Кіріспе

Қолданыстан шыққан Ұлыбританиядағы жұмыс орнындағы практикалық дағдыларды бағалау

Ұлттық кәсіптік біліктіліктер (NVQ) – Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландияда бағалау және оқыту арқылы қол жеткізілетін практикалық жұмысқа негізделген марапаттар. NVQ-ны қолдайтын нормативтік құжаттар 2015 жылы күшін жойып, оның орнына Регламенттелген біліктіліктер аясы (RQF) енгізілді. Алайда, егер олар «танылған кәсіптік стандарттарға, жұмысқа негізделген және/немесе жұмыстың симуляциялық бағалауына негізделген болса және кәсіби құзыреттілікті беретін болса», RQF біліктіліктерінде «NVQ» термині қолданылуы мүмкін. NVQ студенттің практикалық дағдыларына негізделгендіктен, жұмыс орнында орындалады. NVQ студенттің кәсіби тәжірибесіне негізделген дәлелдер жинағын құру арқылы бағаланады. NVQ аяқталғаннан кейін студент соңғы практикалық бағалаудан өтеді, оның барысында NVQ бағалаушысы байқап, сұрақтар қояды. NVQ алу үшін үміткерлер өз жұмысын қажетті деңгейде атқаруға қабілетті екенін (кұзыреттілік) дәлелдеуі керек. NVQ ұлттық кәсіптік стандарттарға сәйкес келеді, олар кез келген лауазым үшін қажетті «кұзыреттіліктерді» сипаттайды. NVQ «қабылдады» немесе «қабылдамады» деп бағаланбайды. Оның орнына, NVQ «кұзыретті» (NVQ-ны сәтті тапсырды деп есептеледі) немесе, қосымша жұмыс қажет болса, «әлі кұзыретті емес» (NVQ-ны тапсыруға болмайды деп есептеледі) деп бағаланады. Әдетте үміткерлер ақы төленетін немесе ерікті қызметтегі лауазымдарына сәйкес NVQ деңгейіне жету үшін жұмыс істейді. Мысалы, әкімшілік кеңседе жұмыс істейтін адам Бизнес және әкімшілік саласында NVQ алуы мүмкін. NVQ-ның бес деңгейі бар: 1-деңгей негізгі жұмыс түрлеріне бағытталған, ал 5-деңгей жоғары басқарушыларға арналған. NVQ 3-деңгейін GCE Advanced Level немесе BTEC 3-деңгейлі Extended Diploma деңгейімен шамалас деп қарастырса да, оқудың тереңдігі мен қарқындылығы тұрғысынан NVQ басқа академиялық біліктіліктермен салыстырылмайды. Сондықтан NVQ 3-деңгейі UCAS ұпайларын жинамайды және университеттерге түсу үшін қолданылмайды. Шотландияда оған шамамен тең біліктілік – шотландтық кәсіптік біліктілік. Оларға Білім беру министрлігінің Оқушылар мен дағдылар жөніндегі парламенттік хатшысының орынбасары жауапты.

деңгейлері

NVQ – біліктілікке негізделген біліктілік. NVQ-ның бес деңгейі келесідей құзыреттерді қамтиды:
1-деңгей – Біліктілік, бұл білім мен дағдыларды әртүрлі жұмыс түрлерін орындауда қолдануды қамтиды, олардың көпшілігі әдеттегі және болжамды болуы мүмкін.
2-деңгей – Біліктілік, бұл білім мен дағдыларды әртүрлі жағдайларда, кең ауқымды әртүрлі жұмыс түрлерін орындауда қолдануды білдіреді. Кейбір іс-шаралар күрделі немесе күнделікті емес, сонымен қатар жеке жауапкершілік немесе дербестік болады. Басқалармен, мысалы, жұмыс тобының немесе команданың мүшесі ретінде ынтымақтастық жиі қажет болуы мүмкін.
3-деңгей – Біліктілік, бұл білім мен дағдыларды кең ауқымды әртүрлі жұмыс түрлерін орындауда қолдануды білдіреді, олар әртүрлі жағдайларда жүзеге асырылады, ал көпшілігі күрделі және әдеттегі емес. Бұл жағдайда жауапкершілік пен дербестік жоғары, сондай-ақ басқаларды бақылау немесе басшылық ету қажеттілігі туындайды.
4-деңгей – Біліктілік, бұл білім мен дағдыларды кең ауқымды күрделі, техникалық немесе кәсіби жұмыс түрлерін орындауда қолдануды қамтиды, ол әртүрлі жағдайларда, айтарлықтай дербес жауапкершілік пен дербестікпен жүзеге асырылады. Басқалардың жұмысына және ресурстарды бөлуге жауапкершілік жиі кездеседі.
5-деңгей – Біліктілік, бұл дағдыларды қолдануды және көптеген негізгі принциптер мен күрделі әдістерді кең және көбінесе болжамсыз жағдайларда қолдануды қамтиды. Өте жоғары жеке дербестік, сондай-ақ басқалардың жұмысына және маңызды ресурстарды бөлуге жауапкершілік, талдау мен диагностика, жобалау, жоспарлау, орындау және бағалау бойынша жеке есеп беру маңызды рөл атқарады.

Қала және гильдиялар

Лиценциатура (пост номиналды: LCGI) Ұлттық біліктілік шеңберінің 4-деңгейінде орналасқан, демек, оны төменгі NVQ 4-деңгейімен салыстыруға болады. Graduateship (GCGI) және Associateship (ACGI) Ұлттық біліктілік шеңберінің 6-деңгейінде орналасады, ал OFQUAL оларды 4-деңгейдің ең жоғары санаттағы NVQ-мен салыстырады. Мүшелік (MCGI) NQF 7-деңгейінде, ал Феллоу (FCGI) 8-деңгейінде орналасады, OFQUAL-мен салыстырғанда бұл NVQ 5-деңгейіне баламалы. City & Guilds әрбір NVQ-ны NQF-тағы сол санмен байланыстырады. 2004 жылға дейін Graduateship (GCGI) және Associateship (ACGI) екі деңгейі де NVQ 5-деңгейінде берілген.