тілде қайта түсірілді. Кейін, 2016 жылы Вышак режиссерлік еткен "Pulimurugan" 1 миллиардтан астам кассалық түсім жинап, алғашқы малаялам фильмі болды. Соңғы жылдары малаялам фильмдері Шри-Ланкада танымал болды, жанкүйерлер сингаль және малайлардың мәдени ұқсастығын себеп ретінде атады. 2020 жылы COVID-19 карантині кезінде Жаясурия мен Адити Рао Хайдари жұлдыздықтағы "Sufiyum Sujatayum" Амазонканың Prime Video (OTT) платформасында жарық көрген алғашқы малаялам фильмі болды, себебі Кераладағы кинотеатрлар пандемияға байланысты жабық болды. 2021 жылы "Drishyam 2", "Nayattu", "Kala", "Joji", "The Great Indian Kitchen" және "Malik" IMDB-дегі 2021 жылғы ең жоғары бағаланған фильмдер тізіміне енді. Малаялам киносының тұңғыш түпнұсқа суперқаһарманы "Minnal Murali" 2021 жылдың 24 желтоқсанында Netflix арқылы жарық көрді. Базил Джозеф режиссерлік еткен "Weekend Blockbusters" фильмінде Товино Томас "Minnal Murali" рөлінде ойнады. Фильм сыншылар тарапынан жақсы пікірлер алды және Netflix-тегі ең көп тамашаланған ағылшын емес фильм болды. Ол YouTube-те 6 миллионнан астам қаралым мен 24 сағат ішінде 500 мыңнан астам ұнату жинап, малаялам кино трейлерлерінің барлық рекордтарын бұзды. 2023 жылы апат фильмі "2018" ең үздік халықаралық фильм үшін Оскарға Үндістанның түсінігі ретінде таңдалды.

Малаялам киносы 2024 жылдың басында бұрын-соңды болмаған кассалық табысқа ие болды, малаялам фильмдерінің әлемдік кассалық түсімі алғашқы тоқсанда ₹900 крорға жетті. Бұл табысқа жеткізген фильмдер "Manjummel Boys", "Aadujeevitham", "Premalu" және "Aavesham" болды, олардың барлығы әлемдік кассада ₹100 крордан астам түсім жинады. Бұл жетістікке сыншылардың кеңінен қолдауы, көрермендердің көңілінен шыққан тақырыптар және басқа штаттардың нарығына енуі себеп болды.

Кино түсірудің жаңа әдістері

"Газет жігіті" (1955) итальяндық неореализмнен шабыттанған неореалистік фильм. "Падайоттам" (1982) – Үндістанның тұңғыш 70 мм фильм, ал "Мейірімді Куттичатан" (1984) – Үндістанның тұңғыш 3D фильмі. "Амма Ариян" (1986) – халықтан жиналған қаржыға түсірілген алғашқы фильм. Оны режиссер Джон Абрахам мен оның достары құрған "Одесса Коллективі" өндірді. Ақша жинау үшін Чарли Чаплиннің "Бала" фильмі көрсетіліп, қайырымдылық көмек жиналды. "Мұнамматхорал" (2006) – цифрлық форматта түсіріліп, таратылған алғашқы үнді фильм. "Жалачхаям" (2010) – камералық телефонмен түсірілген алғашқы үнді көркем фильмі. Бұл фильмді "Вина" (Veena Vaadanam) – Үндістанда осы технологияда түсірілген алғашқы деректі фильмнің режиссері Сатиш Калатил түсірген. "Villain" (2017) – 8K ажыратымдылығында түсірілген алғашқы үнді фильм. "Важие" (2022) – малаялам киносының алғашқы табылған кадрлар фильмі.

