Кіріспе
Телефонның кіріс қоңырау немесе мәтіндік хабарламаны хабарлау үшін шығаратын дыбысы. Қоңырау үні – телефонның кіріс қоңырауды көрсету үшін шығаратын дыбыс. Алғашқыда қоңыраудың немесе гонгтың электромеханикалық соққысының дыбысын білдірген, қазір кез келген құрылғының кіріс қоңырау туралы ескертетін кез келген дыбысын атау үшін қолданылады. 19 ғасырдың соңынан бастап, қарапайым телефон желілерінде (POTS) сигнал, тұрақты ток желісінің кернеуіне қосымша айнымалы кернеу жіберу арқылы жасалады. Электрондық телефондар әртүрлі үнмен – шырылдап, қысылдап немесе басқа да дыбыстар шығаруы мүмкін. Қоңырау сигналының ырғағы немесе тоны, ерекше қоңырау деп аталады, кіріс қоңыраудың ерекшеліктерін көрсету үшін пайдаланылуы мүмкін. Қазіргі заманғы телефондар, әсіресе смартфондар, алдын ала жүктелген қоңыраулар жинағымен шығарылады. Тұтынушылар құрылғыға орнату үшін жеке қоңырау үнін сатып ала немесе жасай алады. Цифрлық қоңыраулар 2000-шы жылдары кең таралған, 2004 жылы әлемдік сатылымы 4 миллиард долларға жеткен, бірақ он жылдықтың соңына қарай нарық күрт құлдырады.
A ringtone is the sound made by a telephone to indicate an incoming telephone call. Originally referring to the sound of electromechanical striking of bells or gongs, the term refers to any sound by any device alerting of an incoming call. On plain old telephone services (POTS), starting in the late 19th century, the signal is created by superimposing ringing voltage on the direct current line voltage. Electronic telephones could produce a warbling, chirping, or other sounds. Variations of the cadence or tone of the ring signal, called distinctive ringing, can be used to indicate characteristics of incoming calls. Modern telephones, especially smartphones, are manufactured with a preloaded selection of ringtones. Customers can buy or generate custom ringtones for installation on the device. Digital ringtones were a large market in the 2000s, at its peak generating up to $4 billion in worldwide sales in 2004, but the market declined steeply by the end of the decade.
Негізгі деректер
Телефон желісі кіріс қоңырауды көрсеткенде телефон қоңырау шалады, соның арқасында абонентке қоңырау жасау туралы хабар беріледі. Сымды телефондар әдетте телефон станциясынан электрлік ауыспалы ток сигналын алады, телефон қосылған станциядан туындайтын сигналды. Алғашқыда қоңырау электр қоңырау арқылы жасалатын. Ұялы телефондарда желі абоненттік құрылғыға хабарлама жібереді, ол дыбыс, визуалды немесе дірілдік сигналды іске қоса алады. POTS интерфейсінде бұл сигнал желідегі -48 В тұрақты тогына қоңырау кернеуін қосу арқылы жасалады. Бұл Орталық кеңседе немесе "SLC" деп аталатын жақын маңдағы мультиплексерде жасалады. (SLC – Alcatel Lucent тауарлық белгісі, бірақ көбінесе жалпылама қолданылады.) Электромагниттік қоңырау шалу құрылымы бар телефондар әлі де кеңінен қолданылады. Солтүстік Америкада қоңырау сигналы әдетте шамамен 90 вольт айнымалы токпен, 20 герц жиілігінде беріледі. Еуропада бұл шамамен 60–90 вольт айнымалы токпен, 25 Гц жиілігінде. АҚШ-тағы Bell компаниясы емес, кейбір партиялық желілерде таңдамалы қоңырау үшін бірнеше жиіліктер қолданылды. Кернеуді әртүрлі көздер шығарады. Ірі орталық кеңселерде қоңырау шалу және басқа да сигналдар үшін, мысалы қоңырау және бос сигналдар үшін мотормен жұмыс істейтін генератор жиынтығы қолданылды. Кіші кеңселерде арнайы магниттік осцилляторлар қолданылды. Көбінесе олар қатты күйдегі осцилляторлармен алмастырылды. Бастапқыда бұл кернеу телефон ішінде орнатылған қоңырауды қосу үшін электромагнитті қозғалтатын, немесе жақын орналасқан қоңырау қорапшасында орнатылған қоңырауды қосатын. 