Директорлар

Малаялам киносының режиссерлері қатарында алғашқы малаялам фильмінің – «Вигатакумаран» (1928) фильмінің режиссері және продюсері Джей Си Дэниел де бар. Ол кездегі көптеген үнді фильмдері Пураналарға негізделген болса, ол өзінің фильмін әлеуметтік тақырыпқа негіздеуді жөн көрді. Фильм коммерциялық тұрғыдан сәтсіз болғанымен, малаялам киноиндустриясының дамуына жол ашты және оны «малаялам киносының әкесі» деп есептейді. 1950 жылдарға дейін малаялам киносында көптеген талантты режиссерлер кездеспеді. Раму Кариат пен П. Бхаскаранның «Нілакуил» (1954) фильмі режиссерлеріне үлкен назар аударды. 1950 жылдары тағы бір белгілі режиссер – П. Рамадас, ол неореалистік «Газет сатушы» (1955) фильмінің режиссері болды. 1970 жылдары малаялам киноиндустриясында киноқайырымдастықтар пайда болды. Бұл «параллель кино» деп аталатын жаңа жанрдың бастауы болды. Бұл қозғалыстың басты күші, мазмұнды киноға басымдық берген Адур Гопалакришнан мен Г. Аравиндан еді. Джон Абрахам мен П. А. Бакер саяси тақырыптар арқылы малаялам киносына жаңа көзқарас әкелді. 1970 жылдардың соңында «орталық ағым киносы» деп аталатын малаялам фильмдерінің тағы бір ағыны пайда болды, ол параллель киноның мазмұндылығын және негізгі ағым киносының танымалдылығын үйлестірді. Осы ағымға жататын фильмдердің көпшілігі П.Н. Менон, И.В. Саси, П.Г. Вишвамбхаран, К.Г. Джордж, Бхаратан және Падмаражанның режиссерлігінде түсірілді. 1980 жылдары және 1990 жылдардың басында индустрияда өздерін танытқан тәжірибелі режиссерлерге жаңа буын қосылды. Осы кезеңде индустрияның түрлі бағыттары арасындағы қашықтық қысқарды.