20 ғасырдың соңындағы және одан кейінгі телефондар бұл қоңырау кернеуін анықтап, электронды түрде соңырауды шығарады. Ұялы телефондар 1990-шы жылдардың басынан бері екінші буын ("2G") құрылғылары толығымен цифрлық болып келеді, сондықтан олар ұялы байланыс станцияларымен байланыс орнату үшін қолданатын протоколдың бөлігі ретінде қоңырау шалуға белгіленеді. Кейбір телефондар электронды түрде шырылдап, шырылдап немесе басқа да дыбыстар шығарады. Кіріс қоңыраудың сипаттамаларын көрсету үшін қоңырау сигналының өзгеруін пайдалануға болады. Мысалы, берілген нөмірден шақыруды сигнал беру үшін олардың арасындағы қысқа аралықтағы қоңырау шалуды қолдануға болады. POTS коммутациялық жүйелерінде телефон тіреуішін алған кезде телефон желісінің (жергілікті циклдың) кедерісі төмендегенде қоңырау "іске қосылған" деп есептеледі. Бұл телефон қоңырауының қабылданғанын көрсетеді. Телефон станциясы бірден қоңырауды алып тастап, қоңырауды жалғастырады. Қоңырау үлгісі сақиналық каденция деп аталады, онда жоғары кернеулі сақиналық ток күйін қосу және сөндіру арқылы үлгі пайда болады. Солтүстік Америкада стандартты қоңыраудың жиілігі – екі секунд қоңырау, содан кейін төрт секунд үнсіздік. Австралия мен Ұлыбританияда стандартты қоңыраудың жиілігі 400 мс қосу, 200 мс үнсіздік, 400 мс қосу, 2000 мс үнсіздік. Бұл үлгілер әр аймақтан әр түрлі болуы мүмкін, ал басқа үлгілер әлемнің әртүрлі елдерінде қолданылады. Кейбір орталық кеңселер бір желіге берілген бірнеше телефон нөмірлерінің біреуін анықтау үшін ерекше қоңырауды ұсынады, бұл модель бір кездері партиялық желіде (телефонияда) кеңінен қолданылған. Көптеген жүйелерде, соның ішінде Солтүстік Американың Bellcore стандарттарында, шақырушыны тану сигналдары қоңырау сигналдарының бірінші және екінші жарылыстарының арасындағы үнсіз аралықта жіберіледі. Шақырушының телефон арқылы немен айналысып жатқаны туралы хабарлау үшін, оны жиі "қайта қоңырау" деп аталатын дыбыстық сигналмен хабарлауға болады. Электрлік және дыбыстық қоңыраулар әдетте синхронды болмайды. "С" типіндегі қоңыраудың жеті түрлі гонг комбинациясы 500 және 2500 үлгідегі стационарлық телефондарға енгізілді. Бұл қоңыраулар есту қабілеті нашар клиенттер үшін "бір-бірінен ерекшеленетін дыбыстарды" қамтамасыз етті, сондай-ақ бірнеше телефон бір-біріне жақын орналастырылған кезде, қоңырау шалынып жатқан телефонды ажырата білді. Сондай-ақ, "Дүйсенбілік қоңырау" деген құрылғы да болды, оны есік қоңырауы сияқты дыбыстатуға немесе стандартты телефон сияқты қоңырау шалуға болады. Қоңыраулар, қоңырау шалу құрылғылары, қоңырау сигналдары немесе қоңырау белгілерінің алдыңғылары деп қарастырылатын қоңырау белгілері телефонды қолданудың басталуына дейін барады, ал қазіргі заманғы қоңырау белгілері 1960 жылдары пайда болды және күйлерге және көптеген бейімделетін тондарға немесе әуендерге дейін кеңейді. Бірінші қоңыраулы дыбыс (қазіргі мағынада) 1966 жылы "Біздің адам Флинт" фильмінде пайда болды, онда құпия үкіметтік агенттіктің басшысы тікелей президентке қосылған қызыл телефонға ие болды және ерекше музыкалық қоңырау шалған. 1975 жылы FCC шешімінен кейін, телефон желілеріне үшін тараптан құрылғыларды қосуға рұқсат берілді, өндірушілер электронды тондармен немесе әуендермен қоңырау шалатын телефон қоңырауларын жасады, механикалық қоңыраулардың орнына. Адамдар өздерінің қоңырауларын да жасады, онда музыкалық әрекет картасынан чип қолданылып, қоңырау келгенде әуен ойнатылды. Мұндай қоңыраудың бірі, 1989 жылғы кітапта сипатталған, тіпті қоңырау келгенде қауырсынып, құйрығын қимылдататын ойыншық иттің мүмкіндігін қамтиды. Ақырында электронды телефон қоңыраулары қалыпты жағдайға келді. Бұл қоңыраулардың кейбіреулері бір тонды шығарды, ал басқалары екі немесе үш тонды тізбек немесе музыкалық әуен шығарды. Кейбір жаңартқыш телефондарда осыған сәйкес қоңырау бар, мысалы, үйрек дауысы шығаратын немесе машинаның дауысы шығаратын. Полифониялық қоңырау технологиясы 1999 жылға дейін, Yamaha MA 1 дыбыс чипі енгізілгенге дейін сақталды, оның құрамында төрт 2 опциялы FM синтезі каналдары бар. MA сериялы чиптерде ойнатылатын қоңыраулар MIDI негізіндегі синтетикалық музыкалық ұялы қосымша форматында (SMAF) болады. 2000 жылы MA 2 онымен алмастырылды, ол ADPCM үлгілерін қолдаумен 16 каналды қамтиды, ал 2001 жылы MA 3 енгізілді, ол 32 FM каналдарын және 8 толқындық каналдарды қамтиды. Телефондардағы алғашқы бағдарламалық полифониялық синтезаторлардың бірі – Thomas Dolby-дің аудио технологиялық компаниясы Beatnik әзірлеген miniBAE. Бұл Beatnik Audio Engine-нің жетілдірілген нұсқасы, бұрын WebTV сияқты өнімдерде қолданылған. Бұл синтезаторды алғашқы болып қамтиған телефон 2002 жылы шыққан Nokia 3510 болды.