Фильм музыкасы

Фильмдік музыка, үнді музыкасы контекстінде Playback әншісіне сілтеме жасайтын, Үндістандағы танымал музыканың ең маңызды канонын құрайды. Әсіресе Кераланың кино музыкасы штаттағы ең танымал музыка түрі болып табылады. Малаялам киносы мен музыкасы дамығанға дейін малаялилер тамил және хинди фильмдерінің әндерін ынтамен тыңдаған, және бұл әдет олармен бүгінге дейін сақталып келеді. Малаялам фильм әндерінің тарихы 1948 жылы түсірілген «Нирмала» фильмінен басталады, оны суретші П. Дж. Чериан шығарған, ол фильмде алғаш рет Playback ән салуды енгізген. Фильмнің музыкасын П. С. Дивакар жазған, ал әндерді П. Лила, Т. К. Говиндарао, Васудева Куруп, К. К. Рагхаван, Сароджини Менон және Малаялам киносының алғашқы Playback әншісі деп есептелетін Вимала Б. Варма орындаған. Алғашқы жылдары хит болған хинди немесе тамил әндерінің мелодияларын малаялам әндерінде пайдалану кең таралған. Бұл тенденция 1950 жылдардың басында малаялам музыкалық аренасына көптеген ақындар мен музыканттардың келуімен өзгерді. 1950 жылдардың ортасында малаялам кино музыка индустриясы өзінің жеке ерекшеліктерін табуды бастады. Бұл реформаны музыкалық директорлар Брат Лаксманнан, Г. Деваражан, В. Дакшинамурти, М. С. Бабураж және К. Рагхаван, сондай-ақ лириктер Ваялар Рамаварма, П. Бхаскаран, О. Н. В. Куруп және Срикумаран Тампи бастап жүрді. Сол кездегі негізгі әншілер Камукара Пурушоттаман, К. П. Удаябхану, А. М. Раджа, П. Лила, Санта П. Наир, Аййур Садасиван, Лалита Тампи, С. С. Рададеви, А. К. Сукумаран, Б. Васанта, П. Сушела, П. Мадури және С. Джанаки болды. Оған қарамастан, бұл әншілер бүкіл Керала бойынша үлкен танымаллыққа ие болды және малаялам музыкасының алтын ғасырының (1960-1970 жылдар) бір бөлігі болды. Кейінгі жылдары Мана Дей, Талат Махмуд, Лата Мангешкар, Аша Бхосле, Хемлата, Кишор Кумар, Махендра Капур және С. П. Баласубрахманям сияқты көптеген малаяли емес әншілер малаялам фильмдері үшін ән салды. Бұл тенденция композиторлар арасында да белгілі бір дәрежеде байқалды, басқа тілдердегі композиторлар, соның ішінде Наушад, Уша Ханна, М. Б. Сринивасан, Рави, Шям, Баппи Лахири, Лаксмикант-Пярелал, Салил Чоудхури, Илаяража, Вишал Бхардвадж және А. Р. Рахман малаялам фильмдеріне музыка жазды. Ол П. Джаячандранмен бірге 1960-1970 жылдары малаялам Playback ән салуына үлкен серпіліс берді. К. С. Читра 1979 жылы дебют жасады, ал 1980-ші жылдардың ортасында Оңтүстік Үндістандағы ең ізделіс азамат әншісіне айналды. 1970 жылдардың соңында музыкадағы тенденциялар өзгерді және Шям, К. Дж. Джой және Джерри Амальдев сияқты музыкалық директорлардың үстемдігімен батыс стиліне бейімделген ырғақты әндер пайда болды. Сол кезде лириктер әндердің мелодиясына сәйкес мәтін жазуға мәжбүр болды және олардың сапасы жиі сынға ұшырады. Алайда, 1979-1980 жылдары революциялық музыка директоры Равиндран Джонсонмен және М. Г. Радакришнамен бірге малаялам кино музыкасының екінші реформасын жүргізді, Керала мәдениетінің рухымен классикалық және мелодиялық музыканы жасады. 1980 жылдары Поовачал Хадер, Кавалам Нараяна Паниккер және Бичу Тирумала, ал 1990 жылдары Каитапрам Дамодаран Намбутири, В. Мадхусоданан Наир және Гириш Путенчери сияқты лириктер осы музыкалық жетістіктің бір бөлігі болды. Каннур Раджан, Рави, С. П. Венкатеш, Мохан Ситара, Оусеппахан, Шарат, Видьядаран, Рагукумар және Видьясагардың еңбектері де осы кезеңде елеулі болды. К. Дж. Есудас пен К. С. Читра, сондай-ақ М. Г. Срикумар, Г. Венугопал, Радхика Тилак, Унни Менон және Суджата Мохан сияқты әншілер де сол кезде белсенді болды. Кейінгі жылдары байқалатын ерекшелік – 1980 және 1990 жылдардағы көптеген фильм әндерінде классикалық карнатик музыкасының кеңінен қолданылуы. «Читрам» (1988), «Оның билігі Абдулла» (1990), «Бхаратхам» (1991), «Саргам» (1992), «Кудумбасаметхам» (1992), «Сопанам» (1993) сияқты фильмдерде классикалық карнатик музыкасы кеңінен қолданылды. Қазіргі таңда сахнаның негізгі ойыншылары композиторлар А. Р. Рахман, М. Джаячандран, Бижибал, Дипак Дев, Рекс Виджаян, Джекс Бежой, Рахул Радж, Прашант Пиллай, Шаан Рахман, Сушин Шям, Гопи Сундар, Альфонс Джозеф, Раджеш Муругесан, Джасси Гифт, Шахабаз Аман, Вишну Виджей, лириктер Рафиқ Ахмед, Анвар Али, Б. К. Харинараянан, Винаяк Сасикумар, Сарат және Анил Паначуран, және әншілер Винит Сринивасан, Шрея Гхошал, Шанкар Махадеван, Виджай Есудас, Швета Мохан, Картик, Нареш Айер, Манджари, Харичаран, Шахабаз Аман, Ситхара Кришнакумар, Вайком Виджаялакшми, К. С. Харисанкар, Саянора Филип, Бенни Даял және Джиотсна Радхакришнан, сондай-ақ осы саланың көрнекті өкілдері. Дипак Дев, Рекс Виджаян, Рахул Радж, Джекс Бежой, Сушин Шям және Прашант Пиллай сияқты жас композиторлар тек ұшқынды мелодияларымен ғана емес, сонымен қатар малаялам фильмдерінің саздары мен әндеріне көптеген электроникалық, цифрлық дыбыстар мен әртүрлі жанрларды енгізгендері үшін де танымал. Малаялам киносының ұлттық сыйлық иеленген музыкалық композиторлары: Джонсон (1994, 1995), Рави (1995), Оусеппан (2008), Илаяража (2010), Исаак Томас Коттукапалли (2011), Биджибал (2012) және М. Джаячандран (2016). 2009 жылға дейін Джонсонның «Сукрутам» (1994) фильміне жазған музыкасы үшін алған 1995 жылғы Ұлттық сыйлығы сыйлық тарихында саундтректі оның әншісі емес, сыйлық иегері жазған жалғыз жағдай болды. Ол бұл марапатты Бомбей Равимен бірге бөлісті, ол да осы фильмге әндер жазғаны үшін сыйлық алды. 2010 және 2011 жылдары фильмдерге берілген сыйлықтарды малаялам фильмдері жеңіп алды: «Керала Варма Пажасси Раджа» (Илаяража) және «Адаминтэ Макан Абу» (Исаак Томас Коттукапалли). Равиндран да 1991 жылы «Бхаратхам» фильміне музыка жазғаны үшін арнайы мақтау алды. Ұлттық сыйлық алған лириктер – Ваялар Рамаварма (1973), О. Н. В. Куруп (1989) және Юсуфали Кечери (2001). Ұлттық сыйлық алған әншілер (ер адамдар) – К. Дж. Есудас (1973, 1974, 1988, 1992, 1994, 2017), П. Джаячандран (1986) және М. Г. Срикумар (1991, 2000). Есудас хинди (1977) және телугу (1983) фильмдерінде ән салғаны үшін тағы екі Ұлттық сыйлық алды, бұл оны ең көп Ұлттық кино сыйлығын алған әншіге айналдырды – сегіз сыйлық. Ұлттық сыйлық алған әншілер (әйелдер) – С. Джанаки (1981) және К. С. Читра (1987, 1989). Читра тамил (1986, 1997, 2005) және хинди (1998) фильмдеріне ән салғаны үшін де сыйлық алды, бұл оны ең көп Ұлттық кино сыйлығын алған әншіге айналдырды – алты сыйлық.

Кераланың халықаралық кинофестивалі

Кераланың халықаралық кинофестивалі (IFFK) жыл сайын Кераланың астанасы Тируваннатпурам қаласында өткізіледі. Ол 1996 жылы басталып, мемлекеттік мәдениет істері департаментінің тапсыруымен Керала штатының Чалачитра академиясы ұйымдастырады. Фестиваль жыл сайын қараша/желтоқсан айларында өтіп, Үндістандағы маңызды кинофестивальдердің бірі ретінде танылады.

Киностудиялар

Траванкор ұлттық киностудиясы – Кераладағы алғашқы киностудия. Ол 1926 жылы Травканкордың бір бөлігі болған Тируваннатпурам қаласында Дж. С. Даниэль құрды. 1947 жылы продюсер-режиссер Кунчако мен кинодистрибьютор К. В. Коши Алаппужада «Удая» студиясын ашты. Бұл студия Малаялам киноиндустриясының бастапқы орны Тамил Надудағы Ченнаиден Кералаға көшуіне ықпал етті. 1951 жылы П. Субраманиям Тируваннатпурамдағы Немомда «Мерриленд» студиясын құрды. Басқа ірі студиялар: «Шрекришна» (1952, Тируваннатпурам), «Ажанта» (1958, Кежмаду – қазір жойылған), «Читралеха» (1965, Ааккулам, Тируваннатпурам), «Ума» студиясы (1975, Тируваннатпурам), «Наводая» (1978, Триккакара) және «Читранджали» студиясы – бұл малаялам киносының суретшілері құрған ұйым. Оның мақсаты – пираттыққа қарсы күресу, қатысушы актерлер мен актрисалардың мүдделерін қорғау және мәселелерді көтеріп, шешу үшін ортақ платформа болып табылу. АММА-ның қызметіне түрлі қорлар, сақтандыру схемалары, жалақы және әлеуметтік төлемдер жөніндегі комитеттер, зерттеулерге қаржы, зейнетақы және мүшелерінің балаларына білім беруге несие беру кіреді. Ұйым 2008 жылы «Twenty:20» фильмін жасау арқылы өз қызметін қаржыландыру үшін кино өндірісіне кірісті. Керала кинопродюсерлер қауымдастығы, Керала кинодистрибьюторлар қауымдастығы, Керала кино көрсетушілер федерациясы, «Гиперлинг» кино клубы және Керала кино көрсетушілер қауымдастығы сияқты ұйымдар жұмыс тоқтату акцияларын үйлестірді.