Түрлері
Монофониялық: Бастапқы қоңыраулар бір уақытта тек бір нотаны ойнатады. Полифониялық: Полифониялық қоңырау бір уақытта бірнеше нотадан тұруы мүмкін. Алғашқы полифониялық қоңырау шалу дыбыстары MIDI сияқты тізбектелген жазу әдістерін қолданды. Мұндай жазбалар қандай синтетикалық аспаптың белгілі бір уақытта қандай нотаны ойнау керектігін көрсетеді, ал аспаптың нақты дыбысы ойнату құрылғысына байланысты. Кейіннен, композиция деректерімен бірге синтезделген аспаптар да қосыла бастады, бұл әр телефонның кіріктірілген дыбыс банкінен тыс, әртүрлі дыбыстарды пайдалануға мүмкіндік берді. Труэтон: Труэтон, сондай-ақ реальтон, Джейлиар тоны, суперфоникалық қоңырау шалу тоны деп те аталады, бұл әдетте MP3 немесе AAC сияқты кең таралған форматтағы аудио жазба. Әндерден алынған үзінділерден жиі құралатын труэтондар қоңырау шалу ретінде танымал болды. Алғашқы труэтон қызметін au компаниясы 2002 жылдың желтоқсан айында бастады. Chemistry тобының "My Gift to You" әні труэтон ретінде таралған алғашқы ән болды. Бұл труэтон (жапон тілінде chaku uta) Chemistry тобының Жапониядағы концерттік турнесіне орай шығарылды. Ән тоны: Ән тоны – бұл қараоке стилінде жасалған қоңырау шалу, ол пайдаланушының жазылған дауысын және қосымша музыкалық тректі біріктіреді.
Өндіру бағдарламалық жасақтамасы
Қоңырау дыбысын жасаушы – пайдаланушы таңдаған ән немесе басқа да аудио файлды ұялы телефонның қоңырау дыбысы ретінде пайдалану үшін түрлендіретін бағдарлама. Қоңырау дыбысы тікелей кабель арқылы қосылу, Bluetooth, мәтіндік хабарлама немесе электрондық пошта арқылы ұялы телефонға орнатылады. Көптеген веб-сайттарда пайдаланушылар цифрлық музыкадан немесе аудиодан қоңырау дыбыстарын жасауға болады. Ең алғашқы қоңырау дыбысын жасаушы – фин компьютер бағдарламашысы Веса Матти Паананен жасаған Harmonium, ол 1997 жылы Nokia смарт-хабарламалары үшін шығарылды. Кейбір телефон өндірушілері пайдаланушыларға «мелодия композиторы» немесе үлгі/циклды аранжировкалаушы арқылы музыкалық дыбыстарды жасау мүмкіндігін қосты, мысалы, көптеген Sony Ericsson телефондарындағы MusicDJ бағдарламалық жасақтамасы. Мұндай форматтар көбінесе тек бір телефон моделіне немесе брендіне ғана қолжетімді. MIDI немесе MP3 сияқты басқа форматтар көбінесе қолдау көрсетіледі; оларды қоңырау дыбысы ретінде пайдалану үшін телефонға жүктеу қажет. 2005 жылы «SmashTheTones» (қазір «Mobile17») жүктеліп алынатын бағдарламалық қамтамасыз етуді немесе цифрлық аудио редакторын қажет етпей, онлайн қоңырау жасауға арналған алғашқы үшінші тарап шешімі болды. Кейіннен iPhone-дар iTunes кітапханасынан сатып алынған әннен қоңырау жасау мүмкіндігін қосты.
Сауда сатылымы мен танымалдылығы
1996 жылдың қыркүйегінде IDO компаниясы Denso-ға Digital Minimo D319 телефонын сатты. Бұл телефон пайдаланушыға алдын ала жүктелген әуендерді пайдаланбастан, өзінің әнін енгізуге мүмкіндік берген алғашқы ұялы телефон болды. Бұл телефондар Жапонияда кең танымал болды, ал 1998 жылы телефондарды танымал әндердің үзінділерін ойнату үшін қалай баптауға болатыны туралы егжей-тегжейлі нұсқаулық жарық көрді. Ол кітап 3,5 миллионнан астам дана сатылды. 1998 жылы Финляндияда алғашқы жүктемелі мобильді қоңырау қызметі құрылып, Radiolinja (қазір Elisa деп аталатын фин мобильді операторы) Vesa Matti Pananen ойлап тапқан Harmonium атты қызметін іске қосты. Harmonium жеке тұлғаларға монофониялық қоңырау әуендерін жасау құралдарын және оларды SMS арқылы ұялы телефонға жіберу механизмін қамтиды. 1998 жылдың қарашасында Digitalphone Groupe (SoftBank Mobile) Жапонияда ұқсас қызметті бастады. 1998 жылы Ұлыбританиялық Orange телефон операторында жұмыс істеген Энди Кларк Ұлыбританияның Механикалық Авторлық Құқық Қорғау Қоғамымен бірлесіп B5 қоңырау лицензиясын жасауға көмектесті. 1999 жылы Кларк ringtone.net доменін тіркеді және, сенім бойынша, әлемдегі алғашқы "заңды" қоңырау бизнесін құрды. Sunday Morning Sanctuary тобының жетекші әншісі Скотт Мемфис 1998 жылғы B5 қоңырау лицензиясынан шабыдаланып, 2010 жылы "Ringtones & Lullabies" атты хит әнін жазды. Тұтынушылар қоңырау әуені үшін 5 долларға дейін төлеуге дайын болғандықтан, мобильді музыка музыка индустриясының табысты бөлігіне айналды. Манхэттенде орналасқан Consect маркетинг және консалтинг фирмасы 2004 жылы қоңырау әуендерінен түскен жалпы дүниежүзілік сатудың көлемі 4 миллиард долларды құрады деп бағалады. Дыбыс файлдарының таралуы да қоңырау әуендерінің танымал болуына үлкен үлес қосты. Мысалы, 2003 жылы жапондық қоңырау әуені нарығы, жалпы құны 900 миллион АҚШ долларын құрады, оның ішінде дыбыс файлдарынан түскен сату 66,4 миллион АҚШ долларын құрады.
Басты бет / Жаңалықтар /
Алдын ала жүктелген қоңыраулар да жылдар бойы жанкүйерлікке ие болды. 2020 жылы «Tech Product Bangers» (бұрын «Ringtone Bangers» деп аталған) деген Twitter аккаунты ашылды, ол бастапқыда ұялы телефондарға алдын ала жүктелген қоңырауларды ғана жарияласа, кейіннен клавиатуралардан демо нұсқалар мен бағдарламалық қамтамасы орнатылған кездегі музыка сияқты технологияға қатысты басқа да музыкаларды жариялай бастады және осыған байланысты атын өзгертті. Аккаунт қоңыраулардың дыбыстарын жасаған композиторлармен жасалған сұхбаттарды да жариялады. Beatnik және кейін Retro Ringtones компанияларын құрған Томас Долби «классикалық қоңырауларға қызығушылықтың артуына қуаныштымын» деді, ал Nokia компаниясында жұмыс істеген бірнеше композиторлар қоңырауларға деген қызығушылыққа таңғалып, бейіл білдірді.
Халықтың сүйіспеншілігінің төмендеуі
SNL Kagan есептегендей, АҚШ-тағы қоңырау әуені сатылымы 2008 жылы 541 миллион долларға дейін төмендеді, себебі тұтынушылар үшінші тарап бағдарламалық қамтамасы мен оқулықтарды пайдаланып, қоңырау әуенін өздері жасауға көшті. Қоңырау әуені сатылымының төмендеуіне тағы бір себеп – 2000-шы жылдардың соңында интернет байланысы бар мобильді құрылғылардың артуы. Бұл тұтынушыларға мәтіндік хабарлама арқылы 5 долларға үзінділер сатып алудың орнына, iTunes және Amazon сияқты платформалардан толық әндерді жүктеуге мүмкіндік берді. Смартфондардың технологиялық дамуы да қоңырау әуені сатылымының төмендеуіне ықпал етті, тұтынушылардың назары ойын-сауық және әлеуметтік желілер сияқты бағдарламаларға ауысты. 2010-шы және 2020-шы жылдарда қоңырау әуені сатылымы одан әрі төмендеді, көптеген адамдар қоңырауды үнсіз қоюды жөн көрді. Sensor Tower 2021 жылы хабарлағандай, қоңырау әуені қолданбаларын жүктеу 2016 жылдан 2020 жылға дейін 20%-ға азайды.